PL206196B1 - Kurek z czopem kulistym - Google Patents

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest kurek z czopem kulistym do regulacji przepływu czynników płynnych.

Tego typu kurki z czopem kulistym są znane na przykład z EP 0854308 A1 i EP 0889269 A1. W kurkach tych uszczelnienie pomiędzy czopem w postaci kuli i obudową , w której jest on umieszczony, jest zrealizowane za pomocą jednej stałej i jednej ruchomej w kierunku osi, uszczelki pierścieniowej, pomiędzy którymi umieszczony jest czop kulisty i które są umieszczone w pierścieniowych komorach, poszerzonych promieniowo względem ścieżki przepływu. Uszczelka pierścieniowa, ruchoma w kierunku osiowym, jest za pomocą sprężyny talerzowej lub pakietu sprężyn talerzowych, wspartego na odsadzeniu ograniczającym pierścieniową komorę w kierunku osi, dociskana do czopu kulistego.

Tego typu kurki z czopem kulistym znalazły zastosowanie do regulacji przepływu czynników zarówno ciekłych, jak też gazowych, a nawet sypkich substancji stałych. Przy przełączaniu kurków z czopem kulistym za pomocą wał ka przełączeniowego z poł o ż enia otwartego, otwierają cego ś cież k ę przepływu, w położenie zamknięte, odcinające ścieżkę przepływu, i odwrotnie może jednak dojść do niepożądanego zużycia pracujących powierzchni uszczelniających. Ponadto w wyniku stałego nacisku sprężyn talerzowych na jedną z pierścieniowych uszczelek w połączeniu ze spowodowanymi tym naciskami powierzchniowymi następuje wzrost momentów obrotowych, potrzebnych do przełączania, czyli obrotu czopu kulistego za pomocą wałka przełączeniowego. To z kolei wymaga silnych napędów przełączeniowych, które zajmują stosunkowo dużo miejsca i są drogie. Ponadto uszczelnienie, osiągane przy użyciu sprężyn talerzowych lub pakietów sprężyn talerzowych, jest ograniczone.

Z opisu patentowego US 3 617 025 znany jest kurek z czopem kulistym, z odcią ganymi od kuli odcinającej pierścieniami uszczelniającymi, którego kula odcinająca jest umieszczona wewnątrz obudowy, składającej się z usytuowanego centralnie pierścienia i dwóch, umieszczonych z jego obu stron, pierścieniowych końcówek z przyspawanymi piastami, które z kolei mogą być zaopatrzone w środki przyłączeniowe, takie jak kołnierze do przyłączania do rurociągu względnie do wstawiania w rurociąg. Do uszczelnienia końcówek względem pierścienia obudowy potrzebne są dwie uszczelki w postaci pierścieni o przekroju kołowym. Konstrukcja ta jest skomplikowana i droga. Odciągane pierścienie uszczelniające uruchamia się za pomocą wtłaczania czynnika o regulowanym przepływie, przy czym ciśnienie uszczelniające zależy od ciśnienia czynnika o regulowanym przepływie. Wskutek tego przy niskich ciśnieniach czynnika o regulowanym przepływie może dochodzić do niedostatecznego uszczelnienia, a w następstwie tego do przecieków.

Podobny kurek z czopem kulistym jest znany z opisu patentowego DE 195 10 709 A1. Również tam ciśnienie uszczelniające pierścienie gniazda zaopatrzone w pierścień uszczelniający jest proporcjonalne do ciśnienia czynnika o regulowanym przepływie, wobec czego również w tej konstrukcji może dochodzić do niedostatecznego uszczelnienia przy niewielkich ciśnieniach czynnika o regulowanym przepływie. Pierścienie gniazda są utrzymywane przez sprężynę dociskową w stałym położeniu dociskowym na powierzchni czopu kurka. Do tego potrzebne są większe siły względnie momenty przełączające, zaś pierścienie uszczelniające podlegają większemu zużyciu.

Z opisów patentowych GB 22 13 564 A i DE 44 14 243 A1 znane są kurki z czopem kulistym, w których kula odcinająca jest ze względów konstrukcyjnych umieszczona pomię dzy czterema częściami obudowy. Pierścieniowe uszczelki pierścieniowych korpusów uszczelniających są tam stale dociskane do zewnętrznej powierzchni kuli odcinającej przez wsparte na ich tylnych powierzchniach sprężyny krążkowe względnie sprężyny śrubowe. Ten nacisk uszczelniający ulega nawet dodatkowemu wzmocnieniu wynikającemu z przyczyn konstrukcyjnych, jeżeli w korpusach uszczelniających gromadzi się względnie przepływa przez nie czynnik o regulowanym przepływie, co powoduje występowanie uprzednio wspomnianych niedogodności.

Z opisu patentowego US 6 340 029 znany jest kurek z czopem kulistym o wieloczęściowej obudowie. Kula odcinająca jest tam ze względów konstrukcyjnych umieszczona pomiędzy usytuowanym centralnie korpusem zaworu i dwiema, umieszczonymi z jego obu stron, środkowymi osłonami oraz dwiema, umieszczonymi z jego obu stron, bocznymi osłonami, przy czym poszczególne osłony muszą być uszczelnione względem siebie za pomocą uszczelek w postaci pierścieni o przekroju kołowym. W każdej ze środkowych osłon przewidziany jest co najmniej jeden pierwszy kanał doprowadzający, zaś w każdej z osłon bocznych przewidziany jest co najmniej jeden drugi kanał doprowadzający. Te kanały doprowadzające uchodzą do leżącego pomiędzy nimi, pierścieniowego odsadzenia pierścieniowej prowadnicy ślizgowej, zaopatrzonej w uszczelkę dociskaną do zewnętrznej powierzchni kuli odcinającej. Zależnie od tego, czy prowadnica ślizgowa z uszczelką ma być dociskana do kuli odcinaPL 206 196 B1 jącej, czy też od niej odsuwana, trzeba wprowadzić sprężone powietrze albo w pierwszy, albo w drugi kanał doprowadzający. Konstrukcja ta jest skomplikowana i droga.

Celem wynalazku jest w świetle powyższego opracowanie prostego i taniego w wytwarzaniu kurka z czopem kulistym, w którym zredukowany jest proces zużywania przy przełączaniu, którego przełączanie nawet przy wysokich ciśnieniach czynników o regulowanym przepływie wymaga stosunkowo małych momentów obrotowych i w którym nawet przy niskich ciśnieniach czynników o regulowanym przepływie osiągany jest wysoki stopień szczelności.

Kurek z czopem kulistym do regulacji przepływu czynników płynnych, z obudową, składającą się z co najmniej dwóch części, z których każda zawiera ścieżkę przepływową w postaci kanału przepływowego, oraz z zaopatrzonym w stanowiący ścieżkę przepływową otwór przelotowy do selektywnego łączenia ścieżek przepływowych części obudowy, kulistym elementem odcinającym, który jest umieszczony wewnątrz tylko dwóch części obudowy pomiędzy pierścieniowymi uszczelkami i przełączany za pomocą wałka przełączeniowego pomiędzy położeniem otwartym, otwierającym ścieżkę przepływu, i położeniem zamkniętym, odcinającym ścieżkę przepływu, przy czym co najmniej jedna z uszczelek, pomiędzy którymi umieszczony jest element odcinający, jest osadzona w jednej z części obudowy z ograniczoną ruchomością w kierunku osiowym i dociskana powierzchnią uszczelniającą do elementu odcinającego, według wynalazku charakteryzuje się tym, że co najmniej jedna z uszczelek, pomiędzy którymi umieszczony jest element odcinający, jest sprzęgnięta z urządzeniem do przełączania uszczelki pomiędzy osiowym położeniem dociśniętym w otwartym względnie zamkniętym stanie spoczynku kurka, w którym uszczelka jest dociśnięta do organu odcinającego, i położeniem odciążonym w stanie przełączania kurka, w którym powierzchnia uszczelniająca uszczelki przylega do organu odcinającego z naciskiem powierzchniowym mniejszym niż w położeniu dociśniętym względnie jest uniesiona z organu odcinającego, przy czym uszczelka jest połączona z uszczelnionym względem kanału przepływowego kanałem przełączeniowym, zasilanym selektywnie oddzielnym czynnikiem roboczym pod ciśnieniem, oraz ma zwrócone ku elementowi odcinającemu powierzchnie robocze i zwrócone w stronę przeciwną do nich powierzchnie styku, zasilane czynnikiem o regulowanym przepływie w stanie napełnienia tym czynnikiem kanału przepływowego części obudowy, w której mieści się uszczelka, względnie w stanie przepływu czynnika przez ten kanał oraz w położeniu dociśnięcia powierzchni uszczelniającej uszczelki do organu odcinającego, przy czym powierzchnia rzutowania powierzchni roboczych na prostopadłą do kierunku osiowego przesuwu uszczelki, pierwszą płaszczyznę rzutowania, jest co najmniej równa powierzchni rzutowania powierzchni stykowych na równoległą do pierwszej płaszczyzny rzutowania, drugą płaszczyznę rzutowania.

Korzystnie powierzchnia uszczelniająca uszczelki w położeniu dociśniętym i/lub w położeniu odciążonym jest dociśnięta do elementu odcinającego wyłącznie pod działaniem hydraulicznego i/lub pneumatycznego czynnika roboczego, oddziałującego na uszczelkę.

Korzystnie uszczelka jest przełączana pomiędzy położeniem dociśniętym i położeniem odciążonym wyłącznie pod działaniem hydraulicznego i/lub pneumatycznego czynnika roboczego, oddziałującego na uszczelkę.

Korzystnie kanał przełączeniowy jest zasilany płynnym czynnikiem roboczym o dodatnim ciśnieniu.

Korzystnie kanał przełączeniowy w obszarze uszczelki przebiega poprzecznie do ścieżki przepływu.

Korzystnie kanał przełączeniowy uchodzi do komory przełączania, ograniczonej z jednej strony przez poprzeczne względem ścieżki przepływu ścianki uszczelki, z drugiej zaś przez części obudowy, w których umieszczona jest uszczelka.

Korzystnie komora przełączania jest ograniczona z jednej strony przez pierścieniowe powierzchnie czołowe uszczelki, z drugiej zaś przez części obudowy, w których umieszczona jest uszczelka.

Korzystnie pierścieniowe powierzchnie czołowe są wzajemnie równoległe.

Korzystnie uszczelka jest za pomocą umieszczonych z obu stron komory przełączania, pierścieniowych uszczelek uszczelniona względem kanału przepływowego części obudowy, w których umieszczona jest uszczelka, i przelotowego otworu elementu odcinającego.

Korzystnie uszczelka ma na swym zewnętrznym obwodzie schodkowy przekrój, ograniczony przez umieszczone z obu stron komory przełączania powierzchnie oporowe oraz ściankę, biegnącą poprzecznie do ścieżki przepływu i stanowiącą ograniczenie komory przełączania.

PL 206 196 B1

Korzystnie umieszczona pomiędzy komorą przełączania i przykładaną do elementu odcinającego powierzchnią uszczelniającą uszczelki powierzchnia oporowa z jednej strony komory przełączania jest przesunięta na zewnątrz względem powierzchni oporowej z drugiej strony komory przełączania.

Korzystnie, począwszy od położenia otwartego względnie położenia zamkniętego elementu odcinającego, w którym kanał przełączeniowy jest pod ciśnieniem, zaś uszczelka jest dociśnięta swoją powierzchnią uszczelniającą do elementu odcinającego, w celu przełączenia elementu odcinającego za pomocą wałka przełączeniowego, kanał przełączeniowy zostaje pozbawiony ciśnienia, zaś uszczelka może zająć swoje położenie odciążone, przy czym w zasadzie równocześnie element odcinający jest za pomocą wałka przełączeniowego przełączany w swoje położenie zamknięte względnie w swoje położenie otwarte.

Korzystnie powierzchnie robocze graniczą od wewnątrz w kierunku poprzecznym do ścieżki przepływu z powierzchnią uszczelniającą uszczelki.

Korzystnie co najmniej jedna z pierścieniowych uszczelek, które są osadzone w częściach obudowy z ograniczoną ruchomością w kierunku osiowym i pomiędzy którymi umieszczony jest element odcinający, jest za pomocą urządzenia przełączana pomiędzy osiowym położeniem dociśniętym, w którym uszczelki są dociśnięte powierzchnią uszczelniającą do elementu odcinającego, i położeniem odciążonym, w którym powierzchnie uszczelniające uszczelek przylegają do elementu odcinającego z naciskiem powierzchniowym mniejszym niż w położeniu dociśniętym, względnie są uniesione z elementu odcinającego.

Według wynalazku chodzi zatem o to, aby co najmniej jedną z ruchomych osiowo uszczelek, pomiędzy którymi umieszczony jest element odcinający, dociskać selektywnie ze zwiększonym naciskiem powierzchniowym do elementu odcinającego, gdy kurek jest otwarty lub zamknięty, to znaczy nie jest uruchomiony, i podczas operacji przełączania odciążać uszczelkę, to znaczy dociskać ją do elementu odcinającego z mniejszym naciskiem powierzchniowym, przy czym korzystnie uszczelka jest uniesiona z elementu odcinającego.

Istotę wynalazku stanowi zatem stworzenie kurka z czopem kulistym, dysponującego aktywnym systemem uszczelnienia.

Rozwiązanie to pozwala na wyraźne zmniejszenie zużycia występującego pomiędzy elementem odcinającym i uszczelkami, w których jest on umieszczony, zaś do przełączania potrzebne są jedynie niewielkie momenty obrotowe, w związku z czym można stosować stosunkowo małe napędy przełączeniowe, które zajmują mniej miejsca i są stosunkowo tanie.

Jeżeli powierzchnia uszczelniająca uszczelki w położeniu dociśniętym i/lub w położeniu odciążonym jest dociśnięta do elementu odcinającego względnie z niego uniesiona bez współdziałania sił sprężystych, oddziałujących na uszczelkę i/lub jeżeli uszczelka jest przełączana pomiędzy położeniem dociśniętym i położeniem odciążonym bez współdziałania sił sprężystych, oddziałujących na uszczelkę, wówczas wyeliminowane są, stosowane w stanie wynalazku, sprężyny, które służą do stałego uszczelniającego dociskania uszczelki z pewnym naciskiem powierzchniowym do elementu odcinającego, pozwala dodatkowo zredukować zużycie i momenty obrotowe przy przełączaniu.

Dalszą poprawę można osiągnąć, jeżeli powierzchnia uszczelniająca uszczelki w położeniu dociśniętym i/lub w położeniu odciążonym jest dociśnięta do elementu odcinającego względnie z niego uniesiona bez współdziałania sił mechanicznych, oddziałujących na uszczelkę i/lub jeżeli uszczelka jest przełączana pomiędzy położeniem dociśniętym i położeniem odciążonym bez współdziałania sił mechanicznych, oddziałujących na uszczelkę.

W innym korzystnym wariancie wykonania powierzchnia uszczelniająca uszczelki w położeniu dociśniętym i/lub w położeniu odciążonym jest dociśnięta do elementu odcinającego wyłącznie pod działaniem sił hydraulicznych i/lub pneumatycznych, oddziałujących na uszczelkę i/lub uszczelka jest przełączana pomiędzy położeniem dociśniętym i położeniem odciążonym bez współdziałania sił hydraulicznych i/lub pneumatycznych, oddziałujących na uszczelkę.

Jeżeli co najmniej jedna z uszczelek, pomiędzy którymi umieszczony jest element odcinający, jest połączona z uszczelnionym względem kanału przepływowego kanałem przełączeniowym, zasilanym selektywnie ciśnieniem, w związku z czym uszczelka jest przełączana względnie przestawiana pomiędzy osiowym położeniem dociśniętym, w którym powierzchnia uszczelniająca uszczelki jest dociśnięta do elementu odcinającego, i położeniem odciążonym, w którym powierzchnia uszczelniająca uszczelki przylega do elementu odcinającego z naciskiem powierzchniowym, zredukowanym w porównaniu do położenia dociśniętego, lub jest uniesiona z elementu odcinającego, wówczas uszczelkę można przełączać nawet wtedy, gdy w otwartym położeniu elementu odcinającego płynny

PL 206 196 B1 czynnik przepływa przez kanały przepływowe oraz łączący je otwór przelotowy elementu odcinającego pod wysokim i stałym ciśnieniem.

Ponadto wymienione powyżej środki pozwalają osiągnąć wyższe dociski zamykania niż przy użyciu znanych ze stanu techniki sprężyn talerzowych, czego rezultatem jest lepsze uszczelnienie, a co za tym idzie, mniejsze przecieki. W przypadku przerwy w dostawie czynnika ciś nieniowego, stosowanego do wytwarzania ciśnienia w kanale przełączeniowym, kurek z czopem kulistym pozostaje łatwy do przełączania, na przykład elektropneumatycznego, co oznacza większą niezawodność działania.

Zasilanie kanału przełączeniowego dodatnim ciśnieniem przez płynny czynnik roboczy pozwala osiągnąć dobre parametry uszczelniania, wynikające z możliwości osiągnięcia wysokich nacisków powierzchniowych pomiędzy uszczelką i elementem odcinającym, a ponadto można realizować połączenia znormalizowane i charakteryzujące się niskimi kosztami.

Jeżeli kanał przełączeniowy w obszarze uszczelki jest ustawiony poprzecznie do ścieżki przepływu i/lub uchodzi do komory przełączania, ograniczonej z jednej strony przez ścianki uszczelki, poprzeczne względem ścieżki przepływu, z drugiej zaś przez części obudowy, w których umieszczona jest uszczelka, wówczas można osiągnąć korzystne parametry przyłączeniowe i związane z przenoszeniem sił.

Szczególnie korzystne parametry uszczelnienia, nawet w dłuższym czasie, można osiągnąć wówczas, gdy uszczelka jest za pomocą umieszczonych z obu stron komory przełączania, pierścieniowych uszczelek uszczelniona względem kanału przepływowego części obudowy, w których umieszczona jest uszczelka, i otworu przelotowego elementu odcinającego.

Szczególnie korzystne parametry napędu i warunki montażu z jednej strony oraz korzystne możliwości redukcji ciśnienia, osiąganej dzięki konstrukcji uszczelki, można osiągnąć wówczas, gdy uszczelka ma na swym obwodzie zewnętrznym schodkowy wzdłużny przekrój, ograniczony przez umieszczone z obu stron komory przełączania powierzchnie oporowe, którymi uszczelka może być wsparta na przeciwległych powierzchniach podporowych części obudowy, w której ta uszczelka jest umieszczona, i które umożliwiają ograniczony ruch uszczelki w kierunku osiowym, oraz przez ściankę, biegnącą poprzecznie do ścieżki przepływu i ograniczającą komorę przełączania. Korzystne jest przy tym, jeżeli powierzchnie oporowe są równoległe do siebie, co zapewnia korzystne warunki przesuwu osiowego i prostotę wykonania.

Wyjątkowo korzystne parametry przełączania przy niewielkich przeciekach można osiągnąć wówczas, gdy wychodząc z położenia otwartego względnie położenia zamkniętego elementu odcinającego, w którym kanał przełączeniowy jest zasilany ciśnieniem, w związku z czym uszczelka jest dociśnięta swoją powierzchnią uszczelniającą do elementu odcinającego, w celu przełączenia elementu odcinającego za pomocą wałka przełączeniowego, kanał przełączeniowy zostaje pozbawiony ciśnienia, w związku z czym uszczelka może zająć swoje położenie odciążone, przy czym w zasadzie równocześnie element odcinający jest za pomocą wałka przełączeniowego przełączany w swoje położenie zamknięte względnie w swoje położenie otwarte.

Jeżeli powierzchnie robocze mają tę samą wielkość, co powierzchnie stykowe, przy likwidacji ciśnienia w kanale przełączeniowym uszczelka nie jest wskutek ciśnienia wewnętrznego, wytwarzanego przez czynnik o regulowanym przepływie, dociskana dalej swoją powierzchnią uszczelniającą do elementu odcinającego z większym naciskiem powierzchniowym, lecz przeciwnie, położenie odciążone jest osiągane przy użyciu nacisków powierzchniowych, wyraźnie mniejszych lub nawet zredukowanych do zera. Ten ostatni efekt można wspomóc tak, że rzutowane powierzchnie robocze są większe niż rzutowane powierzchnie stykowe, w związku z czym przy likwidacji ciśnienia w kanale przełączeniowym uszczelka jest unoszona z elementu odcinającego, ponieważ uszczelka w ramach swej osiowej ruchomości jest dociskana przez ciśnienie wewnętrzne, wytwarzane przez czynnik o regulowanym przepływie, w kierunku odwrotnym do elementu odcinającego.

Jeżeli powierzchnie robocze graniczą w kierunku poprzecznym do ścieżki przepływu do wewnątrz z powierzchnią uszczelniającą uszczelki, mogą one w ten sposób pozostawać w bezpośrednim kontakcie z czynnikiem o regulowanym przepływie.

Jeżeli co najmniej jedna z pierścieniowych uszczelek, które są osadzone w częściach obudowy z ograniczoną ruchomością w kierunku osiowym i pomiędzy którymi umieszczony jest element odcinający, jest za pomocą urządzenia przełączana pomiędzy osiowym położeniem dociśniętym, w którym uszczelki są dociśnięte powierzchnią uszczelniającą do elementu odcinającego, i położeniem odciążonym, w którym powierzchnie uszczelniające uszczelek przylegają do elementu odcinającego z naci6

PL 206 196 B1 skiem powierzchniowym, zredukowanym w porównaniu do położenia dociśniętego, lub w którym uszczelki są uniesione z elementu odcinającego, wówczas można osiągnąć wyjątkowo korzystne parametry uszczelnienia i przełączania z jednej strony oraz korzystne możliwości montażowe z drugiej strony, ponieważ montaż uszczelek można wówczas przeprowadzać niezależnie od konkretnego położenia montażowego.

Wymienione powyżej środki można łączyć w dowolne kombinacje w ramach możliwości ich realizacji.

Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykładzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia kurek z czopem kulistym z dwiema przełączanymi według wynalazku uszczelkami pomiędzy obudową i elementem odcinającym, w przekroju wzdłużnym, fig. 2 - kurek z czopem kulistym w obszarze ruchomych osiowo, przełączanych uszczelek, w powiększonym częściowym przekroju wzdłuż linii 2-2 na fig. 1, fig. 3 - kurek z czopem kulistym w obszarze jednej z przełączanych uszczelek, w znacznie powiększonym częściowym przekroju wzdłuż linii 2-2 na fig. 1, przy czym z uwagi na przejrzystość rysunku pominięto na nim śrubę do selektywnego zamykania kanału przełączeniowego, aby uwidocznić sytuację montażową, w której kurek z czopem kulistym jest przełączany według wynalazku, oraz fig. 4 - schemat połączeń dla uwidocznienia korzystnego sterowania kurka z czopem kulistym z przełączanymi uszczelkami, pomiędzy którymi umieszczony jest element odcinający, oraz z napę dem przełączeniowym do uruchamiania wał ka przełączeniowego.

Przedstawiony na fig. 1 w przekroju wzdłużnym kurek 20 z czopem kulistym ma obudowę 21, która składa się z dwóch, uzupełniających się wzajemnie w przybliżeniu do kształtu kuli, części 22, 23. Obie części 22, 23 obudowy są połączone ze sobą za pomocą śrub 29 w nie przedstawiony tutaj bliżej sposób. Części 22, 23 mają pokrywające się ze sobą ścieżki przepływu 26, 27. Na wzajemnie odwrotnych stronach obudowy 21 do części 22, 23 przyspawane są odcinki rurowe 71, 72 z kołnierzami przyłączeniowymi 73, 74, które umożliwiają montaż kurka 20 z czopem kulistym w nie przedstawionym przewodzie rurowym.

Wewnątrz obudowy 21 umieszczony jest element odcinający 30 w postaci czopu kulistego 31 z otworem przelotowym 32 pomiędzy uszczelkami 34, 35, umieszczonymi w częściach 22, 23 obudowy. Za pomocą wałka przełączeniowego 36 czop kulisty 31 jest przełączany wokół osi obrotu 37 pomiędzy ukazanym na fig. 1 położeniem otwartym 38, w którym otwór przelotowy 32 pokrywa się ze ścieżkami przepływu 26, 27 części 22, 23 obudowy, i obróconym względem położenia otwartego 38 o 90 stopni położeniem zamkniętym, w którym ścieżki przepływu 26, 27 są oddzielone od siebie, i ustawiane w każdym z położeń pośrednich. Oś obrotu 37 wałka przełączeniowego 36 przebiega pod kątem prostym do otworu przelotowego 32 czopu kulistego 31

Czop kulisty 31 jest za pomocą wytoczonych na przeciwległych stronach czopów łożyskowych 75, 76 osadzony obrotowo w umieszczonych w obudowie 21 tulejach łożyskowych 77, 78. Wałek przełączeniowy 36 rozciąga się przez nasadkę 79 obudowy i jest w niej osadzony w znany sposób. Ponadto wałek przełączeniowy 36 jest za pomocą układu tulejowego 39 uszczelniony względem wnętrza obudowy, w którym umieszczony jest czop kulisty 31, oraz w nie przedstawiony tutaj bliżej sposób połączony na stałe z czopem kulistym 31 Nasadka 79 obudowy jest zaopatrzona w płytkę przyłączeniową 42, na której montowany jest napęd przełączeniowy 85, łączony z kolei na stałe z wałkiem przełączeniowym 36 (fig. 4).

Przełączanie kurka 20 z czopem kulistym pomiędzy otwartym i zamkniętym położeniem czopu kulistego 31 względnie w kierunku odwrotnym odbywa się za pomocą silnika nastawczego, mającego tutaj postać pneumatycznego napędu przełączeniowego 85, połączonego na stałe z wałkiem przełączeniowym 36. Rozumie się, że przełączanie kurka 20 może się również odbywać za pomocą nie przedstawionego pokrętła lub temu podobnych urządzeń, które na odwrotnym względem czopu kulistego 31 końcu mogą być osadzone na wałku przełączeniowym 36 i połączone z nim na stałe.

Przyporządkowana części 22 obudowy uszczelka 34 i przyporządkowana części 23 obudowy uszczelka 35 są umieszczone w pierścieniowych komorach 98 względnie 99, poszerzonych promieniowo w stosunku do ścieżek przepływu 26 i 27, rozciągających się przez te części 22 i 23 obudowy, i są w nich osadzone ruchomo w kierunku osiowym z ograniczeniem. Każda uszczelka 34, 35 ma, jak widać na fig. 2 i 3, korzystnie metalowy korpus uszczelniający z dociskaną do czopu kulistego 31 powierzchnią uszczelniającą 43, której kształt jest dopasowany do sferycznego kształtu czopu kulistego 31 W przykładzie wykonania ukazanym na fig. 1 uszczelki 34 i 35 mają identyczny kształt oraz identyczne uszczelnienie względem części 22 i 23 obudowy.

PL 206 196 B1

Uszczelka 35 ma kształt zamkniętego pierścienia, na którego zewnętrznym obwodzie znajdują się cylindryczne powierzchnie oporowe 61 i 62, ustawione równolegle do siebie. Powierzchnia oporowa 61 jest przesunięta promieniowo na zewnątrz w stosunku do powierzchni oporowej 62, w związku z czym zewnętrzny obwód mającej powierzchnię oporową 61 części ścianki uszczelki 35 jest większy niż zewnętrzny obwód mającej powierzchnię oporową 62 ścianki uszczelki 35. Wskutek tego uszczelka 35 ma na swym zewnętrznym obwodzie schodkowy przekrój wzdłużny. Uszczelka 35 jest podparta powierzchniami oporowymi 61 i 62 na przeciwległych powierzchniach podporowych 63 i 64 pierścieniowej komory 99, przy czym cylindryczne powierzchnie podporowe 63 i 64 są także równoległe do siebie. Takie rozmieszczenie i ukształtowanie powierzchni oporowych 61 i 62 z jednej strony oraz powierzchni podporowych 63 i 64 z drugiej strony umożliwia osiowy ruch przesuwny uszczelki 35 w kierunku podwójnej strzałki 65, zatem równolegle do ścieżki przepływu 26.

Na przejściu pomiędzy powierzchnią oporową 61 i powierzchnią oporową 62 uszczelka 35 ma ściankę 51 o pierścieniowej powierzchni czołowej 53, prostopadłą do powierzchni oporowych 61 i 62. Odstęp tej pierścieniowej powierzchni czołowej 53 od powierzchni uszczelniającej 43 uszczelki 35 jest tak dobrany, że gdy powierzchnia uszczelniająca 43 uszczelki 35 przylega do zewnętrznej powierzchni czopu kulistego 31, wówczas pomiędzy pierścieniową powierzchnią czołową 53 i leżącą naprzeciw niej pierścieniową powierzchnią czołową 54 ścianki 52 części 23 obudowy, w której mieści się ta uszczelka 35, powstaje osiowa komora przełączania 48. Ta pierścieniowa komora przełączania 48 umożliwia ograniczony osiowy przesuw uszczelki 35 w kierunku podwójnej strzałki 65.

Do komory przełączania 43 uchodzi, biegnący tutaj prostopadle do ścieżki przepływu 26 względnie prostopadle do wzdłużnej osi symetrii części 23 obudowy, cylindryczny kanał przełączeniowy 45, przy czym w pokazanym na fig. 3 przekroju wzdłużnym wewnętrzne powierzchnie kanału przełączeniowego 45 pokrywają się z pierścieniowymi powierzchniami czołowymi 53 i 54, ograniczającymi osiowo komorę przełączania 48.

Kanał przełączeniowy 45 jest w stosunku do osi obrotu 37 wałka przełączeniowego 36 obrócony o pewien kąt, tutaj 90 stopni, w kierunku ruchu wskazówek zegara. W odróżnieniu od tego kanał przełączeniowy 91, przyporządkowany ruchomej osiowo w ograniczonym zakresie uszczelce 34, która z kolei jest osadzona w pierścieniowej komorze 98 części 22 obudowy, jest obrócony względem osi obrotu 37 wałka przełączeniowego 36 o pewien kąt, tutaj 90 stopni, w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara, w związku z czym oba kanały przełączeniowe 45 i 91 znajdują się z tej samej strony kurka 20 z czopem kulistym. Takie rozmieszczenie kanałów przełączeniowych 45 i 91 zapewnia wystarczająco dużo miejsca dla przyłączenia hydraulicznych przewodów przyłączeniowych, połączonych korzystnie w jeden wspólny kanał hydrauliczny 90 (fig. 4). Poza tym zawarte poniżej objaśnienia, sporządzone na przykładzie kanału przełączeniowego i uszczelki 35, obowiązują również w odniesieniu do kanału przełączeniowego 91 i uszczelki 34.

Komora przełączania 48 może być przez kanał przełączeniowy 45 zasilana ciśnieniem (strzałka 46) poprzez wytworzenie ciśnienia (strzałka 46) w hydraulicznym czynniku roboczym 47, wprowadzanym do kanału przełączeniowego 45 i komory przełączania 48. W tym celu kanał przełączeniowy 45 uchodzi na swym odwrotnym do uszczelki 35 końcu do otworu przyłączeniowego, zaopatrzonego tutaj w gwint do podłączenia przewodu 45 (fig. 4), który z kolei w sposób przełączalny jest zasilany ciśnieniem.

Zasilanie komory przełączania 48 ciśnieniem dodatnim (strzałka 46) powoduje, że uszczelka 35 przemieszcza się w kierunku osiowym do czopu kulistego 31 do chwili, gdy jej powierzchnia uszczelniająca 43 zostanie tam dociśnięta z odpowiednim dociskiem powierzchniowym, odpowiadającym nastawionemu ciśnieniu (strzałka 46).

Kanał przełączeniowy 45 i komora przełączania 48 są uszczelnione względem kanału przepływowego 25 za pomocą pierścieniowych uszczelek 55, 56, 57, 58 w postaci pierścieni o przekroju kołowym. Obie pierścieniowe uszczelki 55 i 56 są przy tym celem uszczelnienia pomiędzy powierzchnią oporową 63 i powierzchnią podporową 61 umieszczone pomiędzy kanałem przełączeniowym 45 i powierzchnią uszczelniającą 43 uszczelki 35, zaś obie pierścieniowe uszczelki 57 i 58 są przy tym celem uszczelnienia pomiędzy powierzchnią oporową 62 i powierzchnią podporową 64 umieszczone pomiędzy kanałem przełączeniowym 45 i odwrotną względem powierzchni uszczelniającej 43, czołową, pierścieniową powierzchnią stykową 67 uszczelki 35. Pierścieniowe uszczelki 55 i 56 są osadzone w umieszczonych w osiowym odstępie względem siebie, równoległych pierścieniowych rowkach 44 uszczelki 35, mających trapezowy przekrój i otwartych na zewnątrz. Pierścieniowe uszczelki 57 i 58 są również osadzone w umieszczonych w osiowym odstępie względem siebie, równoległych, otwartych na zewnątrz, pierścieniowych rowkach 59, które jednak w odróżnieniu od pierścieniowych rowków 44

PL 206 196 B1 są umieszczone w ściance części 23 obudowy, leżącej naprzeciw ścianki uszczelki 35, zaopatrzonej w powierzchnię oporową 62. Umieszczone w bezpośrednim sąsiedztwie kanału przełączeniowego 45 względnie komory przełączania 48, pierścieniowe uszczelki 55 i 57 są wykonane z materiału dostosowanego do czynnika roboczego 47, natomiast pierścieniowe uszczelki 56 i 58 są z materiału dostosowanego do czynnika 28, którego przepływ jest regulowany za pomocą kurka.

Uszczelka 35 ma obok powierzchni uszczelniającej 43 biegnącą ukośnie do wewnątrz w stronę przeciwną do czopu kulistego 31 powierzchnię roboczą 66, nieznacznie cofniętą względem powierzchni uszczelniającej 43 i ustawioną pod bardziej płaskim kątem. Ta powierzchnia robocza 66 styka się bezpośrednio z czynnikiem 28 o regulowanym przepływie, gdy kanał przepływowy 25 jest napełniony tym czynnikiem względnie gdy zachodzi w nim przepływ czynnika. Rzut tej powierzchni roboczej 66 na płaszczyznę rzutowania 69, prostopadłą do ścieżki przepływu 26 względnie prostopadłą do osi symetrii części 23 obudowy, daje w rezultacie czynną powierzchnię rzutowania 68. Ta czynna powierzchnia rzutowania 68 ma w ukazanym przykładzie wykonania taką samą wielkość, co czynna powierzchnia rzutowania 70 powierzchni stykowych, znajdujących się na drugim końcu uszczelki 35, to znaczy końcowej powierzchni stykowej 67 i łączącej się z nią od zewnątrz, nachylonej do powierzchni uszczelniającej 43, ukośnej powierzchni 100, przy czym tę powierzchnię rzutowania 70 otrzymuje się w wyniku projekcji powierzchni stykowych 67, 100 na płaszczyznę rzutowania 60, równoległą do płaszczyzny rzutowania 69. Powierzchnie stykowe 67 i 100 pozostają również w bezpośrednim kontakcie z czynnikiem 28 o regulowanym przepływie, gdy kanał przepływowy 25 jest napełniony tym czynnikiem względnie gdy zachodzi w nim przepływ czynnika i gdy uszczelka 35 przylega swoją powierzchnią uszczelniającą 43 do czopu kulistego 31.

Wskutek jednakowej w przykładzie wykonania wielkości czynnych rzutowanych powierzchni roboczych 68 i odwrotnych względem nich, rzutowanych powierzchni stykowych 70 następuje zniesienie parcia, wywieranego przez czynnik 28 o regulowanym przepływie na powierzchnie stykowe 67, 100 z jednej strony oraz na powierzchnię roboczą 66 z drugiej strony, w następstwie czego parcia czynnika 28 nie powodują osiowego przesunięcia uszczelki 35, w szczególności zaś nie dociskają uszczelki 35 jej powierzchnią uszczelniającą 43 ze zwiększonym naciskiem powierzchniowym do czopu kulistego 31. Dzięki temu zmniejszenie ciśnienia w komorze przełączania 48 oddziałuje w odpowiednim stopniu także na redukcję nacisków powierzchniowych, którymi uszczelka 35 działa swoją powierzchnią uszczelniającą 43 na czop kulisty 31.

Przy całkowitym zlikwidowaniu ciśnienia komory przełączania 48, to znaczy przy redukcji ciśnienia (podwójna strzałka 46) w kanale przełączeniowym 45 do zera, na czop kulisty 31 nie oddziałują już również żadne znaczące siły ze strony uszczelki 35, dzięki czemu przełączanie kurka 20 z czopem kulistym, czyli obrót czopu kulistego 31 w wyniku obrotu wałka przełączeniowego 36, może się odbywać przy całkowitym odciążeniu uszczelki 35. Powoduje to zminimalizowanie zużycia pomiędzy powierzchnią uszczelniającą 43 uszczelki 35 i przeciwległymi powierzchniami przylegania czopu kulistego 31 podczas przełączania, czyli w wyniku operacji przełączania.

Efekt ten można jeszcze polepszyć, jeżeli powierzchnia rzutowania 68 powierzchni roboczej 66 jest większa niż powierzchnia rzutowania 70 powierzchni stykowych 67, 100. Parcie, wywierane przez czynnik 28 o regulowanym przepływie na uszczelkę 35, działa wówczas w ten sposób, że na uszczelkę wywierana jest siła wynikowa, która próbuje odepchnąć uszczelkę 35 od czopu kulistego 31. Przy całkowitym zlikwidowaniu ciśnienia w komorze przełączania 48 powoduje to uniesienie uszczelki z czopu kulistego 31, wskutek czego na powierzchni uszczelniającej 43 i na przeciwległych powierzchniach przylegania czopu kulistego 31 nie może następować ich zużywanie.

Na fig. 4 przedstawiono na schemacie ideowym korzystny przykład wykonania istotnych dla układu przełączeniowego elementów wynalazku. Odnośnikiem 80 oznaczone jest przy tym przyłącze sprężonego powietrza, służące do podłączenia nie przedstawionej sprężarki. Wytwarzane przez nią sprężone powietrze można prowadzić za pomocą zaworu zwrotnego 81 przez kanał zasilający 87. Kanał ten rozdziela się na kanał roboczy 88 oraz kanał roboczy 93. W kanale roboczym 88 sprężone powietrze może być prowadzone przez zawór zwrotny do zaworu 3/2-drogowego, przy czym w ukazanej na fig. 4 pozycji zaworu 3/2-drogowego 83 sprężone powietrze jest prowadzone przez ten zawór do kanału roboczego 89, który z kolei uchodzi do wzmacniacza ciśnienia 84. We wzmacniaczu ciśnienia 84 ciśnienie dostarczone przez sprężone powietrze ulega wzmocnieniu w odgałęziającym się kanale hydraulicznym 90, to znaczy wzmacniacz ciśnienia jest zasilany na wejściu sprężonym powietrzem, natomiast na wyjściu ciśnienie jest przenoszone przez czynnik hydrauliczny. Kanał hydrauliczny 90 rozgałęzia się na dwa kanały przełączeniowe 45 i 91. Kanał przełączeniowy 45 uchoPL 206 196 B1 dzi do komory przełączania 48, która jest przyporządkowana uszczelce 35, natomiast kanał przełączeniowy 91 uchodzi do komory przełączania 92, która jest przyporządkowana uszczelce 34. Te ruchome w kierunku osiowym uszczelki 34 i 35 mogą zatem być wspólnie zasilane ciśnieniem przez kanał hydrauliczny 90, co umożliwia dociskanie je powierzchniami uszczelniającymi do czopu kulistego 31.

Czop kulisty 31 jest połączony na stałe z wałkiem przełączeniowym 36, który z kolei jest połączony na stałe z elementem napędowym napędu przełączeniowego 85, za pomocą którego można zrealizować obrót czopu kulistego 31 o 90 stopni z pozycji otwartej w pozycję zamkniętą lub odwrotnie, ale także ustawić czop w dowolnej pozycji pośredniej. Napęd przełączeniowy 85 jest sterowany pneumatycznie. W tym celu można doprowadzać sprężone powietrze przez kanał roboczy 93, przy czym przełączenie w pozycję otwartą względnie w pozycję zamkniętą można osiągnąć za pomocą zaworu 5/2-drogowego 86. W ukazanej na fig. 4, zamkniętej pozycji zaworu 5/2-drogowego 86 sprężone powietrze można wprowadzać przez kanał 93 do połączonego z wyjściem zaworu kanału 94, który dzieli się na kanały 95 i 96, umożliwiające przełączanie napędu przełączeniowego 85. Sprężone powietrze jest przy tym zawracane przez kanał 97 do zaworu 5/2-drogowego 86, skąd można je odprowadzić na zewnątrz.

W celu odciążenia uszczelek 34 i 35 od działania ciśnienia zawór 3/2-drogowy 83 przełącza się w jego drugie położenie, wskutek czego powietrze sprężone w komorze sprężonego powietrza, stanowiącej część wzmacniacza ciśnienia 84, oraz w kanale roboczym 89 można odprowadzić na zewnątrz przez zawór 3/2-drogowy 83, co powoduje zlikwidowanie ciśnienia w kanale hydraulicznym 90. Gdy ten stan zostanie osiągnięty, korzystnie jednak w zasadzie równocześnie, przełącza się zawór 5/2-drogowy 86 w jego drugie położenie, wskutek czego sprężone powietrze może płynąć przez kanał roboczy 93 do, służącego uprzednio jako odpowietrzacz, kanału 97, co pozwala obrócić czop kulisty 31 o 90 stopni z powrotem za pomocą napędu przełączeniowego 85. W tym położeniu zaworu 5/2-drogowego 86 odprowadzane sprężone powietrze jest kierowane przez kanały 95 i 96 do kanału 94, skąd można je odprowadzić do otoczenia przez 5/2-zawór drogowy 86.

Claims (14)

1. Kurek z czopem kulistym do regulacji przepływu czynników płynnych, z obudową, składającą się z co najmniej dwóch części, z których każda zawiera ścieżkę przepływową w postaci kanału przepływowego, oraz z zaopatrzonym w stanowiący ścieżkę przepływową otwór przelotowy do selektywnego łączenia ścieżek przepływowych części obudowy, kulistym elementem odcinającym, który jest umieszczony wewnątrz tylko dwóch części obudowy pomiędzy pierścieniowymi uszczelkami i przełączany za pomocą wałka przełączeniowego pomiędzy położeniem otwartym, otwierającym ścieżkę przepływu, i położeniem zamkniętym, odcinającym ścieżkę przepływu, przy czym co najmniej jedna z uszczelek, pomiędzy którymi umieszczony jest element odcinający, jest osadzona w jednej z części obudowy z ograniczoną ruchomością w kierunku osiowym i dociskana powierzchnią uszczelniającą do elementu odcinającego, znamienny tym, że co najmniej jedna z uszczelek (34, 35), pomiędzy którymi umieszczony jest element odcinający (30), jest sprzęgnięta z urządzeniem (40) do przełączania uszczelki (34, 35) pomiędzy osiowym położeniem dociśniętym (41) w otwartym względnie zamkniętym stanie spoczynku kurka, w którym uszczelka (34, 35) jest dociśnięta do organu odcinającego (30), i położeniem odciążonym w stanie przełączania kurka, w którym powierzchnia uszczelniająca (43) uszczelki (34, 35) przylega do organu odcinającego (30) z naciskiem powierzchniowym mniejszym niż w położeniu dociśniętym (41) względnie jest uniesiona z organu odcinającego (30), przy czym uszczelka (34, 35) jest połączona z uszczelnionym względem kanału przepływowego (24, 25) kanałem przełączeniowym (45), zasilanym selektywnie oddzielnym czynnikiem roboczym (47) pod ciśnieniem (46), oraz ma zwrócone ku elementowi odcinającemu (30) powierzchnie robocze (66) i zwrócone w stronę przeciwną do nich powierzchnie styku (67, 100), zasilane czynnikiem (28) o regulowanym przepływie w stanie napełnienia tym czynnikiem (28) kanału przepływowego (25) części (22, 23) obudowy, w której mieści się uszczelka (34, 35), względnie w stanie przepływu czynnika (28) przez ten kanał oraz w położeniu dociśnięcia powierzchni uszczelniającej (43) uszczelki (34, 35) do organu odcinającego (30), przy czym powierzchnia rzutowania (68) powierzchni roboczych (66) na prostopadłą do kierunku osiowego przesuwu (65) uszczelki (34, 35), pierwszą płaszczyznę rzutowania (69), jest co

PL 206 196 B1 najmniej równa powierzchni rzutowania (70) powierzchni stykowych (67, 100) na równoległą do pierwszej płaszczyzny rzutowania, drugą płaszczyznę rzutowania (60).

2. Kurek według zastrz. 1, znamienny tym, że powierzchnia uszczelniająca (43) uszczelki (34, 35) w położeniu dociśniętym (41) i/lub w położeniu odciążonym jest dociśnięta do elementu odcinającego (30) wyłącznie pod działaniem hydraulicznego i/lub pneumatycznego czynnika roboczego, oddziałującego na uszczelkę (34, 35).

3. Kurek według zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, że uszczelka (34, 35) jest przełączana pomiędzy położeniem dociśniętym (41) i położeniem odciążonym wyłącznie pod działaniem hydraulicznego i/lub pneumatycznego czynnika roboczego, oddziałującego na uszczelkę (34, 35).

4. Kurek według zastrz. 1, znamienny tym, że kanał przełączeniowy (45) jest zasilany płynnym czynnikiem roboczym (47) o dodatnim ciśnieniu (46).

5. Kurek według zastrz. 1, znamienny tym, że kanał przełączeniowy (45) w obszarze uszczelki (34, 35) przebiega poprzecznie do ścieżki przepływu (26, 27).

6. Kurek według zastrz. 1, znamienny tym, że kanał przełączeniowy (45) uchodzi do komory przełączania (48), ograniczonej z jednej strony przez poprzeczne względem ścieżki przepływu (26, 27) ścianki (51,52) uszczelki (34, 35), z drugiej zaś przez części (22, 23) obudowy, w których umieszczona jest uszczelka (34, 35).

7. Kurek według zastrz. 6, znamienny tym, że komora przełączania (48) jest ograniczona z jednej strony przez pierścieniowe powierzchnie czołowe (53, 54) uszczelki (34, 35), z drugiej zaś przez części (22, 23) obudowy, w których umieszczona jest uszczelka (34, 35).

8. Kurek według zastrz. 7, znamienny tym, że pierścieniowe powierzchnie czołowe (53, 54) są wzajemnie równoległe.

9. Kurek według zastrz. 1, znamienny tym, że uszczelka (34, 35) jest za pomocą umieszczonych z obu stron komory przełączania (48), pierścieniowych uszczelek (55, 56, 57, 58) uszczelniona względem kanału przepływowego (24, 25) części (22, 23) obudowy, w których umieszczona jest uszczelka (34, 35), i przelotowego otworu (32) elementu odcinającego (30).

10. Kurek według zastrz. 1, znamienny tym, że uszczelka (34, 35) ma na swym zewnętrznym obwodzie schodkowy przekrój, ograniczony przez umieszczone z obu stron komory przełączania (48) powierzchnie oporowe (61,62) oraz ściankę (51), biegnącą poprzecznie do ścieżki przepływu (26, 27) i stanowiącą ograniczenie komory przełączania (48).

11. Kurek według zastrz. 10, znamienny tym, że umieszczona pomiędzy komorą przełączania (48) i przykładaną do elementu odcinającego (30) powierzchnią uszczelniającą (43) uszczelki (34, 35) powierzchnia oporowa (61) z jednej strony komory przełączania (48) jest przesunięta na zewnątrz względem powierzchni oporowej (62) z drugiej strony komory przełączania (48).

12. Kurek według zastrz. 1, znamienny tym, że począwszy od położenia otwartego (38) względnie położenia zamkniętego elementu odcinającego (30), w którym kanał przyłączeniowy (45) jest pod ciśnieniem (46), zaś uszczelka (34, 35) jest dociśnięta swoją powierzchnią uszczelniającą (43) do elementu odcinającego (30), w celu przełączenia elementu odcinającego (30) za pomocą wałka przełączeniowego (36), kanał przełączeniowy (45) zostaje pozbawiony ciśnienia (46), zaś uszczelka (34, 35) może zająć swoje położenie odciążone, przy czym w zasadzie równocześnie element odcinający (30) jest za pomocą wałka przełączeniowego (30) przełączany w swoje położenie zamknięte względnie w swoje położenie otwarte (38).

13. Kurek według zastrz. 1, znamienny tym, że powierzchnie robocze (66) graniczą od wewnątrz w kierunku poprzecznym do ścieżki przepływu (26, 27) z powierzchnią uszczelniającą (43) uszczelki (34, 35).

14. Kurek według zastrz. 1, znamienny tym, że co najmniej jedna z pierścieniowych uszczelek (34, 35), które są osadzone w częściach (22, 23) obudowy z ograniczoną ruchomością w kierunku osiowym i pomiędzy którymi umieszczony jest element odcinający (30), jest za pomocą urządzenia (40) przełączana pomiędzy osiowym położeniem dociśniętym, w którym uszczelki (34, 35) są dociśnięte powierzchnią uszczelniającą (43) do elementu odcinającego (30), i położeniem odciążonym, w którym powierzchnie uszczelniające (43) uszczelek (34, 35) przylegają do elementu odcinającego (30) z naciskiem powierzchniowym mniejszym niż w położeniu dociśniętym, względnie są uniesione z elementu odcinającego (30).