PL206375B1 - Zestaw autorefleksyjny - Google Patents

Description

RZECZPOSPOLITA

POLSKA

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 206375 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 376698 (51) Int.Cl.

G01C 15/02 (2006.01) G01C 5/00 (2006.01)

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia: 22.08.2005 (54)

Zestaw autorefleksyjny

	(73) Uprawniony z patentu: POLITECHNIKA OPOLSKA, Opole, PL
(43) Zgłoszenie ogłoszono: 05.03.2007 BUP 05/07	(72) Twórca(y) wynalazku: WOJCIECH ANIGACZ, Opole, PL KAZIMIERZ ĆMIELEWSKI, Wrocław, PL
(45) O udzieleniu patentu ogłoszono: 31.08.2010 WUP 08/10	(74) Pełnomocnik: rzecz. pat. Surmiak Wiesława Politechnika Opolska

PL 206 375 B1

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest zestaw autorefleksyjny przeznaczony szczególnie do pomiarów wysokościowych obiektów inżynierskich.

Znany jest zestaw autorefleksyjny zawierający płaskie zwierciadło i przeźroczystą płytkę płaskorównoległą z naniesionym rysunkiem mającym postać krzyża nitek z określonymi interwałami lub koncentrycznych okręgów w ustalonych odstępach. Przeźroczysta płytka wbudowana jest na stałe w lunetę lub umieszczana przed obiektywem lunety za pomocą nasadki. Po ustawieniu płaskiego zwierciadła na obiekcie i wycelowaniu lunetą z przeźroczystą płytką autorefleksyjną, w płaszczyźnie ogniskowej lunety instrumentu powstaje obraz rysunku płytki na tle krzyża nitek tego instrumentu. Przy prostopadłym ustawieniu zwierciadła do osi celowej instrumentu, środek rysunku płytki pokrywa się ze środkiem krzyża nitek. W pozostałych przypadkach ustawienia rysunek płytki jest przesunięty względem środka krzyża nitek o wartość proporcjonalną do kąta odchylenia osi celowej względem normalnej zwierciadła. Wówczas przesuwa się lustro aż do uzyskania koincydencji krzyży nitek. Znany jest zestaw do wyznaczania różnicy wysokości pomiędzy dwoma punktami w skład, którego wchodzi niwelator i łata niwelacyjna mająca postać wydłużonego prostopadłościanu z wyskalowana ścianą czołową i posiadająca libelę pudełkową. Niwelatorem wyznaczana jest płaszczyzna pozioma, a łatą z wyposażaniem mierzone są odcinki pionowe.

Znana z opisu patentowego PI 173201 nasadka na niwelator posiada korpus w postaci ceownika na podstawie, którego osadzona jest libela, a w pionowych ściankach ma osadzona ośkę z pokrętłem. Na ośce osadzone jest obrotowo zwierciadło ruchome, poniżej którego w jednej ze ścianek osadzona jest tuleja sprzęgająca. Poniżej zwierciadła ruchomego umieszczone jest zwierciadło płaskie pod stałym kątem względem osi tulei.

Znane zestawy autorefleksyjne i nasadka na niwelator pozwalają prowadzić pomiary wyłącznie w płaszczyźnie poziomej instrumentem przeznaczonym do pomiarów w płaszczyź nie pionowej przez obracanie obrazu łaty niwelacyjnej z pozycji poziomej do pionowej, dzięki układowi dwóch zwierciadeł. Obserwowany obraz łaty występuje w skali przypadkowej, co jest istotnym mankamentem w pomiarach precyzyjnych; skala, bowiem obserwowanej podziałki nie jest metryczna, może to w skrajnych przypadkach prowadzić do uzyskiwania dużych błędów pomiarowych.

Istota zestawu autorefleksyjnego według wynalazku polega na tym, że wyposażony jest w tarczę w kształcie kwadratu, na którego przecięciu przekątnych umieszczona jest tuleja sprzęgająca, a po obu stronach tulei są otwory centrujące ze znakami celowniczymi. Korzystnie jest, gdy oś podłużna libeli rurkowej jest równoległa do linii przechodzącej przez środki przekrojów poprzecznych tulei sprzęgającej i otworów centrujących. Korzystnie jest, gdy otwory centrujące usytuowane są w równych odległościach od tulei sprzęgającej. Korzystnie jest, gdy jako element optyczny stosowane jest zwierciadło płaskie. Korzystnie jest także, gdy jako znak celowniczy stosowana jest dioda.

Zestaw według wynalazku prosty w budowie i wygodny w przenoszeniu, umożliwia wykonywanie pomiarów w płaszczyźnie pionowej, nie tylko na obiektach inżynierskich o skomplikowanych kształtach, ale i na obiektach zabudowanych i niedostępnych dla znanego sprzętu. Ogranicza do minimum błąd pomiaru nie prostopadłego ustawienia łaty niwelacyjnej względem osi celowej niwelatora, dzięki czemu podział łaty jest obserwowany w skali 1:1, a nie w skali przypadkowej, jak przy pomiarach znanymi zestawami.

Przedmiot wynalazku w przykładzie wykonania objaśniony jest na rysunku przedstawiającym schemat zestawu autorefleksyjnego w widoku aksonometrycznym.

Zestaw autorefleksyjny według wynalazku składa się z kwadratowej tarczy 1 z libelą rurkową 2 umieszczoną wzdłuż górnego boku i ze zwierciadła płaskiego, 6 jako elementu optycznego usytuowanego na obejmie 7 w kształcie ceownika ze śrubą dociskową 8. Pod libelą na przecięciu przekątnych tarczy umieszczona jest tuleja sprzęgająca 3 ze śrubą blokującą 5. Po obu stronach tulei 3, w równych, odległościach od jej środka są otwory centrujące 4 z diodami laserowymi, jako znakami celowniczymi. Podłużna oś libeli rurkowej 2 jest równoległa do linii przechodzącej przez środki przekrojów poprzecznych tulei sprzęgającej 3 i otworów centrujących 4.

Dla wykonania pomiarów wysokościowych na tubus obiektywu niwelatora nakładana jest tarcza 1 i mocowana poprzez tuleję sprzę gają c ą 3 za pomocą ś ruby blokują cej 5 po uprzednim wypoziomowaniu znaków celowniczych przez obroty tarczy 1 i obserwację wskazań libeli 2. Obejma 7 mocowana jest na łacie niwelacyjnej za pomocą śruby dociskowej 8 usytuowanej w pobliżu spodziewanych odczytów. Następnie oś celownicza niwelatora kierowana jest na ustawione na obiekcie inżynierskim

PL 206 375 B1 zwierciadło płaskie 6 umocowane na obejmie 7 łaty, po czym obserwuje się krzyż nitek i obraz tarczy 1 z obrazem obiektywu i obrazami znaków celowniczych. Gdy obrazy znaków celowniczych nie pokrywają się z poziomą nitką krzyża należy nachylać lub odchylać łatę w kierunku równoległym do osi celowej niwelatora aż do pokrycia się obrazu znaków celowniczych z poziomą nitką krzyża nitek, a po skierowaniu osi celowej niwelatora na podziałkę łaty odczytać wynik pomiarowy.

Claims (5)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Zestaw autorefleksyjny zaopatrzony w element optyczny, w tuleję sprzęgającą i w obejmę, znamienny tym, że wyposażony jest w tarczę (1) w kształcie kwadratu, na którego przecięciu przekątnych umieszczona jest tuleja sprzęgająca (3), a po obu stronach tulei (3) są otwory centrujące (4) znakami celowniczymi.
2. 2. Zestaw według zastrz. 1, znamienny tym, że oś podłużna libeli rurkowej (2) jest równoległa do linii przechodzącej przez środki przekrojów poprzecznych tulei sprzęgającej (3) i otworów centrujących (4).
3. 3. Zestaw według zastrz. 1, znamienny tym, że otwory centrujące (4) usytuowane są w równych odległościach od tulei sprzęgającej (3).
4. 4. Zestaw według zastrz. 1, znamienny tym, że jako element optyczny (6) stosowane jest zwierciadło płaskie.
5. 5. Zestaw według zastrz. 1, znamienny tym, że jako znak celowniczy stosowana jest dioda.