PL206620B1 - Wirnik i pompa zawierająca taki wirnik - Google Patents

Description

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 206620 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 374324 (51) Int.Cl.

(22) Data zgłoszenia: 29.05.2002 F04C 2/344 (2006.01) (86) Data i numer zgłoszenia międzynarodowego:

29.05.2002, PCT/IB02/003448 (87) Data i numer publikacji zgłoszenia międzynarodowego:

05.12.2002, WO02/097274 (54)

Wirnik i pompa zawierająca taki wirnik

	(73) Uprawniony z patentu:
(30) Pierwszeństwo:	VHIT S.P.A. VACUUM & HYDRAULIC PRODUCTS ITALY, Crema, IT
01.06.2001, IT, TO2001A000521	(72) Twórca(y) wynalazku:
(43) Zgłoszenie ogłoszono: 17.10.2005 BUP 21/05	LEONARDO CADEDDU, Crema, IT EMILIO SAMANNI, Izano, IT ALBERTO ANASTASI, Torino, IT ALESSANDRO FAUDA, Milan, IT
(45) O udzieleniu patentu ogłoszono:
31.08.2010 WUP 08/10	(74) Pełnomocnik:
	rzecz. pat. Karcz Katarzyna PATPOL spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

PL 206 620 B1

Opis wynalazku

Wynalazek dotyczy przede wszystkim wirnika, w szczególności wirnika o obniżonej zużywalności i pompy zawierającej taki wirnik, stosowanej w szczególności w przemyśle samochodowym jako źródło podciśnienia w urządzeniach wspomagających hamulce. Wynalazek dotyczy również pomp stosowanych na przykład zarówno jako źródło podciśnienia jak i w celu doprowadzania paliwa do silnika cieplnego.

Znane pompy, zwłaszcza stosowane jako źródło podciśnienia, są pompami łopatkowymi, zawierającymi co najmniej jedną łopatkę i wirnik połączony z urządzeniem napędowym, na przykład wałem obrotowym, którym może być wał krzywkowy. Wirnik zawiera obsadę łopatek, co najmniej jedną łopatkę i element przeniesienia momentu napędzającego na wał krzywkowy. Obsada łopatek zawiera wnękę znajdującą się osiowo na pierwszym końcu, skierowaną w stronę wału napędowego, zaś na drugim końcu, przeciwległym w stosunku do pierwszego końca, co najmniej jedną szczelinę, która rozciąga się wzdłuż osi, na części odcinka między drugim końcem a pierwszym końcem. Łopatka zamontowana jest ruchomo z możliwością przesuwu w tej szczelinie.

Na jednym końcu wału krzywkowego umieszczona jest pompa wyżej opisanego rodzaju, zaś wirnik wprawiany jest w ruch obrotowy za pomocą elementu transmisyjnego napędzanego przez wał, co powoduje wciąganie powietrza i wytwarzanie podciśnienia.

Znane jest wytwarzanie wirników ze stali. Jednak, w celu obniżenia ciężaru i kosztu wirnika, łopatki produkowane są z tworzyw sztucznych, zaś element transmisyjny produkowany jest także ze stali, ponieważ jest on bezpośrednio obciążony momentem obrotowym z urządzenia napędowego. Wskutek tego może pojawić się problem niezawodności urządzenia, a konkretnie styk elementu transmisyjnego z obsadą łopatek może powodować zużywanie się obsady łopatek.

Wiadomo, że w rzeczywistości oś pompy próżniowej i oś urządzenia napędowego nie leżą dokładnie na jednej linii, wskutek czego element transmisyjny umieszczony na końcu wału napędowego i przenoszą cy ruch obrotowy na obsadę ł opatek jest również przesunię ty w kierunku promieniowym względem korpusu obsady łopatek, a przesunięcie to może powodować zużywanie się spowodowane tarciem o obsadę łopatek.

Zastosowanie specjalnych, odpornych na zużycie wskutek tarcia materiałów, do produkcji obsady łopatek, mających takie same zalety, jak tworzywo sztuczne, nie wchodzi w rachubę z powodu wysokich kosztów takich materiałów.

W dokumencie DE 19844904 opisano wirnik zawierający element transmisyjny, obsadę łopatek, która zawiera co najmniej jeden element pośredni nieruchomy w kierunku promieniowym względem obsady łopatek i przymocowany do obsady łopatek, przy czym element pośredni jest umieszczony w obszarze powierzchni nośnych, między elementem transmisyjnym a obsadą łopatek w celu przeniesienia siły nośnej z elementu transmisyjnego na obsadę łopatek. Jednakże, w wirniku według DE 19844904 element transmisyjny nie jest przymocowany do obsady łopatek za pomocą elementu pośredniego.

Celem wynalazku jest opracowanie niezawodnej pompy o długiej żywotności.

Celem wynalazku jest ponadto opracowanie pompy lekkiej i taniej.

Zawsze uważano, że aby uniknąć uszkodzeń wirnika spowodowanych tarciem elementu transmisyjnego, wirnik powinien być wykonany z materiału o dużo większej odporności na zużycie lub połączenie elementu transmisyjnego z wirnikiem powinno być odpowiednio zmodyfikowane, co w obu przypadkach stanowi problem związany z wysokimi kosztami. Zgłaszający zauważył, że zużycie wirnika można znacząco zmniejszyć bez potrzeby modyfikowania pompy znanego rodzaju, dodając do pompy prostą w wykonaniu część w obszarze połączenia elementu transmisyjnego z obsadą łopatek, przy czym część ta jest nieruchoma względem obsady łopatek.

Powyżej wymienione cele osiągnięto opracowując pompę zawierającą wirnik, który z kolei zawiera element transmisyjny przenoszący moment obrotowy z wału napędowego, obsadę łopatek napędzaną przez element transmisyjny oraz co najmniej jedną łopatkę, przy czym pompa zawiera również element pośredni, umieszczony między elementem transmisyjnym a korpusem obsady łopatek, zaś ten element pośredni jest nieruchomy w kierunku promieniowym względem obsady łopatek.

Innymi słowy pierwszy element wprawia drugi element w ruch obrotowy, natomiast drugi element zawiera wkładkę, która jest nieruchoma w kierunku promieniowym względem drugiego elementu stykającego się z pierwszym elementem transmisyjnym i która jest odporna na zużycie spowodowane tarciem wskutek promieniowego przesunięcia pierwszego elementu.

PL 206 620 B1

Przedmiotem wynalazku jest w szczególności wirnik zawierający element transmisyjny, obsadę łopatek oraz co najmniej jedną łopatkę, przy czym element transmisyjny przenosi moment obrotowy na obsadę łopatek, zaś obsada łopatek zawiera co najmniej jeden element pośredni, który jest nieruchomy w kierunku promieniowym względem obsady łopatek i przymocowany do obsady łopatek, ponadto wymieniony co najmniej jeden element pośredni jest umieszczony w obszarze powierzchni nośnych, między elementem transmisyjnym a obsadą łopatek w celu przeniesienia siły nośnej z elementu transmisyjnego na obsadę łopatek, ponadto wymieniony co najmniej jeden element pośredni jest odporny na zużycie spowodowane tarciem elementu transmisyjnego, znamienny tym, że element transmisyjny jest przymocowany do obsady łopatek za pomocą wymienionego co najmniej jednego elementu pośredniego.

Korzystnie, elementy pośrednie zawierają równoległe skrzydełka.

Skrzydełka korzystnie są połączone płytką, ewentualnie rozciągają się prostopadle do płytki i po tej samej stronie płytki.

Również korzystnie, skrzydełka są symetryczne względem podłużnej osi płytki.

Elementy pośrednie mogą być przymocowane do centralnego pręta osadzonego w obsadzie łopatek.

Płytka może zawierać otwór, do którego sterczą co najmniej dwie wypustki współpracujące z centralnym prę tem osadzonym w obsadzie ł opatek.

Ewentualnie, płytka zawiera środek mocowania współpracujący z drugim środkiem mocowania znajdującym się na obsadzie łopatek.

Środek mocowania znajdujący się na obsadzie łopatek korzystnie zawiera otwór o mniejszej średnicy, którego krawędź stanowi tulejka, i że środek mocowania zawiera pręt o większej średnicy osadzony w obsadzie łopatek, przy czym pręt ten jest wyposażony w pierścieniowe zgrubienie, które wystaje na brzegu i powstaje wskutek założenia na siłę płytki na pręt, zaś tulejka po zamontowaniu znajduje się między zgrubieniem a elementem transmisyjnym.

Płytka korzystnie opiera się na powierzchni nośnej utworzonej na obrzeżu pręta prostopadle do osi pręta.

Element transmisyjny wykonany korzystnie jest z materiału metalowego, zaś obsada łopatek jest wykonana z tworzywa sztucznego.

Ewentualnie, element transmisyjny wykonany jest ze stali.

Element pośredni może być wykonany z materiału metalowego, ewentualnie ze stali sprężynowej.

Element pośredni może też być elementem giętym.

Środek mocowania znajdujący się na płytce elementu pośredniego korzystnie jest elementem tłoczonym.

Przedmiotem wynalazku jest również pompa stanowiąca co najmniej jedno źródło podciśnienia, charakteryzująca się tym, że zawiera co najmniej jeden wirnik według wynalazku.

Korzystnie, element transmisyjny napędzany jest wałem krzywkowym.

Również korzystnie, element transmisyjny napędzany jest silnikiem elektrycznym.

Ewentualnie, element transmisyjny napędzany jest kołem pasowym.

Dla lepszego zrozumienia, przedmiot wynalazku przedstawiono w przykładach wykonania na rysunku, na którym: fig. 1 przedstawia perspektywiczny widok pompy według wynalazku; fig. 2 przedstawia perspektywiczny widok pierwszego przykładu wykonania elementu nośnego według wynalazku; fig. 3 przedstawia perspektywiczny widok wirnika zawierającego element z fig. 2; fig. 4 przedstawia widok z góry elementu z fig. 3 bez elementu nośnego; fig. 5 przedstawia perspektywiczny widok drugiego przykładu wykonania elementu nośnego według wynalazku; fig. 6 przedstawia przekrój poprzeczny zespołu elementu transmisyjnego i elementu nośnego według wynalazku; fig. 7 przedstawia przekrój szczegółu z fig. 6.

Pośredni element 1, zawierający co najmniej dwa korzystnie jednoczęściowe skrzydełka 3, 5, połączone płytką 7, widoczny jest na fig. 1 i 2. Płytka 7 jest zasadniczo płaska, ma oś podłużną XX', jej pierwszy wymiar, wzdłuż płytki, oznaczono 1 a drugi wymiar, poprzeczny, oznaczono L, przy czym oba te wymiary są dużo większe, niż trzeci wymiar e. Płytka 7 zawiera dwa leżące naprzeciw siebie ramiona 9, 11. Skrzydełka 3, 5 wystają z ramion 9, 11 w kierunku strzałki F, prostopadle do płaszczyzny płytki, przy czym skrzydełka te leżą po przeciwnych stronach osi XX'.

Płytka 7 zawiera ponadto środek 13 do mocowania elementu 1 do wirnika. Środek do mocowania zawiera co najmniej dwie wypustki 15, 17 sterczące do otworu 21 znajdującego się w środku płytki

7. Wypustki 15, 17 ograniczone są czterema szczelinami 23, które wykonane są w płytce 7 i rozciąga4

PL 206 620 B1 ją się promieniowo od otworu 21 w kierunku zewnętrznego obrzeża płytki 3, korzystnie równolegle do siebie. Korzystnie, szczeliny tworzą kąt różny od zera z podłużną osią XX' płytki 3.

Element 1 mocuje się i blokuje w wirniku wciskając go na siłę do części wirnika, współpracującej z otworem 21 za pośrednictwem wypustek 15, 17, które są sprężyste w kierunku poprzecznym do płaszczyzny płytki 7.

Element 1 korzystnie wykonany jest z materiału metalowego, na przykład ze stali sprężynowej.

Element 1 jest korzystnie wykonany przez gięcie.

Pompa łopatkowa 33 według wynalazku, widoczna na fig. 1, zawiera wirnik 35 (fig. 3 i 4), zamontowany na korpusie pompy i napędzany na przykład wałem krzywkowym silnika pojazdu (nie zilustrowanym). Wirnik zawiera obsadę łopatek 37, element transmisyjny 39 przenoszący moment obrotowy z silnika pojazdu na obsadę łopatek, łopatkę (nie zilustrowaną) i element nośny 1. Obsada łopatek 37 zawiera korpus 37', korzystnie wykonany z tworzywa sztucznego i wyposażony na pierwszym, w kierunku podłużnym, końcu w pierwszą część 36 o osi YY', o mniejszej średnicy zewnętrznej, którą stanowi zamknięta tuleja 41, zaś na drugim, przeciwległym końcu w drugą, cylindryczną część 38 o większej zewnętrznej średnicy, która jest współosiowa z pierwszą częścią 36 i połączona z pierwszą częścią 36 o mniejszej zewnętrznej średnicy za pomocą kołnierza 40. Tuleja 41 ma wewnętrzny kształt, który jest w przekroju poprzecznym krzyżowy, korzystnie czteroramienny. Ramiona krzyża są od siebie oddzielone, korzystnie zaokrąglonymi odcinkami 43, zaś wewnętrzna powierzchnia ramion zawiera ścianki 61, które skierowane są w kierunku promieniowym i równolegle do osi YY'. Cylindryczna część 38, mająca większą średnicę zewnętrzną, zawiera skierowaną osiowo, wzdłuż osi YY' szczelinę 42, w której mieści się łopatka. Szczelina ta rozciąga się wzdłuż od pierwszego krańca do drugiego krańca, który stanowi częściowo kołnierz 40 i przechodzi w kierunku promieniowym przez tuleję 41.

Korpus 37' obsady łopatek 37 zawiera również pręt rozciągający się od dna tulei 41 w stronę jej otwartego krańca, równolegle do osi YY'.

Element transmisyjny 39 zawiera podstawę 50, mającą oś YY' i cztery ramiona 51, 53, 55, 57 rozmieszczone krzyżowo i połączone za pomocą wycinków 47 łuku kołowego, oraz korzystnie podłużny centralny otwór 49, przez który może przejść pręt 45. Element transmisyjny 39 zawiera także, na jednej z powierzchni podstawy 50, promieniowo naprzeciwległe kołki 56, które wystają osiowo z ramion 51, 53 wzdłuż osi YY'.

Element transmisyjny 39 umieszczony jest we wnęce tulei 41 korpusu 37' obsady łopatek, wycinki 47 łuku kołowego znajdują się naprzeciw zaokrąglonych odcinków 43, pręt włożony jest do otworu 49, powierzchnia zawierająca kołki 56 skierowana jest na zewnątrz, a obie powierzchnie 59, 60 współpracują odpowiednio ze ścianką 61 wewnętrznej powierzchni tulei.

Element transmisyjny korzystnie wykonany jest z materiału metalowego, na przykład ze stali.

Obsada łopatek 37 zawiera pośredni element 1, według wynalazku, umieszczony w taki sposób, że skrzydełka 3, 5 elementu 1 są wprowadzone między element transmisyjny 39 a korpus 37' obsady łopatek, między powierzchnie 59, 60 i ścianki 61 przenoszą siłę nośną z elementu transmisyjnego 39 na obsadę łopatek 37. Element 1 zamocowany jest na obsadzie łopatek 37 w taki sposób, że skrzydełka nie przemieszczają się promieniowo względem obsady łopatek, co zapobiega zużyciu spowodowanemu tarciem obsady łopatek. Zgodnie z pierwszym przykładem realizacji wynalazku, element 1 przymocowany jest do korpusu 37' obsady łopatek przez zatrzaśnięcie płytki 7 łączącej skrzydełka 3, 5 w kierunku strzałki na swobodnym końcu pręta za pomocą wypustek 15, 17.

Element 1 jest odporny na zużycie wskutek tarcia podczas przemieszczeń elementu transmisyjnego względem obsady łopatek, dzięki czemu korpus obsady łopatek nie podlega zużyciu, które następowało wskutek tarcia elementu transmisyjnego 39 o korpus 37' obsady łopatek 37, gdy sposób przekazywania momentu nie był zmodyfikowany. W konsekwencji uzyskuje się pompę, która ma przedłużony czas używalności.

Ponadto element 1 umożliwia zamocowanie elementu transmisyjnego 39 do obsady łopatek 37, co zapobiega oddzieleniu się elementu transmisyjnego 39 od obsady łopatek 37 podczas manipulacji pompą zawierającą takie urządzenie.

Na fig. 5 widać drugi przykład realizacji elementu 101 według wynalazku, który różni się od elementu 1 według pierwszego przykładu realizacji sposobem mocowania elementu do obsady łopatek.

W związku z tym szczegółowo zostanie opisany tylko sposób mocowania.

Element 101 zawiera pierwsze środki 113a do mocowania elementu 101 do korpusu 137' obsady łopatek bez możliwości przemieszczenia promieniowego, przy czym te pierwsze środki mocowania

PL 206 620 B1 współpracują z drugimi środkami 113b do mocowania elementu do korpusu obsady łopatek, zaś te drugie środki mocowania znajdują się na korpusie obsady łopatek. Pierwsze środki 113a do mocowania obejmują otwór 121 znajdujący się zasadniczo w środku płytki 107 oraz tulejkę 123, która otacza otwór 121 i wystaje prostopadle do powierzchni płytki 107 w kierunku przeciwnym do kierunku, w którym rozciągają się skrzydełka 103, 105.

Na fig. 6 i fig. 7, która przedstawia powiększony szczegół A z fig. 6, widać wirnik o osi YY' według drugiego przykładu realizacji wynalazku, zawierający drugie środki 113b. Drugie środki 113b stanowi centralny pręt 145, osadzony na korpusie obsady łopatek 137 o zewnętrznej średnicy D, która jest większa, niż średnica otworu 121 w płytce 107 elementu 101.

Pręt 145 korzystnie zawiera powierzchnię nośną 150 na element pośredni 101, przy czym powierzchnię 150 stanowi pierścieniowy występ ukształtowany na powierzchni bocznej pręta 145 zasadniczo prostopadle do osi YY' w taki sposób, że gdy element transmisyjny 139 i element pośredni nałożone są na obsadę łopatek, część płytki 107 otaczająca otwór 121 spoczywa na występie 150.

Po zamontowaniu elementu transmisyjnego 139, element 101 mocowany jest do obsady łopatek za pomocą kołnierza 123, który wciskany jest na siłę na pręt 145. Wskutek różnicy między wielkością średnicy d otworu 121 a wielkością średnicy D pręta 145, podczas montażu średnica D pręta 145 przejściowo zmniejsza się w sposób sprężysty. Następnie, gdy płytka 107 oprze się na pierścieniowej powierzchni nośnej 150, pręt 145 sprężyście się rozpręża, tworząc tym samym pierścieniowe zgrubienie 146 tak, że po zmontowaniu kołnierz 123 zostaje uwięziony między elementem transmisyjnym 139 a zgrubieniem 146.

Ponadto, pierwsze środki 113a do mocowania, w szczególności kołnierz 123, wykonane są korzystnie przez kucie, co daje w efekcie zasadniczo zaokrąglony kształt połączenia 148 płytką 7 a kołnierzem 123 i dzięki temu w trakcie pracy pompy zmniejszone jest ryzyko zużywania się centralnego pręta 145 i można uniknąć powstawania okrawków podczas montażu elementu 101 na obsadzie łopatek.

Poza tym, element 101 umożliwia zamocowanie elementu transmisyjnego 139 na obsadzie łopatek 137, dzięki czemu zapobiega się odłączeniu się elementu transmisyjnego 139 od obsady łopatek 137 podczas obsługi pompy.

Wynalazek nie ogranicza się oczywiście do wirnika z jedną łopatką, gdyż za sprawą prostej modyfikacji wykonanej przez specjalistę, może on zawierać wiele łopatek.

Jasne jest również, że pompa według wynalazku może być napędzana wałem krzywkowym z silnikiem cieplnym, jak również jakimkolwiek urządzeniem, które nadaje ruch obrotowy.

Pompa według wynalazku stanowi oczywiście co najmniej jedno źródło podciśnienia, lecz może również dostarczać płyn, na przykład paliwo, do silnika.

Wynalazek znajduje zastosowanie przede wszystkim w przemyśle samochodowym.

Wynalazek dotyczy głównie przemysłu hamulców samochodowych, samochodowych w szczególności urządzeń wspomagających hamulce.

Claims (20)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Wirnik, zawierający element transmisyjny, obsadę łopatek oraz co najmniej jedną łopatkę, przy czym element transmisyjny przenosi moment obrotowy na obsadę łopatek, zaś obsada łopatek zawiera co najmniej jeden element, pośredni, który jest nieruchomy w kierunku promieniowym względem obsady łopatek i przymocowany do obsady łopatek, ponadto wymieniony co najmniej jeden element pośredni jest umieszczony w obszarze powierzchni nośnych, między elementem transmisyjnym a obsadą łopatek w celu przeniesienia siły nośnej z elementu transmisyjnego na obsadę łopatek, ponadto wymieniony co najmniej jeden element pośredni jest odporny na zużycie spowodowane tarciem elementu transmisyjnego, znamienny tym, że element transmisyjny (39, 139) jest przymocowany do obsady łopatek (37,137) za pomocą wymienionego co najmniej jednego elementu pośredniego (1, 101).
2. 2. Wirnik według zastrz. 1, znamienny tym, że co najmniej jeden element pośredni (1, 101, 201) zawiera dwa równoległe skrzydełka (3, 5, 103, 105, 203, 205).
3. 3. Wirnik według zastrz. 2, znamienny tym, że dwa skrzydełka (3, 103, 5, 105) połączone są za pośrednictwem płytki 107).
4. 4. Wirnik według zastrz. 3, znamienny tym, że skrzydełka (3, 103, 5, 105) rozciągają się prostopadle do płytki (7, 107) i znajdują się po tej samej stronie płytki (7, 107).

   PL 206 620 B1
5. 5. Wirnik według zastrz. 3 albo 4, znamienny tym, że skrzydełka (3, 5, 103, 105) są symetryczne względem podłużnej osi (XX') płytki (7,107).
6. 6. Wirnik według zastrz. 3 albo 4 albo 5, znamienny tym, że co najmniej jeden element pośredni przymocowany jest do centralnego pręta (45, 145) osadzonego na obsadzie łopatek (37, 137).
7. 7. Wirnik według zastrz. 1 albo 2 albo 3, znamienny tym, że płytka (7) zawiera otwór (21), do którego sterczą co najmniej dwie wypustki (15, 17) współpracujące z centralnym prętem (45) osadzonym na obsadzie łopatek (37).
8. 8. Wirnik według zastrz. 6, znamienny tym, że płyta zawiera środki mocujące (113a) współpracujące z drugimi środkami mocującymi (113b), znajdującymi się na obsadzie łopatek.
9. 9. Wirnik według zastrz. 8, znamienny tym, że środki mocujące (113b), znajdujące się na płytce (107) zawierają otwór (121) o mniejszej średnicy (d), otoczony kołnierzem (123) i że środki mocujące (113b) obejmują pręt (145) o większej średnicy (D), osadzony na obsadzie łopatek, przy czym ten pręt wyposażony jest w pierścieniowe zgrubienie (146), które wystaje na jego powierzchni bocznej i powstaje po siłowym założeniu płytki (107) na pręt (145), zaś kołnierz znajduje się po zamontowaniu między zgrubieniem (146) a elementem transmisyjnym.
10. 10. Wirnik według zastrz. 9, znamienny tym, że płytka (107) opiera się na powierzchni nośnej (150) wystającej na powierzchni bocznej pręta (145) prostopadle do jego osi.
11. 11. Wirnik według zastrz. 1, znamienny tym, że element transmisyjny (39, 139, 239) wykonany jest z materiału metalowego, natomiast obsada łopatek (37, 137, 237) wykonana jest z tworzywa sztucznego.
12. 12. Wirnik według zastrz. 11, znamienny tym, że element transmisyjny (39, 139, 239) wykonany jest ze stali.
13. 13. Wirnik według zastrz. 1, znamienny tym, że element pośredni (1, 101, 201) wykonany jest z materiału metalowego.
14. 14. Wirnik według zastrz. 13, znamienny tym, że element pośredni (1, 101,201) wykonany jest ze stali sprężynowej.
15. 15. Wirnik według zastrz. 13 albo 14, znamienny tym, że element pośredni (1, 101) wykonany jest przez gięcie.
16. 16. Wirnik według zastrz. 9 albo 10, znamienny tym, że środki mocujące (113a) znajdujące się na płytce elementu pośredniego (101) wykonane są przez kucie.
17. 17. Pompa stanowiąca co najmniej jedno źródło podciśnienia, znamienna tym, że zawiera co najmniej jeden wirnik określony zastrzeżeniem 1.
18. 18. Pompa według zastrz. 17, znamienna tym, że element transmisyjny (39, 139, 239) napędzany jest wałem krzywkowym.
19. 19. Pompa według zastrz. 17, znamienna tym, że element transmisyjny (39, 139, 239) napędzany jest silnikiem elektrycznym.
20. 20. Pompa według zastrz. 17, znamienna tym, że element transmisyjny (39, 139, 239) napędzany jest kołem pasowym.