Opis wynalazku Przedmiotem wynalazku jest uk lad szyn do zmiany szeroko sci toru pojazdu szynowego, zw la- szcza na promie morskim. W celu umo zliwienia przejazdu pojazdów szynowych, po ró znych torach, stosuje si e zestawy ko lowe przestawcze, w których ko la s a przestawiane wzd lu z swoich osi. Do tego celu zestawy ko lowe przestawcze posiadaj a tarcze prowadz ace, które oddzia luj a wzajemnie z prowadnicami, usytuowany- mi w obszarze przej scia mi edzy torami, dla umo zliwienia przesuni ecia kó l na odpowiedniej osi. Zgodnie ze stanem techniki, w obszarze przej scia mi edzy torami, dla ka zdego toru stosuje si e oddzielne szyny, dzi eki czemu mi edzy torami mo zna utworzy c obszar przej sciowy. Ponadto wymaga- na jest du za ilosc miejsca, co jest niekorzystne zw laszcza wówczas, gdy zmiana toru ma nast api c przyk ladowo na promie morskim. Ze wzgl edu na to, ze cz esto pojazdy doje zd zaj a do statku, przyk la- dowo po torze normalnym, tam parkuj a i podczas roz ladowania na statku zmieniaj a tor, aby nast epnie, przyk ladowo za po srednictwem szerokotorowego kolejowego mostu promowego, w laczy c si e do od- powiedniej sieci kolejowej. Znane urz adzenia, za pomoc a których umo zliwione jest przej scie z jednego toru na inny, posia- daj a wózki wagonu o zmiennej szeroko sci toru, co jest ujawnione w opisach DE 696 07 518, DE 196 25 031 C1, FR 2, 383, 810. Z opisów EP 0 611 847 A1, EP 0 942 100 A2 znane jest zestawienie szyn, prowadz acych z jed- nego toru na drugi tor, wykonane z oddzielnych odcinków. Z opisu DE 198 17 950 A1 jest znane urz adzenie do nadzorowania procesów zmiany toru. W opisie DD 286 481 A7 jest ujawniona o s zwrotnicy dla ró znych szeroko sci toru. Przedmiotem wynalazku jest uk lad szyn do zmiany szeroko sci toru pojazdu szynowego, w to- rze, z pierwszej szeroko sci toru na drug a szerokosc toru. Odcinek toru normalnego sk lada si e z dwu oddalonych od siebie szyn jezdnych, a odcinek toru szerokiego sk lada si e z dwu oddalonych od siebie szyn jezdnych, przy czym odcinek toru normalnego posiada szeroko sc ró zni ac a si e od szeroko sci od- cinka toru szerokiego. Istota wynalazku polega na tym, ze ka zda szyna jezdna odcinka toru normalnego i ka zda szyna odcinka toru szerokiego stanowi ci ag ly uk lad szyn jednego toru. Mi edzy odcinkiem toru normalnego, a odcinkiem toru szerokiego znajduje si e odcinek przej sciowy toru, obejmuj acy odcinki szyn jezdnych, a na pocz atku i przy zako nczeniu odcinka przej sciowego toru, ka zda szyna, w punkcie obrotu zamo- cowana jest wychylnie w poziomie w stosunku do osi toru. Ponadto ka zda szyna mi edzy punktami obrotu usytuowana jest na co najmniej jednym elemencie ustalaj acym, zamocowanym przesuwnie, dla zmiany szeroko sci toru poprzecznie do kierunku wzd lu znego toru. Korzystnie, element ustalaj acy posiada p lyt e bazow a z umieszczonym na niej odcinkiem szyny jezdnej, przy czym po obu stronach tego odcinka szyny jezdnej s a usytuowane odbojnice, wychodz a- ce od p lyty bazowej. Wed lug wynalazku, odbojnice s a umieszczone w odleg lo sci od siebie, która jest nieznacznie wi eksza od szeroko sci ko la pojazdu szynowego, opartego na odcinku szyny jezdnej. W korzystnym rozwi azaniu, odcinek szyny jezdnej w odcinku przej sciowym toru stanowi szyna zlobkowa, a punkt obrotu stanowi przegub, lub punkt ten jest utworzony poprzez elastyczne wygi ecie szyny. Wed lug wynalazku uzyskano uk lad, w którym, za pomoc a prostych elementów konstrukcyjnych, nie wymagaj acych du zo przestrzeni, istnieje mo zliwo sc przeprowadzenia zmiany szeroko sci toru po- jazdu szynowego. Tor kolejowy zarówno w odcinku toru normalnego, jak i toru szerokiego tworz a ci a- g le szyny jezdne, przy czym w odcinku przej sciowym toru, mi edzy odcinkiem toru normalnego, a od- cinkiem toru szerokiego ka zda szyna jest usytuowana na elemencie ustalaj acym, przestawnym w po- ziomie, poprzecznie do osi wzd lu znej szyny. Dzi eki cechom wynalazku, mo zliwa jest bezproblemowa zmiana szeroko sci toru pojazdu szy- nowego, przy czym inaczej ni z jest to znane ze stanu techniki, w ka zdym z odcinków toru stosuje si e ciag ly uk lad szyn. W celu przeprowadzenia zmiany szeroko sci toru, konieczna jest jedynie zmiana odleg lo sci odcinków szyn, w kierunku poprzecznym do ich osi wzd luznej, wychodz ac od odcinka przej- sciowego toru. Dzi eki temu pojazd szynowy mo ze wjecha c bez problemu przyk ladowo po odcinku toru normalnego na prom morski, tam mo ze zaparkowa c i podczas roz ladowania w poje zdzie szynowym mo ze by c zmieniona szeroko sc rozstawu kó l, aby nast epnie móg l on by c w laczony do odpowiedniej sieci kolejowej.PL 206 878 B1 3 Przedmiot wynalazku jest ujawniony w przyk ladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok podstawowy toru kolejowego z odcinkami o ró znej szeroko sci toru, fig. 2 - przekrój szyny w obszarze odcinka przej sciowego toru, a fig. 3 - przekrój wzd lu zny zestawu ko lowego prze- stawczego. Na fig. 1 s a przedstawione odcinki 10, 12 i 14 toru kolejowego 15, po którym przeje zd za po- jazd szynowy, w którym nale zy przeprowadzi c zmian e toru z odcinka toru normalnego 16, na drugi tor, czyli odcinek toru szerokiego 18. Niezale znie od tego, jak a szeroko sc ma tor kolejowy 15, wyko- rzystywane s a te same szyny 20, 22, które w celu zmiany toru musz a by c jedynie przestawione. Jest to uwidocznione po pierwsze na fig. 1 za pomoc a szyn 20, 22 zaznaczonych lini a ci ag la, na odcinkach 12, 14 toru kolejowego 15 a po drugie, za pomoc a szyn 20, 22, zaznaczonych lini a przery- wan a, na tych samych odcinkach 12, 14 toru kolejowego 15. Przyk ladowo, odcinki 10 i 14 mog a po- siada c d lugosc, wynosz ac a 3000 mm - 4000 mm, zw laszcza 3500 mm, a odcinek 12, w zale zno sci od wyrównywanej ró znicy szeroko sci toru, mo ze posiada c d lugo sc, wynosz ac a 4000 mm - 20 000 mm, zw laszcza 6000 mm - 17 000 mm. Je sli nale zy przeprowadzi c rozszerzenie toru kolejowego z odcinka toru normalnego 16 na od- cinek toru szerokiego 18, wówczas szyny 20, 22 s a rozsuwane na zewn atrz, wychodz ac od pierw- szych punktów obrotu 24, 26, a nast epnie w drugim punkcie obrotu 32, 34, ko ncz acym odcinek przej- sciowy toru 28, 30, s a prowadzone równolegle do siebie w odleg lo sci, która odpowiada szeroko sci odcinka toru szerokiego 18. Niezale znie od tego, uk lad wed lug wynalazku mo ze by c wykorzystany do pojazdów szynowych, które s a przenoszone, bez zmiany toru, z jednej sieci kolejowej na drug a. W celu umo zliwienia przestawienia szyn jezdnych 20, 24 na odcinkach 12, 14 wed lug fig. 1, zgodnie z przyk ladem wykonania, odcinki 28, 36 szyn 20, 22 lub odcinki 30, 38 szyn 20, 22 s a umie- szczone na elementach mocuj acych lub elementach ustalaj acych 40, przestawnych poprzecznie do kie- runku wzd lu znego toru 15, jak jest to przedstawione na fig. 2. Przy tym w kierunku wzd lu znym szyn 20, 22, lub ich przestawianych odcinków 28, 36 i 30, 38, jest umieszczonych szereg elementów ustalaj a- cych 40, których konstrukcja b edzie opisana poni zej. Elementy te usytuowane s a w pewnej odleg lo sci od siebie, co jest zaznaczone na rysunku za pomoc a strza lek 42, 44, 46, 48, 50 i 52. Pomi edzy ele- mentami ustalaj acymi 40, odcinki 28, 36 i 30, 38 szyn 20, 22 mog a by c oparte na p lytach slizgowych. Ka zdy element ustalaj acy 40 posiada p lyt e bazow a 54, od której wychodzi odpowiedni odcinek szyny, przyk ladowo odcinek 28. W odcinku przej sciowym toru mi edzy odcinkiem toru normalnego 16 i odcinkiem toru szerokiego 18, odcinek 28 szyny 22 jest ukszta ltowany korzystnie jako szyna zlobkowa. Na fig. 2 odcinek 28 szyny 22 jest przedstawiony w po lo zeniu, które odpowiada odcinkowi toru normalnego 16. Je sli odcinek 28 szyny ma by c przestawiony na odcinek toru szerokiego 18, wówczas p lyta bazowa 54 jest przestawiana w kierunku strza lki 56 na prawo, w celu przyj ecia po lo zenia, za- znaczonego lini a przerywan a. Natomiast w przypadku, gdy odcinek 28 szyny 22 ma by c prze lo zony z odcinka toru szerokiego 18 na odcinek toru normalnego 16, wówczas p lyta bazowa 54 jest przesta- wiana w kierunku strza lki 58. Ponadto na fig. 2 jest uwidocznione, ze po obu stronach szyny jezdnej 20, 22, w postaci szyny zlobkowej 28, wychodz ac od p lyty bazowej 54, jest usytuowana odbojnica 60, 62, jako prowadnica dla ko la 64, podpartego na odcinku 36 szyny 22. Przy tym, jak jest to przedstawione na fig. 2, odleg lo sc odbojnic 60, 62 jest nieznacznie wi eksza od szeroko sci ko la 64. Na fig. 3 przedstawiono przekrój wzd lu zny zestawu ko lowego przestawczego. Pomi edzy szynami 20, 22 lub odcinkami 28, 30 i 36, 38 tych szyn s a umieszczone prowadni- ce 66, 68, które oddzia luj a wzajemnie na tarcze prowadz ace 70, 72 zestawu ko lowego przestawcze- go, w celu umo zliwienia zmiany odleg lo sci kó l 64, 76, osadzonych na osi ko la 74, w zale zno sci od szeroko sci toru. Dzi eki prowadnicom 66, 68, podczas przestawiania z odcinka toru normalnego 16 na odcinek toru szerokiego 18, tarcze prowadz ace 70, 72 s a rozpychane na zewn atrz, przy czym jedno- cze snie ko la 64, 76 s a zwolnione i przesuwane na osi 74, zachowuj ac po lo zenie tarcz prowadz acych. Natomiast w sytuacji odwrotnej, podczas przestawiania z odcinka toru szerokiego 18 na odci- nek toru normalnego, ko la 64, 76 s a przesuwane w kierunku do siebie za pomoc a tarcz prowadz a- cych 70, 72 wzd lu z osi 74, w celu uzyskania odleg lo sci, odpowiadaj acej uk ladowi odcinka toru nor- malnego 16. W tym celu od tarcz prowadz acych 70, 72 s a wyprowadzone tuleje prowadz ace 78, na które oddzia luj a sprezyny naciskowe 80, za po srednictwem których na tarcze prowadz ace 70, 72 od- dzia luje si la, skierowana w kierunku srodka osi 74, dzi eki czemu tarcze prowadz ace 70, 72 s a prze- suwane w kierunku do siebie.PL 206 878 B1 4 Je sli tarcze prowadz ace 70, 72 s a zablokowane za pomoc a d zwigni blokuj acych 82, wówczas nie jest mo zliwe odpowiednie przestawienie tarcz prowadz acych 70, 72. Ma to miejsce wówczas, gdy ko la 64, 76 przesuwaj a si e z odcinka przej sciowego toru (odcinek 12), wzd lu z odcinka 14 toru szero- kiego 18. Odwrotnie post epuje si e podczas przestawiania z odcinka toru szerokiego 18 na odcinek toru normalnego 16, to znaczy najpierw nast epuje odblokowanie d zwigni blokuj acych 82, a nast epnie, odpowiednio do przesuwania si e prowadnic 66, 68, pod wp lywem oddzia lywania si ly spr ezyn 80 tar- cze prowadz ace 70, 72 przesuwaj a si e w kierunku do siebie, co powoduje, ze ko la 66, 76 s a u lo zone na odcinku toru normalnego 16. Mo zliwo sc przestawienia odcinków 28, 36, 30, 38 szyn 20, 22, w celu prze lo zenia toru kolejo- wego 15 z toru szerokiego na tor normalny, lub z toru normalnego na tor szeroki, bez stosowania do- datkowych szyn lub oddzielnych odcinków szyny, wynika z fig. 1, na której za pomoc a strza lek jest za- znaczony kierunek jazdy pojazdu szynowego, przesuwaj acego si e po torze kolejowym 15. W pierw- szym wierszu jest podany stan przesuwania si e po torze kolejowym 15, przy zachowaniu toru normal- nego po stronie prawej, a w drugim wierszu jest podany stan przesuwania si e po torze kolejowym 15, przy zachowaniu toru normalnego po stronie lewej. W wierszu trzecim i czwartym podany jest stan przestawiania pojazdu z odcinka toru szerokiego 18 na odcinek toru normalnego 16 (wiersz 3) lub z odcinka toru normalnego 16 na odcinek toru szerokiego 18 (wiersz 4). Punkty obrotu 32, 34 mi edzy odcinkami 28, 36 szyny 22 i odcinkami 30, 38 szyny 20, i punkty obrotu 24, 26, w których zaczyna si e lub ko nczy odcinek przej sciowy toru mi edzy torami 16 i 18, mog a by c ukszta ltowane jako przeguby obrotowe, lub te z jako elastycznie wyginane odcinki. Mo zliwe jest równie z stosowanie innych konstrukcji punktów obrotu. Szyny zlobkowe, które przejmuj a prowadzenie ko la podczas przesuwania si e uk ladu szyn, s a ukszta ltowane jako szyny ci ag le. Z powodu stosunkowo niewielkiej mo zliwo sci przestawiania, patrz ac w kierunku wzd lu znym szyn, korzystnie przestawienie realizuje si e za pomoc a elastycznego wyginania w punktach obrotu. Zastosowanie przedmiotu wynalazku do kolejowego mostu promowego stanowi przypadek szcze- gólny, który w zadnym razie nie ogranicza zakresu wynalazku. Przy tym kolejowy most promowy sta- nowi most z szeregiem torów kolejowych, przylegaj acy do pok ladu statku, który to most jest przestaw- ny w pionie, w celu wyrównania lustra wody. PL