m Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu otrzymywania alkaloidów opium z maku (papayer somniferum).Znane sa sposoby, zapomoca których alkaloidy opium otrzymuje sie z wodnego roztworu wysuszonego soku mlecznego, otrzymanego z nacietej makówki.Otrzymywanie soku mlecznego z maku jest zmazane z zupelnie okreslonemi wa¬ runkami klimatycznemi oraz zalezy od bardzo taniej, lecz wyszkolonej sily robo¬ czej.Wiadomo, ze alkaloidy z roslin, zawie¬ rajacych opium, otrzymuje sie w ten spo¬ sób, ze wycisniety sok zadaje sie fermen¬ tami albo srodkami utleniajacemi wzgled¬ nie pozostawia w celu naturalnej fermen¬ tacji i ze sfermentowanego soku surowego wydziela sie alkaloidy zwyklemi metodami.Taki sposób jest opisany w patencie nie¬ mieckim Nr 232126.Znany jest równiez sposób otrzymywa¬ nia alkaloidów opium z maku, wedlug któ¬ rego zielone czesci roslin, a mianowicie rów¬ niez lodygi i liscie, wyciaga sie srodkami, rozpuszczaj acemi alkaloidy, i rozpuszczo¬ ne alkaloidy wydziela sie z wyciagu. Do tego celu stosowano wodne roztwory kwa¬ sów mineralnych, zwlaszcza kwasu siarka¬ wego.Jednakze te znane sposoby nie pozwa¬ laly otrzymywac alkaloidów opium z wy¬ dajnoscia, decydujaca o ekonomicznem prowadzeniu procesu.' ¦Wynalazek niniejszy stanowi ulepsze¬ nie ostatnio wymienionego sposobu i pole¬ ga na tern, iz wyciag alkaloidów opium ó- trzymuje sie z wysuszonych caesci roslin ma¬ ku zapomoca wodnego roztworu kwasu.- mi¬ neralnego, np. siarkawego, steza sie przez odparowanie, zmniejsza kwasowosc przez dodanie lugu, wytraca zanieczyszczenia za¬ pomoca alkoholu etylowego i oddziela osad od roztworu; ziahieg ten ewentualnie po¬ wtarza sie, a nastepnie przez dodanie lu¬ gu potasowcowego zatrzymuje sie w roz¬ tworze morfine a wytraca alkaloidy ubocz¬ ne, poczem osad odAzdela sie od mztworu, a z roztworu otrzymuje morfine.Alkaloidy uboczne mozna z osadu wy¬ ciagnac zapomoca rozpuszczalników orga¬ nicznych, a nastepnie z otrzymanego roz¬ tworu wyosobnic alkaloidy uboczne.W procesie tym stosuje sie z korzyscia suche lodygi maku, a do ekstrakcji — wodny roztwór kwasu mineralnego, a wiec np. kwasu solnego, siarkowego i siarkawe¬ go, albo soli, np. dwiisiarczymi sodowego o stezeniu 1,5 — 2%. Rozpuszczalnikiem tym dopóty dziala sie w przeciwpradzie na sieczke makowa, az stezenie alkaloidów opium w wyciagu osiagnie wartosc bliska wartosci stezenia tych alkaloidów w wy¬ lugowanych czesciach roslin. Najkorzyst¬ niej jest uzywac do tego kilku zbiorników, prowadzac w znany sposób ciecz lugujaca kolejno przeciwpradowo przez zbiorniki.Sposób wedlug wynalazku niniejszego wykonywa sie np. w urzadzeniu, skladaja- cem sie z osmiu zbiorników, z których kaz¬ dy zawiera 1000 kg. dojrzalych wysuszo¬ nych i pokrajanych na sieczke lodyg ma¬ kowych. Jako ciecz wyciagowa stosuje sie 1,5 — 3% -owy wodny roztwór kwasu siar¬ kawego, wprowadzany przeciwpradowo do kazdego z naczyn, napelnionych wymie¬ niona sieczka. Stezona ciecz wyciagowa, spuszczona z ostatniego naczynia w ilosci okolo 1000 litrów, odparowuje sie w prózni mniej wiecej do 1/5 pierwotnej objetosci, t. j. do 200 1. Kwasowosc tej cieczy obni¬ za sie w .przyblizeniu do 0,1 — 0,2% przez dodanie lugu. W tym celu stosuje sie z korzyscia lugi, których sole, wytworzone z kwasem siarkawym, sa trudno rozpuszczal¬ ne. Takim lugiem jest wodorotlenek wap¬ nia. Prócz tego do wyciagu dodaje sie taka sama ilosc, t. j. 200 litrów alkoholu etylo¬ wego. Alkoholem etylowym straca sie za¬ nieczyszczenia, np. ciala bialkowe, sub¬ stancje gumowate i cukrzany. Osad ten u- suwa sie z roztworu wraz z osadem wapnio¬ wym, np. przez odsaczenie lub odwirowanie.Nastepnie przesacz równiez w prózni ste¬ za sie ponownie dó % objetosci, t. j. do 40 litrów, poczem dodaje sie do roztworu taka sama ilosc, t. j. 40 li¬ trów alkoholu etylowego oraz tyle lu¬ gu sodowego, ile potrzeba do uwolnienia calej ilosci morfiny. W tym celu wystar¬ cza wogóde 0,5%-wy nadmiar lugu. Wiek¬ sza czesc alkaloidów ubocznych, np. narko- tyny, kodeiny i narceiny, wypada wraz ze znafdujaoemi sie jeszcze w roztworze za¬ nieczyszczeniami, które oddziela sie od roztworu przez odsaczenie. Nastepnie przesacz zakwasza sie slabo zapomoca kwasu solnego i odparowuje w prózni w przyblizeniu do Vs objetosci, i j. do 15 li¬ trów. Jesli roztwór ten slabo zalkatizowac amonjakiem, to wytraca sie surowa morfi¬ na. Oczyszcza sie ja w znany sposób, np. przez wykrystalizowanie z wody. Zapomo¬ ca opisanego sposobu z 1000 kg. dojrza¬ lych, wysuszonych i pokrajanych na siecz¬ ke lodyg makowych otrzymuje sie 700 do 800 g czystej morfiny.Z osadu, otrzymanego po dodaniu lugu sodowego, mozna otrzymac alkaloidy uboczne zapomoca rozpuszczalników orga¬ nicznych, np. benzenu, a nastepnie wyosob¬ nic je w znany sposób.Istotna zaleta opisanego sposobu po¬ lega na tern, ze sie przerabia surowiec, uwazany dotychczas za zupelnie niezdat¬ ny. Susz makowy jest lekki i tani doprze- — 2 —wozu, daje sie przechowywac na skladzie, tak iz proces mozna prowadzic w sposób ciagly przez caly rok w dowolnym czasie.Zbiór nasion z rosliny równiez nie zostaje stracony, poniewaz makówki wraz z nasio¬ nami scina sie jak zwykle. PL PL