PL208746B1 - Pojazd gąsienicowy o zmiennym rozstawie kół - Google Patents

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest pojazd gąsienicowy o zmiennym rozstawie kół, zwłaszcza pojazd budowlany i/lub pojazd rolniczy, z co najmniej jednym narzędziem roboczym, z co najmniej jednym silnikiem pojazdu i z nadwoziem wyposażonym w dalsze elementy składowe oraz z podwoziem, które posiada ramę pojazdu, na której na każdym z dwóch boków jest umieszczony mechanizm jazdy z noś nikiem mechanizmu jazdy przeznaczonym dla co najmniej jednego koł a napę dowego, koł a zwrotnego i krążków podtrzymujących prowadzących gąsienice, przy czym możliwa jest zmiana odstępu gąsienic od ramy pojazdu.

Znane są w zasadzie tego rodzaju pojazdy gąsienicowe o zmiennym rozstawie kół. Jednak nie spełniają one w zadowalający sposób oczekiwań, ponieważ wymagają znacznych nakładów technicznych a związanym z tym kosztom często nie towarzyszą korzyści, jakie wypływają z możliwości zmiany rozstawu kół.

Dlatego celem wynalazku jest zaproponowania takich środków, za pomocą, których można stworzyć w technicznie prosty i efektywny sposób pojazd gąsienicowy o zmiennym rozstawie kół.

Pojazd gąsienicowy o zmiennym rozstawie kół, zwłaszcza pojazd budowlany lub pojazd rolniczy, charakteryzuje się według wynalazku tym, że co najmniej jeden z dwóch nośników mechanizmu jazdy jest zamocowany w rozłącznie na ramie pojazdu w różnym odstępie w kierunku poprzecznym od podwozia za pomocą umieszczonych na boku z przodu i z tyłu elementów nośnych a także za pomocą elementów uchwytowych i wspierających oraz za pomocą luzowanych elementów mocujących.

Korzystnie, elementy nośne z jednej strony oraz elementy uchwytowe i wspierające z drugiej strony są umieszczone na nośniku mechanizmu jazdy i/lub na ramie pojazdu, przy czym zwłaszcza element nośny ma postać wspornikowego ramienia nośnego.

Korzystnie, ramię nośne w przekroju poprzecznym ma przynajmniej częściowo kształt ceowy oraz zwłaszcza ramię nośne w przekroju poprzecznym ma przynajmniej częściowo kształt L.

Korzystnie, elementami uchwytowymi i wspierającymi są każdorazowo obsady mające w przekroju poprzecznym kształt ceowy i/lub kształt L, przy czym zwłaszcza ceowe w przekroju poprzecznym ramiona nośne są umieszczone na ramie pojazdu i/lub na nośniku mechanizmu jazdy mając otwarty ku dołowi przekrój poprzeczny a elementy uchwytowe i wspierające są umieszczone na ramie pojazdu i/lub na nośniku mechanizmu jazdy mając otwarty ku dołowi przekrój poprzeczny.

Korzystnie, elementy uchwytowe i wspierające są umieszczone wspornikowo na boku ścianek bocznych ramy pojazdu, przy czym zwłaszcza wystające z boku na ramie pojazdu wspornikowe obsady stanowiące elementy uchwytowe i wspierające są jednoczęściowymi kształtownikami przechodzącymi przez wnętrze ramy i pojazdu.

Korzystnie, przynajmniej jeden kształtownik ma otwór przelotowy zwrócony do wnętrza ramy pojazdu.

Korzystnie, napęd dla każdej gąsienicy jest umieszczony bezpośrednio na odpowiednim nośniku mechanizmu jazdy.

Korzystnie, co najmniej jeden umieszczony na ramie pojazdu element uchwytowy i wspierający ma kątowy przekrój poprzeczny, przy czym jedno ramię elementu jest ustawione pionowo a drugie ramię odchodzi poziomo od górnego końca pierwszego ramienia w kierunku tylnego końca ramy pojazdu.

Korzystnie, jako element nośny i jako element uchwytowy i wspierający posiada na każdym boku pojazdu okrągłe w przekroju ramię nośne w postaci osi, a także co najmniej jedną luzowaną tuleję odstępową w pobliżu jednego końca ramy pojazdu oraz co najmniej jeden układ sprężynowy i luzowaną rozpórkę w pobliżu drugiego końca ramy pojazdu, każdorazowo z luzowanymi elementami mocującymi.

Korzystnie, celem zmiany rozstawu kół można swobodnie przestawić na osi tuleję odstępową z pozycji osiowo wewnętrznej na pozycję osiowo zewnętrzną, przy czym tuleja odstępową składa się z pół pierś cieni.

Korzystnie, nośnik mechanizmu jazdy posiada pośrednio lub bezpośrednio otwór mieszczący oś służącą jednocześnie, jako ramię nośne i oś obrotu, a także elementy mocujące.

Korzystnie, układ sprężynowy posiada, co najmniej jedną sprężynę i wspornik po stronie mechanizmu jazdy oraz wspornik prowadzący po stronie ramy i za ich pomocą jest mocowany na ramie pojazdu i na nośnikach mechanizmu jazdy, korzystnie z dodatkowym wykorzystaniem co najmniej jednej rozpórki.

PL 208 746 B1

Tuleja odstępowa w przypadku małego rozstawu kół może być usytuowana osiowo zewnętrznie na osi na jej wolnym końcu, przy czym zwłaszcza jest ona usytuowana przynajmniej częściowo we wnętrzu mieszczącego oś otworu, który znajduje się bezpośrednio lub pośrednio na nośniku mechanizmu jazdy.

Tuleja odstępowa w przypadku dużego rozstawu kół znajduje się korzystnie po stronie ramy na osi między służącym, jako opora osiowa pierścieniowym odsadzeniowym nośnikiem mechanizmu jazdy, przy czym zwłaszcza znajduje się ona na osi po stronie ramy a także częściowo w mieszczącym oś otworze na nośniku mechanizmu jazdy.

W rozwią zaniu wedł ug wynalazku luzowanymi elementami mocują cymi są korzystnie otwory lub też otwory przelotowe oraz służące do mocowania śruby i/lub sworznie gwintowane z ewentualnie przynależnymi nakrętkami. Jako elementy nośne oraz elementy uchwytowe i wspierające są przewidziane z jednej strony ramiona nośne a z drugiej strony przechwytujące te ramiona obsady, obejmujące je przynajmniej częściowo na zasadzie połączenia kształtowego, które są umieszczone na ramie pojazdu i/lub na nośniku mechanizmu jazdy i są zbieżne ze sobą. Ramiona nośne mogą mieć w przekroju przynajmniej częściowo kształt ceowy i/lub kształt Liw miejscu ich zamocowania mogą być umieszczone mając otwarty w górę i/lub w dół i/lub w tył przekrój poprzeczny. Także elementy uchwytowe i wspierające mają korzystnie przekrój poprzeczny w kształcie U i/lub w kształcie L.

Tak więc składający się tylko z nadwozia i podwozia pojazd gąsienicowy według przykładu realizacji daje się łatwo osadzić na ramionach nośnych umieszczonych przykładowo na nośniku mechanizmu jezdnego i odchodzących wspornikowo od tego nośnika. Poza tym zarówno prawy jak i lewy mechanizm jazdy z jego nośnikiem daje się ustawić wzdłuż ramion nośnych poprzecznie do ramy pojazdu i może być zamocowany w wymaganym odstępie od ramy pojazdu i nośnika mechanizmu jazdy za pomocą sworzni gwintowanych albo śrub i nakrętek.

Dzięki temu łatwa jest produkcja wspomnianych części a także można w prosty sposób ustalać i odłączać nośniki mechanizmu jazdy od ramy pojazdu oraz ponowne mocować je w innym położ eniu.

W rozwinięciu wynalazku przewidziano, ż e każdy nośnik mechanizmu jazdy służ y jednocześnie także, jako nośnik dla napędu hydraulicznego i/lub napędu elektrycznego. Oznacza to, że napęd pojazdu zawiera, co najmniej jeden silnik główny i że odpowiednie napędy poruszające gąsienice mogą być umieszczone wprost na samym nośniku mechanizmu jazdy. Tak więc silnikiem głównym jest napędzana pompa albo prądnica, które dostarczają energię dla napędów umieszczonych na nośnikach mechanizmu jazdy.

Również poszczególne napędy zmieniają odpowiednio swoje położenie przy zmianie rozstawu kół. Tymi napędami są korzystnie silniki hydrauliczne i/lub silniki elektryczne i działają one na przykład tylko na tylne koła napędowe. Jednak wynalazek nie ogranicza się tylko do tego rozwiązania. Mogą być przewidziane też przednie i tylne koła napędowe zintegrowane każdorazowo z silnikami hydraulicznymi lub też silnikami elektrycznymi.

Zasilanie energią napędów hydraulicznych i/lub elektrycznych nie jest skomplikowane, ponieważ za pomocą węży i/lub przewodów elektrycznych można je łatwo dostosować do zmienionego rozstawu kół.

Jeżeli według preferowanej odmiany wykonania ma nastąpić zmiana rozstawu kół w obrębie osi nośnej, jak na przykład w strefie osi obrotu nośnika mechanizmu jazdy, to można przewidzieć przestawną tuleję odstępową. Wreszcie, czynności wykonywane przy zmianie rozstawu kół z wykorzystaniem tulei odstępowej przy każdej osi są ograniczone do minimum wówczas, gdy tuleja ta według preferowanego przykładu realizacji jest wykonana w postaci półpierścieni.

W zasadzie w dalszym rozwinięciu wynalazku można też przewidzieć regulację wysokości między ramą pojazdu i nośnikami mechanizmu jazdy.

Wynalazek objaśnia się niżej na przykładach realizacji przedstawionych na rysunku, na którym: fig. 1 przedstawia w perspektywie pojazd gąsienicowy o zmiennym rozstawie kół w postaci pojazdu budowlanego; fig. 2 - perspektywiczny widok zasadniczych części podwozia z zamocowanym na ramie pojazdu nośnikiem mechanizmu jazdy; fig. 3 - drugi nośnik mechanizmu jazdy z jego napędem hydraulicznym, ukazany również w perspektywie i w nieco większej skali; fig. 4 - widok z góry na i zasadnicze części ramy pojazdu i odłączonego od niej prawego mechanizmu jazdy oraz także odłączonego lewego nośnika mechanizmu jazdy ze znajdującym się tam napędem, ukazane w jeszcze innej skali; fig. 5 - rama pojazdu i odłączone od niej nośniki mechanizmu jazdy w odmiennym przykładzie realizacji lub też w bardziej przejrzystym odwzorowaniu, ukazane perspektywicznie w pomniejszonej skali; fig. 6 - prawy mechanizm jazdy w następnym przykładzie realizacji, ukazany perspektywicznie

PL 208 746 B1 w jeszcze mniejszej skali; fig. 7 - rama pojazdu przynależna do ukazanego na fig. 6 mechanizmu jazdy, w widoku perspektywicznym; fig. 8 - ukazany w perspektywie lewy, podczas jazdy do przodu, mechanizm jazdy dla ramy pojazdu według fig. 7; fig. 9 - szczegół A z fig. 6, w powiększonej skali; fig. 10 - szczegół B z fig. 7, w powiększonej skali; fig. 11 - szczegół C z fig. 7, w powiększonej skali; fig. 12 - szczegół D z fig. 8, w powiększonej skali; fig. 13 - widziana z boku rama pojazdu w następnym przykładzie realizacji z osiami służącymi, jako ramiona nośne lub też osie obrotu; fig. 14 - widok z góry na ramę pojazdu wedł ug fig. 13; fig. 15 - ukazana perspektywicznie rama pojazdu wedł ug fig. 13 i 14 widziana z lewej strony; fig. 16 - perspektywiczny widok jak na fig. 15 od strony prawej ze zmienionym względem fig. 15 ustawieniem wysokości nośników mechanizmu jazdy; fig. 17 - widok z przodu ramy pojazdu wedł ug fig. 13 do 16 z umieszczonymi na różnej wysokoś ci, celem ukazania możliwości zmian, osiami służącymi, jako ramiona nośne; fig. 18 - podobny jak na fig. 17 widok z przodu ramy pojazdu z osiami umieszczonymi także na różnej wysokości; fig. 19 - ukazany w powiększeniu środek uchwytowy i wspierający układu sprężynowego, zaznaczony, jako szczegół E i na fig. 13; fig. 20 - ukazane także w powiększeniu ramowe elementy uchwytowe i wspierające w strefie osi służącej, jako ramię nośne, zaznaczone, jako szczegół F na fig. 13; fig. 21 - ukazaną częściowo w przekroju ramę pojazdu widzianą z przodu, z mechanizmem jazdy oraz z częściami nośnika mechanizmu jazdy z umieszczonym na jego przednim końcu układem sprężynowym wraz z przewidzianymi tam rozporkami; fig. 22 - szczegół G z fig. 21, w powiększeniu; fig. 23 - rozpórkę ze szczegółu G według fig. 21 i 22 ukazana w pomniejszonej skali w trzech różnych widokach; fig. 24 - ukazany w powiększeniu przekrój osi służącej, jako ramię nośne lub też oś obrotu, z tuleją od-stępową w położeniu odpowiadającym małemu rozstawowi kół i fig. 25 - przekrój jak na fig. 24, z tuleją odstępową w położeniu odpowiadającym dużemu rozstawowi kół.

Nieukazany na fig. pojazd rolniczy mający łańcuchy albo gąsienice, jak na przykład ciągnik, i w takim samym stopniu pojazd gąsienicowy 1 służący, jako pojazd budowlany 2 przedstawiony na fig. 1 są wyposażone każdorazowo w elementy potrzebne do zmiany rozstawu kół i są identyczne pod tym względem, chociaż potrzebne elementy są opisane niżej tylko z 5 odniesieniem do pojazdu budowlanego 2 według fig. 1. Tak więc odwzorowania na wszystkich fig. dotyczą w równej mierze pojazdów rolniczych jak i pojazdów budowlanych.

Pojazd gąsienicowy 1 według fig. 1 jako pojazd budowlany 2 ma narzędzie robocze 3 w postaci lemiesza lub podobnego elementu i posiada ponadto silnik pojazdu 4 oraz następne elementy składowe nadwozia 5 i podwozia 6. Zasadniczą częścią podwozia 6 jest wannowa rama pojazdu, przy czym na każdym z dwóch boków przewidziano mechanizm jazdy 8 lub też 9 z nośnikiem 10, 11 przeznaczonym, dla co najmniej jednego koła napędowego 12, 13, dla kół zwrotnych 14 i dla krążków podtrzymujących 15 służących do prowadzenia gąsienic 16 i 17. Koła napędowe 12, 13 są kołami zębatymi.

W odwzorowaniu na fig. 2 rama pojazdu 7 posiada prawą ściankę boczną 18 i lewą ściankę boczną 19 a także łączącą z tyłu obie te ścianki 18 i 19 ściankę tylną 20 oraz spód 21.

Każdy z dwóch nośników mechanizmu jazdy 10, 11 w przedstawionych na fig. przykładach realizacji może być połączony rozłącznie z ramą pojazdu 7 za pomocą odpowiednich elementów składowych służących do zmiany rozstawu kół.

Celem zamocowania nośników mechanizmu jazdy 10, 11 na ramie pojazdu 7 nośniki te na zwróconych ku sobie bokach mają usytuowane w odstępie od siebie miejsca zamocowania 22 lub też 23. Te miejsca zamocowania 22, 23 w ukazanym na fig. 2 przykładzie realizacji są utworzone za pomocą po pierwsze służących, jako elementy nośne 24, 25 ramion nośnych 24' i 24 lub też 25' i 25 i po drugie ze służących, jako elementy uchwytowe i wspierające 26, 27 obsad 26', 26 oraz 21', 27, które każdorazowo są umieszczone zbieżnie ze sobą na nośnikach mechanizmu jazdy 10, 11 i na ramie pojazdu 7.

Przednie ramię nośne 24', 24 każdego nośnika mechanizmu jazdy 10, 11 jest ceowe w przekroju poprzecznym i ma między częściami bocznymi płytkę wsporczą 28' lub też 28. Każde wspornikowe ramię nośne 24' lub też 24 jest celowo przyspawane do nośnika mechanizmu jazdy 10, 11.

Drugie lub też tylne ramię nośne 25', 25 może mieć i również ceowy przekrój poprzeczny, jednak celowo jego przekrój poprzeczny ma kształt L.

Obsady 26', 26 i 27', 27 w przekroju poprzecznym mają również kształt ceowy i/lub kształt L.

W zasadzie ramionami nośnymi 24', 24 i 25', 25 a także obsadami mogą być kształtowniki wnękowe, ponieważ przynajmniej tylne, znajdujące się przy kołach napędowych 12, 13 ramiona nośne 25',

PL 208 746 B1 mają korzystnie otwór przelotowy 29 (fig. 3) dla niewidocznych na rysunku przewodów służących do zasilania napędów 30 luk też 31, które są umieszczone na nośnikach mechanizmu jazdy 10, 11.

Wszystkie ramiona nośne 24', 24 i 25', 25 są umieszczone wspornikowo z boku nośników mechanizmu jazdy 10, 11 albo przynajmniej wystają z boku. Dają się one wstawiać teleskopowo w służące, jako elementy uchwytowe i wspierające 26, 27, umieszczone na ramie pojazdu 7 obsady 26', 26 i 27', 27, które również wystają z boku alternatywnie na różny wymagany rozstaw, i w tej pozycji są ustalane rozłącznie za pomocą luzowanych środków mocujących 32 w postaci otworów, otworów przelotowych, otworów gwintowanych, sworzni gwintowanych lub też śrub i ewentualnie nakrętek.

Według przykładu realizacji wystające wspornikowo obsady 26', 26 i 27', 27 mogą być wykonane jednoczęściowo i moobsady 26', 26 i 27', 27 mogą być wykonane jednoczęściowo i mogą wchodzić przez ścianki boczne 18, 19 do wnętrza 33 ramy pojazdu 7. We wnętrzu 33 mogą one łączyć się ze sobą lub też mogą być wykonane z jednego kształtownika 34 lub też 35, który każdorazowo przechodzi wolnymi końcami przez otwory 36 (fig. 2) w ściankach bocznych 18, 19 celem utworzenia obsad. Dodatkowo mogą być przewidziane wsporniki 37, 38, żeby zwiększyć nośność obsad 26' do 27.

Kształtownik 38 (fig. 2) ma ceowy przekrój poprzeczny i dotyczy to w zasadzie także kształtownika 35, ale jego wolne końce służące, jako obsady 27', 27 mają ewentualnie kształt L w przekroju poprzecznym. Poza tym kształtownik 35 we wnętrzu 33 ramy pojazdu 7 ma otwór 39, przez który są poprowadzone przewody zasilające, które w przypadku napędów hydraulicznych 30, 31 wytwarzają niezbędną energię w pompach, które z kolei są napędzane od silnika pojazdu, 4 jako silnika głównego.

Na fig. 5 ukazano w perspektywie ramę pojazdu 7 i oba nośniki mechanizmu jazdy 10, 11, co pozwala rozpoznać lepiej poszczególne detale niż w odwzorowaniach na fig. 2 i 3. Tak więc część służąca jako środek uchwytowy i wspierający 27 ma kątowy przekrój poprzeczny i jest otwarta ku dołowi oraz w kierunku tylnego końca 40 ramy pojazdu 7. Składa się z ustawionego pionowo ramienia 40' i następnego ramienia 40, które odchodzi poziomo od górnego końca 40' pierwszego ramienia 40' w kierunku tylnego końca 40 ramy pojazdu 7.

Tak więc można łatwo i swobodnie dokonać zmiany rozstawu kół, nawet gdy przednie elementy uchwytowe i wspierające 26 na ramie pojazdu 7 obejmują ciasno odpowiednie elementy nośne 24 na nośnikach mechanizmu jazdy 10, 11. Nośniki 10, 11 ze względu na ukształtowanie środków uchwytowych i wspierających 27 w postaci L są w stanie przenosić całkowicie na ramę pojazdu 7 siły działające w kierunku jazdy do przodu.

Fig. 6 do 8 ukazują prawy i lewy mechanizm jazdy 8a lub też 8b i ramę pojazdu 7 w przykładzie odmiennej realizacji, przy czym te same części mają w zasadzie takie same odnośniki jak w pierwszym przykładzie realizacji i dodatkowo są oznaczone literowym indeksem a.

Oba mechanizmy jazdy 8a i 9a są mocowane i ułożyskowane na ramie pojazdu 7a w jej tylnej części obrotowo a w przedniej części za pomocą układów sprężynowych 41a. Do obrotowego ułożyskowania na każdym boku pojazdu przewidziano, jako element nośny 24a okrągłe w przekroju poprzecznym ramię nośne i lub też oś 42a (oś obrotu). W stanie zmontowanym elementy te znajdują się w odpowiednim otworze 43a w każdym z dwóch nośników mechanizmu jazdy 10a lub też 11a.

Osie 42a są zamocowane sztywno na ramie pojazdu 7a za pomocą na przykład prostokątnego w przekroju poprzecznym członu pośredniczącego 44a.

Ponadto umieszczona z każdej strony ramy pojazdu tuleja odstępowa 45a umożliwia dokładne usytuowanie nośników mechanizmu jazdy 10a i 11a z możliwością obrotu na osiach 42a, co pozwala w szczególności na zmianę rozstawu kół. W przykładzie realizacji przedstawionym na fig. 7 i 11 tuleja odstępowa 45a składa się z dwóch półpierścieni 46a i 47a. Dlatego można je zakładać na oś 42a lub zdejmować z tej osi bez konieczności ściągania całego mechanizmu jazdy 8a lub też 9a z osi 42a.

W stanie zmontowanym tuleja odstępowa 45a znajduje się na osi 42a po stronie ramy (duży rozstaw kół) albo w strefie zewnętrznego końca 47a osi 42a celem zmniejszenia rozstawu kół (fig. 11). Tak więc mechanizm jazdy 8a lub też 9a może zajmować dwa różne położenia odpowiadające różnemu rozstawowi kół.

Ponadto w ukazanym na fig. przykładzie realizacji przewidziano zamknięty pierścień wewnętrzny 48a celem prawidłowego umieszczenia tulei odstępowej 45a na osi 42a.

Niezależnie od tego, czy tuleja odstępowa 45a służąca do zmiany rozstawu kół znajduje się na osi 42a w pozycji wewnętrznej lub zewnętrznej, to do mocowania mechanizmu jazdy 8a lub też 8b służą każdorazowo zaznaczone, jako szczegół D na fig. 8 śruba mocująca 49a (fig. 12) oraz mała przekładka 50a, duży pierścieniowy element dociskowy 51a i następny krążek 52a.

PL 208 746 B1

Układ sprężynowy 41a przewidziany na przednim końcu 53a ramy pojazdu 7 po obu jej stronach posiada według fig. 6 od strony mechanizmu jazdy wspornik 54a, na którego obu końcach jest umocowany drążek ustalający 55a.

Drążek ustalający 55a służy do dokładnego ustalenia położenia dwóch sprężyn śrubowych 56a lub też 57a i w stanie zmontowanym przechodzi przez obie sprężyny 56a i 57a i dalej przez wspornik prowadzący 58a, który ma tulejkę 59a prowadzącą drążek ustalający 55a.

W stanie zmontowanym obie sprężyny 56a i 57a przylegają przeciwległymi końcami 60a i 61a do wypustów 62a lub też 63a wspornika 54a.

Oba zbliżone do siebie końce 64a i 65a dwóch sprężyn 56a i 57a przylegają w stanie zmontowanym do płytki ustalającej 66a wspornika prowadzącego 58a, na którym znajduje się tulejka prowadząca 59a (fig. 10 lub też fig. 21).

Wsporniki prowadzące 58a są mocowane lub też przykręcane (fig. 7 oraz 13 i 14) w zasadzie zewnętrznie do ramy pojazdu 7a, przy czym mogą być zamocowane bezpośrednio na ściankach bocznych 18a lub też 19a ramy pojazdu 7 albo z wykorzystaniem dodatkowej rozpórki 67a (fig. 22 lub 23).

Rozpórka 67a w przykładzie realizacji ma w przekroju poprzecznym kształt H i w jednoczęściowym wykonaniu składa się z usytuowanego w środku korpusu oraz z dwóch umieszczonych na nim współliniowo płytek z otworami mocującymi.

Gdy tuleje odstępowe 45a znajdują się w pobliżu ścianek bocznych 18a lub też 19a ramy pojazdu 7a, jak to przedstawiono na fig. 25, to oczywiście wsporniki prowadzące 58a muszą być zamocowane z wykorzystaniem rozpórek 67a umieszczonych zewnętrznie na ściankach bocznych 18a i 19a ramy pojazdu 7a, co widać na fig. 21 i 22.

Fig. 13 do 20 ukazują ponadto różne możliwości zamocowania osi 42a oraz wsporników prowadzących 58a na ściankach bocznych 18a lub też 19a ramy pojazdu 7a. W przedstawionym na fig. przykładzie realizacji wspornik prowadzący 58a posiada dostateczną ilość otworów 70a na śruby mocujące. Podobne otwory 71a, przy czym mogą to być zwykłe otwory albo otwory wzdłużne, znajdują się na ściankach bocznych 18a lub też 19a. Tego rodzaju otwory 71a przewidziano w większej liczbie dlatego, że wsporniki prowadzące 58a mogą być mocowanie nie tylko w jednym określonym miejscu na ramie pojazdu 7a, lecz można je mocować także w kilku miejscach w różnym odstępie od osi 42a i na różnej wysokości.

Aby było możliwe zamocowanie wsporników prowadzących 58a na ramie pojazdu 7a na różnej wysokości, umieszczono następne, dodatkowe otwory 72a lub otwory wzdłużne w ukazanym na fig. 13 położeniu poniżej otworów 71a przewidzianych dla pierwszego mocowania (fig. 13). Tak więc wsporniki prowadzące 58a dają się przestawić bezpośrednio z wyżej położonego miejsca zamocowania w miejsce niżej położone na ramie pojazdu 7a, i odwrotnie.

Dlatego obie ścianki boczne 18a i 19a mają w zasadzie więcej otworów 71a lub też otworów wzdłużnych 71a niż to byłoby potrzebne do zamocowania wsporników prowadzących 58a w jednym, dokładnym położeniu.

Jak to już przedstawiono w odmianie realizacji na fig. 7, oś 42a znajduje się na członie pośredniczącym 44a, który może mieć kwadratowy przekrój. Mogą być też człony pośredniczące 44a o kształcie prostokątnym, jak to przedstawiono na fig. 13 i 15 lub też 20. Przy tym oś 42a jest mocowana na członie pośredniczącym 44a każdorazowo w mimośrodowym położeniu.

Człony pośredniczące 44a według fig. 13, 15 i 20 mają kilka otworów 80a i odpowiednie otwory, które są położone na fig. 20 poniżej członu pośredniczącego 44a, znajdują się na ściankach bocznych 18a i 19a ramy pojazdu 7a, żeby człony 44a i z ich osiami 42a można było zamocować w celowy sposób za pomocą również niewidocznych na rysunku śrub na ściankach bocznych 18a i 19a ramy pojazdu 7a.

Dodatkowe otwory 81a (fig. 20) znajdujące się w członie lub też członach pośredniczących 44a umożliwiają nastawienie i osi 42a na różnej wysokości. Te dodatkowe otwory 81a nie są potrzebne w przypadku mocowania członów pośredniczących 44a w pierwszej pozycji według fig. 13 i 20.

Aby ustawić osie 42a na innej wysokości na ściankach bocznych 18a lub też 19a, mocuje się człony pośredniczące 44a i na tych ściankach w położeniu obróconym o 180 stopni. Wtedy otwory 81a znajdują się u góry według fig. 20 w miejscu górnych otworów 80a (niepokazanych na rysunku). W wyniku tego osie 42a zajmują niższe położenie w porównaniu z ukazanym na fig. 15 i 16 lub też fig. 17 i 18. Tam widać te osie 42a (ukazane tylko celem zaznaczenia tej możliwości) położone na różnej wysokości, to znaczy osie 42a z prawej strony ramy pojazdu 7a znajdują się na innej wysokości niż z drugiej strony tej ramy.

PL 208 746 B1

Dzięki temu można zmienić nie tylko odstęp nośników i mechanizmu jazdy 10a i 11a od ramy pojazdu 7 lub też 7a, lecz można również umieścić nośniki mechanizmu jazdy 10 i 11 lub też 10a i 11a na różnej wysokości zarówno w strefie osi 42a jak i w strefie układów sprężynowych 41a.

Pojazd gąsienicowy w przedstawionych na fig. przykładach realizacji dysponuje, więc nie tylko możliwością zmiany rozstawu kół (odstęp c według fig. 18), lecz można w nim także zmieniać odstęp a (fig. 14) osi 42a od wsporników prowadzących 58a układu sprężynowego 41a. Wreszcie istnieje też możliwość zmiany położenia lub też wysokości osi 42a na ramie pojazdu 7a w zakresie b według fig. 17. To samo dotyczy wysokości ustawienia wsporników prowadzących 58a. Do zmiany rozstawu kół w ramach odstępu c na fig. 18 służą tuleje odstępowe 45a i rozpórki 67a według fig. 21 do 23. Odstępy a i b są wyznaczone przez przewidziane dodatkowo otwory w ściankach bocznych 18a i 19a albo w członach pośredniczących 44a.

Obie fig. 24 i 25 ukazują częściowo w przekroju oś 42a służącą, jako ramię nośne i oś obrotu, przy czym oś ta jest przyspawana na przykład do członu pośredniczącego 44a celem zamocowania na ramie pojazdu 7a (fig. 13). Oś 42a w strefie miejsca jej zamocowania ma służący, jako ogranicznik ruchu odcinek 85a o większej średnicy niż pozostała część osi 42a sięgająca do jej wolnego końca 86a. Na prostopadłym odsądzeniu 87a odcinek osi 85a przechodzi w mający mniejszą średnicę odcinek osi 88a. Na tym odsadzeniu 87a opiera się osiowo tuleja 89a mająca taką samą średnicę jak odcinek osi 88a i wchodząca swoim pierścieniowym występem 90a w tuleję nośną 91a. Tuleja ta jest umieszczona w każdym nośniku mechanizmu jazdy 10a lub też 11a i ma wewnętrzny otwór 43a, który jest ukazany także na fig. 6 i 8.

Zewnętrzny obwód tulei nośnej 91a według przykładu realizacji jest cylindryczny, jak to widać na fig. 24 i 25.

Wewnętrzny otwór 43a w każdej z tulei nośnych 91a jest kilkakrotnie odsadzony. Z pierwszym odcinkiem otworu 92a o dużej średnicy łączy się odcinek otworu 93a o mniejszej średnicy a także środkowy odcinek otworu 94a, z którym następnie w kierunku odsadzenia 87a łączy się odcinek otworu 95a o takiej samej średnicy jak odcinek otworu 93a i wreszcie stosunkowo krótki odcinek otworu 96a mający średnicę wewnętrzną taką jak odcinek otworu 92a.

W krótki odcinek otworu 96a wchodzi pierścieniowy występ 90a tulei 89a przy nastawieniu małego rozstawu kół według fig. 24. Ponadto w tym przypadku istnieje pierścieniowa szczelina 97a między pierścieniowym występem 90a i wewnętrznym konturem krótkiego odcinka otworu 96a.

Oba odcinki otworu 93a i 95a mieszczą odpowiednio krótkie tuleje łożyskowe 98a i 99a o zmniejszonej grubości.

W przypadku ustawienia małego rozstawu kół na odcinku otworu 92a znajduje się tuleja odstępowa 45a. Jest ona osadzona na wolnym końcu 86a osi 42a i według przykładu realizacji w ukształtowaniu jednoczęściowym ma osiowo wewnętrzną część pierścieniową 100a o większej średnicy zewnętrznej i część pierścieniową 101a o nieco mniejszej średnicy zewnętrznej. Od strony czołowej przylega do części pierścieniowej 101a krążkowy element dociskowy 51a (patrz także fig. 12) z pierścieniową powierzchnią czołową 103a.

Element dociskowy 51a jest utrzymywany w pozycji dociskania śrubą mocującą 49a (patrz także fig. 12), tak że również odpowiedni nośnik mechanizmu jazdy 10a lub też 11a jest połączony niezawodnie z ramą pojazdu 7a.

Tuleja odstępowa 45a może być jednoczęściowa albo składa się ona, jak już wspomniano wyżej, z dwóch półpierścieni 46a, 47a (fig. 11).

Celem dokonania zmiany rozstawu kół trzeba odkręcić śrubę mocującą 49a (fig. 24), po czym ściąga się nośnik mechanizmu jazdy 10a, 11a z osi 42a na tyle, żeby można było wyjąć tuleję odstępowa 45a. Następnie wykonaną korzystnie z dwóch półpierścieni tuleję odstępowa 45a zakłada się w pobliżu służącego, jako ogranicznik ruchu odcinka osi 85a na odcinek 88a osi 42a. Odbywa się to tak, że pierścieniowa część 101a przylega do pierścieniowego występu 90a tulei 89a. Potem nasuwa się znów osiowo nośnik mechanizmu jazdy 10a, 11a na oś 42a do oporu na powierzchni czołowej 104a, aż tuleja nośna 91a swoim krótkim odcinkiem 96a obejmie część pierścieniową 100a (fig. 25). Następnie dokręca się śrubę mocującą 49a, po czym ustala się nośnik mechanizmu jazdy 10a lub też 11a na większy rozstaw kół odpowiadający osiowej i długości tulei odstępowej 45a.

W tym nowym położeniu tarcza dociskowa 102a (patrz fig. 25) przytrzymuje nośnik mechanizmu jazdy 10, 11a za pośrednictwem ustalonej w niej osiowo tulei nośnej 91a, gdyż przylega ona swoją powierzchnią czołową 103a do odsadzenia 104 między odcinkiem otworu 92a i odcinkiem otworu 93a.

Poprzez tuleje łożyskowe 98a i 99a są także przenoszone siły osiowe.

PL 208 746 B1

Potrzebny ruch obrotowy między nośnikami mechanizmu jazdy 10a i 11a z jednej strony oraz ramą pojazdu 7a z drugiej strony umożliwiają obie krótkie tuleje łożyskowe 98a i 99a.

Rozumie się oczywiście, że są możliwe rozmaite odmiany i rozwinięcia wynalazku, bez odchodzenia od zasadniczej idei wynalazku. Tak więc na przykład zamiast odcinka osi 85a o średnicy większej od średnicy odcinka osi 88a można przewidzieć tuleję odstępową 45a, która jest jednopołówkowa lub też dwupołówkowa i może być przestawiana z położenia w pobliżu członu pośredniczącego 44a w położenie zbliżone do wolnego końca 86a osi 42a. Dlatego wynalazek nie ogranicza się do konkretnych przedstawionych na fig. i opisanych przykładów realizacji.

Claims (22)

1. Pojazd gąsienicowy o zmiennym rozstawie kół, zwłaszcza pojazd budowlany lub pojazd rolniczy, z co najmniej jednym narzędziem roboczym, z co najmniej jednym silnikiem pojazdu i z nadwoziem wyposażonym w dalsze elementy składowe oraz z podwoziem, które posiada ramę pojazdu, na której na każdym z dwóch boków jest umieszczony mechanizm jazdy z nośnikiem mechanizmu jazdy przeznaczonym, dla co najmniej jednego koła napędowego, koła zwrotnego i krążków podtrzymujących prowadzących gąsienice, przy czym możliwa jest zmiana odstępu gąsienic od ramy pojazdu, znamienny tym, że co najmniej jeden z dwóch nośników mechanizmu jazdy (10, 11) jest zamocowany w rozłącznie na ramie pojazdu (7) w różnym odstępie w kierunku poprzecznym od podwozia (6) za pomocą umieszczonych na boku z przodu i z tyłu elementów nośnych (24, 25) a także za pomocą elementów uchwytowych i wspierających (26, 27) oraz za pomocą luzowanych elementów mocujących (28).

2. Pojazd gąsienicowy według zastrz. 1, znamienny tym, że elementy nośne (24, 25) z jednej strony oraz elementy uchwytowe i wspierające (26, 27) z drugiej strony są umieszczone na nośniku mechanizmu jazdy (10, 11) i/lub na ramie pojazdu (7).

3. Pojazd gąsienicowy według zastrz. 1, znamienny tym, że element nośny (24, 25) ma postać wspornikowego ramienia nośnego (24', 25').

4. Pojazd gąsienicowy według zastrz. 3, znamienny tym, że ramię nośne (24') w przekroju poprzecznym ma przynajmniej częściowo kształt ceowy.

5. Pojazd gąsienicowy według zastrz. 3, znamienny tym, że ramię nośne (25') w przekroju poprzecznym ma przynajmniej częściowo kształt L.

6. Pojazd gąsienicowy według zastrz. 1, znamienny tym, że elementami uchwytowymi i wspierającymi (26, 27) są każdorazowo obsady (26', 26, 27', 27) mające w przekroju poprzecznym kształt ceowy i/lub kształt L.

7. Pojazd gąsienicowy według zastrz. 4, znamienny tym, że ceowe w przekroju poprzecznym ramiona nośne (24') są umieszczone na ramie pojazdu (7) i/lub na nośniku mechanizmu jazdy (10, 11), mając otwarty ku dołowi przekrój poprzeczny.

8. Pojazd gąsienicowy według zastrz. 5, znamienny tym, że elementy uchwytowe i wspierające (26, 27) są umieszczone na ramie pojazdu (7 i/lub na nośniku mechanizmu jazdy (10, 11) mając otwarty ku dołowi przekrój poprzeczny.

9. Pojazd gąsienicowy według zastrz. 2, znamienny tym, że elementy uchwytowe i wspierające (26, 27) są umieszczone wspornikowo na boku ścianek bocznych (18, 19) ramy pojazdu (7).

10. Pojazd gąsienicowy według zastrz. 9, znamienny tym, że wystające z boku na ramie pojazdu (7) wspornikowe obsady (26', 26, 27', 27) stanowiące elementy uchwytowe i wspierające (26, 27) są jednoczęściowymi kształtownikami (34, 35) przechodzącymi przez wnętrze (33) ramy pojazdu (7).

11. Pojazd gąsienicowy według zastrz. 10, znamienny tym, że przynajmniej jeden kształtownik (35) ma otwór przelotowy (39) zwrócony do wnętrza (33) ramy pojazdu (7).

12. Pojazd gąsienicowy według zastrz. 1, znamienny tym, że napęd (30, 31) dla każdej gąsienicy (16, 17) jest umieszczony bezpośrednio na odpowiednim nośniku mechanizmu jazdy (10, 11).

13. Pojazd gąsienicowy według zastrz. 1, znamienny tym, że co najmniej jeden umieszczony na ramie pojazdu (7) element uchwytowy i wspierający (27) ma kątowy przekrój poprzeczny, przy czym jedno ramię (40') elementu (27) jest ustawione pionowo a drugie ramię (40) odchodzi poziomo od górnego końca (40''') pierwszego ramienia (40') w kierunku tylnego końca (40) ramy pojazdu (7).

14. Pojazd gąsienicowy według zastrz. 1, znamienny tym, że jako element nośny (24a) i jako element uchwytowy i wspierający (26a) posiada na każdym boku pojazdu okrągłe w przekroju ramię

PL 208 746 B1 nośne w postaci osi (42a), a także co najmniej jedną luzowaną tuleję odstępową (45a) w pobliżu jednego końca ramy pojazdu (7a) oraz co najmniej jeden układ sprężynowy (41a) i luzowaną rozpórkę (67a) w pobliżu drugiego końca ramy pojazdu (7a), każdorazowo z luzowanymi elementami mocującymi.

15. Pojazd gąsienicowy według zastrz. 14, znamienny tym, że celem zmiany rozstawu kół można swobodnie przestawić na osi (42a) tuleję odstępową (45a) z pozycji osiowo wewnętrznej na pozycję osiowo zewnętrzną.

16. Pojazd gąsienicowy według zastrz. 14, znamienny tym, że tuleja odstępową (42a) składa się z półpierścieni (46a, 47a).

17. Pojazd gąsienicowy według zastrz. 1, znamienny tym, że nośnik mechanizmu jazdy (10a, 11a) posiada pośrednio lub bezpośrednio otwór (43a) mieszczący oś (42a) służącą jednocześnie, jako ramię nośne i oś obrotu, a także elementy mocujące.

18. Pojazd gąsienicowy według zastrz. 14, znamienny tym, że układ sprężynowy (41a) posiada, co najmniej jedną sprężynę (56a, 57a) i wspornik (54a) po stronie mechanizmu jazdy oraz wspornik prowadzący (58a) po stronie ramy i za ich pomocą jest mocowany na ramie pojazdu (7a) i na nośnikach mechanizmu jazdy (10a, 11a), korzystnie z dodatkowym wykorzystaniem, co najmniej jednej rozpórki (67a).

19. Pojazd gąsienicowy według zastrz. 14, znamienny tym, że tuleja odstępowa (45a) w przypadku małego rozstawu kół jest usytuowana osiowo zewnętrznie na osi (42a) na jej wolnym końcu (86a).

20. Pojazd gąsienicowy według zastrz. 19, znamienny tym, że tuleja odstępowa (45a) jest usytuowana przynajmniej częściowo we wnętrzu mieszczącego oś (42a) otworu (43a), który znajduje się bezpośrednio lub pośrednio na nośniku mechanizmu jazdy (10a, 11a).

21. Pojazd gąsienicowy według zastrz. 14, znamienny tym, że tuleja odstępowa (45a) w przypadku dużego rozstawu kół znajduje się po stronie ramy na osi (42a) między służącym, jako opora osiowa pierścieniowym odsądzeniem (87a) i nośnikiem mechanizmu jazdy (10a, 11a).

22. Pojazd gąsienicowy według zastrz. 21, znamienny tym, że tuleja odstępowa (45a) w przypadku dużego rozstawu kół znajduje się na osi (42a) po stronie ramy a także częściowo w mieszczącym oś (42a) otworze (43a) na nośniku mechanizmu jazdy (10a, 11a).