PL210848B1

PL210848B1 - Nowe aromatyczne pochodne fluoroglikozydu, środki lecznicze zawierające te związki oraz ich zastosowanie

Info

Publication number: PL210848B1
Application number: PL375789A
Authority: PL
Inventors: Wendelin Frick; Heiner Glombik; Werner Kramer; Hubert Heuer; Harm Brummerhop; Oliver Plettenburg
Original assignee: Sanofi Aventis Deutschland
Priority date: 2002-12-12
Filing date: 2003-11-28
Publication date: 2012-03-30
Also published as: EP1572707B1; CA2508024C; MA27559A1; JO2354B1; HRP20050531A2; DE10258007A1; RU2340622C2; CY1105617T1; PT1572707E; ZA200503364B; US7288528B2; KR101059705B1; PE20040909A1; JP2006510643A; HN2003000407A; AU2003298149A1; IL168924A; AR042438A1; PA8592201A1; TWI320043B

Description

Wynalazek dotyczy podstawionych aromatycznych pochodnych fluoroglikozydu, ich soli dopuszczalnych fizjologicznie oraz pochodnych funkcjonalnych fizjologicznie.

Z literatury znanych jest już szereg klas substancji o dział aniu SGLT. Wszystkim tym strukturom jako wzorzec służyła naturalna substancja floryzyna. Z niej wyprowadzono następujące klasy, które opisano w poniższych prawach ochronnych:

- propiofenonoglikozydy, Tanabe (publikacje WO 0280936, WO 0280935, JP 2000080041 i EP 850948);

- 2-(glukopiranosyloksy)benzylobenzeny, Kissei (publikacje WO 0244192, WO 0228872 i WO 0168660);

- glukopiranozyloksypirazole, Kissei i Ajinomoto (publikacje WO 0268440, WO 0268439, WO 0236602 i WO 0116147);

- O-glikozydobenzamidy, Bristol-Myers Squibb (publikacje WO 0174835 i WO 0174834) i

- C-aryloglikozydy, Bristol-Myers Squibb, (publikacja WO 0127128 i opis patentowy US 2002137903).

Wszystkie znane struktury jako bardzo ważny element strukturalny zawierają glukozę.

Poza tym, z opisu patentowego US 2002/132807 znane są związki diarylosiarczkowe do leczenia schorzeń zapaleniowych oraz schorzeń układu immunologicznego.

W opisie patentowym EP 0 953 357 A1 przedstawiono ogólnie związki glikozydowe jako nośnik leku nerkowego, a w publikacji WO 95/23780 związki 4-hydroksyfenoksyheterocykloalkilowe jako wybielacz skóry.

Zadaniem wynalazku było oddanie do dyspozycji nowych związków odpowiednich do zapobiegania i leczenia cukrzycy typu 1 i typu 2. Nieoczekiwanie stwierdzono, że aromatyczne pochodne fluoroglikozydu potęgują działanie na SGLT. Z tego względu, związki te nadają się szczególnie do zapobiegania i leczenia cukrzycy typu 1 i typu 2.

Zatem, przedmiotem wynalazku są związki o wzorze I:

w którym:

R1 oznacza atom fluoru, a R2 atom wodoru lub R1 oznacza atom wodoru, a R2 atom fluoru, lub R1 oznacza atom fluoru i R2 atom fluoru,

R3 oznacza grupę OH,

A oznacza atom tlenu,

R4, R5, R6 oznaczają atom wodoru, atom fluorowca, grupę OH, grupę (C1-C6)-alkilową lub (C1-C6)-alkoksylową,

B oznacza -O-, -CH2-, -CONH-CH2- lub -CO-CH2-CH2-, n oznacza liczbę 3,

Cyc1 oznacza grupę fenylową,

R7 oznacza atom wodoru,

R8, R9 oznaczają atom wodoru, grupę OH, fluorowiec, grupę OCF3, (C1-C6)-alkilową lub (C1-C6)-alkoksylową lub

R8, R9 oznaczają grupę -CH=CH-O- lub -CH2-CH2-O- oraz ich sole dopuszczalne farmaceutycznie.

Przedmiotem wynalazku jest również środek leczniczy zawierający jeden lub więcej związków wyżej opisanych o wzorze I.

PL 210 848 B1

Dalszym przedmiotem wynalazku jest zastosowanie związków wyżej opisanych do wytwarzania środka leczniczego do leczenia cukrzycy typu 1 i typu 2 oraz zastosowanie tych związków do wytwarzania środka leczniczego do obniżania poziomu cukru we krwi.

Środek lecznicy według wynalazku zawierający jeden lub więcej związków wyżej opisanych może być wytwarzany sposobem charakteryzującym się tym, że substancję czynną miesza się z farmaceutycznie odpowiednim nośnikiem i tę mieszaninę przeprowadza w postać odpowiednią do stosowania.

Rodniki R4, R5, R6 i B przyłączone są do pierścienia fenylowego w dowolnie wybranych pozycjach. Wszystkie wynikające z tego związki o wzorze I należą do omawianego wynalazku. Korzystne są związki o wzorze I, w którym grupy cukrowe przyłączone są w pozycji S lub takie, w których podstawnik B pierścienia fenylowego znajduje się w pozycji orto (sąsiedniej) do podstawnika A.

Korzystne są związki o wzorze la:

w którym:

R3 oznacza grupę OH,

A oznacza atom tlenu,

R4 oznacza atom wodoru. grupę (C1-C4)-alkilową, (C1-C4)-alkoksylową lub OH,

R5 oznacza atom wodoru, fluoru, grupę metoksylową lub etoksylową,

R6 oznacza atom wodoru lub grupę OH,

B oznacza grupę -CH2-, -CO-NH-CH2-, -O- lub Grupę -CO-CH2-CH2-,

Cyc1 oznacza grupę fenylową,

R7 oznacza atom wodoru,

R8, R9 oznaczają atom wodoru, grupę OH, atom chloru, grupę OCF3, (C1-C4)-alkilową lub (C1-C4)-alkoksylową lub

R8 i R9 razem oznaczają grupę -CH=CH-O- lub -CH2-CH2-O-.

Szczególnie korzystne są związki o wzorze Ib:

w którym:

PL 210 848 B1

R1 oznacza atom fluoru, a R2 atom wodoru lub

R1 oznacza atom wodoru, a R2 atom fluoru, lub

R1 oznacza atom fluoru i R2 atom fluoru,

R3 oznacza grupę OH,

A oznacza atom tlenu,

R4 oznacza atom wodoru, grupę metylową, metoksylową lub OH,

R5 oznacza atom wodoru, fluoru lub grupę metoksylową,

R6 oznacza atom wodoru lub grupę OH,

B oznacza grupę -CH2-, -CO-NH-CH2-, -O- lub -CO-CH2-CH2-,

Cyc1 oznacza grupę fenylową,

R7 oznacza atom wodoru,

R8 oznacza atom wodoru, grupę OH, grupę etylową, atom chloru, grupę OCF3 lub metoksylową,

R9 oznacza atom wodoru lub

RB i R9 razem oznaczają grupę -CH=CH-O- lub -CH2-CH2-O-.

Związki o wzorze I występują w postaci ich racematów, mieszanin racemicznych i czystych enancjomerów oraz ich diastereoizomerów i ich mieszanin.

Grupy alkilowe w podstawnikach R4, R5, R6, R7, R8 i R9 mogą być proste, jak również rozgałęzione. Przez fluorowiec rozumie się fluor, chlor, brom, jod, zwłaszcza fluor i chlor.

Do zastosowań medycznych szczególnie odpowiednie są sole dopuszczalne farmaceutycznie, ze względu na swą większą rozpuszczalność w wodzie w porównaniu ze związkami wyjściowymi, względnie bazowymi. Sole te muszą posiadać dopuszczalny farmaceutycznie anion lub kation.

Odpowiednimi dopuszczalnymi farmaceutycznie solami addycyjnymi zgodnych z wynalazkiem związków z kwasami są sole nieorganicznych kwasów, jak kwasu solnego, bromowodorowego, fosforowego, metafosforowego, azotowego i kwasu siarkowego, oraz sole organicznych kwasów, jak np. kwasu octowego, benzenosulfonowego, benzoesowego, cytrynowego, etanosulfenowego, fumarowego, glukonowego, glikolowego, izetionowego, mlekowego, laktobionowego, maleinowego, jabłkowego, metanosulfonowego, bursztynowego, p-toluenosulfenowego i kwasu winowego.

Odpowiednimi dopuszczalnymi farmaceutycznie solami zasadowymi są sole amonowe, sole metali alkalicznych, jak sole sodowe i potasowe, sole metali ziem alkalicznych, jak sole magnezowe i wapniowe, sole trometamolu (2-amino-2-hydroksymetylo-1,3-propanodiolu), dietanoloaminy, lizyny lub etylenodiaminy

W zakres omawianego wynalazku wchodzą również sole z anionem niedopuszczalnym farmaceutycznie, jak np. trifluorooctan, jako korzystne półprodukty służące do wytwarzania lub oczyszczania soli dopuszczalnych farmaceutycznie i/lub do zastosowania w celach nie terapeutycznych, np. zastosowań in vitro.

Stosowane tu pojęcie „pochodna funkcjonalna fizjologicznie” oznacza każdą fizjologicznie dopuszczalną pochodną zgodnego z wynalazkiem związku o wzorze I, np. ester, który w przypadku podania ssakowi, jak np. człowiekowi, może utworzyć, bezpośrednio albo pośrednio, związek o wzorze I lub jego aktywny metabolit.

Do pochodnych funkcjonalnych fizjologicznie zalicza się również proleki związków według wynalazku, jakie opisano np. w publikacji H. Okada i inni, Chem. Pharm. Bull. 1994, 42, 57-61. Takie proleki mogą ulegać in vivo metabolizmowi do związku zgodnego z wynalazkiem. Te proleki same mogą być skuteczne lub nieskuteczne.

Korzystne są węglany w pozycji 6 cukru (patrz opisy WO 0280936 i WO 0244192), a szczególnie korzystny jest węglan metylu i etylu.

Zgodne z wynalazkiem związki mogą występować także w różnych odmianach polimorficznych, np. jako bezpostaciowe i krystaliczne odmiany polimorficzne. Wszystkie odmiany polimorficzne związków według wynalazku wchodzą w zakres wynalazku i są dalszym aspektem wynalazku.

Poniżej wszystkie odsyłacze do „związku (związków) o wzorze I” odnoszą się do związku (związków) o wzorze I, jak opisanych powyżej oraz do ich soli, solwatów i pochodnych funkcjonalnych fizjologicznie, jakie tu opisano.

Związek (związki) o wzorze I można stosować także w kompozycji z dalszymi substancjami czynnymi.

Ilość związku o wzorze I, jaka jest potrzebna do osiągnięcia wymaganego efektu biologicznego, zależy od szeregu czynników, np. od wybranego właściwego związku, od zamierzonego zastosowania, od sposobu podawania oraz od klinicznego stanu pacjenta. Dzienna dawka wynosi na ogół 0,3 do

PL 210 848 B1

100 mg, zazwyczaj 3 mg i 50 mg, na kilogram ciężaru ciała, np. 3 do 10 mg/kg/dzień. Dawka dożylna może wynosić np. 0,3 do 1,0 mg/kg i może być podawana w odpowiedni sposób jako wlew wynoszący 10 do 100 ng/kg/minutę.

Odpowiednie do tego celu roztwory infuzyjne mogą zawierać np. 0,1 ng do 10 mg, zazwyczaj 1 ng do 10 mg/mililitr. Dawki jednostkowe mogą zawierać np. 1 mg do 10 g substancji czynnej. A zatem, substancja czynna może być zawarta w ampułkach do wstrzyknięć, np. w ilości 1 do 100 mg, a w preparatach jednostkowych dawek podawanych doustnie, jak np. w tabletkach lub kapsułkach, np. 1,0 do 1000 mg, zazwyczaj 10 do 600 mg. Do leczenia wymienionych wyżej stanów związki o wzorze I można stosować same jako związek, jednak korzystnie występują one w postaci preparatu farmaceutycznego z dopuszczalnym nośnikiem. Oczywiście nośnik musi być dopuszczalny, to znaczy musi być kompatybilny z innymi składnikami preparatu i nie może być szkodliwy dla zdrowia pacjentów. Jako nośnik można stosować substancję stałą lub ciecz lub obydwie postacie i korzystnie preparuje się go ze związkiem jako dawkę jednostkową, przykładowo tabletkę, która może zawierać 0,05 do 95% wagowych substancji czynnej. Występować mogą także dalsze farmaceutycznie czynne substancje, włączając dalsze związki o wzorze I.

Zgodne z wynalazkiem środki farmaceutyczne można wytwarzać według jednej ze znanych metod farmaceutycznych, które polegają głównie na tym, że składniki miesza się z farmakologicznie dopuszczalnymi nośnikami i/albo substancjami pomocniczymi.

Zgodne z wynalazkiem środki farmaceutyczne odpowiednie są do stosowania ustnego, odbytniczego, miejscowego, doustnego, np. podjęzykowego oraz pozajelitowego, np. podskórnego, domięśniowego, śródskórnego lub dożylnego, jednakże najbardziej odpowiedni sposób stosowania zależy w każ dym pojedynczym przypadku od rodzaju i ciężkości leczonego stanu oraz od rodzaju każdorazowo stosowanego związku o wzorze I. Do zakresu wynalazku należą także preparaty powlekane oraz powlekane preparaty o opóźnionym działaniu.

Korzystne są preparaty oporne na kwas i sok żołądkowy. Odpowiednimi tworzywami powłokowymi opornymi na sok żołądkowy są octanoftalan celulozy, octanoftalan poliwinylu, ftalan hydroksypropylometylocelulozy i anionowe polimery kwasu metakrylowego i metakrylanu metylu.

Farmaceutyczne związki, odpowiednie do stosowania ustnego, mogą występować w oddzielnych jednostkach, jak np. jako kapsułki, kapsułki w opłatkach, tabletki do ssania lub tabletki, które zawierają każdorazowo określoną ilość związku o wzorze I; dalej w postaci proszku lub granulatu; w postaci roztworu lub zawiesiny w wodnej lub nie wodnej cieczy; lub jako emulsja olej w wodzie lub woda w oleju. Jak już wspomniano, preparaty te można przygotowywać, według każdej odpowiedniej metody farmaceutycznej, obejmującej etap, w którym kontaktuje się substancję czynną z nośnikiem, przy czym nośnik może stanowić jeden albo więcej dodatkowych składników. Na ogół, preparaty wytwarza się przez równomierne i jednorodne wymieszanie substancji czynnej z ciekłym i/lub subtelnie rozdrobnionym stałym nośnikiem, po czym w miarę potrzeby, produkt poddaje się formowaniu. Tabletki można wytwarzać, np. w ten sposób, że proszek lub granulat związku sprasowuje się lub formuje, ewentualnie z jednym albo więcej dodatkowych składników. Prasowane tabletki można wytwarzać przez tabletkowanie, w odpowiednim urządzeniu, związku w wolno płynącej postaci, jak np. proszku lub granulatu, ewentualnie zmieszanego ze spoiwem, środkiem antyadhezyjnym, obojętnym rozcieńczalnikiem i/lub jednym lub więcej środków powierzchniowo czynnych/dyspergujących. Formowane tabletki można wytwarzać w odpowiednim urządzeniu przez formowanie sproszkowanego związku, zwilżonego obojętnym ciekłym rozcieńczalnikiem.

Środki farmaceutyczne, odpowiednie do stosowania doustnego (podjęzykowego), obejmują tabletki do ssania zawierające związek o wzorze I z substancją smakową, zazwyczaj sacharozą i gumą arabską lub tragakantem oraz pastylki zawierające związek w obojętnej podstawie, jak żelatynie i glicerynie lub sacharozie i gumie arabskiej.

Środki farmaceutyczne, odpowiednie do stosowania pozajelitowego, obejmują korzystnie sterylne wodne preparaty związku o wzorze I, które korzystnie są izotoniczne z krwią przewidzianego biorcy. Preparaty te stosuje się przeważnie dożylnie, chociaż można stosować także wstrzyknięcia podskórne, domięśniowe lub śródskórne. Preparaty te można wytwarzać korzystnie w ten sposób, że związek miesza się z wodą i otrzymany roztwór sterylizuje się i izotonizuje z krwią. Odpowiednie do wstrzykiwania preparaty według wynalazku zawierają na ogół 0,1 do 5% wagowych czynnego związku.

Środki farmaceutyczne, odpowiednie do stosowania odbytniczego, występują korzystnie jako dawki jednostkowe w postaci czopków. Wytwarza się je przez zmieszanie związku o wzorze I z jednym lub więcej konwencjonalnych stałych nośników, np. z masłem kakaowym i otrzymaną mieszaninę

PL 210 848 B1 poddaje formowaniu. Środki farmaceutyczne, odpowiednie do stosowania miejscowego na skórę, występują korzystnie w postaci maści, kremu, płynu do przemywania, pasty, spray'u, aerozolu lub olejku. Jako nośniki można stosować wazelinę, lanolinę, glikole polietylenowe, alkohole oraz kompozycje składające się z dwu lub więcej tych substancji. W preparatach tych substancja czynna zawarta jest na ogół w stężeniu wynoszącym 0,1 do 15% wagowych, np. 0,5 do 2%.

Możliwe jest również stosowanie poprzezskórne. Preparatami farmaceutycznymi, odpowiednimi do stosowań poprzezskórnych, mogą być jednostkowe plastry, które odpowiednie są do długotrwałego, ścisłego kontaktu z naskórkiem pacjenta. Takie plastry zawierają odpowiednio substancję czynną w ewentualnie zbuforowanym wodnym roztworze, rozpuszczoną i/lub zdyspergowaną w warstwie przyczepnej lub zdyspergowaną w polimerze. Odpowiednie stężenie substancji czynnej wynosi około 1% do 35%, korzystnie około 3% do 15%.

Szczególną możliwością uwalniania substancji czynnej jest elektroprzenoszenie lub jontoforeza, opisane przykładowo w publikacji Pharmaceutical Research, 2 (6): 318 (1986).

Związki o wzorze ogólnym. I, można otrzymać odpowiednio według przedstawionych schematów reakcji sposobów A do F:

Sposób A:

PL 210 848 B1

Sposób B

PL 210 848 B1

TMSCI \NaBH,CN

Sposób E:

TMSCI

NaBHaCN

V ^R3

BBr₃ x DMS

BBr₃ odczynnik Martin'a lub Jones'a

PL 210 848 B1

Sposób F

BB

Przedstawione schematy sposobów A do F są zupełnie jasne i możliwe do wykonania przez specjalistę.

Niezależnie od tego, bliższe szczegóły podano w części doświadczalnej.

Według sposobów A do F otrzymano związki przedstawione w przykładach 1 do 24.

Inne związki o wzorze I można otrzymać odpowiednio lub znanymi sposobami.

Związek (związki) o wzorze I można stosować w kompozycji z dalszymi substancjami czynnymi.

Jako dalsze substancje czynne do preparatów złożonych odpowiednie są wszystkie leki przeciwcukrzycowe, wymienione w publikacji Roten Liste 2001, rozdział 12.

Można je łączyć ze zgodnymi z wynalazkiem związkami o wzorze I, zwłaszcza w celu synergicznego polepszenia działania.

Stosowanie kompozycji substancji czynnych może odbywać się przez podawanie pacjentom albo oddzielnie substancji czynnych, albo w postaci preparatów złożonych, w których występuje więcej substancji czynnych.

Większość niżej przytoczonych substancji czynnych ujawniono w publikacjach USP Dictionary of USAN oraz International Drug Names, US Pharmacopeia, Rockville 2001.

_®

Leki przeciwcukrzycowe obejmują insulinę i pochodne insuliny, jak np. Lantus^® (patrz www.lantus.com) lub HMR 1964, insuliny szybko działające (patrz opis patentowy US nr 6 221 633), pochodne GLP-1, jakie ujawniono np. w publikacji WO 98/08871 przez Novo Nordisk A/S oraz skuteczne doustnie hipoglikemiczne substancje czynne.

Skuteczne doustnie hipoglikemiczne substancje czynne obejmują korzystnie sulfonylomoczniki, guanyloguanidynę, meglitynid, oksadiazolidynodiony, tiazolidynodiony, inhibitory glukozydazy, antagonistów glukagonu, agonistów GLP-1, czynniki otwierające kanał potasowy, jakie np. ujawniono w publikacjach WO 97/26265 i WO 99/03861 Novo Nordisk A/S, czynnik uwraż liwiający tkanki na działanie insuliny, inhibitory enzymów wątroby, które biorą udział w stymulacji glukoneogenezy i/albo glikogenolizy, modulatory przyswajania glukozy, związki zmieniające metabolizm tłuszczowy, jak antyhi12

PL 210 848 B1 perlipidemiczne substancje czynne i antylipidemiczne substancje czynne, związki zmniejszające przyjmowanie środków spożywczych, agonistów PPAR i PXR oraz substancje czynne, które działają na zależny od ATP kanał potasowy komórek beta.

Związki o wzorze I mogą być stosowane w kompozycji z inhibitorem reduktazy HMGCoA, takim jak symwastatyna, fluwastatyna, prawastatyna, lowastatyna, atorwastatyna, cerywastatyna, rozuwastatyna.

Związki o wzorze I mogą być stosowane w kompozycji z inhibitorem resorpcji cholesterolu, takim jak np. ezetymib, tykwezyd, pamakwezyd.

Związki o wzorze I mogą być stosowane w kompozycji z gama agonistą PPAR, takim jak np. rozyglitazon, pioglitazon, JTT-501, GI 262570 lub w kompozycji z alfa agonistą PPAR, jak np. GW 9578, GW 7647 lub w kompozycji z mieszanymi alfa/gama agonistami PPAR, jak np. GW 1536, AVE 8042, AVE 8134, AVE 0847, AVE 0897 lub jakie przedstawiono w publikacjach WO 00/64888, WO 00/64876, WO 03/20269.

W jeszcze innej postaci kompozycji związki o wzorze I stosuje się w kompozycji z fibratem, jak np. fenofibratem, klofibratem, bezafibratem lub w kompozycji z inhibitorem MTP, takim jak np. implitapid, BMS-201038, R-103757.

W dalszej postaci kompozycji związki o wzorze I stosuje się w kompozycji z inhibitorem resorpcji kwasu żółciowego (patrz np. opisy patentowe US nr 6 245 744 lub nr 6 221 897), jak np. HMR 1741 lub w kompozycji z inhibitorem CETP, jak np. JTT-705 lub w kompozycji z polimerycznym adsorberem kwasu żółciowego, takim jak np. cholestyramina, kolesewelam.

W jednej innej postaci kompozycji związki o wzorze I stosuje się w kompozycji ze środkiem pobudzającym receptor LDL (patrz opis patentowy US nr 6 342 512), jak np. HMR 1171, HMR 1586 lub w kompozycji z inhibitorem AGAT, takim jak np. awasymib.

W innej postaci kompozycji zwią zki o wzorze I stosuje się w kompozycji z przeciwutleniaczem, jak np. OPC-14117.

W jeszcze innej postaci kompozycji związki o wzorze I stosuje się w kompozycji z inhibitorem lipazy lipoproteinowej, jak np. NO-1886.

W dalszej postaci kompozycji zwią zki o wzorze I stosuje się w kompozycji z inhibitorem liaz ATP-cytrynianowych, jak np. SB-204990.

W jednej z postaci kompozycji zwią zki o wzorze I stosuje się w kompozycji z inhibitorem syntetazy skwalenowej, jak np. BMS-188494.

W jeszcze dalszej postaci kompozycji związki o wzorze I stosuje się w kompozycji z antagonistą lipoproteidy (a), takim jak np. CI-1027 lub kwas nikotynowy.

W jednej z postaci kompozycji związki o wzorze I stosuje się w kompozycji z inhibitorem lipazy, takim jak np. orlistat.

W dalszej postaci kompozycji zwią zki o wzorze I stosuje się w kompozycji z insuliną .

W innej postaci kompozycji zwią zki o wzorze I stosuje się w kompozycji z sulfonylomocznikiem, takim jak np. tolbutamid, glibenklamid, glipizyd lub glimepiryd.

W innej postaci kompozycji zwią zki o wzorze I stosuje się w kompozycji z guanyloguanidyną , jak np. metforminą.

W jednej z postaci kompozycji zwi ą zki o wzorze I stosuje się w kompozycji z meglitynidem, jak np. repaglinidem.

W dalszej postaci kompozycji związki o wzorze I stosuje się w kompozycji z tiazolidynodionem, takim jak np. troglitazon, cyglitazon, pioglitazon, rozyglitazon lub ze związkami ujawnionymi w publikacji WO 97/41097 przez Dr. Reddy's Research Foundation, zwłaszcza takim jak 5-[[4-[3,4-dihydro-3-metylo-4-okso-2-chinazolinylometooksy]fenylo]metylo]-2,4 -tiazolidynodion.

W innej postaci kompozycji związki o wzorze I stosuje się w kompozycji z inhibitorem α -glukozydazy, jak np. miglitolem albo akarbozą.

W jeszcze innej postaci kompozycji związki o wzorze I stosuje się w kompozycji z substancją czynną, działającą na zależny od ATP kanał potasowy komórek beta, taką jak np. tolbutamid, glibenklamid, glipizyd, glimepiryd albo repaglinid.

W dalszej postaci kompozycji zwią zki o wzorze I stosuje się w kompozycji z wię cej niż jednym z wymienionych powyż ej zwią zków, np. w kompozycji z sulfonylomocznikiem i raetforminą , sulfonylomocznikiem i akarbozą, repaglinidem i metforminą, insuliną i sulfonylomocznikiem, insuliną i metforminą, insuliną i troglitazonem, insuliną i lowastatyną, itd.

PL 210 848 B1

W innej postaci kompozycji związki o wzorze I stosuje się w kompozycji z modulatorami CART (patrz „Cocaine-amphetamine-regulated transcript influences energy metabolism, anxiety and gastric emptying in mice” Asakawa A. i inni, M.: Hormone and Metabolic Research (2001), 33 (9), 554-558), z antagonistami NPY, np. {4-[(4-aminochinazolin-2-yloamino)metylo]cykloheksylometylo}amidem kwasu naftaleno-1-sulfonowego; chlorowodorkiem (CGP 71683A), z agonistami MC4 (np. [2-(3a-benzylo-2-metylo-3-okso-2,3,3a,4,6,7-heksahydropirazólo[4,3-c]pirydyn-5-ylo)-1-(4-chlorofenylo)-2-oksoetylo]-amidem kwasu 1-amino-1,2,3,4-tetrahydronaftaleno-2-karboksylowego (publikacja WO 01/91752)), z antagonistami oreksyny (np. chlorowodorkiem 1-(2-metylobenzoksazol-6-ilo)-3-[1,5]naftyrydyn-4-ylomocznika (SB-334867-A)), z agonistami H3, takimi jak (3-cykloheksylo-1-(4,4-dimetylo-1,4,6,7-tetrahydroimidazo[4,5-c]pirydyn-5-ylo)propan-1-on sól kwasu szczawiowego (publikacja WO 00/63208)), z agonistami TNF, z antagonistami CRF (np. [2-metylo-9-(2,4,6-trimetylofenylo)-9H-1,3,9-triazafluoren-4-ylo]dipropyloaminą (publikacja WO 00/66585), z antagonistami CRF BP (np. urokortyną), agonistami urokortyny, agonistami β3 (np. takim jak chlorowodorek 1-(4-chloro-3-metanosulfonylometylofenylo)-2-[2-(2,3-dimetylo-1H-indol-6-iloksy)etyloamino]etanolu (publikacja WO 01/83451)), z agonistami MSH (hormon stymulujący melanocyt), z agonistami CCK-A (takim jak np. kwas {2-[4-(4-chloro-2,5-dimetoksyfenylo)-5-(2-cykloheksyloetylo)tiazol-2-ilokarbamoilo]-5,7-dimetyloindol-1-ilo}octowy, sól kwasu trifluorooctowego (publikacja WO 99/15525); z inhibitorami ponownego przyswajania serotoniny (np. deksfenfluraminą), z mieszanymi związkami serotonino- i noradrenergicznymi (np. publikacja WO 00/71549), z agonistami 5HT, np. sól kwasu szczawiowego 1-(3-etylobenzofuran-7-ylo)piperazyny (publikacja WO 01/09111), z agonistami bombezyny, antagonistami galaniny, hormonem wzrostu (np. ludzkim hormonem wzrostu), ze związkami uwalniającymi hormon wzrostu (6-benzyloksy-1-(2-diizopropyloaminoetylokarbamoilo)-3,4-dihydro-1H-izochinolino-2-karboksylan tert-butylu (publikacja WO 01/85695), agonistami TRH (patrz np. opis patentowy EP 0 462 884), z 2- lub 3-modulatorami rozkojarzającymi białko, agonistami leptyny (patrz np. Lee Daniel W.; Leinung, Matthew C; Rozhavskaya-Arena, Marina; Grasso, Patricia. Leptin agonists as a potential approach to the treatment of obesity. Drugs of the Future (2001), 26(9), 873-881), z agonistami DA (bromokryptyną, dopreksyną), inhibitorami lipazy/amylazy (np. WO 00/40569), z modulatorami PPAR (np. publikacja WO 00/78312), modulatorami RXR lub z agonistami TR-β.

W innej postaci kompozycji dalszą substancją czynną jest leptyna, patrz np. „Perspectives in the therapeutic use of Leptin”, Salvador, Javier; Gomez-Ambrosi, Javier; Fruhbeck, Gema, Expert Opinion on Pharmacotherapy (2001), 2 (10), 1615-1622.

W jeszcze innej postaci kompozycji dalszą substancją czynną jest deksamfatamina lub amfetamina, lub fenfluramina, lub deksfenfluramina.

W jeszcze innej postaci kompozycji dalszą substancją czynną jest sybutramina.

W jednej z postaci kompozycji dalszą substancją czynną jest orlistat.

W innej postaci kompozycji dalszą substancją czynną jest mazyndol lub fentermina.

W dalszej postaci kompozycji związki o wzorze I stosuje się w kompozycji z substancjami balastowymi, korzystnie nierozpuszczalnymi substancjami balastowymi (patrz np. Carob/Caromax^® (Zunft H. J. i inni, Carob pulp preparation for treatment of hypercholesterolemia, ADVANCES IN THERAPY (2001 Sep-Oct), 18(5), 230-6). Caromax jest produktem zawierającym Carob, firmy Nutrinova, Nutrition Specialties & Food Ingredients GmbH, Industriepark Hochst, 65926 Frankfurt/Main)).

Kompozycja z Caromax'em może następować w postaci preparatu lub przez oddzielne podawanie związków o wzorze I i Caromax'u^®.

Przy tym Caromax^® można podawać także w postaci środków spożywczych, jak np. w pieczywach lub płatkach musli.

PL 210 848 B1

Wynalazek objaśniają niżej przytoczone przykłady, przy czym nie stanowią one ograniczenia wynalazku.

PL 210 848 B1

T a b e l a 1

Przy- kład	R1	R2	R3	R4, R5, R6	R7	R8, R9	A	B	Cyc1	Cyc2	MS*
1	H	F	OH	H, H, H		O-CH3, H	O	CH2	fenyl		Ok
2	H	F	OH	H, H, H	H	H, H	O	CH2	fenyl		Ok
3	F	H	OH	H, H, H	H	O-CH3, H	O	CH2	fenyl		Ok
4	H	F	OH	CH3, h, OH	H	-CH=CH-O-	O	CO-CH2-CH2	fenyl	furenyl	Ok
5	F	H	OH	CH3, h, OH	H	-CH=CH-O-	O	CO-CH2-CH2	fenyl	furenyl	Ok
6	F	H	OH	CH3, h, OH	H	-CH2-CH2-O-	O	CO-CH2-CH2	fenyl	furanyl	Ok
7	H	F	OH	CH3, h, OH	H	O-CH3, H	O	CO-CH2-CH2	fenyl		Ok
8	H	F	OH	CH3, h, OH	H	OH, H	O	CO-CH2-CH2	fenyl		Ok
9	H	F	OH	OH, H, OH	H	OH, H	O	CO-CH2-CH2	fenyl		Ok
10	F	H	OH	OH, H, OH	H	OH, H	O	CO-CH2-CH2	fenyl		Ok
11	H	F	OH	H, H, OH	H	H, H	O	CO-CH2-CH2	fenyl		Ok
12	F	H	OH	H, H, OH	H	O-CH3, H	O	CO-CH2-CH2	fenyl		Ok
13	H	F	OH	CH3, h, OH	H	O-CH3, H	O	CO-CH2-CH2	fenyl		Ok
14	F	H	OH	CH3, h, OH	H	O-CH3, H	O	CO-CH2-CH2	fenyl		Ok
15	H	F	OH	CH3, h, OH	H	CH2CH3, H	O	CO-CH2-CH2	fenyl		Ok
16	H	F	OH	CH3, h, OH	H	CH3, H	O	CO-CH2-CH2	fenyl		Ok
17	H	F	OH	CH3, h, oh	H	OCF3, H	O	CO-CH2-CH2	fenyl		Ok
18	H	F	OH	CH3, h, oh	H	Cl, H	O	CO-CH2-CH2	fenyl		Ok
19	F	F	OH	H, H, H	H	H, H	O	CH2	fenyl		Ok
20	H	F	OH	H, H, H	H	CH2CH3, H	O	CH2	fenyl		Ok
21	H	F	OH	OCH3, H, H	H	O-CH3, H	O	CH2	fenyl		Ok
22	H	F	OH	H, F, H	H	O-CH3, H	O	CH2	fenyl		Ok
23	H	F	OH	H, OCH3, H	H	CH2CH3, H	O	CH2	fenyl		Ok
24	H	F	OH	H, H, H	H	CH2CH3, H	O	O	fenyl		Ok

W powyższej tabeli 1 pod wyraż eniem „MS jest Ok” należ y rozumieć, że zmierzono widmo masowe lub HPLC/MS i w nim oznaczono pik molowy M + 1 (MH⁺) i/lub M + 18 (MNH4⁺) i/lub M + 23 (MNa⁺).

PL 210 848 B1

Związki o wzorze I odznaczają się korzystnymi działaniami na przemianę glukozową, obniżają one zwłaszcza poziom cukru we krwi i są odpowiednie do leczenia cukrzycy typu 1 i typu 2. Związki te można stosować same lub w kompozycji z dalszymi substancjami czynnymi obniżającymi poziom cukru we krwi (lekami przeciwcukrzycowymi).

Związki o wzorze I nadają się poza tym do prewencji i leczenia uszkodzeń powstałych w wyniku długotrwałej cukrzycy, jak np. schorzenia nerek, zmian siatkówki, neuropatii oraz syndromu X, otyłości, zawału serca, zawału mięśnia sercowego, chorób spowodowanych niedrożnością obwodowego układu tętnic, zakrzepie, stwardnienia tętnic, zapaleń, chorób układu odpornościowego, chorób układu samoodpornościowego, jak np. AIDS, astmy, osteoporozy, raka, łuszczycy, choroby Alzheimer'a, schizofrenii i chorób infekcyjnych, korzystne jest leczenie cukrzycy typu 1 i typu 2 oraz prewencja i leczenie uszkodzeń powstał ych w wyniku dł ugotrwał ej cukrzycy, syndromu X i otył o ś ci.

Skuteczność związków badano w sposób opisany poniżej.

Preparowanie pęcherzyków błony rąbka szczoteczkowego z jelita cienkiego królika, szczura i ś wini

Preparowanie pęcherzyków błony rąbka szczoteczkowego z komórek jelitowych jelita cienkiego przeprowadzono tak zwaną metodą strącania Mg²⁺. Z jelita cienkiego zeskrobano błonę śluzową przeprowadzono ją w stan zawiesiny w 60 ml lodowatego buforu Tris/HCl (pH 7,1)/300 mM mannitu, 5 mM EGTA. Po rozcieńczeniu lodowatą wodą destylowaną do 300 ml homogenizowano, podczas chłodzenia lodem, urządzeniem „Ultraturrax” (18-Stab, IKA Werk Staufen, BRD) dwukrotnie po minucie przy 75% maksymalnej mocy. Po dodaniu 3 ml 1 M roztworu MgCl2 (stężenie końcowe 10 mM) pozostawiono na dokładnie 15 minut w temperaturze 0°C. W wyniku dodania Mg nastąpiła agregacja błon komórkowych i wytrącenie, z wyjątkiem błon rąbka szczoteczkowego. Po 15-minutowym odwirowywaniu przy 3000 x g (5000 obr/min, wirnik SS-34) odrzucono osad, a nadsącz zawierający błony rąbka szczoteczkowego poddano odwirowaniu w ciągu 30 min przy 26700 x g (15 000 obr/min, wirnik SS-34). Nadsącz odrzucono, a osad poddano ponownej homogenizacji w 60 ml 12 mM buforu Tris/HCl (pH 7,1) /60 mM mannitu, 5 mM EGTA, za pomocą homogenizatora Potter Elvejhem (Braun, Melsungen, 900 obr/min, 10 skoków). Po dodaniu 0,1 ml 1M roztworu MgCl2 i 15-minutowej inkubacji w 0°C ponownie odwirowywano przez 15 minut przy 3000 x g. Nastę pnie, nadsą cz jeszcze raz poddano odwirowaniu w ciągu 30 min przy 46000 x g (20 000 obr/min, wirnik SS-34). Osad rozprowadzono w 30 ml 20 mM buforu Tris/Hepes (pH 7,4/280 mM mannitu i ponownie przeprowadzono w stan zawiesiny za pomocą 20 skoków w homogenizatorze Potter Elvejhem przy 1000 obr/min. Po 30 minutowym odwirowywaniu przy 48000 x g (20000 obr/min, wirnik SS-34) osad rozprowadzono w 0,5 do ml buforu Tris/Hepes (pH 7,4) / 280 mM mannitu (stężenie końcowe 20 mg/ml) i ponownie przeprowadzono w stan zawiesiny za pomocą strzykawki tuberkulinowej z igłą kalibru 27.

Pęcherzyki albo wprost po spreparowaniu stosowano do badań znakowania lub przenoszenia, albo przechowywano w porcjach po 4 mg w ciekłym azocie w temperaturze -196°C.

W celu spreparowania pęcherzyków błony rąbka szczoteczkowego z jelita cienkiego szczura, uśmiercono 6 do 10 samców szczurów Wistar (hodowla zwierząt Kastengrund, Aventis Pharma) przez szyjne zwichnięcie. Następnie, pobrano jelita cienkie i opłukano je zimnym izotonicznym roztworem soli kuchennej. Jelita pocięto i zeskrobano błonę śluzową. Wyodrębnianie błon rąbka szczoteczkowego przeprowadzono w sposób opisany powyżej. W celu oddzielenia udziału szkieletu komórkowego pęcherzyki błony rąbka szczoteczkowego z jelita cienkiego szczura potraktowano KSCN jako chaotropowym jonem.

Do spreparowania błon rąbka szczoteczkowego z cienkiego jelita królika, króliki uśmiercono przez dożylne wstrzyknięcie 0,5 ml wodnego roztworu 2,5 mg chlorowodorku tetrakainy, 100 mg m-butramidu i 25 mg jodku mebezoniowego. Pobrano jelita cienkie, przemyto je lodowatym fizjologicznym roztworem soli kuchennej i zamrożono w torebkach plastikowych pod azotem w temperaturze -80°C i przechowywano w cią gu 4 do 12 tygodni. W celu spreparowania pę cherzyków bł ony zamroż one jelita rozmrożono w łaźni wodnej o temperaturze 30°C i następnie zeskrobano błonę śluzową. Przerób do pęcherzyków błony prowadzono w powyżej opisany sposób.

W celu spreparowania pęcherzyków błony rąbka szczoteczkowego z jelita świni, segmenty jelita czczego świeżo zabitej świni przemyto lodowatym izotonicznym roztworem soli kuchennej i zamrożono w torebkach plastikowych pod azotem w temperaturze -80°C. Preparowanie pęcherzyków błon prowadzono, jak opisano powyżej.

PL 210 848 B1

Preparowanie pęcherzyków błony rąbka szczoteczkowego z kory nerkowej nerek szczura

Pęcherzyki błony rąbka szczoteczkowego z kory nerek szczura preparowano według metody Biber'a i innych. Nerki pobrano od 6 do 8 szczurów (200 do 250 g) i z każdej nerki zebrano korę jako warstwę o grubości około 1 mm.

Nerki umieszczono w 30 ml lodowatego 12 mM buforu Tris/HCl (pH 7,4)/300 mM mannitu i homogenizowano, podczas chłodzenia lodem, 4 x 30 sekund urządzeniem „Ultraturraxstab” (stopień

180 V). Po dodaniu 42 ml lodowatej wody destylowanej dodano 850 μΐ 1M roztworu MgCl₂.

Po 15-minutowej inkubacji w temperaturze 0°C odwirowywano przez 15 minut przy 4500 obr/min (wirnik Sorvall SS-34).

Osad odrzucono, nadsącz odwirowywano w ciągu 30 minut przy 16000 obr/min. Po ponownym przeprowadzeniu osadu w stan zawiesiny w 60 ml 6 mM buforu Tris/HCl (pH 7,4)/150 mM mannitu/2,5 mM EGTA przez 10 skoków w homogenizatorze Potter-Elvejhem (900 obr/min) i po dodaniu 720 μl 1 mM roztworu MgCl2 inkubowano w temperaturze 0°C przez 15 minut.

Po 15-minutowym odwirowywaniu przy 4500 obr/min (wirnik SS-34) otrzymany nadsącz odwirowywano przez 30 minut przy 16000 obr/min. Nadsącz homogenizowano przez 10 skoków w 60 ml 20 mM buforu Tris/Hepes (pH 7,4)/280 mM mannitu i powstałą zawiesinę znów odwirowywano przez 30 minut przy 20000 obr/min.

Następnie, osad przeprowadzono ponownie w stan zawiesiny w 20 mM buforze Tris/HCl (pH 7,4)/280 mM mannitu za pomocą strzykawki tuberkulinowej z igłą kaliber 27 i ustawiono na stężenie protein wynoszące 20 mg/ml.

Pomiar wchłaniania glukozy przez pęcherzyki błony rąbka szczoteczkowego

Wchłanianie [¹⁴C]-znaczonej glukozy przez pęcherzyki błony rąbka szczoteczkowego mierzono metodą filtracji membranowej. W tym celu, 10 μl zawiesiny pęcherzyków błony rąbka szczoteczkowego w 10 mM buforze Tris/Hepes (pH 7, 4) /300 mM mannitu dodano w temperaturze 30°C do 90 μl roz14 tworu 10 μM [ C] D-glukozy i o odpowiednich stężeniach odnośnych substancji hamujących (5-200 μM) w 10 mM buforze Tris/Hepes pH 7,4)/100 mM NaCl/100 mM mannitu.

Po 15-sekundowej inkubacji proces przenoszenia zatrzymano przez dodanie 1 ml lodowatego roztworu przerywającego (10 mM bufor Tris/Hepes (pH 7,4)/150 mM KCl) i zawiesinę pęcherzyków natychmiast przesączono pod zmniejszonym ciśnieniem 25 do 35 mbarów przez filtr membranowy z azotanu celulozy (0,45 pm, średnica 25 mm, Schleicher & Schull).

Filtr przemyto 5 ml lodowatego roztworu przerywającego. Dla każdego punktu pomiarowego wykonano dwa lub trzy oznaczenia.

W celu zmierzenia wchłonięcia radioaktywnie znaczonych substratów rozpuszczono filtr membranowy w 4 ml odpowiedniego scyntylatora (Quickszint 361, Zinsser Analytik GmbH, Frankfurt nad Menem) i oznaczono radioaktywność przez pomiar scyntylacją cieczową.

Wartości pomiarowe otrzymano po kalibrowaniu urządzenia za pomocą prób standardowych i po korekcie ewentualnie występującej chemiluminiscencji jako dpm (dezyntegracja na minutę).

Porównanie aktywności substancji czynnych przeprowadzono za pomocą danych IC50, które otrzymano w próbie przenoszenia na pęcherzykach błony rąbka szczoteczkowego jelita cienkiego królika dla wybranych substancji (wartości absolutne mogą zależeć od gatunku i badania).

Przykład nr	IC₅₀ [pM]
Floryzyna	16,0
1	0,5
2	0,7
4	1,5
5	0,4
7	0,9

Poniżej opisano szczegółowo wytwarzanie różnych przykładowych związków, a pozostałe związki o wzorze I otrzymane w sposób analogiczny.

PL 210 848 B1

Część doświadczalna

Schemat reakcji: synteza α-bromoglikozydów:

1-bromo-4-dezoksy-4-fluoro-2,3,6-tri-O-acetylo-alfa-D-glukoza 2

g (27,5 mmoli) 4-dezoksy-4-fluoro-D-glukopiranozy 1 (Apollo) przeprowadza się w stan zawiesiny w 50 ml pirydyny i 50 ml bezwodnika octowego. Otrzymaną zawiesinę miesza się przez 4 godziny w temperaturze 45°C, przy czym otrzymuje się klarowny roztwór reakcyjny, który następnie zatęża się. Tak otrzymuje się 12 g surowego produktu, który rozpuszcza się w 160 ml 33% HBr w lodowatym kwasie octowym i odstawia na 2 godziny w temperaturze pokojowej. Następnie, roztwór reakcyjny wylewa się na mieszaninę 300 g lodu i 300 ml octanu etylu. Fazę organiczną przemywa się jeszcze dwukrotnie wodnym roztworem NaCl, sączy przez małą ilość żelu krzemionkowego i zatęża. Pozostałość rozdziela się za pomocą chromatografii na żelu krzemionkowym (octan etylu/heptan = 1/1). Otrzymuje się 8,19 g (80% poprzez 2 etapy) związku 2 w postaci substancji stałej o zabarwieniu jasnożółtym.

1-bromo-4-dezoksy-4-fluoro-2,3, 6-tri-O-acetylo-alfa-D-galaktoza 4

PL 210 848 B1

Analogicznie do wytwarzania związku 2, 100 mg (0,55 mmola) związku 3 poddaje się reakcji z 3,5 ml pirydyny i 3,5 ml bezwodnika octowego. Otrzymuje się 89 mg (44%) zwią zku 4 jako bezpostaciową substancję stałą.

1-bromo-3-dezoksy-3-fluoro-2,4,6-tri-O-acetylo-alfa-D-glukoza 6

Analogicznie do wytwarzania związku 2, 335 mg (1,84 mmoli) związku 5 poddaje się reakcji z 10 ml pirydyny i 10 ml bezwodnika octowego. Otrzymuje si ę 628 mg (92%) zwią zku 6 jako bezpostaciową substancję stałą.

Analogicznie wytworzono:

PL 210 848 B1

P r z y k ł a d 1 (związek 9)

100 mg (0,47 mmola) 2-(4-metoksybenzylo)fenolu 7 i 370 mg (1,17 mmoli) bromku 2 rozpuszcza się w 6 ml chlorku metylenu. Do roztworu tego dodaje się kolejno 160 mg Bu3BnNCl (katalizator przenoszenia fazowego), 320 mg K2CO3 oraz 0,4 ml wody i następnie miesza się w temperaturze pokojowej przez 20 godzin. Potem roztwór reakcyjny rozcieńcza się 20 ml octanu etylu i sączy przez żel krzemionkowy. Przesącz zatęża się i pozostałość rozdziela za pomocą chromatografii na żelu krzemionkowym (octan etylu/heptan = 1/1). Tak otrzymuje się 72 mg związku 8 w postaci bezbarwnej substancji stałej, którą rozprowadza się w 4 ml metanolu i dodaje doń 1 ml 1 N NaOMe/MeOH. Po godzinie zobojętnia się metanolowym roztworem HCl, zatęża i pozostałość rozdziela chromatograficznie na żelu krzemionkowym (chlorek metylenu/metanol/stężony amoniak = 30/5/1). Otrzymuje się 29 mg związku 9 w postaci bezbarwnej substancji stałej.

C20H23FO6 (378,40) MS (ESI^-) 423,22 (M + CHO2^-).

P r z y k ł a d 2 (związek 10)

Analogicznie do syntezy związku 9, 100 mg (0,47 mmola) 2-benzylofenolu poddaje się reakcji z 370 mg (1,17 mmoli) bromku 2 i tak otrzymuje się 31 mg związku 10 w postaci bezbarwnej substancji stałej.

C19H21FO5 (348,37) MS (ESI^-) 393,15 (M + CHO2^-).

P r z y k ł a d 3 (związek 11)

PL 210 848 B1

Analogicznie do syntezy związku 9, 200 mg (0,94 mmola) 2-(4-metoksybenzylo)fenolu 7 poddaje się reakcji z 200 mg (0,63 mmola) bromku 4 i otrzymuje się 110 mg związku 11 w postaci bezbarwnej substancji stałej.

C20H23FO6 (378,40) MS (ESI^-) 423,22 (M + CHO2^-).

Analogicznie wytworzono:

P r z y k ł a d 4 (związek 14)

Analogicznie do syntezy związku 8, 90 mg (0,30 mmola) 3-benzofuran-5-ylo-1-(2,6-dihydroksy-4-metylofenylo)propan-1-onu 12 poddaje się reakcji z 280 mg (0,76 mmola) bromku 2 i tak otrzymuje się 400 mg związku 13 jako surowy produkt i poddaje go bezpośrednio działaniu NaOMe/MeOH, analogicznie do syntezy glukozydu 9. Otrzymuje się 75 mg związku 14 (54% poprzez 2 etapy) w postaci bezbarwnej substancji stałej.

C24H25FO8 (460,46) MS (ESI^-) 459,03 (M - H⁺).

PL 210 848 B1

P r z y k ł a d 5 (związek 15)

Analogicznie do syntezy związku 14, 100 mg (0,33 mmola) 3-benzofuran-5-ylo-1-(2,6-dihydroksy-4-metylofenylo)propan-1-onu 12 poddaje się reakcji ze 150 mg (0,40 mmola) bromku 4. Tak otrzymuje się 75 mg związku 15 jako bezbarwną substancję stałą.

C24H25FO8 (460,46) MS (ESI^-) 459,03 (M - H⁺).

P r z y k ł a d 6 (związek 16)

Analogicznie do syntezy związku 14, 150 mg (0,5 mmola) 3-(2,3-dihydroksybenzofuran-5-ylo-1-(2,6-dihydroksy-4-metylofenylo)propan-1-onu poddaje się reakcji ze 150 mg (0,40 mmola) bromku 4. Tak otrzymuje się 75 mg związku 16 jako bezbarwną substancję stałą.

C24H27FO8 (462,46) MS (ESI^-) 461,03 (M - H⁺).

PL 210 848 B1

Analogicznie wytworzono:

P r z y k ł a d 7 (związek 20)

1,0 g (6,0 mmoli) 1-(2,6-dihydroksy-4-metylofenylo)etanonu 17 i 1,0 g (2,7 mmoli) bromku 2 rozpuszcza się w 30 ml chlorku metylenu. Do roztworu tego dodaje się, podczas silnego mieszania, kolejno 800 mg chlorku benzylotributyloamoniowego (katalizator przenoszenia fazowego), 1,6 g węglanu potasu i 1,5 ml wody. Otrzymaną zawiesinę miesza się w ciągu 18 godzin przy ochronie przed światłem (folia aluminiowa). Następnie, rozcieńcza się 150 ml octanu etylu i 150 ml n-heptanu. Stałe składniki odsącza się przez niewielką ilość żelu krzemionkowego i zatęża. Pozostałość rozdziela się za pomocą chromatografii na żelu krzemionkowym (octan etylu/heptan = 1/2). Tak otrzymuje się 430 mg związku 18 (źle oddzielający się od jednocześnie występującego produktu ubocznego, stąd czystość wynosi tylko około 50%). Produkt uboczny można łatwo oddzielić w następnym etapie), w postaci substancji stałej o zabarwieniu jasnożółtym.

C21H25O10F (456,43) MS (ESI^-) 455,25 (M - H⁺).

200 mg związku 18 (czystość około 50%) i 225 mg aldehydu anyżowego (Fluka) rozpuszcza się w 10 ml metanolu. Po dodaniu 5 ml 1N roztworu NaOMe/MeOH roztwór reakcyjny utrzymuje się przez 12 godzin w stanie wrzenia przy orosieniu. Następnie, roztwór reakcyjny zobojętnia się metanolowym roztworem HCl, zatęża i pozostałość rozdziela chromatograficznie na żelu krzemionkowym (chlorek metylenu/metanol/ stężony amoniak = 30/5/1). Otrzymuje się 60 mg związku 19 w postaci żółtej substancji stałej.

PL 210 848 B1

mg (0,13 mmola) chalkonu 19 i 50 mg Pd/C (10% Pd) przeprowadza się w stan zawiesiny w 15 ml metanolu i uwodornia w temperaturze pokojowej przez 5 godzin wodorem pod ciś nieniem 5 barów (100 kPa). Następnie, roztwór reakcyjny zatęża się i pozostałość poddaje szybkiej chromatografii (chlorek metylenu/metanol/stężony amoniak = 30/5/1). Wydajność: 25 mg (42%) związku 20 jako białej, bezpostaciowej substancji stałej.

C23H27FO8 (424,47) MS (ESI^-) 449,17 (M - H⁺).

P r z y k ł a d 8 (związek 21)

Analogicznie do syntezy związku 20, 200 mg związku 18 (czystość około 50%) poddaje się reakcji z 350 mg p-benzyloksybenzaldehydu (Fluka). Otrzymuje się 36 mg związku 21 w postaci bezbarwnej substancji stałej.

C22H25FO8 (436,44) MS (ESI^-) 481,08 (M + CHO2^-).

R1=H, R2=F, (przykład 9) R1=F, R2=H, (przykład 10)

PL 210 848 B1

P r z y k ł a d 9 (związek 27)

Analogicznie do syntezy związku 21, poddaje się reakcji 350 mg bromku 2, 100 mg fenolu 22 i 350 mg p-benzyloksybenzaldehydu (Fluka). Otrzymuje się 40 mg związku 27 jako bezbarwną substancję stałą.

C21H23FO9 (438,41) MS (ESI^-) 483,15 (M + CHO2^-).

P r z y k ł a d 10 (związek 28)

HO

Analogicznie do syntezy związku 21, poddaje się reakcji 110 mg bromku 4, 80 mg fenolu 22 i 350 mg p-benzyloksybenzaldehydu (Fluka). Otrzymuje się 50 mg związku 28 w postaci bezbarwnej substancji stałej.

C21H23FO9 (438,41) MS (ESI^-) 483,15 (M + CHO2^-).

PL 210 848 B1

P r z y k ł a d 11 (związek 30)

Analogicznie do syntezy związku 14, 200 mg bromku 2 poddaje się reakcji z 300 mg fenolu 29. Tak otrzymuje się 40 mg związku 30 jako bezbarwną substancję stałą.

C21H24FNO8 (437,43) MS (ESI^-) 482,15 (M + CHO2^-).

P r z y k ł a d 12 (związek 31)

Analogicznie do syntezy związku 14, 200 mg bromku 4 poddaje się reakcji z 300 mg fenolu 29. Otrzymuje się 115 mg związku 31 jako bezbarwną substancję stałą.

C21H24FNO8 (437,43) MS (ESI^-) 482,15 (M + CHO2^-).

R1=H, R2=F, 33 (przykład 13) R1=F, R2=H. 34 (przykład 14)

1. Ba,BnNCJ Z KjCOj CHjCL, Z H₂O

2.MeONa/MeOH

OAc

AcO

R1=H, R2=F, 2 R1»F, R2=H, *

PL 210 848 B1

P r z y k ł a d 13 (związek 33)

Analogicznie do syntezy związku 14, 200 mg bromku 2 poddaje się reakcji z 300 mg fenolu 32. Otrzymuje się 80 mg związku 33 w postaci bezbarwnej substancji stałej.

C22H26FNO8 (451,45) MS (ESI^-) 496,17 (M + CHO2^-).

P r z y k ł a d 14 (związek 34)

Analogicznie do syntezy związku 14, 200 mg bromku 4 poddaje się reakcji z 300 mg fenolu 32. Otrzymuje się 130 mg związku 34 w postaci bezbarwnej substancji stałej.

C21H24FNO8 (451,45) MS (ESI^-) 496,15 (M + CHO2^-).

(przykład 7)

PL 210 848 B1

1-(2,6-bis-benzyloksy-4-metylofenylo)etanon 36

1,62 g (9,75 mmoli) 1-(2,6-dihydroksy-4-metylofenylo)etanonu 35 rozpuszcza się w 30 ml dimetyloformamidu i do tego roztworu dodaje się 4,0 ml (33,7 mmoli) bromku benzylu i 13,8 g (100 mmoli) węglanu potasu. Całość miesza się w temperaturze pokojowej przez 3 godziny, po czym dodaje wody i ekstrahuje dwukrotnie octanem etylu. Połączone fazy organiczne przemywa się nasyconym roztworem chlorku sodu, suszy nad siarczanem sodu i zatęża w wyparce obrotowej. Tak otrzymuje się 1,35 g (40%) związku 36 w postaci bezbarwnego produktu krystalicznego.

C23H22O3 (346,2) MS (ESI⁺) 347,15 (M + H⁺).

1-(2,6-bis-benzyloksy-4-metylofenylo)-3-(4-metoksyfenylo)propenon 37

3,46 g (10 mmoli) 1-(2,6-bis-benzyloksy-4-metylofenylo)etanonu 36 rozpuszcza się w 150 ml etanolu i dodaje 1,34 ml aldehydu p-anyżowego. Następnie, wkrapla się 7 ml wodnego roztworu wodorotlenku potasu. Całość miesza się przez 12 godzin w temperaturze pokojowej. W wyparce obrotowej odciąga się połowę rozpuszczalnika, po czym, podczas chłodzenia lodem, zobojętnia się 2M kwasem solnym i następnie mieszaninę wytrząsa się trzykrotnie z wodą i octanem etylu. Łączy się fazy organiczne, przemywa je nasyconym roztworem chlorku sodu, suszy nad siarczanem sodu i zatęża w wyparce obrotowej. Wyodrę bniony olej wykrystalizowuje. Kryształ y miesza się z eterem dietylowym, sączy pod zmniejszonym ciśnieniem i suszy. Tak otrzymuje się 4,3 g (92%) związku 37 jako bezbarwną substancję stałą.

C31H28O4 (464,2) MS (ESI⁺) 465,10 (M + H⁺).

PL 210 848 B1

1-(2,6-dihydroksy-4-metylofenylo)-3-(4-metoksyfenylo)propan-1-on 38

1,50 g (3,23 iranoli) 1-(2,6-bis-benzyloksy-4-metylofenylo)etanonu 37 rozpuszcza się w 40 ml octanu etylu i w atmosferze argonu dodaje 400 mg palladu na aktywnym węgla, 10%. Następnie, uwodornia się w ciągu 2 godzin w autoklawie do uwodorniania pod ciśnieniem 3 barów (300 kPa) w temperaturze pokojowej. Potem odsącza się katalizator, przemywa octanem etylu i otrzymany roztwór zatęża w wyparce obrotowej. Surowy produkt oczyszcza się za pomocą chromatografii kolumnowej (SiO2, octan etylu/n-heptan = 1/3). Wyodrębnia się 600 mg produktu 38 (65%) jako bezbarwną substancję stałą.

C17H18O4 (286,3) MS (ESI⁺) 287,10 (M + H⁺).

R e f e r e n c y j n y p r z y k ł a d 7 (związek 20)

174,4 mg (0,61 mmola) związku 38 rozpuszcza się w 50 ml toluenu i do roztworu tego dodaje 340 mg (0,61 mmola) bromku 60 i 421 mg (2,44 mmole) węglanu kadmu. Mieszaninę reakcyjną ogrzewa się w ciągu godziny przy orosieniu i zastosowaniu oddzielacza wody. Odsącza się węglan kadmu i otrzymany klarowny roztwór zatęża w wyparce obrotowej. Surowy produkt przeprowadza się w stan zawiesiny w 25 ml metanolu i dodaje 5,0 ml 0,5 M metanolowego roztworu NaOMe, a następnie miesza przez 12 godzin w temperaturze pokojowej. Roztwór reakcyjny zobojętnia się przez dodanie metanolowego roztworu HCl i oczyszcza za pomocą szybkiej chromatografii (SiO2, EtO-Ac/heptan

1:4 1:1). Otrzymuje się 78,8 mg (29%) związku 20 w postaci bezbarwnej substancji stałej.

C23H27FO8 (450,5) MS (ESI⁺) 473,15 (M + Na⁺).

W analogiczny sposób otrzymuje się związki 40 (przykład 15), 41 (przykład 16), 42 (przykład 17) i 43 (przykład 18).

PL 210 848 B1

1-metoksy-4-dezoksy-4,4-difluoro-2,3,6-tri-O-benzylo-alfa-D-glukoza 45

3,69 g (7,9 mmoli) 1-metoksy-2,3,6-tri-O-benzylo-a-D-glukozy 44 (Tetrahedron Asymmetry 11 (2000) 385-387) rozpuszcza się w 110 ml chlorku metylenu i w atmosferze argonu wkrapla 3,6 g (8,5 mmoli) odczynnika Dess-Martina (Aldrich). Po 3 godzinach w temperaturze pokojowej rozcieńcza się 300 ml mieszaniny octan etylu/n-heptan (1:1) i przemywa raz roztworem NaHCO3 i raz roztworem Na2S2O3. Następnie fazę organiczną sączy się przez żel krzemionkowy i zatęża. Pozostałość rozdziała się za pomocą chromatografii na żelu krzemionkowy (octan etylu/n-heptan = 1/1). Otrzymuje się 2,9 g (79%) ketonu, który rozpuszcza się w 30 ml chlorku metylenu i w atmosferze argonu wkrapla się 4 ml BAST (Aldrich). Po 20 godzinach w temperaturze pokojowej rozcieńcza się stosując 200 ml octanu etylu i przemywa ostrożnie zimnym roztworem NaHCO3 (silne pienienie). Fazę organiczną sączy się przez żel krzemionkowy i zatęża. Pozostałość rozdziela się chromatograficznie na żelu krzemionkowym (octan etylu/n-heptan = 1/1). Otrzymuje się 2,6 g (85%) związku 45 w postaci bezbarwnego oleju.

4-dezoksy-4,4-difluoro-1,2,3,6-tetra-O-acetylo-alfa-D-glukoza 46

2,3 g (4,7 mmoli) związku 45 i 2 g Pd/C (10% Pd) rozpuszcza się w 150 ml metanolu i 10 ml kwasu octowego i uwodornia w temperaturze pokojowej w ciągu 16 godzin wodorem o ciśnieniu 5 barów (500 kPa). Roztwór reakcyjny zatęża się i pozostałość oczyszcza szybką chromatografią

PL 210 848 B1 (chlorek metylenu/metanol/ stężony amoniak = 30/5/1). Otrzymuje się 850 mg (83%) 1-metoksy-4-dezoksy-4,4-difluoro-alfa-D-glukozy jako bezpostaciowej substancji stałej.

C7H12F2O5 (214,17) MS (DCl) 215,4 (M + H⁺).

Z tej substancji pobiera się 700 mg (3,3 mmoli) i rozpuszcza w 3,5 ml kwasu octowego i 6,3 ml bezwodnika octowego.

Po dodaniu 0,2 ml stężonego H2SO4 miesza się przez 5 godzin w temperaturze 60°C. Następnie, roztwór reakcyjny wylewa się na mieszaninę 30 g lodu i 30 ml octanu etylu.

Fazę organiczną przemywa się jeszcze dwukrotnie wodnym roztworem NaCl, sączy przez małą ilość żelu krzemionkowego i zatęża.

Pozostałość rozdziela się chromatograficznie na żelu krzemionkowym (octan etylu/n-heptan = 1/1). Tak otrzymuje się 300 mg ( 25%) związku 46 jako mieszaninę anomerów.

C14H18F2O9 (368,29) MS (DCI) 369,3 (M + H⁺).

1-bromo-4-dezoksy-4,4-difluoro-2,3,6-tri-O-acetylo-alfa-D-glukoza 47

300 mg (0,8 mmola) tetraoctanu 46 rozpuszcza się w 13 ml 33% HBr w lodowatym kwasie octowym i odstawia na 6 godzin w temperaturze pokojowej.

Następnie, roztwór reakcyjny wylewa się na mieszaninę 10 g lodu i 10 ml octanu etylu.

Fazę organiczną przemywa się jeszcze dwukrotnie wodnym roztworem NaCl, sączy przez niewielką ilość żelu krzemionkowego i zatęża.

Pozostałość rozdziela się chromatograficznie na żelu krzemionkowym (octan etylu/heptan = 1/1). Tak otrzymuje się 112 mg (35%) związku 47 w postaci bezbarwnej substancji stałej.

C12H15BrF2O7 (389,15) MS (DCI) 389,2 (M + H⁺).

PL 210 848 B1

P r z y k ł a d 19 (związek 50)

100 mg (0,47 mmola) 2-benzylofenolu (Aldrich) i 40 mg (0,10 mmola) difluorobromku 47 poddaje się reakcji, analogicznie do syntezy związku 9 i otrzymuje się 21 mg związku 50 w postaci bezbarwnej substancji stałej.

C19H20F2O5 (366,37) MS (ESI^-) 411,15 (M + CHO2^-).

1,5 g aldehydu o-anyżowego rozpuszcza się w THF i oziębia do temperatury 0°C. Do roztworu tego dodaje się 24,2 ml bromku 4-metoksyfenylomagnezowego (0,5M w THF). Następnie, roztwór reakcyjny miesza się przez noc w temperaturze pokojowej, po czym wylewa do 20% roztworu NH4CI

PL 210 848 B1 i ekstrahuje octanem etylu. Tak otrzymuje się 2,63 g produktu, który można stosować bez dalszego oczyszczania.

C15H16O3 (244, 29) MS (ESI⁺) 227,05 (M - OH⁺).

(4-metoksyfenylo)-(2-metoksyfenylo)metanon 52

2,63 g (4-metoksyfenylo)-(2-metoksyfenylo)metanolu 51 rozpuszcza się w dichlorometanie i dodaje 5,03 g odczynnika Dess Martin'a. Całość miesza się przez 2 godziny w temperaturze pokojowej, po czym dodaje się 20% roztwór Na2SO3 i roztwór NaHCO3 i mieszaninę ekstrahuje eterem dietylowym. Fazę organiczną ekstrahuje się nasyconym roztworem NaCl i suszy nad siarczanem sodu. Potem roztwór zatęża się pod zmniejszonym ciśnieniem i oczyszcza za pomocą filtracji kolumnowej. Otrzymuje się 2,61 g związku 52.

C15H14O3 (242,28) MS (ESI⁺) 243,04 (M + H⁺).

Alternatywnie do tego, utlenianie można przeprowadzić z zastosowaniem odczynnika Jones'a. 155 mg (4-metoksyfenylo)-(2-metoksyfenylo)metanolu 51 rozpuszcza się w 10 ml acetonu i wkrapla 2 ml odczynnika Jones'a. Po 2 godzinach w temperaturze pokojowej do zestawu dodaje się dodaje się 50 ml eteru metylowo-tert-butylowego i 30 ml wody. Fazę organiczną przemywa się kilkakrotnie wodą, po czym fazę organiczną ekstrahuje nasyconym roztworem NaCl, suszy nad siarczanem sodu i zatęża do sucha. Tak otrzymany produkt (126 mg) posiada czystość wystarczającą do dalszej reakcji.

(2-hydroksyfenylo)-(4-metoksyfenylo)metanon 53

2,61 g (4-metoksyfenylo)-(2-metoksyfenylo)metanonu 52 rozpuszcza się w dichlorometanie, roztwór oziębia w łaźni lodowej i dodaje do niego 3,71 g kompleksu tribromek boru-siarczek dimetylowy. Całość ogrzewa się do temperatury pokojowej i miesza przez 3 godziny. Następnie przerywa się reakcję przez wlanie do lodowatej wody, oddziela fazę dichlorometanu, a fazę wodną ekstrahuje kilkakrotnie octanem etylu. Połączone fazy organiczne przemywa się wodą i roztworem chlorku sodu, suszy nad siarczanem sodu i zatęża. Surowy produkt chromatografuje się na żelu krzemionkowym układem octan etylu/heptan. Tak otrzymuje się 1,26 g produktu.

C14H12O3 (228,25) MS (DCl) 229,2 (M + H⁺).

2-(4-metoksybenzylo)fenol 7

PL 210 848 B1

0,78 g (2-hydroksyfenylo)-(4-metoksyfenylo)metanonu rozpuszcza się w acetonitrylu i ochładza do temperatury 0°C. Do roztworu tego wkrapla się 2 ml TMSCl, po czym dodaje 1 g cyjanoborowodorku sodu. Całość miesza się przez 3 godziny w temperaturze pokojowej, następnie roztwór reakcyjny rozcieńcza się dichlorometanem i sączy przez celit. Fazę organiczną ekstrahuje się wodą i nasyconym roztworem chlorku sodu, suszy nad siarczanem sodu i zatęża pod zmniejszonym ciśnieniem. Surowy produkt chromatografuje się na żelu krzemionkowym stosując octan etylu/heptan (1/2). Tak otrzymuje się 0,72 g wymaganego produktu.

C14H14O2 (214,27) MS (ESI⁺) 232,20 (M + NH4⁺)⁺.

1,01 g aldehydu o-anyżowego rozpuszcza się w THF i ochładza do temperatury 0°C. Do tego dodaje się 16,29 ml bromku 4-etylofenylomagnezowego (0,5M w THF). Roztwór reakcyjny miesza się przez noc w temperaturze pokojowej, potem wylewa do 20% roztworu NH4CI i ekstrahuje octanem etylu. Tak otrzymuje się 1,92 g produktu, który można stosować bez dalszego oczyszczania.

C16H18O2 (242,32) MS (ESI⁺) 225,15 (M - OH)⁺.

(4-etylofenylo)-(2-metoksyfenylo)metan 55

1,34 g (4-etylofenylo)-(2-metoksyfenylo)metanolu rozpuszcza się w acetonitrylu i ochładza do temperatury 0°C.Do roztworu tego dodaje się 1,50 g cyjanoborowodorku sodu i następnie 3,00 ml chlorku trimetylosililu. Całość miesza się przez noc w temperaturze pokojowej, po czym sączy przez celit i ekstrahuje nasyconym roztworem NaCl. Fazę organiczną suszy się nad siarczanem sodu i zatęPL 210 848 B1 ża. Surowy produkt chromatografuje się na żelu krzemionkowym stosując octan etylu/heptan (1/12). Otrzymuje się 0,83 g produktu.

C16H18O (226,32) MS (DCI) 227,4 (M + H⁺).

2-(4-etylobenzylo)fenol 56

0,83 g (4-etylofenylo)-(2-metoksyfenylo)metanu 55 rozpuszcza się w dichlorometanie i do tego dodaje 11,0 ml tribromku boru (1M w CH2CI2). Całość miesza się przez 5 godzin w temperaturze pokojowej, zadaje wodą i oddziela fazę dichlorometanu. Fazę wodną ekstrahuje się octanem etylu. Połączone fazy organiczne przemywa się wodą i roztworem NaCl, suszy nad siarczanem sodu i zatęża. Otrzymuje się 0,77 g surowego produktu, który można oczyścić za pomocą chromatografii.

C15H16O (212,29) MS (ESI) 235,20 (M + Na⁺).

Metylo-2,3,6-tri-O-benzoilo-4-fluoro-4-dezoksy-a-D-glukopiranozyd 58

Do dichlorometanu dodaje się 3 g metylo-2,3,6-tri-O-benzoilo-a-D-galaktopiranozydu (Reist i inni, J. Org. Chem. 1965, 30, 2312) i oziębia do temperatury -30°C. Następnie wkrapla się 3,06 ml trifluorku [bis(2-metoksyetylo)amino]siarki (BAST). Roztwór reakcyjny ogrzewa się do temperatury pokojowej i miesza przez noc, następnie rozcieńcza dichlorometanem i fazę organiczną ekstrahuje wodą, roztworem NaHCO3 i nasyconym roztworem NaCl. Fazę organiczną suszy się nad siarczanem sodu i zatęża. Surowy produkt krystalizuje z octanu etylu i heptanu. Otrzymuje się 1,95 g związku 58 w postaci bezbarwnej substancji stałej.

C28H25FO8 (508,51) MS (ESI⁺) 526,18 (M + NH4⁺).

PL 210 848 B1

Alternatywnie, reakcję można przeprowadzić także z zastosowaniem 2,8 równoważników trifluorku dietyloaminosiarki (DAST). Przy tym, roztwór reakcyjny po dodaniu ogrzewa się przy orosieniu przez 18 godzin, a przerób przeprowadza się analogicznie do opisanego powyżej.

1-O-acetylo-2,3,6-tri-O-benzoilo-4-fluoro-4-dezoksyglukoza 59

g metylo-2,3,6-tri-O-benzoilo-4-fluoro-4-dezoksy-a-D-glukopiranozydu 58 przeprowadza się stan zawiesiny w 150 ml bezwodnika octowego. Do otrzymanej zawiesiny dodaje się, podczas chłodzenia lodem, mieszaninę 8,4 ml stężonego kwasu siarkowego ze 150 ml lodowatego kwasu octowego. Całość miesza się w temperaturze pokojowej w ciągu 60 godzin, po czym mieszaninę reakcyjną wylewa do roztworu NaHCO3 i roztwór ten ekstrahuje dichlorometanem. Fazę organiczną ekstrahuje się roztworem NaCl, suszy siarczanem sodu i zatęża. Pozostałość przekrystalizowuje się z układu octan etylu/heptan. Otrzymuje się 5,97 g produktu jako bezbarwną substancję stałą.

C29H25FO9 (536,52) MS (ESI⁺) 554,15 (M + NH4⁺).

Bromek 2,3,6-tri-O-benzoilo-4-fluoro-4-dezoksyglukozylu 60

1,44 g 1-O-acetylo-2,3,6-tri-O-benzoilo-4-fluoro-4-dezoksyglukozy rozpuszcza się w 20 ml kwasu bromowodorowego w lodowatym kwasie octowym (33%) i miesza w temperaturze pokojowej. Po 5 godzinach mieszaninę reakcyjną wylewa się do lodowatej wody, fazę wodną ekstrahuje trzykrotnie dichlorometanem. Połączone fazy organiczne ekstrahuje się nasyconym roztworem chlorku sodu, suszy nad siarczanem sodu i zatęża do sucha. Surowy produkt z układem octan etylu/heptan 70/30 sączy się przez kolumnę żelu krzemionkowego. Otrzymuje się 1,40 g stałego produktu.

C27H22BrFO7 (557,37) MS (ESI⁺) 574,05/576,05 (M + NH4⁺).

PL 210 848 B1

2,3,6-tri-O-benzoilo-4-fluoro-4-dezoksyglukoza 61

1,60 g 1-O-acetylo-2,3,6-tri-O-benzoilo-4-fluoro-4-dezoksyglukozy rozpuszcza się w dichlorometanie i do tego roztworu dodaje 173 μl wodzianu hydrazyny. Po 16 godzinach roztwór reakcyjny dzieli się pomiędzy dichlorometan i wodę. Fazę organiczną ekstrahuje się roztworem NaCl, suszy nad siarczanem sodu i zatęża do sucha. Surowy produkt oczyszcza się przez filtrację kolumnową. Otrzymuje się 1,22 g wymaganego produktu.

C27H23FO8 (494,48) MS (ESI⁺) 512,15 (M + NH4⁺).

Związek 62

248 mg 2-(4-etylobenzylo)fenolu 56, 550 mg 2,3,6-tri-O-benzoilo-4-fluoro-4-dezoksyglukozy 61 i 335 mg trifenylofosfiny w 2 ml suchego dichlorometanu ochładza się pod argonem do temperatury 0°C. Do tego wkrapla się powoli 0,193 ml azodikarboksylanu dietylowego. Roztwór doprowadza się do temperatury pokojowej i miesza przez noc. Następnie roztwór rozcieńcza się dichlorometanem i ekstrahuje wodą, 0,5M NaOH i nasyconym roztworem NaCl. Fazę organiczną suszy się nad siarczanem sodu i zatęża pod zmniejszonym ciśnieniem. Pozostałość oczyszcza się chromatograficznie (heptan/octan etylu = 3/1). Tak otrzymuje się 200 mg wymaganego produktu.

C42H37FO8 (688,76 MS (ESI) 706,30 (M + NH4⁺).

P r z y k ł a d 20 (związek 63)

200 mg związku 62 dodaje się do 10 ml absolutnego metanolu i zadaje 1 ml roztworu metanolanu sodu (10 mg metanolanu sodu na ml metanolu). Roztwór miesza się w ciągu 8 godzin. Sód usuwa się przez dodanie preparatu Amberlyst-15 (odmiana H⁺), wymieniacz jonowy odsącza się i pozostałość dokładnie przemywa. Otrzymany produkt oczyszcza się za pomocą filtracji przez żel krzemionkowy (dichlorometan/metanol = 96/4). Otrzymuje się 56 mg wymaganego produktu.

C21H25FO5 (376,43) MS (ESI) 394,25 (M + NH4⁺).

PL 210 848 B1

Następujące przykłady wytwarza się analogicznie do sposobu przykładu 20, z zastosowaniem odpowiednich aglikonów:

Odpowiednie aglikony można otrzymać, np. według sposobów opisanych dla związku 7 lub 56.

(przykład 24)

PL 210 848 B1

1-[4-(2-metoksyfenoksy)fenylo]etanon 69

OMe

O

0,15 ml gwajakolu 67, 167 mg 4-fluoroacetofenonu 68, 335 mg węglanu potasu w 5 ml dimetylosulfotlenku ogrzewa się w mikrofalówce przez 10 minut w temperaturze 170°C. Potem roztwór reakcyjny wylewa się do wody i powstałą emulsję ekstrahuje trzykrotnie eterem metylowo-tert-butylowym. Połączone fazy organiczne ekstrahuje się dwukrotnie 1N NaOH i raz nasyconym roztworem NaCl, suszy i zatęża pod zmniejszonym ciśnieniem. Otrzymuje się 240 mg wymaganego produktu.

C15H14O3 (242,28) MS (ESI) 215,10 (M + H⁺).

2-(4-etylofenoksy)metoksybenzen 70

OMe

960 mg 1-[4-(2-metoksyfenoksy)fenylo]etanonu 69 rozpuszcza się w 20 ml acetonitrylu, oziębia w ł a ź ni lodowej i do tego dodaje 1,05 g cyjanoborowodorku sodu i 2,01 ml chlorku trimetylosililu. Po godzinie rozcieńcza się dichlorometanem, sączy przez celit i fazę organiczną ekstrahuje roztworem chlorku sodu, suszy nad siarczanem sodu i zatęża. Pozostałość oczyszcza się chromatograficznie (heptan/octan etylu = 7/1). Tak otrzymuje się 710 mg wymaganego produktu.

C15H16O2 (228,29) MS (ESI) 246,20 (M + NH4⁺).

2-(4-etylofenoksy)fenol 71

710 mg 2-(4-etylofenoksy)metoksybenzenu 70 rozpuszcza się w 5 ml absolutnego dichlorometanu. Do roztworu tego wkrapla się 0,6 ml tribromku boru (1M w dichlorometanie) i roztwór miesza przez 6 godzin. Znowu dodaje się tribromku boru i miesza, aż według LCMS reakcja jest niemal całkowita. Potem roztwór wlewa się do lodowatej wody, oddziela fazę organiczną, a fazę wodną ekstrahuje trzykrotnie dichlorometanem. Łączy się fazy organiczne i suszy je, zatęża do sucha i oczyszcza chromatograficznie. Otrzymuje się 450 mg wymaganego produktu.

C14H14O2 (214,27) MS (ESI) 215,10 (M + H⁺).

Związek 72

PL 210 848 B1

Analogicznie do syntezy związku 62, 466 mg związku 61 poddaje się reakcji z 242 mg fenolu 71. Otrzymany produkt można oczyścić za pomocą chromatografii kolumnowej (heptan/octan etylu = 4/1). Otrzymuje się 240 mg wymaganego produktu.

C41H35FO9 (690,73) MS (ESI) 708,25 (M + NH4⁺).

P r z y k ł a d 24 (zwią zek 39)

(przykład 24)

Analogicznie do uwalniania przykładu 20, 230 mg związku 72 poddaje się reakcji z metanolanem sodu. Związek można oczyścić za pomocą chromatografii na żelu krzemionkowym (dichlorometan/metanol = 96/4). Otrzymuje się 119 mg wymaganego produktu.

C20H23FO6 (378,40) MS (ESI) 396,15 (M + NH4⁺).

Claims

1. Związki o wzorze I:

w którym:

R3 oznacza grupę OH,

A oznacza atom tlenu,

B oznacza -O-, -CH2-, -CONH-CH2- lub -CO-CH2-CH2-, n oznacza liczbę 3,

Cyc1 oznacza grupę fenylową,

R7 oznacza atom wodoru,

2. Związki o wzorze I według zastrz. 1, w których grupy cukrowe przyłączone są w pozycji beta (β) lub takie, w których podstawnik B pierścienia fenylowego znajduje się w pozycji orto do podstawnika A.

PL 210 848 B1

3. Związki o wzorze la, według zastrz. 1 albo 2:

w którym:

R3 oznacza grupę OH,

A oznacza atom tlenu,

R4 oznacza atom wodoru. grupę (C1-C4)-alkilową, (C1-C4)-alkoksylową lub OH,

R5 oznacza atom wodoru, fluoru, grupę metoksylową lub etoksylową,

R6 oznacza atom wodoru lub grupę OH,

B oznacza grupę -CH2-, -CO-NH-CH2-, -O- lub Grupę -CO-CH2-CH2-,

Cyc1 oznacza grupę fenylową,

R7 oznacza atom wodoru,

R8 i R9 razem oznaczają grupę -CH=CH-O- lub -CH2-CH2-O-.

4. Związki o wzorze Ib, według zastrz. 1 do 3:

w którym:

R3 oznacza grupę OH,

A oznacza atom tlenu,

R4 oznacza atom wodoru, grupę metylową, metoksylową lub OH, R5 oznacza atom wodoru, fluoru lub grupę metoksylową,

R6 oznacza atom wodoru lub grupę OH,

B oznacza grupę -CH2-, -CO-NH-CH2-, -O- lub -CO-CH2-CH2-, Cyc1 oznacza grupę fenylową,

R7 oznacza atom wodoru,

PL 210 848 B1

R8 oznacza atom wodoru, grupę OH, grupę etylową, atom chloru, grupę OCF3 lub metoksylową, R9 oznacza atom wodoru lub

RB i R9 razem oznaczają grupę -CH=CH-O- lub -CH2-CH2-O-.

5. Środek leczniczy zawierający jeden lub więcej związków według jednego lub więcej z zastrz. 1 do 4.

6. Zastosowanie związków według jednego lub więcej z zastrz. 1 do 4 do wytwarzania środka leczniczego do leczenia cukrzycy typu 1 i typu 2.

7. Zastosowanie związków według jednego lub więcej z zastrz. 1 do 4 do wytwarzania środka leczniczego do obniżania poziomu cukru we krwi.