PL213654B1 - Budki lęgowe dla ptaków "dziuplaków", kształt tych budek, materiał z którego są wykonane i uchwyt do mocowania do drzewa pionowej budki lęgowej - Google Patents

Description

Dziedzina techniki, której dotyczy wynalazek

Ornitologia, ekologia, ochrona przyrody, leśnictwo, turystyka, infrastruktura miejska.

Stan techniki

Ptaki „dziuplaki wysiadywania jaj, wychowu piskląt i odchowu młodych dokonują w warunkach naturalnych, w dziuplach. W obecnym stanie przyrody, dziupli nadających się na miejsca lęgowe pozostało niewiele, głównie w starych drzewach, które są już nieliczne. Aby pomóc ptakom utrzymać ich liczebność, a w przypadku zagrożenia gatunku, odbudować ich stan, stwarza się sztuczne warunki do rozrodu z powodu ograniczenia ilości naturalnych miejsc lęgowych. Przy masowym pojawianiu się szkodników drzew a także niektórych upraw polowych, jedyną uniwersalną i ekologiczną metodą walki z nimi jest zaangażowanie ptaków, jako naturalnych składników łańcucha pokarmowego.

Pierwszym, który zbudował sztuczne budki lęgowe, drążąc je w klockach drewna, był Berlepsz. Przedsięwzięcie to było bardzo pracochłonne i nic nadawało się do masowej produkcji. Niemożliwa była także obserwacja wnętrza i czyszczenie budki.

Problem ten próbował rozwiązać profesor Sokołowski. Skonstruował on budki lęgowe z desek, z założenia nie impregnowane, czyli niezabezpieczone przed niszczącymi warunkami środowiska. Szybkość odkształcania się ich, butwienie, szkodniki i nieergonomiczny kształt, niedostosowany do wszystkich potrzeb ptaków, były dużym ograniczeniem ich trwałości i stosowania.

W związku z tym powstał pomysł wykonania budek lęgowych z bardziej trwałego materiału, możliwych do wykonania w masowej produkcji. Jednak projektant nie wyszedł poza kanciaste kształty w żaden sposób nie przypominające naturalnych dziupli, lecz bardziej ludzkie domostwa. Nie stwarzały one warunków panujących w dziuplach naturalnych. Poza tym były one zawieszane na drutach na gałęziach, w sposób niestabilny i kołysały się przy każdym trochę większym wietrze.

Istniała, więc potrzeba stworzenia budek lęgowych faktycznie spełniających warunki, jakie są właściwe dla naturalnych dziupli.

Wynalazek

Widząc tę potrzebę, wychodząc z założenia, że ptaki „dziuplaki do warunków panujących w naturalnych dziuplach od wielu pokoleń przystosowywały się na wiele sposobów, autor postanowił stworzyć takie budki lęgowe, które będą w największym stopniu spełniały warunki, jakie panują w naturalnych dziuplach, a ponadto będą łatwe w obsłudze i wykonaniu oraz trwałe i dające możliwości artystycznej inwencji twórczej. Kształt budki w formie cylindra z trocinobetonu, jako materiału użytego do jej wykonania, umożliwia uzyskanie komfortu termicznego poprzez minimalizowanie nieefektywnej powierzchni do ogrzania oraz komfortu psychicznego ptakom przystosowanym do naturalnych kształtów dziupli i ich chropowatości. Powinny być trwałe, bezpieczne dla ptaków i ich potomstwa, łatwe do produkcji a także odpowiadać plastycznej wrażliwości użytkowników i obserwatorów.

Autor chcąc spełnić te założenia, wykonał.

1. Budkę lęgową pionową z trocinobetonu o konstrukcji przedstawionej na Fig. 1, Fig. 2, Fig. 3 i Fig. 4.

Korpus budki (1) ma kształt cylindra wykonanego z trocinobetonu, co umożliwia uzyskanie komfortu termicznego. W jego górnej części jest otwór wlotowy dla ptaków (3) o średnicy odpowiedniej dla konkretnego gatunku ptaka. W przypadku zagrożenia przez drapieżniki (koty, kuny, sroki, itd.) pożądane jest wmontowanie na stałe w ten otwór (3) tulei (7) o średnicy wewnętrznej odpowiedniej dla gatunku ptaka. Dla pełzaczy niezbędne jest by tuleja (7) stykała się z powierzchnią drzewa (17), co można uzyskać przez obrót budki dookoła własnej osi. Fig. 5 i Fig. 6 przedstawiają budkę lęgową z korpusem w kształcie cylindra ze skośnie ściętą górną częścią (8) w stronę otworu wlotowego (3), do której przymocowany jest na stałe płaski daszek z materiałów drewnopochodnych (9) wystający z przodu (10) poza obrys korpusu (8). Korpusy (1) i (8) zakończone są dnem (2) wewnątrz w kształcie powierzchni odwróconego stożka lub wycinka sfery, ułatwiającym koncentrację jaj, a przez to lepsze ich ogrzewanie w czasie wysiadywania. W środku dna można wywiercić otwór (4), funkcjonujący, jako odpływowy, wentylacyjny lub służący do przytwierdzenia budki gwoździem albo lepiej, wkrętem do płaskiej powierzchni np. ściętego pnia, konaru drzewa lub innej płaskiej powierzchni. Korpus (1) wyposażony jest w daszek w kształcie stożka (5) zakończonego od dołu kołnierzem (6) stabilizującym daszek i zabezpieczającym przed opadami. Ułatwia też on zakładanie i zdejmowanie daszka. Zdejmowany daszek umożliwia obserwację wnętrza budki, przebiegu procesów biologicznych i okresowe czyszczenie. Daszki (5) i (9) pokryte są na górnej powierzchni substancją hydrofobową, skutecznie

PL 213 654 B1 zabezpieczającą przed zalewaniem wnętrza budki w czasie opadów atmosferycznych. Opływowy kształt daszka (5) i zastosowanie kołnierza, oraz na stałe umocowanie daszka (9) utrudnia jego zrzucenie przez największe nawet wichury i pewnie ochrania przed próbami sforsowania budki od góry przez drapieżniki. Budkę z zewnątrz można malować farbami wodoodpornymi i wodorozcieńczalnymi. Możliwa do uzyskania kolorystyka pozostawia pole do popisu artystycznej inwencji twórczej.

2. Uchwyt do budki lęgowej pionowej o konstrukcji przedstawionej na Fig. 7, Fig. 8 i Fig. 9.

Uchwyt wykonany jest z elementów drewnianych, nasączonych środkami grzybo- i owadobójczymi. Elementy uchwytu łączone są ze sobą klejem wodoodpornym i wkrętami. Poprzeczka górna (13) spełnia rolę dystansującą korpus budki (1) od drzewa (17) by między nią a drzewem zmieścił się kołnierz (6). Posiada ona otwór (14) na gwóźdź (16), którego przybicie do drzewa (17) mocuje uchwyt na stałe. Korzystne jest pozostawienie około 1 cm niewbitego gwoździa (14), by przyszłe przyrosły drzewa nie wgniotły łba gwoździa do poprzeczki (13). Podstawa dolna (11) stanowi oparcie dla części dna budki (2) wystarczające dla trwałości konstrukcji. Poprzeczka górna (13) i podstawa dolna (11) połączone są pionowymi listwami bocznymi (12), które stabilizują uchwyt i utrzymują budkę we właściwej, nieruchomej pozycji. Nierdzewne gwoździe (15) połączone nierdzewną linką, np. żyłką lub drutem, opasującą z przodu korpus budki, utrzymują stabilnie korpus na uchwycie, a jednocześnie po poluzowaniu umożliwiają obrót korpusu (1) dookoła osi aby móc w dowolną, pożądaną stronę skierować otwór wlotowy Zależnie od gustu użytkownika, uchwyt może mieć kolor naturalny, być bejcowany, malowany na kolor budki lub być wynikiem swobodnej inwencji twórczej.

3. Budkę lęgową poziomą z trocinobetonu o konstrukcji przedstawionej na Fig. 10. Fig. 11, Fig. 12, Fig. 13, Fig. 14 i Fig. 15.

Korpus budki ma kształt poziomego cylindra (18). Wewnątrz ma trzy okrągłe ścianki (19), (20) i (21), które mogą być wykonane z trocinobetonu lub drewna. Ścianka przednia (19), umocowana na stałe do korpusu (18) posiada otwór wlotowy (22) i otwór obserwacyjny (23) po przeciwnych stronach osi korpusu. Ścianka działowa (20) umocowana na stałe do korpusu (18) w odległości od ścianki przedniej (19) uniemożliwiającej penetrację budki przez kunowate i inne drapieżniki, posiada otwór wlotowy (24) po przeciwnej stronie osi korpusu (18) niż otwór wlotowy w ściance przedniej (22), oraz trzy otwory obserwacyjne (25) po przeciwnej stronie osi korpusu (18) niż otwór wlotowy (24). Zdejmowana ścianka tylna-rewizyjna (21) tworzy zamknięcie budki od tyłu i jednocześnie umożliwia, po jej zdjęciu, obserwację rozwoju ptaków i czyszczenie budki z resztek pokarmu i odchodów. Korpus budki po stronie górnej pokryty jest substancją hydrofobową, najlepiej bitumiczną, zapobiegającą nadmiernemu nasiąkaniu przy opadach atmosferycznych. W dolnej części korpusu wywiercone są otwory (26), które jednocześnie służą do odpływu ciekłych części pokarmu i odchodów, oraz do wentylacji niezbędnej przy naturalnych procesach rozkładu resztek pożywienia i odchodów.

Budka powinna być mocowana ściśle od dolnej strony poziomego konaru i przymocowana do niego nierdzewnymi, nie butwiejącymi pasami lub izolowanym, albo nierdzewnym drutem czy linką. Zależnie od gustu można ją malować farbami wodoodpornymi lub wodorozcieńczalnymi.

4. Mieszankę do odlewu budek (pionowej i poziomej) składającą się z cementu, trocin lub drobnych wiórów, wody, chlorku wapnia, substancji hydrofobowych i plastyfikatorów, oraz w razie potrzeby substancji umożliwiających odlewanie w ujemnych temperaturach. W zależności od założonych parametrów: wytrzymałości, gęstości, chropowatości, nasiąkliwości, łatwości mieszania i łatwości formowania; stosuje się różne proporcje składników, różne sposoby ich mieszania, różną wilgotność mieszanki, i różny sposób zagęszczania w formach.

Korzystne skutki wynalazku

1. Warunki bytowania ptaków; a szczególnie wylęgu, odchowu piskląt i młodzieży, dzięki doborowi parametrów technicznych są prawie identyczne jak warunki panujące w naturalnych dziuplach. Ponadto można je modyfikować zmieniając parametry konstrukcji przy jej powstawaniu i użytkowaniu.

2. Łatwość wykonania związana z kształtami, użytymi materiałami konstrukcyjnymi i modułowością rozwiązań, umożliwia przemysłową produkcję budek lęgowych dla ptaków, zaspokajającą zwiększające się zapotrzebowanie na nie, wynikające z chorób drzew i upraw oraz zanikaniem naturalnych miejsc lęgowych - dziupli.

3. Trwałość konstrukcji zabezpiecza przed negatywnym oddziaływaniem czynników szkodliwych takich jak np.: warunki atmosferyczne, czynniki biologiczne (grzyby, szkodniki drewna).

4. Twardość trocinobetonu zabezpiecza przed rozkuwaniem budek przez dzięcioły.

5. Tuleje wlotowe uniemożliwiają penetrację budki przez kunowate i inne drapieżniki

PL 213 654 B1

6. Stabilność mocowania budek do drzew, oraz pewna dowolność w wyborze sposobu zawieszania.

7. Możliwość zwracania otworu wlotowego budki w dowolnym kierunku w zależności od wymagań ptaków i obsługi budek.

8. Łatwość obsługi (zawieszanie, przegląd gniazd, obserwacja rozwoju, sprzątanie i wymiana budek).

9. Dostosowanie wymiarów budek i otworów wylotowych do wymogów różnych gatunków ptaków.

10. Możliwość wykazania artystycznej inwencji twórczej przy malowaniu budek.

11. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków.

12. Ochrona upraw leśnych i polowych.

Figury rysunków

1. Widok ogólny budki lęgowej pionowej z daszkiem stożkowym.

2. Przekrój pionowy osiowy budki z Fig. 1 przez otwór wlotowy z dodaną tuleją i otworem w dnie.

3. Przekrój poprzeczny poziomy przez kołnierz budki z Fig. 1.

4. Przekrój poprzeczny przez korpus budki z Fig. 1 i Fig. 6 na wysokości otworu wylotowego.

5. Widok z przodu budki lęgowej pionowej z daszkiem skośnym.

6. Przekrój pionowy osiowy budki z Fig. 5 przez otwór wylotowy.

7. Widok uchwytu budki pionowej z przodu.

8. Widok uchwytu budki z Fig. 7 z boku.

9. Widok uchwytu budki z Fig. 7 z góry.

10. Widok ogólny budki lęgowej poziomej.

11. Przekrój osiowy poziomy budki z Fig. 10 przez otwory wlotowe i obserwacyjne.

12. Przekrój osiowy pionowy budki z Fig. 10 przez otwory odpływowo-wentylacyjne w dnie.

13. Przekrój poprzeczny budki lęgowej z Fig. 10 przez ścianę przednią.

14. Przekrój poprzeczny budki lęgowej z Fig. 10 przez ściankę działową.

15. Przekrój poprzeczny budki lęgowej z Fig. 10 przez ściankę tylną-rewizyjną.

Przykład realizacji wynalazku

Budki lęgowe dla ptaków o konstrukcji przedstawionej na Fig. 1, Fig. 2, Fig. 3, Fig. 4, Fig. 5 i Fig. 6 zawieszone w ogrodzie autora na uchwytach o konstrukcji przedstawionej na Fig. 7, Fig. 8 i Fig. 9, w wyniku zasiedlenia przez muchołówkę żałobną, sikorkę modrą i wróble, spowodowały znacznie zwiększona zdrowotność owoców na drzewach (około 90%). W latach nawałnic powodujących powodzie i wiatrołomy, żadna budka i żaden z daszków nie spadły.

Zastosowanie

Budki lęgowe wykonane według zgłoszonego niniejszego wynalazku, są przeznaczone do rozrodu ptaków „dziuplaków i mają zastosowanie w:

• badaniach ornitologicznych, • obserwacji rozwoju, zachowań i procesów życiowych ptaków, • ochronie drzewostanów leśnych, ogrodowych i parkowych, • ochronie innych upraw rolniczych, • ratowaniu przed wymarciem zagrożonych gatunków, • miejscach relaksu człowieka, gdyż głos śpiewających ptaków działa kojąco na psychikę a łącznie z rozwiązaniami plastycznymi malowanych powierzchni budek oddziaływuje na odczucia estetyczne.

Claims (12)

1. Pionowa budka lęgowa dla ptaków dziuplaków, znamienna tym, że wykonana została z trocinobetonu o składzie: 40-50% wagowych cementu klasy 250, 15-19% wagowych trocin, 33-38% wody (H2O), 1-2% wagowych chlorku wapnia (CaCl2), oraz substancji hydrofobowych i plastyfikatorów w ilościach określonych przez producentów; składa się z korpusu o kształcie cylindra z otworem wlotowym, (3) wewnątrz którego znajduje się tuleja (7); zakończonego dnem mającym od strony wewnętrznej kształt stożka (2) lub wycinka sfery lub inny wklęsły kształt z otworem odpływowym (4), przykryta stożkowym daszkiem (5) z kołnierzem (6) nasuwanym od góry na korpus (1).

PL 213 654 B1

2. Budka lęgowa według zastrzeżenia 1, znamienna tym, że górna część korpusu (8) jest skośnie ścięta w stronę otworu wlotowego (3) a do skośnej powierzchni przymocowany jest płaski daszek (9).

3. Budka lęgowa według zastrzeżenia 1 albo 2, znamienna tym, że wewnętrzna powierzchnia dna (2) ma kształt odwróconego stożka lub wycinka sfery.

4 Budka lęgowa według zastrzeżenia 1 albo 2, znamienna tym, że w środku dna (2) posiada otwór odpływowy (4).

5. Budka lęgowa według zastrzeżenia 1 albo 2, znamienna tym, że do otworu wlotowego (3) wmontowana jest tuleja dystansowa (7).

6. Uchwyt do pionowej budki lęgowej dla ptaków „dziuplaków według zastrzeżenia 1 albo 2, znamienny tym, że zbudowany jest z elementów drewnianych zabezpieczonych przed butwieniem i pasożytami, zmontowanych na klej i wkręty, składający się z poprzeczki górnej (1) z otworem (14), podstawy (11), z dwóch listew bocznych (12) połączonych z poprzeczką (13) i z podstawą (11), z wbitymi gwoździami w części górnej (15), do których, po przybiciu gwoździem (14) do podłoża, (np. drzewa) (17) przywiązuje się korpus budki (1) lub (8).

7. Pozioma budka lęgowa dla Ptaków dziuplaków, znamienna tym, że wykonana została z trocinobetonu o składzie: 40-50% wagowych cementu klasy 250, 15-19% wagowych trocin, 33-38% wody (H2O), 1-2% wagowych chlorku wapnia (CaCl2), oraz substancji hydrofobowych i plastyfikatorów w ilościach określonych przez producentów; składa się z korpusu o kształcie cylindra (18) z trzema okrągłymi ściankami: przedniej (19), w której jest otwór wlotowy (22) i otwór obserwacyjny (23), ścianki działowej (20) z otworem wlotowym (24) i trzema otworami obserwacyjnymi (25), oraz tylnej ścianki rewizyjnej (21).

8. Budka lęgowa według zastrzeżenia 7, znamienna tym, że ścianka tylna (21) wykonana została z drewna.

9. Budka lęgowa według zastrzeżenia 7, znamienna tym, że wszystkie okrągłe ścianki (19, 20 i 21) wykonane zostały z drewna.

10. Budka lęgowa według zastrzeżenia 7, znamienna tym, że w dolnej części korpusu (18) wywiercone są otwory odpływowo-wentylacyjne (26).

11. Mieszanka trocinobetonowa do odlewu budek lęgowych dla ptaków dziuplaków, znamienna tym, że składa się z 40-50% wagowych cementu klasy 250, 15-19% wagowych trocin, 33-38% wagowych wody (H2O), 1-2% wagowych chlorku wapnia (CaCl2), oraz substancji hydrofobowych i plastyfikatorów w ilościach określonych przez producentów.

12. Mieszanka trocinobetonowa według zastrzeżenia 11, znamienna tym, że w jej skład, w miejsce trocin, zastosowano drobne wióry w ilości 15-19% wagowych.