PL216095B1 - Sprzęgło podatne akumulacyjne - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sprzęgło podatne akumulacyjne, przeznaczone w szczególności do akumulowania energii w układach naprężania aktywnego w pojazdach gąsienicowych. Sprzęgło jest wysokomomentowe o dużej podatności, ma działanie jednostronne i może służyć w układach mechanicznego napinania elementów współpracujących obrotowo.

Układy napędowe pojazdów gąsienicowych, aby mogły poprawnie pracować przy większych prędkościach, muszą zawierać elementy aktywnego napinania gąsienicy, która z uwagi na swą długość i wieloczłonową budowę oraz przejmowanie zmiennych sił zawsze wykazuje nierównomierne rozciąganie się w toku eksploatacji.

Zadaniem sprzęgła podatnego akumulacyjnego, współpracującego w układzie napinania z elementami o działaniu aktywnym, takimi jak siłowniki hydrauliczne lub elektryczne - wysokomomentowe, jest pochłanianie lub oddawanie w krótkim czasie, tych ilości energii, których nie są w stanie przejąć lub oddać elementy hydrauliczne lub elektryczne układu.

W wielu znanych rozwiązaniach układów napędowych stosowane są między innymi sprzęgła podatne zawierające elementy elastomerowe lub sprężyny stalowe.

Na przykład z opisu patentowego USA nr 6 293 871 znane jest sprzęgło podatne akumulacyjne zawierające zespół dzielonych spiral w układzie spirali Archimedesa, przy czym przestrzenie pomiędzy elementami spiralnymi są wypełnione masą elastomerową. Wewnętrzne elementy spiralne są sprzężone poprzez elastomer z wałem atakującym, a zewnętrzne z zabierakiem związanym z wałem biernym. W tym znanym rozwiązaniu spirale są podzielone na segmenty, co umożliwia skonstruowanie wewnętrznych elementów spirali o większej szerokości, niż zewnętrzne - technologicznie bardzo trudne do dzielenia spirali. Większa szerokość zwojów wewnętrznych wynika z możliwości przejmowania większych sił obwodowych (przy mniejszych promieniach) niż dla zwojów zewnętrznych, gdzie siły obwodowe są mniejsze.

Rozwiązania tego typu nie mogą być stosowane do układów naprężania gąsienic pojazdów, gdyż ich podatność skrętna jest zbyt mała, a co za tym idzie, zdolność akumulowania energii zbyt niska. Sprzęgła takie mają zastosowanie do tłumienia drgań skrętnych lub łagodzenia naprężeń w przypadku występowania w układzie napędowym obciążeń udarowych.

Sprzęgło podatne akumulacyjne według wynalazku zawierające spiralny element akumulujący energię w układzie naprężania aktywnego, charakteryzuje się tym, że jego elementem akumulującym energię jest taśmowa sprężyna spiralna, której zwoje są oddzielone od siebie wałeczkami. W pierwszym wariancie wykonania wynalazku pomiędzy zwojami sprężyny spiralnej są osadzone wałeczki o jednakowej średnicy, a odległość pomiędzy nimi zwiększa się w funkcji wzrostu promienia sprężyny spiralnej i jest ustalona poprzez położenie wycięć pod wałeczki w listwie dystansowej.

W drugim wariancie wykonania wynalazku pomiędzy zwojami sprężyny spiralnej są osadzone wałeczki o średnicy zmniejszającej się w funkcji wzrostu promienia sprężyny spiralnej a odległość pomiędzy nimi jest jednakowa i jest ustalona poprzez położenie wycięć pod wałeczki w listwie dystansowej.

W obu wariantach konstrukcyjnych wynalazku sprężyna spiralna jest korzystnie symetryczna i dwuramienna i jest zabudowana pomiędzy zabierakiem zewnętrznym, a zabierakiem wewnętrznym. Wałeczki są osadzone w wycięciach listew dystansowych, przy czym odcinki listew dystansowych nie zawierające wałeczków są osadzone wspólnie z płaskim odcinkiem sprężyny spiralnej w rozcięciu czopa zabieraka wewnętrznego.

Sprzęgło podatne akumulacyjne według wynalazku jest sprzęgłem wysokomomentowym o dużej podatności, które zapewnia prawidłową pracę układów napędowych pojazdów gąsienicowych również przy większych prędkościach. Współpracując w układzie napinania z elementami o działaniu aktywnym, takimi jak siłowniki hydrauliczne lub elektryczne - wysokomomentowe, sprzęgło to pochłania lub oddaje w krótkim czasie te ilości energii, których nie są w stanie przejąć lub oddać elementy hydrauliczne lub elektryczne układu. Ponadto, sprzęgło podatne akumulacyjne według wynalazku, z uwagi na jego konstrukcję, pozwala uniknąć budowania układów napinających z elementami aktywnymi (siłowniki, silniki) o dużej mocy, co ma duże znaczenie w konstrukcji pojazdów, gdzie zawsze istotnym problemem jest miejsce na podzespoły osprzętu, ich wagi oraz mocy, jaką pobierają.

Przedmiot wynalazku został uwidoczniony w przykładzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia sprzęgło podatne akumulacyjne do pojazdów gąsienicowych, w przekroju wzdłużnym, fig. 2 - sprzęgło podatne akumulacyjne z fig. 1 w przekroju poprzecznym, w pierwszym wariancie

PL 216 095 B1 wykonania wynalazku a fig. 3 - sprzęgło podatne akumulacyjne z fig. 1 w przekroju poprzecznym, w drugim wariancie wykonania wynalazku.

Jak pokazano na rysunku, sprzęgło podatne akumulacyjne składa się z zabieraka zewnętrznego 1, zabieraka wewnętrznego 2 i umieszczonej pomiędzy nimi sprężyny spiralnej 3, której zwoje są oddzielone od siebie wałeczkami 4, 4a osadzonymi w wycięciach listew dystansowych 5, 5a. Sprzęgło ma elementy 6 mocujące sprężynę spiralną 3 do płaszcza zabieraka zewnętrznego 1. Zabierak wewnętrzny 2 ma kształt wrzeciona, które ma z jednej strony czop z wewnętrznym wielowypustem, z drugiej zaś strony ma czop z rozcięciem 7. W rozciętym czopie jest zabudowana płaska część sprężyny spiralnej 3 w formie symetrycznej, dwuramiennej spirali, której odgięte o 180° w przeciwnych kierunkach ramiona, są zabudowane w rozciętym dwukrotnie, symetrycznie, walcowym płaszczu zabieraka zewnętrznego 1 i przytwierdzone do tegoż płaszcza śrubami 6.

W pierwszym wariancie wykonania wynalazku pomiędzy zwojami sprężyny spiralnej 3 są osadzone w wycięciach listwy dystansowej 5 wałeczki 4 o jednakowej średnicy. Odległość pomiędzy nimi zwiększa się wraz z promieniem spirali, a więc zmienia się w funkcji wzrostu promienia spirali 3 i jest ustalona poprzez położenie wycięć pod wałeczki 4 w listwie dystansowej 5.

W drugim wariancie wykonania wynalazku pomiędzy zwojami sprężyny spiralnej 3 są osadzone w wycięciach listwy dystansowej 5a wałeczki 4a o średnicy zmniejszającej sie w funkcji wzrostu promienia spirali 3, przy czym odległość pomiędzy wałeczkami 4a jest zawsze jednakowa bez względu na promień sprężyny spiralnej 3 i jest ustalona poprzez położenie wycięć pod wałeczki 4a w listwie dystansowej 5a.

W obu wymienionych wyżej wariantach wykonania wynalazku, sprzęgło podatne akumulacyjne jest podatne skrętnie tylko w jedną stronę, gdy sprężyna spiralna 3 od działania momentu obrotowego na zabierak wewnętrzny 2 z rozciętym czopem powoduje owijanie się wokół niego sprężyny spiralnej 3.

Podatność sprzęgła wynika w tym przypadku z dwóch zjawisk zachodzących w czasie jego pr acy. Pierwszym zjawiskiem jest rozciąganie się taśmy sprężystej, z której jest wykonana sprężyna spiralna 3, dzięki czemu jest możliwa zmiana wzajemnego, kątowego położenia pomiędzy zabierakami: wewnętrznym 2 i zewnętrznym 1.

Drugim zjawiskiem jest to, że odcinki łukowe taśmy sprężyny spiralnej 3 pomiędzy wałeczkami 4, 4a podczas naprężania zmieniają kształt i przybierają formę cięciw, przez co możliwy jest dalszy względny obrót zabieraków 1, 2 względem siebie.

Rozstawienie wałeczków 4, 4a jest tak dobrane, aby łukowe odcinki spirali 3 pomiędzy wałeczkami 4, 4a przybierając formę cięciw nie mogły osiąść na zwojach spirali usytuowanych poniżej, o mniejszych promieniach, gdyż doprowadziłoby to do zakleszczania się sprzęgła od siły tarcia pomiędzy zwojami będącymi w przyparciu.

Stąd dla jednakowych średnic wałeczków 4 ich rozstawienie rośnie wraz z promieniem sprężyny spiralnej 3, zaś dla jednakowych odległości pomiędzy wałeczkami 4a ich średnica maleje wraz ze wzrostem promienia sprężyny spiralnej 3.

Claims (5)

1. Sprzęgło podatne akumulacyjne, zawierające spiralny element akumulujący energię w układzie naprężania aktywnego, znamienne tym, że jego elementem akumulującym energię jest taśmowa sprężyna spiralna (3), której zwoje są oddzielone od siebie wałeczkami (4, 4a).

2. Sprzęgło według zastrz. 1, znamienne tym, że pomiędzy zwojami sprężyny spiralnej (3) są osadzone wałeczki (4) o jednakowej średnicy, a odległość pomiędzy nimi zwiększa się w funkcji wzrostu promienia sprężyny spiralnej (3) i jest ustalona poprzez położenie wycięć pod wałeczki (4) w listwie dystansowej (5).

3. Sprzęgło według zastrz. 1, znamienne tym, że pomiędzy zwojami sprężyny spiralnej (3) są osadzone wałeczki (4a) o średnicy zmniejszającej się w funkcji wzrostu promienia sprężyny spiralnej (3), a odległość pomiędzy nimi jest jednakowa i jest ustalona poprzez położenie wycięć pod wałeczki (4a) w listwie dystansowej (5a).

4. Sprzęgło według zastrz. 1, znamienne tym, że sprężyna spiralna (3) jest korzystnie symetryczna i dwuramienna i jest zabudowana pomiędzy zabierakiem zewnętrznym (1), a zabierakiem wewnętrznym (2).

PL 216 095 B1

5. Sprzęgło według zastrz. 1 albo 2 albo 3, znamienne tym, że wałeczki (4, 4a) są osadzone w wycięciach listew dystansowych (5, 5a), przy czym odcinki listew dystansowych nie zawierające wałeczków są osadzone wspólnie z płaskim odcinkiem sprężyny spiralnej (3) w rozcięciu (7) czopa zabieraka wewnętrznego (2).