PL216635B1 - Roślinny środek przeciwutleniający i sposób wytwarzania roślinnego środka przeciwutleniającego - Google Patents

Roślinny środek przeciwutleniający i sposób wytwarzania roślinnego środka przeciwutleniającego

Info

Publication number
PL216635B1
PL216635B1 PL382973A PL38297307A PL216635B1 PL 216635 B1 PL216635 B1 PL 216635B1 PL 382973 A PL382973 A PL 382973A PL 38297307 A PL38297307 A PL 38297307A PL 216635 B1 PL216635 B1 PL 216635B1
Authority
PL
Poland
Prior art keywords
plant
solution
agent
substances
maximum
Prior art date
Application number
PL382973A
Other languages
English (en)
Other versions
PL382973A1 (pl
Inventor
Roman Gancarz
Izabela Pawlaczyk
Halina Kleszczyńska
Original Assignee
Politechnika Wroclawska
Priority date (The priority date is an assumption and is not a legal conclusion. Google has not performed a legal analysis and makes no representation as to the accuracy of the date listed.)
Filing date
Publication date
Application filed by Politechnika Wroclawska filed Critical Politechnika Wroclawska
Priority to PL382973A priority Critical patent/PL216635B1/pl
Publication of PL382973A1 publication Critical patent/PL382973A1/pl
Publication of PL216635B1 publication Critical patent/PL216635B1/pl

Links

Landscapes

  • Medicines Containing Plant Substances (AREA)

Description

Przedmiotem wynalazku jest roślinny środek przeciwutleniający, przeznaczony do zastosowania w przemyśle spożywczym, kosmetycznym oraz w lecznictwie, zwłaszcza w zapobieganiu powstawania chorób związanych ze szkodliwym działaniem wolnych rodników oraz sposób jego wytwarzania.
Znanych jest wiele substancji, również pochodzenia naturalnego, które są silnymi przeciwutleniaczami. Do syntetycznych związków należy zaliczyć butylohydroksyanizol (BHA), butylohydroksytoluen (BHT), propylogalusan (PG) czy też tert-butylohydrochinon (TBHQ). Jednak liczne raporty oraz doniesienia literaturowe sygnalizują, że substancje te w wielu wypadkach wykazują pewien poziom toksyczności, o czym piszą np. Sherwin E.R., Ford Antioxidants. New York, Marcel Dekker Inc., 1990 oraz Wanasundra U.N., Shahidi F., Antioxidant and pro-oxidant activity of green tea extracts in marine oilc, Food Che., 1998, 63, 335-342. Zagrożenia takiego prawie wcale nie niosą ze sobą lub niosą w minimalnym stopniu antyoksydanty pochodzenia naturalnego. Z tego względu dają one możliwość zastosowania ich w większych ilościach w przemyśle spożywczym, kosmetycznym oraz farmaceutycznym, bez skutków ubocznych dla organizmu ludzkiego. Wśród nich należy wymienić witaminę C, karotenoidy oraz witaminę E i jej rozpuszczalną w wodzie pochodną znaną pod nazwą handlową - TROLOX. Do innych substancji roślinnych, opisywanych jako przeciwutleniacze, należą; alkaloidy, np. tetrahydropalmatyna, lignany, np. 4'-demetylodezoksypodofilotoksyna, terpeny, np. tansjon I, kumaryny, np. ksantotoksol, czy też flawonoidy, np. bajkalina i rutyna. Bardzo silne właściwości przeciwutleniające wykazują również substancje o charakterze polifenoli, co opisane zostało przez Ng T.B., Liu F., Wang Z.T., Antioxidative activity of natura products from plants, Life Sci., 2000, 66(8), 709-723. Do najpopularniejszych należą polifenole obecne w zielonej i w czarnej herbacie, w kawie, w winogronach i w czerwonym winie, oraz w mniejszym stopniu w sokach owocowych, o czym między innymi pisze Dreosti I.E., Antioxidant Polyphenols In tea, cocoa and wine, Nutrition, 2000, 16(7/8), 692-694. Każda z tych substancji wykazuje różny stopień aktywności antyoksydacyjnej oraz różny mechanizm działania. Ze względu na sposób działania, wśród przeciwutleniaczy należy wyróżnić: inhibitory enzymów prooksydacyjnych, chelatory jonów metali, stanowiących katalizatory reakcji utleniania, oraz neutralizatory, czyli tzw. „wyłapywacze” wolnych rodników.
Przeciwutleniacze, szczególnie te pochodzenia naturalnego znajdują zastosowanie jako środki stabilizujące między innymi żywność, produkty kosmetyczne i leki, zabezpieczając produkty przed psuciem się, a co za tym idzie przed rozwojem flory bakteryjnej. Chronią również przed zmianą barwy i zapachu produktu, do którego stanowią dodatek.
Znane są środki przeciwutleniające, stosowane jako suplementy diety człowieka, które mają również właściwości przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwmutagenne. Przeciwutleniacze mogą zapobiegać ponadto alergiom, hamując stany zapalne w tkankach, stanom nowotworowym, zapobiegając uszkodzeniu DNA. Są w stanie hamować procesy degeneracji tkanki nerwowej, np. zapobiegając chorobie Alzheimera. Mogą również hamować aktywację płytek krwi, zapobiegając ich agregacji i formowaniu zakrzepów w naczyniach żylnych, ale też hamując procesy miażdżycowe, nie dopuszczając do obrastania światła naczyń krwionośnych blaszką miażdżycową. Z publikacji Moure A., Gruz J.M., Franco D., Dominguez J.M., Sineiro J., Dominguez H., Nunez M.J., Parajo J.C., Natura antioxidants from residual sources. Food Chem., 2001, 72, 145-171, znane są antyoksydanty, które jednocześnie mogą zapobiegać licznym chorobom układu krwionośnego, np. chorobie wieńcowej, żylnej chorobie zakrzepowo-zatorowej oraz miażdżycy naczyń krwionośnych.
Nie wszystkie jednak substancje przeciwutleniające posiadają równocześnie inne interesujące właściwości terapeutyczne. W bazie danych substancji leczniczych Comprehensive Medicinal Chemistry Database (CMC, 2004.1, MLD Information Systems Inc., San Leonardo, CA, USA), spośród 8 659 opisanych w niej substancji naturalnych, znajduje się tylko 16 o właściwościach przeciwutleniających, a tylko 7 z nich wykazuje jeszcze inny efekt leczniczy, nie związany bezpośrednio z właściwościami antyoksydacyjnymi. Biorąc pod uwagę rezultaty przeszukiwania bazy danych leków chińskiej medycyny naturalnej (Tradicional Chinese Medicine Database, 2005, Accelrys Inc., Beijing), wśród 10 458 substancji, tylko 88 okazało się być przeciwutleniaczami, a 70 wykazywało również inne właściwości lecznicze. Przeciwutleniacze mające również inne właściwości terapeutyczne reprezentują obecnie nowy trend w poszukiwaniu nowych leków. Mogłyby one zastąpić leki kilkuskładnikowe, działając wielotorowo, jednak bardzo specyficznie. W dobie szybkiego postępu w doskonaleniu preparatów leczniczych istnieje realna potrzeba zastępowania wieloskładnikowych terapeutyków, w wielu przypadkach syntetycznych, substancjami pochodzenia naturalnego o wielorakim spektrum działania.
PL 216 635 B1
Roślinny środek przeciwutleniający, według wynalazku jako substancję czynną ma mieszaninę polifenolowo-polisacharydową, o makrocząsteczkach charakteryzujących się masą > 5 000 Da, zawierającą polisacharydy o charakterze pektyn oraz polifenole wykazujące obecność pierścieni aromatycznych i licznych grup hydroksylowych. Przy czym substancje polifenolowo-polisacharydowe wyizolowane są z roślin z rodziny różowatych (Rosaceae), takich jak wiązówka błotna (Filipendula ulmaria), czeremcha zwyczajna (Cerasus padu), poziomka pospolita (Fragaria vesca), krwiściąg lekarski (Sanguisobra officinalis), głóg dwuszyjkowy (Cartaegus laevigata), jeżyna fałdowana (Rubus plicatus), rzepik pospolity (Agrimonia eupatoria), z roślin z rodziny astrowatych (Asteraceae), obejmującej krwawnik pospolity (Achillea millefolium), jeżówkę purpurową (Echinacea purpura), przymiotno kanadyjskie (Conyza canadensis), arnikę górską (Arnica motana), nawłoć pospolitą (Solidago virga aura), rumianek pospolity (Matricaria chamomilla), podbiał pospolity (Tussilago fanfara). Środek zawierający mieszaninę polifenolowo-polisacharydową, wyizolowaną z roślin z rodziny różowatych lub z rodziny astrowatych, odznacza się silnymi właściwościami antyoksydacyjnymi i dodany w ilości od 1 do 20% do powszechnie stosowanych preparatów farmaceutycznymi, spożywczych i kosmetycznych, przeznaczony jest do stosowania jako komponent leczniczy, przeciwutleniacz lub/i konserwant.
Roślinny środek przeciwutleniający może stanowić komponent recepturowych leków półstałych, opisywanych przez V Farmakopeę Polską i zalecanych przez Światową Organizację Zdrowia (WHO), takich jak maści o różnym charakterze podłoża, zwłaszcza tłuszczowych, emulsyjnych oraz żelowych, a także w kremach kosmetycznych, nawilżających, suchych i beztłuszczowych.
Sposób według wynalazku polega na tym, że surowiec roślinny, który stanowi roślina z rodziny roślin różowatych (Rosaceae), taka jak wiązówka błotna (Filipendula ulmaria), czeremcha zwyczajna (Cerasus padu), poziomka pospolita (Fragaria vesca), krwiściąg lekarski (Sanguisobra officinalis), głóg dwuszyjkowy (Cartaegus laevigata), jeżyna fałdowana (Rubus plicatus), rzepik pospolity (Agrimonia eupatoria) lub roślina wybrana z rodziny roślin astrowatych (Asteraceae), obejmującej krwawnik pospolity (Achillea millefolium), jeżówkę purpurową (Echinacea purpura), przymiotno kanadyjskie (Conyza canadensis), arnikę górską (Arnica motana), nawłoć pospolitą (Solidago virga aura), rumianek pospolity (Matricaria chamomilla), podbiał pospolity (Tussilago fanfara), poddaje się ekstrakcji wodą lub mieszaniną wody z alkoholem niższym, takim jak metanol, etanol, 1-propanol,
2-propanol lub wodnym roztworem alkalicznym, takim jak roztwór wodorotlenku sodu, wodorotlenku potasu, wodorotlenku wapnia lub wodnym roztworem alkalicznym, takim jak roztwór wodorotlenku sodu, wodorotlenku potasu, wodorotlenku wapnia, amoniaku z dodatkiem soli o charakterze alkalicznym, takiej jak węglan sodu, mrówczan amonu, octan potasu, octan sodu lub wodnym roztworem soli nieorganicznej o charakterze alkalicznym, takiej jak cytrynian sodu, octan sodu, zobojętnia się następnie do pH = 5,5 - 7,5 za pomocą wodnych roztworów kwasów nieorganicznych, takich jak kwas solny, kwas azotowy, kwas siarkowy. Ekstrakcję prowadzi się w nieograniczonym czasie, w przedziale temperatur 5°C - 120°C, ewentualnie mieszając. W przypadku każdej z 14 wyżej wymienionych roślin, materiał roślinny w postaci rozdrobnionej, ekstrahuje się 1 - 10 porcjami rozpuszczalnika, roztworu lub mieszaniny rozpuszczalników i/lub roztworów, a otrzymane ekstrakty ewentualnie zatęża się i w razie konieczności zobojętnia się środowisko do pH = 5,5 - 7,5.
W drugim etapie z otrzymanych ekstraktów wyodrębnia się substancje o masie > 5 000 Da od pozostałych składników ekstraktu. W tym celu ekstrakt roślinny rozpuszczony w wodzie lub w wodnym roztworze alkalicznym, takim jak roztwór wodorotlenku sodu, wodorotlenku wapnia, amoniaku lub w wodnym roztworze soli nieorganicznej, takiej jak chlorek potasu, chlorek sodu, siarczan sodu, azotan amonu, węglan sodu, poddaje się procesowi sączenia przez barierę, która nie przepuszcza składników ekstraktu roślinnego o masie cząsteczkowej > 5 000 Da, w postaci sita molekularnego lub membrany nanofiltracyjnej lub sączka, lub worka dializacyjnego, wyodrębniony środek roślinny, którego składnikami są substancje makrocząsteczkowe o masie > 5 000 Da, suszy się do konsystencji proszku.
Korzystnie w drugim etapie sączenie przez barierę, która nie przepuszcza składników ekstraktu roślinnego o masie cząsteczkowej > 5 000 Da, prowadzi się na sitach molekularnych umieszczonych w kolumnie, przez które przepuszcza się roztwór ekstraktu roślinnego, a po przepłukaniu kolumny wodnym roztworem chlorku sodu, odrzuca się pierwszą, małocząsteczkową frakcję, a zbiera frakcję wielkocząsteczkową. W odmianie sposobu w drugim etapie roztwór ekstraktu roślinnego umieszcza się w module membranowym i w procesie sączenia przez barierę membrany zbiera się osad pozostały w module membranowym, stanowiący frakcję wielkocząsteczkową. W innym wariancie sposobu, w drugim etapie roztwór ekstraktu roślinnego sączy się na sączku przepuszczającym substancje
PL 216 635 B1 o masie cząsteczkowej mniejszej niż 5 000 Da, a w procesie sączenia osad zebrany na sączku przepłukuje się wodą lub wodnym roztworem soli nieorganicznej, w której ekstrakt został rozpuszczony na początku. W kolejnym wariancie sposobu, w drugim etapie, napełniony wodnym roztworem ekstraktu worek dializacyjny, przepuszczający substancje o masie cząsteczkowej mniejszej niż 5 000 Da, umieszcza się w naczyniu z wodą, w którym swobodnie pływa, a następnie proces dializy prowadzi się przez 15-20 dni, mieszając zawartość naczynia, wymieniając wodę w naczyniu, na początku raz na dobę, a po kilku dniach co 2 doby, co w tym procesie powoduje, że w worku pozostają wielkocząsteczkowe substancje otrzymane z ekstraktu stanowiące środek roślinny o masie > 5 000 Da.
Otrzymany środek o właściwościach przeciwutleniających, którego składnikami są substancje makrocząsteczkowe o masie > 5 000 Da, suszy się do konsystencji proszku.
Zgodnie z wynalazkiem wykorzystuje się części rośliny, takie jak korzenie, ziele, liście, kwiaty, kwiatostany, owoce, nasiona lub ich mieszanki, korzystnie zebrane między miesiącem kwietniem, a listopadem, świeże lub wysuszone.
Środek roślinny otrzymany sposobem według wynalazku z każdego z wyżej wymienionych surowców, posiada właściwości antyoksydacyjne i jest dobrze rozpuszczalny w wodzie, za co odpowiedzialna jest część polisacharydowa. Po zakwaszeniu roztworu środka, niezależnie od jego stężenia w roztworze, wytrąca się ciemny osad. Osad ten jest nierozpuszczalny w wodzie oraz w rozpuszczalnikach organicznych, oprócz dimetylosulfotlenku, natomiast rozpuszcza się w roztworach alkalicznych. Powyższe cechy świadczą o charakterze fenolowym osadu, co potwierdza badanie kolorymetryczne metodą Folin-Ciocalteu, opisaną przez Singleton V.L., Orthofer R., Lamuela-Raventós R.M.: Analysis of total phenols and other oxidation substrates and antioxidants by mean of Folin-Ciocalteu reagent. Meth. Enzymol., 1999, 299, 152-178. Rezultat tej analizy, ciemna barwa każdego preparatu i nierozpuszczalność w wodzie oraz rozpuszczalnikach organicznych, w tym w alkoholach, świadczy o polifenolowym charakterze każdego środka roślinnego.
Sposób według wynalazku umożliwia proste wytwarzanie wysoce aktywnych substancji o właściwościach przeciwutleniających, z łatwo dostępnych surowców roślinnych. Środek według wynalazku posiada potencjalne, praktyczne zastosowanie w przemyśle spożywczym, kosmetycznym oraz w lecznictwie, zwłaszcza w zapobieganiu powstawania chorób związanych ze szkodliwym działaniem wolnych rodników, np. przyspieszonej demencji starczej, miażdżycy naczyń krwionośnych, schorzeń związanych z nowotworami. Surowce roślinne, stosowane w sposobie według wynalazku są bezpieczne i tanie.
Przedmiot wynalazku jest zilustrowany w przykładach wytwarzania środka z użyciem każdego z objętego wynalazkiem surowców i na wykresach przedstawiających widma FT-IR środka, w którym substancja aktywna uzyskiwana jest z każdego z tych surowców.
P r z y k ł a d 1
Zbiera się zakwitające kwiatostany wiązówki błotnej, w okresie od czerwca do sierpnia, które 3 suszy się i rozdrabnia. Suchy surowiec odważa się w ilości 200 g i poddaje ekstrakcji 2000 cm3 wody w temperaturze 100°C, przez 5 godzin, jeden raz, mieszając zawartość naczynia. Następnie frakcję wodną, zawierającą ekstrakt roślinny odsącza się od roślinnych pozostałości, otrzymując roztwór, który zatęża się do połowy objętości.
Tak otrzymany ekstrakt roślinny poddaje się procesowi dializy. W tym celu roztwór ekstraktu umieszcza się w worku dializacyjnym, przepuszczającym substancje o masie cząsteczkowej mniejszej 3 niż 5 000 Da. Napełniony worek umieszcza się w naczyniu z wodą w ilości 3000 cm3, w którym swobodnie pływa. Proces dializy prowadzi się przez 15 dni, mieszając zawartość naczynia, wymieniając wodę w naczyniu, na początku raz na dobę, a po 5 dniach - co 2 doby. Po procesie dializy w worku pozostaje roztwór, który po odparowaniu do sucha do postaci proszku stanowi 1% ekstraktu roślinnego użytego na początku procesu. Otrzymany środek roślinny wykazuje aktywność przeciwutleniającą, badaną na cieniach erytrocytów, utlenianych promieniowaniem UV.
Środek roślinny w ilości 5 części rozpuszcza się w małej ilości wody destylowanej. Do 10 części lanoliny i 85 części wazeliny, które są lekko ogrzane dodaje się małymi porcjami roztwór środka, ciągle mieszając, aż do osiągnięcia trwałej emulsji. W ten sposób uzyskuje się maść prostą z 5% środka roślinnego.
Z analizy FT-IR, przedstawionej na Fig. 1 wynika, że środek leczniczy z wiązówki błotnej (linia A na wykresie) zawiera w swoim składzie substancje zarówno polifenolowe jak i cukrowe. Na widmie
FT-IR zaobserwowano grupę sygnałów o maksimum przy 3220 cm-1, odpowiedzialnych za obecność oddziaływań rozciągających wiązania (O-H), typowego dla fenoli jak też substancji cukrowych. Obecność
PL 216 635 B1 grup (O-H) potwierdzają sygnały odpowiedzialne za drgania zginające tych grup, o przesunięciu -1 -1 z maksimum w zakresie 1077 cm-1. Wyraźny sygnał z maksimum przy 2954 cm-1 odpowiada za oddziaływania rozciągające wiązań (C-H), obecnych zarówno w łańcuchach cukrowych, jak też w pierścieniach aromatycznych ugrupowań polifenolowych. Na widmie obserwuje się intensywne pasmo o przesunięciu od 1666 cm-1 pochodzące od reszt karbonylowych (C=O), stanowiących elementy grup -1 karboksylowych (-COOH). Brak ostrych sygnałów o przesunięciu około 1720 cm-1 wskazuje na fakt, że reszty karboksylowe nie występują w formie zestryfikowanej (COO-R). W zakresie o maksimum przy -1
1521 cm-1, obecne są sygnały odpowiedzialne za oddziaływania rozciągające, asymetryczne, niezestryfikowanej grupy karboksylowej (COO-), co potwierdza obecność niezestryfikowanych form reszt karboksylowych i wskazuje na obecność substancji cukrowych o charakterze kwasowym, czyli pektyn. -1
Obecność intensywnego pasma sygnałów o maksimum przy 1574 cm-1 dowodzi obecności wiązań C=C, charakterystycznych dla pierścieni aromatycznych polifenoli. Na widmie obecne są pasma sygnałów przy -1 około 1256 cm-1, odpowiedzialne za oddziaływania rozciągające, asymetryczne wiązań (C-O). Rów-1 -1 noczesny brak intensywnych pasm sygnałów w zakresach 1350-1300 cm-1 oraz 1160-1040 cm-1 świadczy o nieobecności grup siarczanowych w analizowanym środku. Natomiast grupy intensywnych -1 sygnałów w przedziale 1200-1000 cm-1 świadczą obecności wiązań typu (C-OH), oraz (C-O-C), typo-1 wych dla substancji cukrowych, szczególnie z maksimum przy 1153 cm-1.
P r z y k ł a d 2
Zbiera się kwiaty czeremchy zwyczajnej, w okresie od maja do lipca, które suszy się i rozdrab3 nia. Suchy surowiec odważa się w ilości 200 g i poddaje ekstrakcji 2000 cm3 mieszaniny wody z metanolem użytych w proporcji 1:1, w temperaturze 80°C, przez 3 godziny, trzy razy. Następnie frakcję wodno-alkoholową, zawierającą ekstrakt roślinny odsącza się od roślinnych pozostałości, otrzymując roztwór. Otrzymany roztwór zatęża się na wyparce, usuwając alkohol.
Tak otrzymany ekstrakt roślinny poddaje się procesowi sączenia na kolumnie wypełnionej sitami molekularnymi, przepuszczającymi w pierwszej kolejności substancje o masie cząsteczkowej mniejszej 3 niż 10 000 Da. W procesie sączenia kolumnę eluuje się roztworem 3% chlorku sodu w ilości 2000 cm3, odrzucając pierwszą, małocząsteczkową frakcję. Zbiera się frakcję o masie cząsteczkowej > 10 000 Da, która po odparowaniu do sucha do postaci proszku stanowi 15% ekstraktu roślinnego użytego na początku procesu. Otrzymany środek roślinny wykazuje aktywność przeciwutleniającą, badaną na cieniach erytrocytów, utlenianych promieniowaniem UV.
Środek roślinny w ilości 3 części rozpuszcza się w małej ilości wody destylowanej. Do 15 części wazeliny, 3 części cholesterolu i 64 części ciekłej parafiny dodaje się 15 części stałej parafiny, a następnie wszystkie składniki stapia się. Do lekko ogrzanej mieszaniny dodaje się małymi porcjami roztwór środka, ciągle mieszając, aż do osiągnięcia trwałej emulsji. W ten sposób uzyskuję się maść cholesterolową z 3% środka roślinnego.
Z analizy FT-IR, przedstawionej na Fig. 1 wynika, że środek leczniczy z kwiatów czeremchy zwyczajnej (linia B na wykresie) zawiera w swoim składzie substancje zarówno polifenolowe jak i cukrowe. Na widmie FT-IR zaobserwowano grupę sygnałów o maksimum przy 3221 cm-1, odpowiedzialnych za obecność oddziaływań rozciągających wiązania (O-H), typowego dla fenoli jak też substancji cukrowych. Obecność grup (O-H) potwierdzają sygnały odpowiedzialne za drgania zginające
-1 -1 tych grup, o przesunięciu z maksimum w zakresie 1042 cm-1. Wyraźny sygnał z maksimum przy 2928 cm-1 odpowiada za oddziaływania rozciągające wiązań (C-H), obecnych zarówno w łańcuchach cukrowych, jak też w pierścieniach aromatycznych ugrupowań polifenolowych. Na widmie obserwuje się inten-1 sywne pasmo o przesunięciu od 1667 cm-1 pochodzące od reszt karbonylowych (C=O), stanowiących -1 elementy grup karboksylowych (-COOH). Brak ostrych sygnałów o przesunięciu około 1720 cm-1 wskazuje na fakt, że reszty karboksylowe nie występują w formie zestryfikowanej (COO-R). W zakre-1 sie o maksimum przy 1519 cm-1, obecne są sygnały odpowiedzialne za oddziaływania rozciągające, asymetryczne, niezestryfikowanej grupy karboksylowej (COO-), co potwierdza obecność niezestryfikowanych form reszt karboksylowych i wskazuje na obecność substancji cukrowych o charakterze kwasowym, czyli pektyn. Obecność intensywnego pasma sygnałów o maksimum przy 1591 cm-1 dowodzi obecności wiązań C=C, charakterystycznych dla pierścieni aromatycznych polifenoli. Na widmie obecne są pasma sygnałów przy około 1256 cm-1, odpowiedzialne za oddziaływania rozciągające, asy-1 metryczne wiązań (C-O). Równoczesny brak intensywnych pasm sygnałów w zakresach 1350-1300 cm-1 -1 oraz 1160-1040 cm-1 świadczy o nieobecności grup siarczanowych w analizowanym środku. Natomiast grupy intensywnych sygnałów w przedziale 1200-1000 cm-1 świadczą o obecności wiązań typu (C-OH), -1 oraz (C-O-C), typowych dla substancji cukrowych, szczególnie z maksimum przy 1119 cm-1.
PL 216 635 B1
P r z y k ł a d 3
Zbiera się ziele poziomki pospolitej, w okresie od lipca do listopada, które rozdrabnia się. Suro3 wiec odważa się w ilości 250 g i poddaje ekstrakcji 2000 cm3 mieszaniny wody i etanolu użytych w proporcji 50:1 w temperaturze 5°C, przez 5 dni, cztery razy. Następnie frakcję wodno-alkoholową, zawierającą ekstrakt roślinny odsącza się od roślinnych pozostałości, otrzymując roztwór, który zagęszcza się w celu usunięcia alkoholu.
Tak otrzymany ekstrakt roślinny poddaje się procesowi sączenia na sączku, przepuszczającym substancje o masie cząsteczkowej mniejszej niż 5 000 Da. W procesie sączenia osad zebrany na 3 sączku przepłukuje się jeszcze 10% roztworem chlorku potasu w ilości 500 cm3. Osad, który stanowią substancje o masie cząsteczkowej > 5 000 Da, suszy się otrzymując środek w postaci proszku stanowiącego 40% ekstraktu roślinnego użytego na początku procesu. Otrzymany środek roślinny wykazuje aktywność przeciwutleniającą, badaną na cieniach erytrocytów, utlenianych promieniowaniem UV.
Środek roślinny w ilości 15 części rozpuszcza się w małej ilości wody destylowanej. Do 15 części wosku utwardzającego - olbrotu dodaje się 8 części wosku białego, a następnie składniki stapia się i miesza z 62 częściami oleju rzepakowego. Do ciepłej masy dodaje się małymi porcjami roztwór środka, ciągle mieszając, aż do zastygnięcia. W ten sposób uzyskuje się maść zmiękczającą z 15% środka roślinnego.
Z analizy FT-IR, przedstawionej na Fig. 1 wynika, że środek leczniczy z poziomki pospolitej (linia C na wykresie) zawiera w swoim składzie substancje zarówno polifenolowe jak i cukrowe. Na widmie FT-IR zaobserwowano grupę sygnałów o maksimum przy 3136 cm-1, odpowiedzialnych za obecność oddziaływań rozciągających wiązania (O-H), typowego dla fenoli jak też substancji cukrowych. Obecność grup (O-H) potwierdzają sygnały odpowiedzialne za drgania zginające tych grup,
-1 -1 o przesunięciu z maksimum w zakresie 1045 cm-1. Wyraźny sygnał z maksimum przy 2946 cm-1 odpowiada za oddziaływania rozciągające wiązań (C-H), obecnych zarówno w łańcuchach cukrowych, jak też w pierścieniach aromatycznych ugrupowań polifenolowych. Na widmie obserwuje się inten-1 sywne pasmo o przesunięciu od 1666 cm-1 pochodzące od reszt karbonylowych (C=O), stanowiących -1 elementy grup karboksylowych (-COOH). Brak ostrych sygnałów o przesunięciu około 1720 cm-1 wskazuje na fakt, że reszty karboksylowe nie występują w formie zestryfikowanej (COO-R). W zakresie o maksimum przy 1528 cm-1, obecne są sygnały odpowiedzialne za oddziaływania rozciągające, asymetryczne, niezestryfikowanej grupy karboksylowej (COO-), co potwierdza obecność niezestryfikowanych form reszt karboksylowych i wskazuje na obecność substancji cukrowych o charakterze kwasowym, czyli pektyn. Obecność intensywnego pasma sygnałów o maksimum przy 1546 cm-1 dowodzi obecności wiązań C=C, charakterystycznych dla pierścieni aromatycznych polifenoli. Na widmie obecne są pasma sygnałów przy około 1256 cm-1, odpowiedzialne za oddziaływania rozciągające, asymetryczne wiązań (C-O). Równoczesny brak intensywnych pasm sygnałów w zakresach 1350-1300 cm-1 oraz -1
1160-1040 cm-1 świadczy o nieobecności grup siarczanowych w analizowanym środku. Natomiast -1 grupy intensywnych sygnałów w przedziale 1200-1000 cm-1 świadcząc obecności wiązań typu (C-OH), -1 oraz (C-O-C), typowych dla substancji cukrowych, szczególnie z maksimum przy 1169 cm-1.
P r z y k ł a d 4
Zbiera się kwiaty i liście krwiściągu lekarskiego, w okresie od maja do sierpnia, które suszy się 3 i rozdrabnia. Suchy surowiec odważa się w ilości 200 g i poddaje ekstrakcji 2000 cm3 mieszaniny wody z 1-propanolem, użytych w proporcji 5:1 w temperaturze 120°C, przez 3 godziny, pięć razy, mieszając zawartość naczynia. Następnie frakcję alkoholowo-wodną, zawierającą ekstrakt roślinny odsącza się od roślinnych pozostałości, otrzymując roztwór, zatężony następnie do połowy objętości.
3
Tak otrzymany ekstrakt roślinny rozpuszcza się w 200 cm3 5% roztworu siarczanu sodu i poddaje się procesowi sączenia na membranie nanofiltracyjnej, przepuszczającej substancje o masie cząsteczkowej mniejszej niż 8 000 Da. Roztwór ekstraktu roślinnego umieszcza się w module membranowym i po procesie sączenia przez barierę membrany zbiera się osad pozostały w module membranowym, stanowiący substancje o masie cząsteczkowej > 8 000 Da, który po wysuszeniu do postaci proszku stanowi 10% ekstraktu roślinnego użytego na początku procesu. Otrzymany środek roślinny wykazuje aktywność przeciwutleniającą, badaną na cieniach erytrocytów, utlenianych promieniowaniem UV.
część środka roślinnego rozpuszcza się w 36 częściach wody, dodaje się 12 części glikolu propylenowego, 0,025 części hydroksybenzoesanu metylowego i 0,015 części hydroksybenzoesanu propylowego. Całość miesza się i dodaje się mieszaniny złożonej z 25 części alkoholu stearynowego, 25 części białej wazeliny i 1 części laurylosiarczanu sodu, tak aby powstała jednolita emulsja, aż do zastygnięcia. W ten sposób uzyskuję się maść hydrofilową z 1% środka roślinnego.
PL 216 635 B1
Z analizy FT-IR, przedstawionej na Fig. 1 wynika, że środek leczniczy z krwiściągu lekarskiego (linia D na wykresie) zawiera w swoim składzie substancje zarówno polifenolowe jak i cukrowe. Na widmie FT-IR zaobserwowano grupę sygnałów o maksimum przy 3271 cm-1, odpowiedzialnych za obecność oddziaływań rozciągających wiązania (O-H), typowego dla fenoli jak też substancji cukrowych. Obecność grup (O-H) potwierdzają sygnały odpowiedzialne za drgania zginające tych grup,
-1 -1 o przesunięciu z maksimum w zakresie 1073 cm-1. Wyraźny sygnał z maksimum przy 2939 cm-1 odpowiada za oddziaływania rozciągające wiązań (C-H), obecnych zarówno w łańcuchach cukrowych, jak też w pierścieniach aromatycznych ugrupowań polifenolowych. Na widmie obserwuje się intensywne pasmo o przesunięciu od 1666 cm-1 pochodzące od reszt karbonylowych (C=O), stanowiących elementy -1 grup karboksylowych (-COOH). Brak ostrych sygnałów o przesunięciu około 1720 cm-1 wskazuje na fakt, że reszty karboksylowe nie występują w formie zestryfikowanej (COO-R). W zakresie o maksi-1 mum przy 1518 cm-1, obecne są sygnały odpowiedzialne za oddziaływania rozciągające, asymetryczne, niezestryfikowanej grupy karboksylowej (COO-), co potwierdza obecność niezestryfikowanych form reszt karboksylowych i wskazuje na obecność substancji cukrowych o charakterze kwasowym, czyli pektyn. Obecność intensywnego pasma sygnałów o maksimum przy 1569 cm-1 dowodzi obecności wiązań C=C, charakterystycznych dla pierścieni aromatycznych polifenoli. Na widmie obecne są pasma sygnałów przy około 1256 cm-1, odpowiedzialne za oddziaływania rozciągające, asymetryczne wiązań (C-O). Równoczesny brak intensywnych pasm sygnałów w zakresach 1350-1300 cm-1 oraz 1160-1
-1040 cm-1 świadczy o nieobecności grup siarczanowych w analizowanym środku. Natomiast grupy -1 intensywnych sygnałów w przedziale 1200-1000 cm-1 świadczą o obecności wiązań typu (C-OH), oraz -1 (C-O-C), typowych dla substancji cukrowych, szczególnie z maksimum przy 1121 cm-1.
P r z y k ł a d 5
Zbiera się owoce i nasiona głogu dwuszyjkowego, w okresie od sierpnia do listopada, które su3 szy się i rozdrabnia. Suchy surowiec odważa się w ilości 200 g i poddaje ekstrakcji 2000 cm3 wody z 2-propanolem użytych w proporcji 2:1, w temperaturze 85°C, przez 7 godzin, jeden raz. Następnie frakcję alkoholowo-wodną zawierającą ekstrakt roślinny odsącza się od roślinnych pozostałości, otrzymując roztwór, który zatęża się do połowy objętości.
Tak otrzymany ekstrakt poddaje się procesowi dializy. W tym celu roztwór ekstraktu umieszcza się w worku dializacyjnym, przepuszczającym substancje o masie cząsteczkowej mniejszej niż 15 000 Da.
3
Napełniony worek umieszcza się w naczyniu z wodą w ilości 4000 cm3, w którym swobodnie pływa. Proces dializy prowadzi się przez 20 dni, mieszając zawartość naczynia, wymieniając wodę w naczyniu, na początku raz na dobę, a po 7 dniach - co 2 doby. Po procesie dializy w worku pozostaje roztwór, który po odparowaniu do sucha do postaci proszku stanowi 12% ekstraktu roślinnego użytego na początku procesu. Otrzymany środek roślinny wykazuje aktywność przeciwutleniającą, badaną na cieniach erytrocytów, utlenianych promieniowaniem UV.
Do 15 części glinokrzemianu w postaci bentonitu dodaje się 10 części 86% glicerolu, całość miesza się. Następnie do 70 części wody dodaje się 5 części środka roślinnego, aż do rozpuszczenia. Oba roztwory miesza się, aż do spęcznienia bentonitu, czyli do zgęstnienia. W ten sposób uzyskuje się hydrożel z bentonitu z 5% środka roślinnego.
Z analizy FT-IR, przedstawionej na rysunku Fig. 1 wynika, że środek leczniczy z głogu dwuszyjkowego (linia E) zawiera w swoim składzie substancje zarówno polifenolowe jak i cukrowe. Na widmie
FT-IR zaobserwowano grupę sygnałów o maksimum przy 3167 cm-1, odpowiedzialnych za obecność oddziaływań rozciągających wiązania (O-H), typowego dla fenoli jak też substancji cukrowych. Obecność grup (O-H) potwierdzają sygnały odpowiedzialne za drgania zginające tych grup, o przesunięciu
-1 -1 z maksimum w zakresie 1045 cm-1. Niezbyt wyraźny sygnał z maksimum przy 2897 cm-1 odpowiada za oddziaływania rozciągające wiązań (C-H), obecnych zarówno w łańcuchach cukrowych, jak też w pierścieniach aromatycznych ugrupowań polifenolowych. Na widmie obserwuje się intensywne pa-1 smo o przesunięciu od 1667 cm-1 pochodzące od reszt karbonylowych (C=O), stanowiących elementy -1 grup karboksylowych (-COOH). Brak ostrych sygnałów o przesunięciu około 1720 cm-1 z jednoczesnym słabo wyodrębniającym się zarysem piku wskazuje na fakt, że reszty karboksylowe w większo-1 ści nie występują w formie zestryfikowanej (COO-R). W zakresie o maksimum przy 1517 cm-1, obecne są słabo wyodrębnione sygnały odpowiedzialne za oddziaływania rozciągające, asymetryczne, niezestryfikowanej grupy karboksylowej (COO-), co potwierdza obecność niezestryfikowanych form reszt karboksylowych, ale też pewien udział estrów, i wskazuje na obecność substancji cukrowych o charakterze kwasowym, czyli pektyn. Obecność dość intensywnego pasma sygnałów o maksimum przy 1590 cm-1 dowodzi obecności wiązań C=C, charakterystycznych dla pierścieni aromatycznych polifenoli. Na
PL 216 635 B1 widmie obecne są pasma sygnałów przy około 1245 cm-1, odpowiedzialne za oddziaływania rozciągające, asymetryczne wiązań (C-O). Równoczesny brak intensywnych pasm sygnałów w zakre-1 -1 sach 1350-1300 cm-1 oraz 1160-1040 cm-1 świadczy o nieobecności grup siarczanowych w analizo-1 wanym środku. Natomiast grupy intensywnych sygnałów w przedziale 1200-1000 cm-1 świadczą o obecności wiązań typu (C-OH), oraz (C-O-C), typowych dla substancji cukrowych, szczególnie z maksimum przy 1045 cm-1.
P r z y k ł a d 6
Zbiera się ziele jeżyny fałdowanej, w okresie od lipca do września, które suszy się i rozdrabnia.
3
Surowiec odważa się w ilości 250 g i poddaje ekstrakcji 2000 cm3 1 M wodnego roztworu amoniaku z dodatkiem 40 g węglanu sodu w temperaturze 100°C, przez 6 godzin, dwa razy. Następnie frakcję alkaliczną, zawierającą ekstrakt roślinny odsącza się od roślinnych pozostałości, otrzymując roztwór, który zobojętnia się do pH=6,6 za pomocą roztworu 0,1 M kwasu solnego. Otrzymany roztwór zatęża się do połowy objętości.
Tak otrzymany ekstrakt roślinny poddaje się procesowi sączenia na sączku, przepuszczającym substancje o masie cząsteczkowej mniejszej niż 10 000 Da. W procesie sączenia osad zebrany na 3 sączku przepłukuje się jeszcze wodą w ilości 500 cm3. Osad, który stanowią substancje o masie cząsteczkowej > 10 000 Da, suszy się otrzymując środek w postaci proszku stanowiącego 25% surowca użytego na początku procesu. Otrzymany środek roślinny wykazuje aktywność przeciwutleniającą, badaną na cieniach erytrocytów, utlenianych promieniowaniem UV.
Do 7,5 części metylocelulozy dodaje się 12,5 części 86% glicerolu, całość miesza się. Następnie do 70 części wody dodaje się 10 części środka roślinnego, aż do rozpuszczenia. Oba roztwory miesza się, aż do spęcznienia metylocelulozy, czyli do zgęstnienia. W ten sposób uzyskuje się żel z metylocelulozy z 10% środka roślinnego.
Z analizy FT-IR, przedstawionej na Fig. 1 wynika, że środek leczniczy z jeżyny fałdowanej (linia F) zawiera w swoim składzie substancje zarówno polifenolowe jak i cukrowe. Na widmie FT-IR zaobser-1 wowano grupę sygnałów o maksimum przy 3166 cm-1, odpowiedzialnych za obecność oddziaływań rozciągających wiązania (O-H), typowego dla fenoli jak też substancji cukrowych. Obecność grup (O-H) potwierdzają sygnały odpowiedzialne za drgania zginające tych grup, o przesunięciu z maksimum -1 -1 w zakresie 1070 cm-1. Niezbyt wyraźny sygnał z maksimum przy 2908 cm-1 odpowiada za oddziaływania rozciągające wiązań (C-H), obecnych zarówno w łańcuchach cukrowych, jak też w pierścieniach aromatycznych ugrupowań polifenolowych. Na widmie obserwuje się intensywne pasmo o przesunię-1 ciu od 1663 cm-1 pochodzące od reszt karbonylowych (C=O), stanowiących elementy grup karboksy-1 lowych (-COOH). Brak ostrych sygnałów o przesunięciu około 1720 cm-1 z jednoczesnym słabo wyodrębniającym się zarysem piku wskazuje na fakt, że reszty karboksylowe w większości nie występują w formie zestryfikowanej (COO-R). W zakresie o maksimum przy 1521 cm-1, obecne są słabo wyodrębnione sygnały odpowiedzialne za oddziaływania rozciągające, asymetryczne, niezestryfikowanej grupy karboksylowej (COO-), co potwierdza obecność niezestryfikowanych form reszt karboksylowych, ale też pewien udział estrów, i wskazuje na obecność substancji cukrowych o charakterze kwasowym, czyli pektyn. Obecność intensywnego pasma sygnałów o maksimum przy 1590 cm-1 dowodzi obecności wiązań C=C, charakterystycznych dla pierścieni aromatycznych polifenoli. Na widmie obecne są pasma sygnałów przy około 1239 cm-1, odpowiedzialne za oddziaływania rozciągające, asymetrycz-1 ne wiązań (C-O). Równoczesny brak intensywnych pasm sygnałów w zakresach 1350-1300 cm-1 -1 oraz 1160-1040 cm-1 świadczy o nieobecności grup siarczanowych w analizowanym środku. Nato-1 miast grupy intensywnych sygnałów w przedziale 1200-1000 cm-1 świadczą o obecności wiązań typu -1 (C-OH), oraz (C-O-C), typowych dla substancji cukrowych, szczególnie z maksimum przy 1070 cm-1.
P r z y k ł a d 7
Zbiera się kwiaty i liście rzepiku pospolitego, w okresie od maja do sierpnia, które suszy się 3 i rozdrabnia. Surowiec odważa się w ilości 250 g i poddaje ekstrakcji 2000 cm3 1,5 M wodnego roztworu amoniaku z dodatkiem 30 g mrówczanu amonu w temperaturze 50°C, przez 10 godzin, cztery razy. Następnie frakcję alkaliczną, zawierającą ekstrakt roślinny odsącza się od roślinnych pozostałości, otrzymując roztwór, który zobojętnia się do pH=6,8 za pomocą roztworu 0,1 M kwasu azotowego. Ekstrakt zagęszcza się zmniejszając jego objętość o połowę.
3
Tak otrzymany ekstrakt roślinny rozpuszcza się w 2000 cm3 roztworu azotanu amonu (2%) i poddaje się procesowi sączenia na membranie nanofiltracyjnej, przepuszczającej substancje o masie cząsteczkowej mniejszej niż 5 000 Da. Roztwór ekstraktu roślinnego umieszcza się w module membranowym i po procesie sączenia przez barierę membrany zbiera się osad pozostały w module
PL 216 635 B1 membranowym, stanowiący substancje o masie cząsteczkowej > 5 000 Da, który po wysuszeniu do postaci proszku stanowi 30% surowca roślinnego użytego na początku procesu. Otrzymany środek roślinny wykazuje aktywność przeciwutleniającą, badaną na cieniach erytrocytów, utlenianych promieniowaniem UV.
części drobno sproszkowanego koloidalnego emulgatora - tragakanty rozciera się z 10 częściami 86% glicerolu, 17 częściami wody i 3 częściami środka roślinnego, dokładnie mieszając. Osobno ogrzewa się 1 część agaru z 10 częściami glicerolu i 20 częściami wody. Następnie całość miesza się dopełnia wodą do 98 części, ogrzewa się do wrzenia stale mieszając. Do stygnącej masy dodaje się części 76% etanolu. Po ostudzeniu powstaje jednolita galaretka, którą stanowi krem beztłuszczowy o zawartości 3% środka roślinnego.
Z analizy FT-IR, przedstawionej na Fig. 1 wynika, że środek leczniczy z jeżyny fałdowanej (linia G) zawiera w swoim składzie substancje zarówno polifenolowe jak i cukrowe. Na widmie FT-IR zaobser-1 wowano grupę sygnałów o maksimum przy 3163 cm-1, odpowiedzialnych za obecność oddziaływań rozciągających wiązania (O-H), typowego dla fenoli jak też substancji cukrowych. Obecność grup (O-H) potwierdzają sygnały odpowiedzialne za drgania zginające tych grup, o przesunięciu z maksimum -1 -1 w zakresie 1067 cm-1. Niezbyt wyraźny sygnał z maksimum przy 2918 cm-1 odpowiada za oddziaływania rozciągające wiązań (C-H), obecnych zarówno w łańcuchach cukrowych, jak też w pierścieniach aromatycznych ugrupowań polifenolowych. Na widmie obserwuje się intensywne pasmo o przesunię-1 ciu od 1663 cm-1 pochodzące od reszt karbonylowych (C=O), stanowiących elementy grup karboksy-1 lowych (-COOH). Brak ostrych sygnałów o przesunięciu około 1720 cm-1 z jednoczesnym słabo wyodrębniającym się zarysem piku wskazuje na fakt, że reszty karboksylowe w większości nie występują w formie zestryfikowanej (COO-R). W zakresie o maksimum przy 1519 cm-1', obecne są słabo wyodrębnione sygnały odpowiedzialne za oddziaływania rozciągające, asymetryczne, niezestryfikowanej grupy karboksylowej (COO-), co potwierdza obecność niezestryfikowanych form reszt karboksylowych, ale też pewien udział estrów, i wskazuje na obecność substancji cukrowych o charakterze kwasowym, czyli pektyn. Obecność intensywnego pasma sygnałów o maksimum przy 1590 cm-1 dowodzi obecności wiązań C=C, charakterystycznych dla pierścieni aromatycznych polifenoli. Na widmie obecne są pasma sygnałów przy około 1231 cm-1, odpowiedzialne za oddziaływania rozciągające, asymetryczne wiązań -1 (C-O). Równoczesny brak intensywnych pasm sygnałów w zakresach 1350-1300 cm-1 oraz 1160-1
-1040 cm-1 świadczy o nieobecności grup siarczanowych w analizowanym środku. Natomiast grupy intensywnych sygnałów w przedziale 1200-1000 cm-1 świadczą o obecności wiązań typu (C-OH), oraz -1 (C-O-C), typowych dla substancji cukrowych, szczególnie z maksimum przy 1155 cm-1.
P r z y k ł a d 8
Zbiera się ziele krwawnika pospolitego, w okresie od sierpnia do października, które suszy się 3 i rozdrabnia. Surowiec odważa się w ilości 250 g i poddaje ekstrakcji 2000 cm3 0,1 M wodnego roztworu wodorotlenku potasu z dodatkiem 40 g octanu potasu w temperaturze 50°C, przez 8 godzin, trzy razy, mieszając zawartość naczynia. Następnie frakcję alkaliczną, zawierającą ekstrakt roślinny odsącza się od roślinnych pozostałości, otrzymując roztwór, który zobojętnia się do pH=7,0 za pomocą roztworu 0,1 M kwasu solnego. Ekstrakt zagęszcza się do konsystencji syropu.
3
Tak otrzymany ekstrakt roślinny rozpuszcza się w 500 cm3 15% roztworu węglanu sodu i poddaje się procesowi sączenia na sączku, przepuszczającym substancje o masie cząsteczkowej mniejszej niż 10 000 Da. W procesie sączenia osad zebrany na sączku przepłukuje się jeszcze 15% roztworem wę3 glanu sodu w ilości 300 cm3. Osad, który stanowią substancje o masie cząsteczkowej > 10 000 Da, suszy się otrzymując środek w postaci proszku stanowiącego 18% surowca roślinnego użytego na początku procesu. Otrzymany środek roślinny wykazuje aktywność przeciwutleniającą badaną na cieniach erytrocytów, utlenianych promieniowaniem UV.
Z analizy FT-IR, przedstawionej na Fig. 2 wynika, że środek leczniczy z krwawnika pospolitego (linia H) zawiera w swoim składzie substancje zarówno polifenolowe jak i cukrowe. Na widmie FT-IR -1 zaobserwowano grupę sygnałów o maksimum przy 3271 cm-1, odpowiedzialnych za obecność oddziaływań rozciągających wiązania (O-H), typowego dla fenoli jak też substancji cukrowych. Obecność grup (O-H) potwierdzają sygnały odpowiedzialne za drgania zginające tych grup, o przesunięciu z maksi-1 -1 mum w zakresie 1073 cm-1. Wyraźny sygnał z maksimum przy 2939 cm-1 odpowiada za oddziaływania rozciągające wiązań (C-H), obecnych zarówno w łańcuchach cukrowych, jak też w pierścieniach aromatycznych ugrupowań polifenolowych. Na widmie obserwuje się intensywne pasmo o przesu-1 nięciu od 1666 cm-1 pochodzące od reszt karbonylowych (C=O), stanowiących elementy grup karboksy-1 lowych (-COOH). Brak ostrych sygnałów o przesunięciu około 1720 cm-1 wskazuje na fakt, że reszty
PL 216 635 B1 karboksylowe nie występują w formie zestryfikowanej (COO-R). W zakresie o maksimum przy 1516 cm-1, obecne są słabo widoczne sygnały odpowiedzialne za oddziaływania rozciągające, asymetryczne, niezestryfikowanej grupy karboksylowej (COO-), co potwierdza obecność niezestryfikowanych form reszt karboksylowych i wskazuje na obecność substancji cukrowych o charakterze kwasowym, czyli -1 pektyn. Obecność intensywnego pasma sygnałów o maksimum przy 1589 cm-1 dowodzi obecności wiązań C=C, charakterystycznych dla pierścieni aromatycznych polifenoli. Na widmie obecne są -1 pasma sygnałów przy około 1259 cm-1, odpowiedzialne za oddziaływania rozciągające, asymetrycz-1 ne wiązań (C-O). Równoczesny brak intensywnych pasm sygnałów w zakresach 1350-1300 cm-1 -1 oraz 1160-1040 cm-1 świadczy o nieobecności grup siarczanowych w analizowanym środku. Natomiast -1 grupy intensywnych sygnałów w przedziale 1200-1000 cm-1 świadczą o obecności wiązań typu (C-OH), -1 oraz (C-O-C), typowych dla substancji cukrowych, szczególnie z maksimum przy 1073 cm-1.
P r z y k ł a d 9
Zbiera się korzenie i kwiaty jeżówki purpurowej, w okresie od maja do listopada, które rozdrab3 nia się. Surowiec odważa się w ilości 250 g i poddaje ekstrakcji 2000 cm3 0,1 M wodnego roztworu wodorotlenku sodu z dodatkiem 20 g węglanu sodu w temperaturze 80°C, przez 6 godzin, dwa razy. Następnie frakcję alkaliczną, zawierającą ekstrakt roślinny odsącza się od roślinnych pozostałości, otrzymując roztwór, który zobojętnia się do pH=5,5 za pomocą roztworu 0,1 M kwasu siarkowego. Ekstrakt zagęszcza się do konsystencji syropu.
3
Tak otrzymany ekstrakt roślinny rozpuszcza się w 100 cm3 wody poddaje się procesowi dializy.
W tym celu roztwór ekstraktu umieszcza się w worku dializacyjnym, przepuszczającym substancje o masie cząsteczkowej mniejszej niż 10 000 Da. Napełniony worek umieszcza się w naczyniu z wodą 3 w ilości 3000 cm3, w którym swobodnie pływa. Proces dializy prowadzi się przez 20 dni, mieszając zawartość naczynia, wymieniając wodę w naczyniu, na początku raz na dobę, a po 6 dniach - co 2 doby. Po procesie dializy w worku pozostaje roztwór, który po odparowaniu do sucha do postaci proszku stanowi 22% surowca roślinnego użytego na początku procesu. Otrzymany środek roślinny wykazuje aktywność przeciwutleniającą, badaną na cieniach erytrocytów, utlenianych promieniowaniem UV.
Z analizy FT-IR, przedstawionej na Fig. 2 wynika, że środek leczniczy z jeżówki purpurowej (linia I) zawiera w swoim składzie substancje zarówno polifenolowe jak i cukrowe. Na widmie FT-IR zaob-1 serwowano grupę sygnałów o maksimum przy 3166 cm-1, odpowiedzialnych za obecność oddziaływań rozciągających wiązania (O-H), typowego dla fenoli jak też substancji cukrowych. Obecność grup (O-H) potwierdzają sygnały odpowiedzialne za drgania zginające tych grup, o przesunięciu z maksimum -1 -1 w zakresie 1070 cm-1. Niezbyt wyraźny sygnał z maksimum przy 2903 cm-1 odpowiada za oddziaływania rozciągające wiązań (C-H), obecnych zarówno w łańcuchach cukrowych, jak też w pierścieniach aromatycznych ugrupowań polifenolowych. Na widmie obserwuje się intensywne pasmo o prze-1 sunięciu od 1663 cm-1 pochodzące od reszt karbonylowych (C=O), stanowiących elementy grup kar-1 boksylowych (-COOH). Brak ostrych sygnałów o przesunięciu około 1720 cm-1 wskazuje na fakt, że reszty karboksylowe nie występują w formie zestryfikowanej (COO-R). W zakresie o słabym maksi-1 mum przy 1519 cm-1, obecne są widoczne sygnały odpowiedzialne za oddziaływania rozciągające, asymetryczne, niezestryfikowanej grupy karboksylowej (COO-), co potwierdza obecność niezestryfikowanych form reszt karboksylowych i wskazuje na obecność substancji cukrowych o charakterze -1 kwasowym, czyli pektyn. Obecność intensywnego pasma sygnałów o maksimum przy 1590 cm-1 dowodzi obecności wiązań C=C, charakterystycznych dla pierścieni aromatycznych polifenoli. Na widmie obecne są -1 pasma sygnałów przy około 1239 cm-1, odpowiedzialne za oddziaływania rozciągające, asymetryczne -1 wiązań (C-O). Równoczesny brak intensywnych pasm sygnałów w zakresach 1350-1300 cm-1 oraz -1
1160-1040 cm-1 świadczy o nieobecności grup siarczanowych w analizowanym środku. Natomiast -1 grupy intensywnych sygnałów w przedziale 1200-1000 cm-1 świadczą o obecności wiązań typu -1 (C-OH), oraz (C-O-C), typowych dla substancji cukrowych, szczególnie z maksimum przy 1070 cm-1.
P r z y k ł a d 10
Zbiera się ziele i kwiatostany przymiotna kanadyjskiego, w okresie od maja do października, 3 które rozdrabnia się. Surowiec odważa się w ilości 250 g i poddaje ekstrakcji 2000 cm3 0,5 M wodnego roztworu wodorotlenku wapnia w temperaturze 90°C, przez 10 godzin, jeden raz, mieszając zawartość naczynia. Następnie frakcję alkaliczną, zawierającą ekstrakt roślinny odsącza się od roślinnych pozostałości, otrzymując roztwór, który zobojętnia się do pH=6,8 za pomocą roztworu 0,5 M kwasu azotowego. Ekstrakt zagęszcza się do konsystencji syropu.
PL 216 635 B1 3
Tak otrzymany ekstrakt roślinny rozpuszcza się w 20 cm3 2% chlorku sodu i poddaje się procesowi sączenia na kolumnie wypełnionej sitami molekularnymi, przepuszczającymi w pierwszej kolejności substancje o masie cząsteczkowej mniejszej niż 15 000 Da. W procesie sączenia kolumnę elu3 uje się 2% roztworem chlorku sodu w ilości 2000 cm3 odrzucając pierwszą, małocząsteczkową frakcję. Zbiera się frakcję o masie cząsteczkowej > 15 000 Da, która po odparowaniu do sucha do postaci proszku stanowi 5% surowca roślinnego użytego na początku procesu. Otrzymany środek roślinny wykazuje aktywność przeciwutleniającą badaną na cieniach erytrocytów, utlenianych promieniowaniem UV.
Z analizy FT-IR, przedstawionej na Fig. 2 wynika, że środek leczniczy z przymiotna kanadyjskiego (linia J) zawiera w swoim składzie substancje zarówno polifenolowe jak i cukrowe. Na widmie
FT-IR zaobserwowano grupę sygnałów o maksimum przy 3436 cm-1, odpowiedzialnych za obecność oddziaływań rozciągających wiązania (O-H), typowego dla fenoli jak też substancji cukrowych. Obecność grup (O-H) potwierdzają sygnały odpowiedzialne za drgania zginające tych grup, o przesunięciu
-1 -1 z maksimum w zakresie 1045 cm-1. Wyraźny sygnał z maksimum przy 2946 cm-1 odpowiada za oddziaływania rozciągające wiązań (C-H), obecnych zarówno w łańcuchach cukrowych, jak też w pierścieniach aromatycznych ugrupowań polifenolowych. Na widmie obserwuje się intensywne pasmo o przesunięciu od 1666 cm-1 pochodzące od reszt karbonylowych (C=O), stanowiących elementy -1 grup karboksylowych (-COOH). Brak ostrych sygnałów o przesunięciu około 1720 cm-1 wskazuje na fakt, że reszty karboksylowe nie występują w formie zestryfikowanej (COO-R). W zakresie o maksi-1 mum przy 1522 cm-1, obecne są słabo widoczne sygnały odpowiedzialne za oddziaływania rozciągające, asymetryczne, niezestryfikowanej grupy karboksylowej (COO-), co potwierdza obecność niezestryfikowanych form reszt karboksylowych i wskazuje na obecność substancji cukrowych o charakterze kwasowym, czyli pektyn. Obecność intensywnego pasma sygnałów o maksimum przy 1545 cm-1 dowodzi obecności wiązań C=C, charakterystycznych dla pierścieni aromatycznych polifenoli. Na widmie obec-1 ne są pasma sygnałów przy około 1253 cm-1, odpowiedzialne za oddziaływania rozciągające, asymetrycz-1 ne wiązań (C-O). Równoczesny brak intensywnych pasm sygnałów w zakresach 1350-1300 cm-1 -1 oraz 1160-1040 cm-1 świadczy o nieobecności grup siarczanowych w analizowanym środku. Natomiast -1 grupy intensywnych sygnałów w przedziale 1200-1000 cm-1 świadczą o obecności wiązań typu (C-OH), -1 oraz (C-O-C), typowych dla substancji cukrowych, szczególnie z maksimum przy 1069 cm-1.
P r z y k ł a d 11
Zbiera się kwiaty arniki górskiej, w okresie od maja do sierpnia, które się suszy i rozdrabnia. Su3 rowiec odważa się w ilości 250 g i poddaje ekstrakcji 2000 cm3 0,1 M wodnego roztworu wodorotlenku potasu w temperaturze 80°C, przez 5 godzin, trzy razy. Następnie frakcję alkaliczną, zawierającą ekstrakt roślinny odsącza się od roślinnych pozostałości, otrzymując roztwór, który zobojętnia się do pH=7,0 za pomocą roztworu 0,1 M kwasu siarkowego. Ekstrakt zagęszcza się do dwukrotnie mniejszej objętości.
Tak otrzymany ekstrakt roślinny poddaje się procesowi sączenia na sączku, przepuszczającym substancje o masie cząsteczkowej mniejszej niż 10 000 Da. W procesie sączenia osad zebrany na 3 sączku przepłukuje się jeszcze 0,05 M roztworem wodorotlenku sodu w ilości 500 cm3. Osad, który stanowią substancje o masie cząsteczkowej > 10 000 Da, suszy się otrzymując środek w postaci proszku stanowiącego 10% surowca roślinnego użytego na początku procesu. Otrzymany środek roślinny wykazuje aktywność przeciwutleniającą, badaną na cieniach erytrocytów, utlenianych promieniowaniem UV.
Z analizy FT-IR, przedstawionej na Fig. 2 wynika, że środek leczniczy z arniki górskiej (linia K) zawiera w swoim składzie substancje zarówno polifenolowe jak i cukrowe. Na widmie FT-IR zaobser-1 wowano grupę sygnałów o maksimum przy 3221 cm-1, odpowiedzialnych za obecność oddziaływań rozciągających wiązania (O-H), typowego dla fenoli jak też substancji cukrowych. Obecność grup (O-H) potwierdzają sygnały odpowiedzialne za drgania zginające tych grup, o przesunięciu z maksimum
-1 -1 w zakresie 1042 cm-1. Wyraźny sygnał z maksimum przy 2887 cm-1 odpowiada za oddziaływania rozciągające wiązań (C-H), obecnych zarówno w łańcuchach cukrowych, jak też w pierścieniach aromatycznych ugrupowań polifenolowych. Na widmie obserwuje się intensywne pasmo o przesunięciu od 1667 cm-1 pochodzące od reszt karbonylowych (C=O), stanowiących elementy grup karboksylowych (-COOH). -1
Brak ostrych sygnałów o przesunięciu około 1720 cm-1 wskazuje na fakt, że reszty karboksylowe nie -1 występują w formie zestryfikowanej (COO-R). W zakresie o maksimum przy 1520 cm-1, obecne są słabo widoczne sygnały odpowiedzialne za oddziaływania rozciągające, asymetryczne, niezestryfikowanej grupy karboksylowej (COO-), co potwierdza obecność niezestryfikowanych form reszt karboksylowych i wskazuje na obecność substancji cukrowych o charakterze kwasowym, czyli pektyn. Obecność
PL 216 635 B1 intensywnego pasma sygnałów o maksimum przy 1591 cm-1 dowodzi obecności wiązań C=C, charakterystycznych dla pierścieni aromatycznych polifenoli. Na widmie obecne są pasma sygnałów przy około 1256 cm-1, odpowiedzialne za oddziaływania rozciągające, asymetryczne wiązań (C-O). Rów-1 -1 noczesny brak intensywnych pasm sygnałów w zakresach 1350-1300 cm-1 oraz 1160-1040 cm-1 świadczy o nieobecności grup siarczanowych w analizowanym środku. Natomiast grupy intensyw-1 nych sygnałów w przedziale 1200-1000 cm-1 świadczą o obecności wiązań typu (C-OH), oraz (C-O-C), -1 typowych dla substancji cukrowych, szczególnie z maksimum przy 1119 cm-1.
P r z y k ł a d 12
Zbiera się kwiatostany i liście nawłoci pospolitej, w okresie od czerwca do października, które 3 rozdrabnia się. Surowiec odważa się w ilości 250 g i poddaje ekstrakcji 2000 cm3 0,1 M wodnego roztworu wodorotlenku sodu w temperaturze 100°C, przez 5 godzin, dwa razy. Następnie frakcję alkaliczną, zawierającą ekstrakt roślinny odsącza się od roślinnych pozostałości, otrzymując roztwór, który zobojętnia się do pH=7,2 za pomocą roztworu 0,1 M kwasu solnego. Ekstrakt zagęszcza się do trzy razy mniejszej objętości.
Tak otrzymany ekstrakt roślinny poddaje się procesowi sączenia na sączku, przepuszczającym substancje o masie cząsteczkowej mniejszej niż 25 000 Da. W procesie sączenia osad zebrany na 3 sączku przepłukuje się jeszcze roztworem alkalicznym wodorotlenku sodu w ilości 500 cm3. Osad, który stanowią substancje o masie cząsteczkowej > 25 000 Da, suszy się otrzymując środek w postaci proszku stanowiącego 20% surowca roślinnego użytego na początku procesu. Otrzymany środek roślinny wykazuje aktywność przeciwutleniającą, badaną na cieniach erytrocytów, utlenianych promieniowaniem UV.
Z analizy FT-IR, przedstawionej na Fig. 2 wynika, że środek leczniczy z nawłoci pospolitej (linia L) zawiera w swoim składzie substancje zarówno polifenolowe jak i cukrowe. Na widmie FT-IR zaobser-1 wowano grupę sygnałów o maksimum przy 3167 cm-1, odpowiedzialnych za obecność oddziaływań rozciągających wiązania (O-H), typowego dla fenoli jak też substancji cukrowych. Obecność grup (O-H) potwierdzają sygnały odpowiedzialne za drgania zginające tych grup, o przesunięciu z maksimum -1 -1 w zakresie 1045 cm-1. Niezbyt wyraźny sygnał z maksimum przy 2856 cm-1 odpowiada za oddziaływania rozciągające wiązań (C-H), obecnych zarówno w łańcuchach cukrowych, jak też w pierścieniach aromatycznych ugrupowań polifenolowych. Na widmie obserwuje się intensywne pasmo o przesunię-1 ciu od 1667 cm-1 pochodzące od reszt karbonylowych (C=O), stanowiących elementy grup karboksy-1 lowych (-COOH). Brak ostrych sygnałów o przesunięciu około 1720 cm-1 z jednoczesnym słabo wyodrębniającym się zarysem piku wskazuje na fakt, że reszty karboksylowe w większości nie występują w formie zestryfikowanej (COO-R). W zakresie o maksimum przy 1519 cm-1, obecne są słabo wyodrębnione sygnały odpowiedzialne za oddziaływania rozciągające, asymetryczne, niezestryfikowanej grupy karboksylowej (COO-), co potwierdza obecność niezestryfikowanych form reszt karboksylowych, ale też pewien udział estrów, i wskazuje na obecność substancji cukrowych o charakterze kwasowym, czyli pektyn. Obecność dość intensywnego pasma sygnałów o maksimum przy 1590 cm-1 dowodzi obecności wiązań C=C, charakterystycznych dla pierścieni aromatycznych polifenoli. Na widmie obec-1 ne są pasma sygnałów przy około 1245 cm-1, odpowiedzialne za oddziaływania rozciągające, asymetrycz-1 ne wiązań (C-O). Równoczesny brak intensywnych pasm sygnałów w zakresach 1350-1300 cm-1 -1 oraz 1160-1040 cm-1 świadczy o nieobecności grup siarczanowych w analizowanym środku. Natomiast -1 grupy intensywnych sygnałów w przedziale 1200-1000 cm-1 świadczą o obecności wiązań typu (C-OH), -1 oraz (C-O-C), typowych dla substancji cukrowych, szczególnie z maksimum przy 1045 cm-1.
P r z y k ł a d 13
Zbiera się kwiaty rumianku pospolitego, w okresie od maja do listopada, które rozdrabnia się.
3
Surowiec odważa się w ilości 200 g i poddaje ekstrakcji 2000 cm3 5% wodnego roztworu cytrynianu sodu w temperaturze 100°C, przez 2 godziny, dziesięć razy, mieszając zawartość naczynia. Następnie frakcję wodną, zawierającą ekstrakt roślinny odsącza się od roślinnych pozostałości, otrzymując roztwór, który zagęszcza się do konsystencji syropu.
3
Tak otrzymany ekstrakt roślinny rozpuszcza się w 200 cm3 1 M wodnego roztworu amoniaku i poddaje się procesowi sączenia na membranie nanofiltracyjnej, przepuszczającej substancje o masie cząsteczkowej mniejszej niż 5 000 Da. Roztwór ekstraktu roślinnego umieszcza się w module membranowym i po procesie sączenia przez barierę membrany zbiera się osad pozostały w module membranowym, stanowiący substancje o masie cząsteczkowej > 5 000 Da, który po wysuszeniu do postaci proszku stanowi 5% surowca roślinnego użytego na początku procesu. Otrzymany środek
PL 216 635 B1 roślinny wykazuje aktywność przeciwutleniającą, badaną na cieniach erytrocytów, utlenianych promieniowaniem UV.
Z analizy FT-IR, przedstawionej na Fig. 2 wynika, że środek leczniczy z rumianku pospolitego (linia M) zawiera w swoim składzie substancje zarówno polifenolowe jak i cukrowe. Na widmie FT-IR -1 zaobserwowano grupę sygnałów o maksimum przy 3173 cm-1, odpowiedzialnych za obecność oddziaływań rozciągających wiązania (O-H), typowego dla fenoli jak też substancji cukrowych. Obecność grup (O-H) potwierdzają sygnały odpowiedzialne za drgania zginające tych grup, o przesunięciu -1 -1 z maksimum w zakresie 1045 cm-1. Niezbyt wyraźny sygnał z maksimum przy 2869 cm-1 odpowiada za oddziaływania rozciągające wiązań (C-H), obecnych zarówno w łańcuchach cukrowych, jak też w pierścieniach aromatycznych ugrupowań polifenolowych. Na widmie obserwuje się intensywne pa-1 smo o przesunięciu od 1667 cm-1 pochodzące od reszt karbonylowych (C=O), stanowiących elementy -1 grup karboksylowych (-COOH). Brak ostrych sygnałów o przesunięciu około 1720 cm-1 z jednoczesnym słabo wyodrębniającym się zarysem piku wskazuje na fakt, że reszty karboksylowe w większości nie występują w formie zestryfikowanej (COO-R). W zakresie o maksimum przy 1521 cm-1, obecne są słabo wyodrębnione sygnały odpowiedzialne za oddziaływania rozciągające, asymetryczne, niezestryfikowanej grupy karboksylowej (COO-), co potwierdza obecność niezestryfikowanych form reszt karboksylowych, ale też pewien udział estrów, i wskazuje na obecność substancji cukrowych o charakte-1 rze kwasowym, czyli pektyn. Obecność dość intensywnego pasma sygnałów o maksimum przy 1590 cm-1 dowodzi obecności wiązań C=C, charakterystycznych dla pierścieni aromatycznych polifenoli. Na widmie obecne są pasma sygnałów przy około 1234 cm-1, odpowiedzialne za oddziaływania rozciągające, asymetryczne wiązań (C-O). Równoczesny brak intensywnych pasm sygnałów w za-1 -1 kresach 1350-1300 cm-1 oraz 1160-1040 cm-1 świadczy o nieobecności grup siarczanowych w anali-1 zowanym środku. Natomiast grupy intensywnych sygnałów w przedziale 1200-1000 cm-1 świadczą o obecności wiązań typu (C-OH), oraz (C-O-C), typowych dla substancji cukrowych, szczególnie z maksimum przy 1117 cm-1.
P r z y k ł a d 14
Zbiera się kwiaty i liście podbiału pospolitego, w okresie od kwietnia do lipca, które suszy się 3 i rozdrabnia. Suchy surowiec odważa się w ilości 200 g i poddaje ekstrakcji 2000 cm3 30% wodnego roztworu octanu sodu w temperaturze 70°C, przez 4 godziny, dziesięć razy. Następnie frakcję wodną, zawierającą ekstrakt roślinny odsącza się od roślinnych pozostałości, otrzymując roztwór, który zagęszcza się do konsystencji pasty.
3
Tak otrzymany ekstrakt roślinny rozpuszcza się w 50 cm3 0,2 M wodnego roztworu wodorotlenku wapnia z dodatkiem 5 g chlorku sodu i poddaje się procesowi sączenia na sączku, przepuszczającym substancje o masie cząsteczkowej mniejszej niż 15 000 Da. W procesie sączenia osad zebrany 3 na sączku przepłukuje się jeszcze roztworem alkalicznym w ilości 500 cm3. Osad, który stanowią substancje o masie cząsteczkowej > 15 000 Da, suszy się otrzymując środek w postaci proszku stanowiącego 7% surowca roślinnego użytego na początku procesu. Otrzymany środek roślinny wykazuje aktywność przeciwutleniającą, badaną na cieniach erytrocytów, utlenianych promieniowaniem UV.
Z analizy FT-IR, przedstawionej na Fig. 2 wynika, że środek leczniczy z podbiału pospolitego (linia N) zawiera w swoim składzie substancje zarówno polifenolowe jak i cukrowe. Na widmie FT-IR -1 zaobserwowano grupę sygnałów o maksimum przy 3163 cm-1, odpowiedzialnych za obecność oddziaływań rozciągających wiązania (O-H), typowego dla fenoli jak też substancji cukrowych. Obecność grup (O-H) potwierdzają sygnały odpowiedzialne za drgania zginające tych grup, o przesunięciu -1 -1 z maksimum w zakresie 1067 cm-1. Niezbyt wyraźny sygnał z maksimum przy 2867 cm-1 odpowiada za oddziaływania rozciągające wiązań (C-H), obecnych zarówno w łańcuchach cukrowych, jak też w pierścieniach aromatycznych ugrupowań polifenolowych. Na widmie obserwuje się intensywne pa-1 smo o przesunięciu od 1663 cm-1 pochodzące od reszt karbonylowych (C=O), stanowiących elementy -1 grup karboksylowych (-COOH). Brak ostrych sygnałów o przesunięciu około 1720 cm-1 z jednoczesnym słabo wyodrębniającym się zarysem piku wskazuje na fakt, że reszty karboksylowe w większości nie występują w formie zestryfikowanej (COO-R). W zakresie o maksimum przy 1522 cm-1, obecne są słabo wyodrębnione sygnały odpowiedzialne za oddziaływania rozciągające, asymetryczne, niezestryfikowanej grupy karboksylowej (COO-), co potwierdza obecność niezestryfikowanych form reszt karboksylowych, ale też pewien udział estrów, i wskazuje na obecność substancji cukrowych o charakte-1 rze kwasowym, czyli pektyn. Obecność dość intensywnego pasma sygnałów o maksimum przy 1590 cm-1 dowodzi obecności wiązań C=C, charakterystycznych dla pierścieni aromatycznych polifenoli. Na widmie -1 obecne są pasma sygnałów przy około 1231 cm-1, odpowiedzialne za oddziaływania rozciągające,
PL 216 635 B1 asymetryczne wiązań (C-O). Równoczesny brak intensywnych pasm sygnałów w zakresach 1350-1 -1
-1300 cm-1 oraz 1160-1040 cm-1 świadczy o nieobecności grup siarczanowych w analizowanym środku.
Natomiast grupy intensywnych sygnałów w przedziale 1200-1000 cm-1 świadczą o obecności wiązań -1 typu (C-OH), oraz (C-O-C), typowych dla substancji cukrowych, szczególnie z maksimum przy 1109 cm-1.
Środek roślinny otrzymany w jednym z wymienionych 14 przykładów bada się, aby ocenić stopień jego aktywności przeciwutleniającej. Błony erytrocytów zawiesza się w 10 mM buforze Tris-EDTA o pH=7,4, w ilości zapewniającej stężenie białka około 1 mg/ml. Przygotowuje się roztwór zawierający tylko cienie erytrocytów, czyli roztwór kontrolny oraz roztwór zawierający cienie i BHA lub TROLOX® lub badany środek roślinny, w stężeniu 200 μg/ml. Do doświadczenia używa się środek przygotowany według wynalazku, na podstawie przepisu zaprezentowanego w przykładzie nr 1 - z wiązówki błotnej, w przykładzie nr 2 - z czeremchy zwyczajnej, w przykładzie nr 3 - z poziomki pospolitej, w przykładzie nr 4 - z krwiściągu lekarskiego, w przykładzie nr 5 - z głogu dwuszyjkowego, w przykładzie nr 6 z jeżyny fałdowanej, w przykładzie nr 7 - z rzepiku pospolitego, W przykładzie nr 8 - z krwawnika pospolitego, w przykładzie nr 9 - z jeżówki purpurowej, w przykładzie nr 10 - z przymiotna kanadyjskiego, w przykładzie nr 11 - z arniki górskiej, w przykładzie nr 12 - z nawłoci pospolitej, w przykładzie nr 13 z rumianku pospolitego oraz w przykładzie nr 14 - z podbiału pospolitego. Przygotowaną zawiesinę 2 cieni erytrocytów i badanego preparatu naświetla się promieniowaniem UV o natężeniu 3,5 μW/cm , pochodzącym z lampy bakteriobójczej. Podczas naświetlania zawiesiny cieni pobiera się w różnych odstępach czasu: po 10, 20, 30, 45, 60, 90 i 120 minutach próbki o objętości 0,5 ml. Do każdej z nich dodaje się 1 ml roztworu TCA, czyli 15% TCA w 0,25 M HCl i 1 ml roztworu kwasu tiobarbiturowego TBA, czyli 0,37% TBA w 0,25 M HCl. W każdym przypadku otrzymany roztwór ogrzewa się do 95°C w łaźni wodnej przez 15 minut. Następnie każdą schłodzoną próbkę odwirowuje się przez 15 minut, w 2000 obrotów/minutę, w temperaturze pokojowej. Mierzy się absorbancję każdej próbki przy użyciu spektrofotometru Specol 11, przy długości fali λ=535 nm.
Dodatkowo w celu potwierdzenia polifenolowego charakteru każdego preparatu roślinnego wykonane zostały widma w świetle podczerwonym (FT -IR) , które zapisano jako zależność funkcji Kubelki-Munka (KM) od liczby falowej i przedstawiono na Fig. 1 i Fig. 2. Otrzymano widma FT-IR środka uzyskanego według wynalazku, oznaczonego w następujący sposób: A - preparat z wiązówki błotnej, B - preparat z czeremchy zwyczajnej, C - preparat z poziomki pospolitej, D - preparat z krwiściągu lekarskiego, E - preparat z głogu dwuszyjkowego, F - preparat z jeżyny fałdowanej, G - preparat z rzepiku pospolitego, H - preparat z krwawnika pospolitego, I - preparat z jeżówki purpurowej, J preparat z przymiotna kanadyjskiego, K - preparat z arniki górskiej, L - preparat z nawłoci pospolitej, M preparat z rumianku pospolitego, N - preparat z podbiału pospolitego. Każdy testowany środek zawierał w swojej strukturze zarówno grupy karbonylowe, jak i karboksylowe. Świadczy o tym pasmo typowe dla -1 -1 drgań rozciągających grupy karbonylowej (1650-1670 cm-1) i pasma sygnałów około 1550-1590 cm-1 i 1400-1444 cm-1, odpowiedzialne za drgania rozciągające C=O w grupie karboksylowej. Grupa sygna-1 łów obecna na prawie wszystkich widmach w zakresie około 3160-3130 cm-1, wskazuje na obecność licznych grup -OH. Sygnały o średniej intensywności, obecne na widmach w zakresie 2950 - 2940 cm-1, są wynikiem oddziaływań rozciągających między atomami węgla i wodoru fragmentów alifatycznych. Na wszystkich widmach obecne były pasma sygnałów pochodzące od grup C-O, C-C, czy też C-OH każdego badanego preparatu roślinnego. Preparat roślinny, stanowiący przedmiot wynalazku wykazuje porównywalną aktywność przeciwutleniającą, co preparaty handlowe, w tym silne syntetyczne antyoksydanty. W przyszłości preparat ten może stać się roślinnym zamiennikiem dla preparatów dotychczas stosowanych w przemyśle spożywczym, kosmetycznym oraz farmaceutycznym, ze względu na źródło pochodzenia i znikomą szkodliwość dla organizmu ludzkiego.

Claims (7)

1. Roślinny środek przeciwutleniający, zawierający substancję czynną pochodzenia roślinnego, mieszany z powszechnie stosowanymi składnikami farmaceutycznymi, spożywczymi i kosmetycznymi, znamienny tym, że jako substancję czynną ma mieszaninę polifenolowo-polisacharydową, o makrocząsteczkach mających masę > 5 000 Da, zawierającą polisacharydy o charakterze pektyn oraz polifenole wykazujące obecność pierścieni aromatycznych i licznych grup hydroksylowych, wyizolowaną z rośliny z rodziny różowatych (Rosaceae), takiej jak wiązówka błotna (Filipendula ulmaria), czeremcha zwyczajna (Cerasus padu), poziomka pospolita (Fragaria vesca), krwiściąg lekarski (Sanguisobra
PL 216 635 B1 officinalis), głóg dwuszyjkowy (Cartaegus laevigata), jeżyna fałdowana (Rubus plicatus), rzepik pospolity (Agrimonia eupatoria), z rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae), obejmującej krwawnik pospolity (Achillea millefolium), jeżówkę purpurową (Echinacea purpura), przymiotno kanadyjskie (Conyza canadensis), arnikę górską (Arnica motana), nawłoć pospolitą (Solidago virga aura), rumianek pospolity (Matricaria chamomilla) i podbiał pospolity (Tussilago fanfara).
2. Sposób wytwarzania roślinnego środka przeciwutleniającego, znamienny tym, że surowiec roślinny, w postaci rośliny z rodziny roślin różowatych (Rosaceae), takich jak wiązówka błotna (Filipendula ulmaria), czeremcha zwyczajna (Cerasus padu), poziomka pospolita (Fragaria vesca), krwiściąg lekarski (Sanguisobra officinalis), głóg dwuszyjkowy (Cartaegus laevigata), jeżyna fałdowana (Rubus plicatus), rzepik pospolity (Agrimonia eupatoria) lub rośliny wybranej z rodziny roślin astrowatych (Asteraceae), obejmującej krwawnik pospolity (Achillea millefolium), jeżówkę purpurową (Echinacea purpura), przymiotno kanadyjskie (Conyza canadensis), arnikę górską (Arnica motana), nawłoć pospolitą (Solidago virga aura), rumianek pospolity (Matricaria chamomilla), podbiał pospolity (Tussilago fanfara), poddaje się ekstrakcji wodą lub mieszaniną wody z alkoholem niższym, takim jak metanol, etanol, 1-propanol, 2-propanol lub wodnym roztworem alkalicznym, takim jak roztwór wodorotlenku sodu, wodorotlenku potasu, wodorotlenku wapnia lub wodnym roztworem alkalicznym takim jak roztwór wodorotlenku sodu, wodorotlenku potasu, wodorotlenku wapnia, amoniaku z dodatkiem soli o charakterze alkalicznym, takiej jak węglan sodu, mrówczan amonu, octan potasu, octan sodu lub wodnym roztworem soli nieorganicznej o charakterze alkalicznym, takiej jak cytrynian sodu, octan sodu, zobojętnia się następnie do pH=5,5 - 7,5 za pomocą wodnych roztworów kwasów nieorganicznych, takich jak kwas solny, kwas azotowy, kwas siarkowy, a w drugim etapie aby oddzielić substancje makrocząsteczkowe o masie > 5 000 Da, ekstrakt roślinny rozpuszczony w wodzie lub w wodnym roztworze alkalicznym, takim jak roztwór wodorotlenku sodu, wodorotlenku wapnia, amoniaku lub w wodnym roztworze soli nieorganicznej, takiej jak chlorek potasu, chlorek sodu, siarczan sodu, azotan amonu, węglan sodu, poddaje się procesowi sączenia przez barierę, która nie przepuszcza składników ekstraktu roślinnego o masie cząsteczkowej > 5 000 Da, w postaci sita molekularnego lub membrany nanofiltracyjnej lub sączka lub worka dializacyjnego, wyodrębniony środek roślinny, którego składnikami są substancje makrocząsteczkowe o masie > 5 000 Da, suszy się do konsystencji proszku.
3. Sposób według zastrz. 2, znamienny tym, że ekstrakcję prowadzi się w nieograniczonym czasie, w przedziale temperatur 5°C - 120°C, ewentualnie mieszając, w przypadku każdej z 14 roślin, stanowiących surowiec, materiał roślinny w postaci rozdrobnionej, ekstrahuje się 1 - 10 porcjami rozpuszczalnika, roztworu lub mieszaniny rozpuszczalników i/lub roztworów, a otrzymane ekstrakty ewentualnie zatęża się i w razie konieczności zobojętnia się środowisko do pH=5,5 - 7,5.
4. Sposób według zastrz. 2, znamienny tym, że w drugim etapie sączenie przez barierę, która nie przepuszcza składników ekstraktu roślinnego o masie cząsteczkowej > 5 000 Da, prowadzi się na sitach molekularnych umieszczonych w kolumnie, przez które przepuszcza się roztwór ekstraktu roślinnego, a po przepłukaniu kolumny wodnym roztworem chlorku sodu, odrzuca się pierwszą, małocząsteczkową frakcję, a zbiera frakcję wielkocząsteczkową.
5. Sposób według zastrz. 2, znamienny tym, że w drugim etapie roztwór ekstraktu roślinnego umieszcza się w module membranowym i w procesie sączenia przez barierę membrany zbiera się osad pozostały w module membranowym, stanowiący frakcję wielkocząsteczkową.
6. Sposób według zastrz. 2, znamienny tym, że w drugim etapie roztwór ekstraktu roślinnego poddaje się procesowi sączenia na sączku przepuszczającym substancje o masie cząsteczkowej mniejszej niż 5 000 Da, a w procesie sączenia osad zebrany na sączku przepłukuje się wodą lub wodnym roztworem soli nieorganicznej, w której ekstrakt został rozpuszczony na początku.
7. Sposób według zastrz. 2, znamienny tym, że w drugim etapie, napełniony wodnym roztworem ekstraktu worek dializacyjny, przepuszczający substancje o masie cząsteczkowej mniejszej niż 5 000 Da, umieszcza się w naczyniu z wodą i prowadzi się proces dializy przez 15-20 dni.
PL 216 635 B1
Rysunki
3JCO 3CCO 23Η» ZDOO »> ICCO
Wl M l4rt· (ΰ^Γ1)
Fig. 1. Widma IR środka uzyskanego według wynalazku: A - środek z wiązówki błotnej, B - środek z czeremchy zwyczajnej, C - środek z poziomki pospolitej, D środek z krwiściągu lekarskiego, E - środek z głogu dwuszyjkowego, F - środek z jeżyny fałdowanej, G - środek z rzepiku pospolitego.
PL 216 635 B1
S “Τ“------------Γ---i--—τ—-—-f3$GO ΉΧΟ 3X0 tJH> 1CC0 *Tl iiY^iiłf Yrr (άβ-1
Fig. 2. Widma IR każdego preparatu uzyskanego według wynalazku: H - środek z krwawnika pospolitego, I - środek z jeżówki purpurowej, J - środek z przymiotna kanadyjskiego, K - środek z arniki górskiej, L - środek z nawłoci pospolitej, M środek t z rumianku pospolitego, N - środek z podbiału pospolitego.
PL382973A 2007-07-23 2007-07-23 Roślinny środek przeciwutleniający i sposób wytwarzania roślinnego środka przeciwutleniającego PL216635B1 (pl)

Priority Applications (1)

Application Number Priority Date Filing Date Title
PL382973A PL216635B1 (pl) 2007-07-23 2007-07-23 Roślinny środek przeciwutleniający i sposób wytwarzania roślinnego środka przeciwutleniającego

Applications Claiming Priority (1)

Application Number Priority Date Filing Date Title
PL382973A PL216635B1 (pl) 2007-07-23 2007-07-23 Roślinny środek przeciwutleniający i sposób wytwarzania roślinnego środka przeciwutleniającego

Publications (2)

Publication Number Publication Date
PL382973A1 PL382973A1 (pl) 2009-02-02
PL216635B1 true PL216635B1 (pl) 2014-04-30

Family

ID=42984104

Family Applications (1)

Application Number Title Priority Date Filing Date
PL382973A PL216635B1 (pl) 2007-07-23 2007-07-23 Roślinny środek przeciwutleniający i sposób wytwarzania roślinnego środka przeciwutleniającego

Country Status (1)

Country Link
PL (1) PL216635B1 (pl)

Families Citing this family (1)

* Cited by examiner, † Cited by third party
Publication number Priority date Publication date Assignee Title
PL449443A1 (pl) * 2024-08-02 2026-02-09 Politechnika Wrocławska Sposób wytwarzania cienkich filmów

Also Published As

Publication number Publication date
PL382973A1 (pl) 2009-02-02

Similar Documents

Publication Publication Date Title
Sicari et al. Portulaca oleracea L.(Purslane) extracts display antioxidant and hypoglycaemic effects.
Ananthi et al. In vitro antioxidant and in vivo anti-inflammatory potential of crude polysaccharide from Turbinaria ornata (Marine Brown Alga)
Kolodziejczyk-Czepas et al. Radical scavenging and antioxidant effects of Matricaria chamomilla polyphenolic–polysaccharide conjugates
Li et al. Evaluation of the antioxidant effects of polysaccharides extracted from Lycium barbarum
US10610562B2 (en) Instant water soluble bioactive dietary phytonutrients composition of spice/herb extracts and a process for its preparation
Bernini et al. Polyphenol-rich extracts from agroindustrial waste and byproducts: Results and perspectives according to the green chemistry and circular economy
Kareparamban et al. Phytosome: a novel revolution in herbal drugs
Chouikh et al. Phytochemical study, nutritive value, antioxidant and anti-inflammatory activities of phenolic extracts from desert plant Calligonum comosum L'Hér.
Dridi et al. Pine bark phenolic extracts, current uses, and potential food applications: A review
WO2010073757A1 (ja) カシューアップルのプロアントシアニジン、プロアントシアニジン含有組成物、およびその用途
Purushothaman et al. Quantification of total phenolic content, HPLC analysis of flavonoids and assessment of antioxidant and anti-haemolytic activities of Hibiscus rosa-sinensis L. flowers in vitro
Hęś et al. Antioxidant activity of true aloe (Aloe vera) extract in model systems
Zargar et al. Bioactive compounds and antioxidant activity of different extracts from Vitex negundo leaf
Rakesh et al. Assessment of Secondary Metabolites, In-Vitro Antioxidant and Anti-Inflammatory Activity of root of Argemone mexicana L.
WO2006090935A1 (ja) アセロラ果実由来ペクチンおよびその用途
Noor et al. Phytochemical composition of jackfruit (Artocarpus heterophyllus) and Indian jujube (Ziziphus mauritiana) leaves extracted using different ethanol concentrations
Sidhu et al. Fruits of Indian Subcontinent and their health benefits
Akoro et al. Phytochemical analysis, antioxidant and cytotoxic activity of Lannea egregia Engl. & K. Krause stem bark extracts
JP4538338B2 (ja) β−グルクロニダーゼ阻害剤
JP2019216679A (ja) ポリフェノール含有抽出物、ポリフェノール含有組成物、及び、食品組成物、並びにそれらの製造方法、安定性改善方法、及び、水溶性改善方法。
KR101070708B1 (ko) 보령산 머드 추출물의 추출방법 및 그 추출물을 함유하는 미백기능성 화장료 조성물
KunduSen et al. Evaluation of in vitro antioxidant activity of Citrus limetta and Citrus maxima on reactive oxygen and nitrogen species
Prajapati et al. Extraction and use of bioactive components from underutilized horticultural crops
Azari et al. Antioxidants activity of extracts from Sambucus nigra, efficiency of different extraction methods
Al-Sultani et al. Identification of some phenolic compounds of purslane extracts (Portulaca Oleraceae L.) and evaluation its content from vit. E and vit. C and its antioxidant activity in Iraq