PL218073B1 - Kod i dokument z kodem - Google Patents

Description

Opis wynalazku

Wynalazek dotyczy drukowanego kodu odczytywalnego maszynowo, wykonanego przy użyciu farby drukarskiej, która jest Iuminescencyjna i/lub przewodzi prąd elektryczny i/lub pochłania promienie Roentgena i/lub absorbuje promieniowanie podczerwone, jak również do dokumentu wartościowego lub dokumentu zabezpieczonego z takim kodem.

Kody drukowane są stosowane jako cecha nadająca autentyczność i/lub jako cecha identyfikująca, i znajdują zastosowanie na przykład w dokumentach identyfikacyjnych, paszportach, naklejkach zabezpieczających dla towarów, banknotach, czekach, bonach i innych dokumentach wartościowych lub zabezpieczonych.

Taki kod ujawniono w DE-A 1 524 714. Opisany w nim kod jest wytworzony przy pomocy stempli, które lokalnie przenoszą materiał Iuminescencyjny z nośnika koloru na nośnik informacji sposobem znanym z mechanicznych maszyn do pisania. Kod może posiadać kilka obszarów kodowania różniących się swymi właściwościami Iuminescencyjnymi w wyniku tego, że są drukowane z użyciem innych materiałów luminescencyjnych, i w związku z tym wykazują luminescencję w różnych obszarach widma. Poszczególne obszary kodowania mogą mieć również większą liczbę warstw różnych materiałów nadrukowanych jeden na drugim, tak, że obszary kodowania mają różny wygląd w zależności od zastosowanego promieniowania wzbudzającego.

Wytwarzanie opisanego powyżej kodu jest pracochłonne ze względu na stosowanie dużej liczby różnych farb drukarskich, zaś niezbędne maszyny drukarskie również są skomplikowane. Możliwości zmieniania kodu są ograniczone przez liczbę dostępnych farb drukarskich. Ponadto, dokładnego dopasowania poszczególnych obszarów kodowania z zachowaniem registru wymaga zastosowania szczególnie pracochłonnego mechanizmu druku. Precyzyjna powtarzalność wytwarzanych kodów zależy również od jakości mechanizmu druku. Metoda ta jest nieodpowiednia do drukowania dużych ilości nośników informacji, ponieważ jest stosunkowo wolna.

W DE 19845436 A1 ujawniono kod i dokument wartościowy z kodem, przy czym ów kod jest wytworzony techniką wklęsłodrukową i składa się z obszarów kodowania o różnej grubości warstw farby.

Z kolei w EP 1013463 A2 ujawniono dokument z kodem, w którym użyta farba drukarska wykazuje własności luminescencyjne. Dokładniej - na podłożu nadrukowywane są dwa identyczne obrazy, przy czym pierwszy z nich jest wykonany z użyciem zwykłej farby drukarskiej, a drugi - z użyciem tuszu bezbarwnego i przezroczystego w zakresie światła widzialnego, ale po naświetleniu promieniowaniem ultrafioletowym lub podczerwonym wykazującego fluorescencję o tym samym układzie barw, co pierwszy obraz.

Natomiast w DE 10015097 A1 ujawniono kod i drukowany dokument z tym kodem, przy czym kod składa się z obszarów kodowania, w których zastosowano różną grubość warstw farby, a obszary kodowania są zintegrowane w postaci nadrukowanego obrazu. Bezpośrednio sąsiadujące ze sobą obszary są wizualnie odróżnialne od siebie nawzajem.

Problemem do rozwiązania leżącym u podstaw opracowania niniejszego wynalazku było zaproponowanie kodu, który można byłoby wytworzyć bez dużego wysiłku technicznego i z możliwie jak największą dokładnością powtarzalności nawet w przypadku bardzo dużej liczby sztuk, oraz w którym poszczególne obszary kodowania byłyby zawsze dokładnie dopasowane do siebie nawzajem tak, aby były wyraźnie rozróżnialne. Dodatkowo, problemem było zaproponowanie dokumentu wartościowego lub dokumentu zabezpieczonego posiadającego odpowiedni kod, a także sposobów wytwarzania kodu i dokumentu.

Przedmiotem wynalazku jest zatem kod wytworzony techniką wklęsłodrukową i składający się z obszarów kodowania o różnej grubości warstwy farby drukarskiej, cechujący się tym, że farba drukarska wykazująca własności luminescencyjne i/lub przewodnictwa elektrycznego i/lub pochłaniania promieniowania rentgenowskiego i/lub podczerwonego jest rozmieszczona w obszarach kodowania o różnej grubości warstwy farby.

W jednym z korzystnych wariantów realizacji kodu według wynalazku farba drukarska jest fluorescencyjna. W innym korzystnym wariancie realizacji kodu według wynalazku farba drukarska jest fosforescencyjna. W jeszcze innym korzystnym wariancie realizacji kodu według wynalazku obszary kodowania są zintegrowane w postaci drukowanego obrazu. W następnym korzystnym wariancie realizacji kod według wynalazku ma postać kodu kreskowego. W szczególnie korzystnym przypadku kod kreskowy ma postać dwuwymiarowego kodu kreskowego. W kolejnym korzystnym wariancie realizacji kodu według

PL 218 073 B1 wynalazku farba drukarska co najmniej z poszczególnych obszarów kodowania, różniących się grubością warstwy farby, ma ten sam kolor, jest nieprzejrzysta i kryjąca, oraz ma grubość warstwy, przy której poszczególne obszary kodowania są nierozróżnialne wizualnie. W dalszym korzystnym wariancie realizacji kodu według wynalazku grubość warstw farby jest najmniejsza w obszarze krawędzi podziału pomiędzy sąsiadującymi obszarami kodowania. W innym korzystnym wariancie realizacji kodu według wynalazku co najmniej poszczególne obszary kodowania posiadają relief powierzchniowy z submikrostrukturą. W jeszcze innym korzystnym wariancie realizacji kodu według wynalazku wszystkie obszary kodowania są wykonane z użyciem tej samej farby drukarskiej.

Przedmiotem wynalazku jest również dokument wartościowy lub dokument zabezpieczony zawierający kod wytworzony techniką wklęsłodruku i składający się z obszarów kodowania o różnej grubości warstwy farby drukarskiej, charakteryzujący się tym, że farba drukarska wykazująca własności Iuminescencyjne i/lub przewodnictwa elektrycznego i/lub pochłaniania promieniowania rentgenowskiego i/lub podczerwonego jest rozmieszczona w obszarach kodowania o różnej grubości warstwy farby.

W jednym z korzystnych wariantów realizacji dokumentu wartościowego lub dokumentu zabezpieczonego według wynalazku farba drukarska jest fluorescencyjna. W innym korzystnym wariancie realizacji dokumentu wartościowego lub dokumentu zabezpieczonego według wynalazku farba drukarska jest fosforescencyjna. W jeszcze innym korzystnym wariancie realizacji dokumentu wartościowego lub dokumentu zabezpieczonego według wynalazku obszary kodowania są zintegrowane w postaci drukowanego obrazu. W następnym korzystnym wariancie realizacji dokument wartościowy lub dokument zabezpieczony według wynalazku ma postać kodu kreskowego. W szczególnym przypadku kod kreskowy ma postać dwuwymiarowego kodu kreskowego. W kolejnym korzystnym wariancie realizacji dokumentu wartościowego lub dokumentu zabezpieczonego według wynalazku farba drukarska co najmniej z poszczególnych obszarów kodowania, różniących się grubością warstwy farby, ma ten sam kolor, jest nieprzejrzysta i kryjąca, oraz ma grubość warstwy przy której poszczególne obszary kodowania są nierozróżnialne wizualnie. W dalszym korzystnym wariancie realizacji dokumentu wartościowego lub dokumentu zabezpieczonego według wynalazku grubość warstw farby jest najmniejsza w obszarze krawędzi podziału pomiędzy sąsiadującymi obszarami kodowania. W innym korzystnym wariancie realizacji dokumentu wartościowego lub dokumentu zabezpieczonego według wynalazku co najmniej poszczególne obszary kodowania posiadają relief powierzchniowy z submikrostrukturą. W jeszcze innym korzystnym wariancie realizacji dokumentu wartościowego lub dokumentu zabezpieczonego według wynalazku wszystkie obszary kodowania są wykonane z użyciem tej samej farby drukarskiej. W kolejnym korzystnym wariancie realizacji dokument wartościowy lub dokument zabezpieczony według wynalazku ma postać dowodu tożsamości, paszportu, nalepki zabezpieczającej na towary, banknotu, czeku, bonu lub karty wstępu.

Zgodnie z wynalazkiem kod jest wytwarzany techniką wklęsłodruku. Niezależnie od faktu, że poszczególne obszary kodowania mogą się różnić wymiarem długości i szerokości oraz wzajemnym położeniem, zgodnie z wynalazkiem poszczególne obszary kodowania mają różne grubości warstw farby. Zróżnicowane grubości warstw farby mogą być wytwarzane techniką wklęsłodruku stalorytniczego, jeśli zastosowana klisza drukarska jest wygrawerowana odpowiednio z różną głębokością.

Ponadto, istotne dla rozwiązania według wynalazku jest to, że farba drukarska zastosowana w poszczególnych obszarach kodowania, nadrukowana tam w warstwach o różnej grubości, zawiera substancje wykrywalne maszynowo, tak, że intensywność sygnału wzrasta lub maleje wraz ze wzrostem grubości warstwy farby. Umożliwia to zapewnienie cechy kodowania sprawdzalnej maszynowo przy zastosowaniu jednej i tej samej substancji wykrywalnej maszynowo, wyłącznie przez zmianę grubości warstwy farby.

Zgodnie z wynalazkiem substancjami wykrywalnymi maszynowo są substancje luminescencyjne, przewodzące prąd elektryczny i pochłaniające promieniowanie podczerwone (IR) lub promienie Roentgena, gdyż takie materiały nadają się do wykrywania bezdotykowego. Odczytywanie kodu nie powoduje więc żadnego zużycia zakodowanego dokumentu ani zużycia detektora. Ten ostatni aspekt jest szczególnie ważny zwłaszcza przy maszynowej kontroli banknotów, która jest realizowana w przypadku bardzo dużych liczb banknotów. Częste badanie dokumentów metodą dotykową prowadzi dodatkowo do powstawania na nich trwałych śladów używania. Uwidoczniałoby to drogę wędrówki detektora kodu i ujawniało położenie kodu, który w innym przypadku pozostawałby niewidoczny. Materiały luminescencyjne i przewodzące prąd elektryczny, a częściowo także pochłaniające promieniowanie podczerwone (IR), są szczególnie przydatne jako materiały kodujące, gdyż mogą bez trudu

PL 218 073 B1 stanowić domieszkę do farb drukarskich jako drobiny bez zauważalnego wpływu na ich efekt kolorystyczny. Żywość barw farb drukarskich zostaje natomiast zachowana, gdy na przykład substancje o właściwościach Iuminescencji mają bardzo słabe zabarwienie lub są w ogóle bezbarwne, albo gdy stosowane są w większości bezbarwne polimery przewodzące prąd elektryczny. Ponadto, wiele substancji luminescencyjnych, przewodzących prąd elektryczny i pochłaniających promieniowanie podczerwone (IR) lub promienie Roentgena ma tę korzystną właściwość, że ich zdolność do Iuminescencji lub przewodzenia prądu elektrycznego lub pochłaniania promieniowania jest zachowywana na niezmienionym poziomie przez długi czas i cecha ta nie może być ani zmieniona ani wyeliminowana wpływami zewnętrznymi.

Materiały przewodzące prąd elektryczny, jakie mogą być użyte, to korzystnie drobiny miki pokryte warstewką przewodzącą prąd elektryczny. Odpowiednim materiałem absorbującym promienie Roentgena jest na przykład siarczan baru. Materiałami pochłaniającymi promieniowanie podczerwone, jakie można zastosować, są absorbery organiczne, na przykład należące do grupy ftalocyjanianów i absorbery nieorganiczne, na przykład węgiel w postaci sadzy lub grafitu.

Bezdotykowy pomiar kodowania opartego na przewodnictwie prądu elektrycznego jest dokonywany albo indukcyjnie, albo pojemnościowo, przy czym mierzony sygnał zmienia się. Bezstykowy pomiar kodowania luminescencyjnego jest dokonywany zazwyczaj przy pomocy promieniowania wzbudzającego kierowanego w stronę kodu oraz czułego na promieniowanie Iuminescencyjne detektora promieniowania, przy czym mierzony sygnał zmienia się proporcjonalnie do zmiany intensywności promieniowania luminescencyjnego kodu z grubością warstwy farby. To samo odnosi się do kodu opartego na pochłanianiu promieni Roentgena, tyle, że wtedy zamiast promieniowania wzbudzającego stosowane są promienie Roentgena. Im grubsza jest warstwa farby zawierającej substancje absorbujące, tym bardziej osłabiane jest natężenie promieniowania Roentgena. Podobnie, przy zastosowaniu absorberów IR (podczerwieni) osłabiane jest promieniowanie podczerwone.

W porównaniu do opisanego powyżej kodu z obszarami kodowania złożonymi z różnych farb drukarskich, niniejszy wynalazek ma tę zaletę, że dla wytworzenia kodu wymagana jest tylko jedna substancja wykrywalna maszynowo. Upraszcza to zarówno wytwarzanie kodu, jak i jego sprawdzanie, bowiem konieczne jest testowanie zawsze tylko jednego określonego parametru, a mianowicie opór elektryczny w przypadku kodu opartego na przewodnictwie elektrycznym, oraz natężenie promieniowania pojedynczej długości fali w przypadku kodu opartego na Iuminescencji lub absorpcji promieniowania. Nie wyklucza to oczywiście stosowania w kodzie także farb drukarskich o różnych właściwościach luminescencyjnych, tak, że na przykład różne obszary kodowania dają odpowiedź i mogą być widoczne w zależności od długości fali promieniowania wzbudzającego.

Luminescencyjne farby drukarskie, jakie mogą być użyte, są przede wszystkim farbami fotoluminescencyjnymi, a zwłaszcza zawierającymi substancje fluorescencyjne, które wykazują luminescencję praktycznie tylko podczas wzbudzenia, a także zawierającymi substancje fosforescencyjne, które kontynuują świecenie jeszcze przez pewien czas po ustaniu wzbudzania.

Zmienianie grubości warstwy farby następuje przy pomocy techniki wklęsłodruku i przez grawerowanie klisz drukarskich ze zmienną głębokością. Kompletny kod może być zatem wygrawerowany na pojedynczej kliszy drukarskiej tak, że dla wszystkich kodów drukowanych z użyciem tej kliszy poszczególne obszary kodowania zajmują dzięki temu względem siebie dokładnie to samo położenie. Kody można więc nie tylko wytworzyć w jednym cyklu drukarskim z zachowaniem dokładnej powtarzalności, ale można też wytwarzać je w bardzo dużych liczbach bez znacznego wysiłku technicznego. Ponieważ różne obszary kodowania nie mogą na siebie nachodzić, wszystkie te obszary kodowania są w sposób pewny odróżnialne od siebie nawzajem. Oprócz zmienności grubości warstwy farby poszczególne obszary kodowania mogą różnić się wymiarami i rozmieszczeniem. W ten sposób można wytworzyć praktycznie nieograniczoną liczbę różnych kodów.

Korzystnie, grubości warstw farby w sąsiadujących z sobą obszarach kodowania nie zachodzą na siebie, ale przechodzą przez wartość minimalną w obszarze linii rozgraniczających obszary kodowania. Pozwala to na wyraźne odseparowanie od siebie poszczególnych obszarów kodowania. Niewielki odstęp oddzielający sąsiadujące z sobą zakodowane obszary jest tak wąski, że wzrokowo jest on niedostrzegalny. Konsekwencją tego jest to, że sąsiadujące ze sobą obszary kodowania nie mogą być rozróżnione wzrokowo, gdy oba obszary są zadrukowane tą samą kryjącą farbą drukarską, ale mogą być precyzyjnie rozróżnione na przykład ze względu na różne natężenie luminescencji.

W dokumencie WO 00/20216 opisano, jak można techniką wklęsłodruku wytworzyć bezpośrednio sąsiadujące ze sobą, ale niezachodzące jeden na drugi, obszary zadrukowane warstwą farby

PL 218 073 B1 drukarskiej o różnych grubościach. Zgodnie z tym opisem, do wytworzenia sąsiadujących z sobą obszarów zadrukowanych farbą, odpowiadające im powierzchnie wygrawerowane na kliszy drukarskiej są rozdzielane krawędzią podziałową, przy czym krawędź podziałowa jest ostro zakończona na poziomie powierzchni kliszy drukarskiej. Sąsiadujące zadrukowane farbą obszary dokumentów zadrukowanych w ten sposób przechodzą przez wartość minimalną grubości warstwy farby w obszarze granicznym. Linia rozgraniczająca jest tak delikatna, że rozpoznawalna jest tylko przy użyciu szkła powiększającego. Klisze drukarskie konieczne do wytworzenia takich sąsiadujących z sobą zadrukowanych farbą obszarów są grawerowane przy pomocy rylca rotacyjnego, który korzystnie ma kąt nachylenia odpowiadający kątowi nachylenia, który ma być wytworzony na krawędzi podziałowej. W ten sposób obszary grawerowane są wykonywane w kliszy drukarskiej. Tak precyzyjne struktury grawerowane nie mogą być wytworzone konwencjonalnymi metodami trawienia.

Dodatkowo, możliwe jest wytworzenie wielkopowierzchniowych obszarów kodowania techniką wklęsłodruku przez podzielenie konkretnego interesującego obszaru grawerowanej kliszy na obszary cząstkowe, rozdzielone wzajemnie krawędziami podziałowymi umieszczonymi w wygrawerowanych obrazach. Krawędzie podziałowe mogą być ostro zakończone na poziomie powierzchni kliszy drukarskiej albo mogą tworzyć wzór na bazie wygrawerowanego obszaru, przy czym służą one jako „pułapki” na farbę drukarską. W każdym przypadku warstwa farby nadrukowana na dokumencie ma delikatną strukturę powierzchni, która jest bardzo trudna do wykrycia wzrokowego bez użycia szkła powiększającego. Obserwator ma zatem wrażenie jednorodnego, wielkopowierzchniowego nadruku kolorowego. Wytwarzanie takich grawerowanych klisz i drukowanych z ich użyciem dokumentów opisano w WO 00/20217.

Niemożliwe jest wytworzenie wklęsłodrukowych klisz drukarskich dla dużych obszarów zadrukowywanych farbą z uzyskiwaniem efektu jednorodności barwnej przy zastosowaniu innych technik grawerowania.

Jednakże nie jest niezbędne, aby poszczególne obszary kodu bezpośrednio z sobą sąsiadowały lub do siebie przylegały. W szczególności, w przypadkach, gdy obiekt zaopatrzony w kod w czasie kontroli jest przemieszczany z dużą prędkością, na przykład przy maszynowym sprawdzaniu banknotów, celowe może być wystawienie poszczególnych obszarów kodowania na wyraźnie odseparowaną pozycję. W skrajnych przypadkach poszczególne obszary kodowania mogą nawet być umieszczone na przeciwległych krawędziach obiektu lub dokumentu.

Zastosowanie farb drukarskich zawierających substancje fluorescencyjne lub przewodzące prąd elektryczny lub absorbujących promienie Roentgena lub promieniowanie podczerwone, które nie wywierają wpływu na efekt barwny farby drukarskiej, ma tę zaletę, że w sposób nie rzucający się w oczy kod może być zintegrowany z nadrukowanym obrazem poprzez nadrukowywanie poszczególnych obszarów, lub nawet całości obrazu, maszynowo odczytywalną farbą drukarską.

W szczególności możliwe jest integrowanie kodu z wyglądającym jednorodnie dużym obszarem barwnym, na przykład w postaci kodu kreskowego nieodróżnialnego wzrokowo od otoczenia. Możliwe jest też wytworzenie dwuwymiarowego kodu kreskowego, co znacznie podwyższa potencjalną liczbę różnych wariantów kodu.

Gdy poszczególne obszary kodowania mają być wzrokowo nierozróżnialne, korzystne jest drukowanie obszarów kodowania przy użyciu kryjącej, nieprzejrzystej i mającej tę samą barwę farby drukarskiej, przy czym warstwy farby muszą być dobierane pod względem grubości tak, aby miały na tyle dużą grubość, by stwarzać wrażenie jednorodnego efektu barwnego.

Materiałem podkładu, na którym nadrukowany jest kod, może być dowolny materiał nadający się do drukowania techniką wklęsłodruku. Korzystnie stosowany jest tak zwany papier zabezpieczony. Powierzchnia takiego papieru nie tylko cechuje się chropowatością poprawiającą transfer farby drukarskiej z kliszy drukarskiej na powierzchnię podkładu, ale również posiada dalsze nadające autentyczność cechy trudne do podrobienia, na przykład znaki wodne i włókna zabezpieczające.

W dalszej części opisu wynalazek objaśniono na przykładzie, z odniesieniem do załączonych figur rysunku, które przedstawiają:

Fig. 1 - kod według wynalazku, w postaci kodu kreskowego;

Fig. 2 - kod według wynalazku, w postaci dwuwymiarowego kodu kreskowego;

Fig. 3 - szczegół przekroju przez dokument zaopatrzony w kod kreskowy zgodny z Fig. 2;

Fig. 4a - dokument z kodem kreskowym całopowierzchniowym;

Fig. 4b - szczegół przekroju przez dokument z Fig. 4a;

Fig. 5a - dokument z kodem kreskowym całopowierzchniowym;

PL 218 073 B1

Fig. 5b - szczegół przekroju przez dokument z Fig. 5a;

Fig. 6 - kod kreskowy z filigranowymi liniami sygnałowymi;

Fig. 7a - kod zintegrowany z wydrukowanym obrazem;

Fig. 7b - szczegół przekroju przez podłoże, na którym jest wydrukowany obraz zgodny z Fig. 7a;

Fig. 1 przedstawia kod odpowiadający pierwszemu wariantowi realizacji niniejszego wynalazku, mający formę kodu kreskowego złożonego z sekwencji różnorodnie rozstawionych kresek o zmiennej szerokości. Kod kreskowy jest nadrukowany techniką wklęsłodruku przy użyciu luminescencyjnej farby drukarskiej, jednakowej dla wszystkich kresek. Jeśli zachodzi taka konieczność, poszczególne kreski mogą być również nadrukowane przy użyciu różnych farb, zwłaszcza nie mających właściwości luminescencji. Kreski 2 różnią się od kresek 3 grubością swoich warstw farby. Przy użyciu odpowiedniego czujnika, który przy pomocy odpowiedniego promieniowania wzbudzającego wzbudza Iumin escencyjne substancje zawarte w warstwie farby, oraz który przy pomocy odpowiedniego detektora promieniowania odbiera luminescencyjne promieniowanie farby, kreska kodu 1 może być wykrywana w każdym wymiarze i dekodowana. Grubość warstwy poszczególnych kresek 2 i 3 stanowi tu, można powiedzieć, „trzeci wymiar” i jest proporcjonalna do natężenia wykrytego promieniowania. Potencjalny fałszerz zazwyczaj nie spodziewa się istnienia tego trzeciego wymiaru i nie jest w stanie łatwo go wykryć.

Fig. 2 przedstawia inny wariant realizacji kodu według wynalazku jako dwuwymiarowego kodu kreskowego. Poszczególne obszary kodowania mają kształt kwadratów, ale mogą mieć jakikolwiek pożądany kształt i nie muszą być koniecznie rozmieszczane w regularnej siatce. Dwuwymiarowy kod kreskowy ma wolne obszary pośrednie 5 i zadrukowane obszary kodowania 2, 3 i 4, przy czym obszary kodowania 2, 3 i 4 są drukowane techniką wklęsłodruku w jednym cyklu drukarskim z użyciem tej samej farby drukarskiej, a różnią się grubościami warstwy farby.

Fig. 3 przedstawia kod 1 z Fig. 2 na dokumencie w przekroju wzdłuż linii III-III. Można zauważyć, że obszary kodowania 2, 3 i 4 różnią się grubościami warstw farby. Obszary kodowania są dodatkowo wyraźnie oddzielone od siebie nawzajem, gdyż grubość warstwy farby w każdym z sąsiadujących obszarów kodowania zmniejsza się do minimum na każdej linii rozgraniczającej. Co więcej, powierzchnie warstw farby poszczególnych obszarów kodowania mają delikatną strukturę 6, co wynika z faktu, że bazowa powierzchnia odpowiadającego wygrawerowanego obszaru kliszy drukarskiej, za pomocą której nadrukowany jest kod, również ma odpowiednio delikatną strukturę w formie linii podziałowych. Jak wyjaśniono na wstępie, technika linii podziałowych umożliwia tworzenie sąsiadujących z sobą kodowanych obszarów, które mają jednorodny wygląd pod względem barwy oraz duże wymiary powierzchni wyraźnie przekraczające 1 milimetr kwadratowy, a długość krawędzi większą niż 0,5 milimetra, jak to pokazano na Fig. 3.

Fig. 4a przedstawia dokument 10 z kodem 1 w postaci kodu kreskowego wydrukowanego z użyciem farby luminescencyjnej. Kod kreskowy jest utworzony na całej przestrzeni, czyli obszary pomiędzy kreskami kodu są również zadrukowane warstwą tej samej farby luminescencyjnej, ale może być ona wzrokowo dobrze odróżniona od krawędzi podziałowych ze względu na swoją małą nieprzezroczystość i małą grubość warstwy.

Fig. 4b przedstawia dokument z Fig. 4a, jako szczegół w przekroju; wyraźnie widać różne grubości warstw farby. Zadrukowane cienko obszary pośrednie 5 pomiędzy kreskami stanowiącymi obszary kodowania 3 i 4 wszystkie mają tę samą grubość warstwy i w związku z tym przy odczycie m aszynowym sygnałów pomiarowe są kwalifikowane jako odstępy między tworzącymi kod kreskami st anowiącymi obszary kodowania 3 i 4. Grubość warstw farby tworzących kod kresek stanowiących obszary kodowania 3 i 4 jest dobierana tak, aby była wystarczająco duża dla zapewnienia maksymalnego nasycenia barwy i wytworzenia tym samym tego samego optycznie efektu barwnego, nie do rozpoznania przez ewentualnego fałszerza. Kreski stanowiące obszary kodowania 3 i 4 są w tym przypadku rozmieszczone równomiernie, co sprawia, że potencjalny fałszerz w pierwszej chwili będzie sądzić, iż ma do czynienia z regularną siatką jasno-ciemną. Tymczasem przeznaczona do utajnienia informacja jest zakodowana zróżnicowanymi grubościami warstw farby w poszczególnych kreskach. Różnice między kreskami stanowiącymi obszary kodowania 3 i 4 mogą być rozpoznane tylko przy pomocy odpowiednich czujników na podstawie różnego natężenia promieniowania luminescencyjnego.

Fig. 5a przedstawia inny wariant realizacji wynalazku. Tu także kod 1 jest kodem kreskowym, zgodnie z tym, co przedstawiono na Fig. 5b. W widoku z góry (Fig. 5a) widać jednak, że poszczególne kreski na dokumencie są wzajemnie nie do rozróżnienia, bowiem dobrana farba drukarska, obecna we wszystkich obszarach kodowania 2, 3, 4, jest nieprzejrzysta, a ponadto ma tak minimalną grubość

PL 218 073 B1 warstwy, że wywołany nią wizualny efekt barwny jest identyczny. Obserwator widzi więc obszar kolorystycznie jednorodny, choć w rzeczywistości ma przed sobą kod kreskowy, którego kreski są zróżnicowane nie tylko grubościami warstwy farby drukarskiej, ale także wymiarem szerokości. Stosownie do tego mierzony sygnał zmienia się zarówno w zależności od poziomu natężenia promieniowania, jak i od czasu trwania sygnału o określonym natężeniu, gdy w czasie pomiaru kod jest przeprowadzany ze stałą prędkością przez czytnik czujnika.

Fig. 6 przedstawia dalszą możliwą postać realizacji wynalazku, wcześniej już opisaną w związku z Fig. 1, zgodnie z którą kod 1 jest wydrukowany jako kod kreskowy z kreskami o zróżnicowanej grubości warstwy farby. Początek i koniec kreski są odpowiednio oznakowane filigranowymi liniami sygnałowymi 7 i 8, które są wytworzone w czasie operacji druku przy pomocy tej samej grawerowanej kliszy drukarskiej, co i sam kod. Fakt wytworzenia obszarów grawerowanych przy pomocy tej samej kliszy drukarskiej dla kodu 1 i dla linii sygnałowych 7 i 8 zapewnia, że kod 1 i linie sygnałowe 7 i 8 są ze sobą dokładnie zgrane. Dokument zaopatrzony w taki nadruk może więc być kontrolowany wizualnie pod kątem tego, czy linie sygnałowe 7 i 8 dokładnie odpowiadają kreskom kodu 1. Linie sygnałowe 7 i 8 pełnią też drugą funkcję. Linie sygnałowe 7 i 8 są nadrukowane z użyciem farby drukarskiej zawierającej substancje o określonych właściwościach, a więc są maszynowo odczytywalne i mogą być wykrywane czujnikiem 20, który w ten sposób wykrywa początek i koniec każdej kreski, gdy kod jest przemieszczany pod czujnikiem 20 w kierunku strzałki. Sam kod kreskowy jest odczytywany przez drugi czujnik 21, natomiast w urządzeniu analizującym 22, połączonym z czujnikami 20 i 21, dokonywane jest sprawdzenie, czy taktowanie wykryte czujnikiem 20 pozostaje w korelacji z kolejnością kresek kodu kreskowego odczytanego przez czujnik 21.

Fig. 7a przedstawia dalszą możliwą postać realizacji wynalazku, w której kod jest zintegrowany w nadrukowanym obrazie 30. W pokazanym wariancie realizacji nadrukowany obraz to ciąg cyfr, w którym każda cyfra ma otaczające ją obramowanie. Jak wyjaśniono w nawiązaniu do poprzednich wariantów realizacji, dobór odpowiedniej barwy i dostosowanie grubości warstwy farby zapewniają, że obramowanie i cyfra otoczona przez to obramowanie są wizualnie nierozróżnialne. Ponieważ jednak grubości warstwy farby cyfr i/lub obramowań otaczających cyfry są różne, nadrukowany obraz zawiera kod, odczytywalny tylko przy pomocy maszyny.

Jeśli na przykład podkład zaopatrzony w nadrukowany obraz 30 jest oglądany wzdłuż traktu pomiarowego 31 w przekroju, wówczas, tak jak to przedstawiono na Fig. 7b, można zauważyć, że istnieje charakterystyczny układ zadrukowanych obszarów kodowania 2 i 3 o zróżnicowanych grubościach warstw farby. Kod jest utworzony przez tę sekwencję grubości warstw i może być wykryty za pomocą odpowiedniego czujnika i oceniany pod kątem tego, czy na przykład zastosowano luminescencyjną lub przewodzącą prąd elektryczny farbę drukarską.

Poza wskazaną wprost zawartością substancji o określonych cechach, każdy z kodów według wynalazku przedstawionych na figurach rysunku może również zawierać jedną z substancji o cechach specjalnych wybranych z grupy substancji luminescencyjnych, przewodzących prąd elektryczny, absorbujących promieniowanie Roentgena lub podczerwone.

Chociaż szczególną zaletą wynalazku jest to, że do wytworzenia kodu konieczna jest jedna tylko farba drukarska wykazująca cechy Iuminescencji i/lub przewodnictwa prądu elektrycznego i/lub zdolności pochłaniania promieni Roentgena i/lub promieniowania podczerwonego, zastosowanie innych farb drukarskich może także przynieść korzyści.

Przykładowo, stosując drukowanie z wykorzystaniem wzorników można zadrukować obszary w otoczeniu faktycznego kodu z wykorzystaniem w szczególności wizualnie identycznej farby drukarskiej, ale nie zawierającej substancji wykazujących cechy specjalne. Z jednej strony maskuje to położenie kodu na dokumencie, z drugiej zaś strony czyni go znacznie trudniejszym do sfałszowania, ponieważ przy próbie skopiowania kodu i jego otoczenia wykonanego w dwóch odrębnych operacjach druku, nadruk kodu musiałby być wykonany z użyciem farby zawierającej substancję o cechach specjalnych musiałby być wykonany dokładnie z zachowaniem registru w stosunku do nadruku otoczenia wykonanego z użyciem zwykłej farby. Osiągnięcie wymaganej dokładności dopasowania nie jest jednak możliwe do uzyskania w przypadku dwóch następujących po sobie operacji druku.

Claims (21)

1. Kod wytworzony techniką wklęsłodrukową i składający się z obszarów kodowania o różnej grubości warstwy farby drukarskiej, znamienny tym, że farba drukarska wykazująca własności Iuminescencyjne i/lub przewodnictwa elektrycznego i/lub pochłaniania promieniowania rentgenowskiego i/lub podczerwonego jest rozmieszczona w obszarach kodowania (2, 3, 4) o różnej grubości warstwy farby.

2. Kod według zastrzeżenia 1, znamienny tym, że farba drukarska jest fluorescencyjna.

3. Kod według zastrzeżenia 1 albo 2, znamienny tym, że farba drukarska jest fosforescencyjna.

4. Kod według jednego z zastrzeżeń od 1 do 3, znamienny tym, że obszary kodowania (2, 3, 4) są zintegrowane w postaci drukowanego obrazu (30).

5. Kod według jednego z zastrzeżeń od 1 do 4, znamienny tym, że ma postać kodu kreskowego.

6. Kod według zastrzeżenia 5, znamienny tym, że kod kreskowy ma postać dwuwymiarowego kodu kreskowego.

7. Kod według jednego z zastrzeżeń od 1 do 6, znamienny tym, że farba drukarska co najmniej z poszczególnych obszarów kodowania (2, 3, 4), różniących się grubością warstwy farby, ma ten sam kolor, jest nieprzejrzysta i kryjąca, oraz ma grubość warstwy przy której poszczególne obszary kodowania są nierozróżnialne wizualnie.

8. Kod według jednego z zastrzeżeń od 1 do 7, znamienny tym, że grubość warstw farby jest najmniejsza w obszarze krawędzi podziału pomiędzy sąsiadującymi obszarami kodowania (2, 3, 4).

9. Kod według jednego z zastrzeżeń od 1 do 8, znamienny tym, że co najmniej poszczególne obszary kodowania (2, 3 i 4) posiadają relief powierzchniowy z submikrostrukturą (6).

10. Kod według jednego z zastrzeżeń od 1 do 9, znamienny tym, że wszystkie obszary kodowania (2, 3, 4) są wykonane z użyciem tej samej farby drukarskiej.

11. Dokument wartościowy lub dokument zabezpieczony, zawierający kod wytworzony techniką wklęsłodruku i składający się z obszarów kodowania o różnej grubości warstwy farby drukarskiej, znamienny tym, że farba drukarska wykazująca własności Iuminescencyjne i/lub przewodnictwa elektrycznego i/lub pochłaniania promieniowania rentgenowskiego i/lub podczerwonego jest rozmieszczona w obszarach kodowania (2, 3, 4) o różnej grubości warstwy farby.

12. Dokument wartościowy lub dokument zabezpieczony według zastrzeżenia 11, znamienny tym, że farba drukarska jest fluorescencyjna.

13. Dokument wartościowy lub dokument zabezpieczony według zastrzeżenia 11 albo 12, znamienny tym, że farba drukarska jest fosforescencyjna.

14. Dokument wartościowy lub dokument zabezpieczony według jednego z zastrzeżeń od 11 do 13, znamienny tym, że obszary kodowania (2, 3, 4) są zintegrowane w postaci drukowanego obrazu (30).

15. Dokument wartościowy lub dokument zabezpieczony według jednego z zastrzeżeń od 11 do 14, znamienny tym, że ma postać kodu kreskowego.

16. Dokument wartościowy lub dokument zabezpieczony według zastrzeżenia 15, znamienny tym, że kod kreskowy ma postać dwuwymiarowego kodu kreskowego.

17. Dokument wartościowy lub dokument zabezpieczony według jednego z zastrzeżeń od 11 do 16, znamienny tym, że farba drukarska co najmniej z poszczególnych obszarów kodowania (2, 3, 4), różniących się grubością warstwy farby, ma ten sam kolor, jest nieprzejrzysta i kryjąca, oraz ma grubość warstwy przy której poszczególne obszary kodowania są nierozróżnialne wizualnie.

18. Dokument wartościowy lub dokument zabezpieczony według jednego z zastrzeżeń od 11 do 17, znamienny tym, że grubość warstw farby jest najmniejsza w obszarze krawędzi podziału pomiędzy sąsiadującymi obszarami kodowania (2, 3, 4).

19. Dokument wartościowy lub dokument zabezpieczony według jednego z zastrzeżeń od 11 do 18, znamienny tym, że co najmniej poszczególne obszary kodowania (2, 3 i 4) posiadają relief powierzchniowy z submikrostrukturą (6).

20. Dokument wartościowy lub dokument zabezpieczony według jednego z zastrzeżeń od 11 do 19, znamienny tym, że wszystkie obszary kodowania (2, 3, 4) są wykonane z użyciem tej samej farby drukarskiej.

PL 218 073 B1

21. Dokument wartościowy lub dokument zabezpieczony według jednego z zastrzeżeń od 11 do 20, znamienny tym, że ma postać dowodu tożsamości, paszportu, nalepki zabezpieczającej na towary, banknotu, czeku, bonu lub karty wstępu.