Znany jest wyrób rur z azbesto-cemen¬ tu sposobem owijania lub przez odlewanie przy uzyciu specjalnych urzadzen i innych drogich srodków pomocniczych. Przy spo¬ sobie owijania materjal azbesto-cementowy owija sie cienka warstwa dookola walca, odpowiadaj acego kazdorazowo przeswito¬ wi wyrabianej rury. Liczba warstw odpo¬ wiada kazdorazowo zadanej grubosci scian¬ ki.Sposób ten jednak pozwala na wyrób rur tylko scisle cylindrycznych bez kieli¬ chów lub kolnierzy i jest bardzo drogi z powodu duzego nakladu czasu i duzego zu¬ zycia materjalów pomocniczych, jak rów¬ niez z powodu koniecznych do tego urza¬ dzen specjalnych. Oprócz tego przez samo tylko owijanie materjal nie moze byc tak sprasowany, jak to jest potrzebne do wy¬ twarzania zupelnie scislej masy o duzej wytrzymalosci, zwlaszcza przy wyrobie rur na wysokie cisnienie. Inne znane sposoby wykazuja wady z powodu podobnych oko¬ licznosci, zwlaszcza jednak z powodu nie¬ równomiernego rozmieszczenia materjalu azbesto-cementowego i z powodu nieodpo¬ wiedniego uwarstwienia wlókien azbesto¬ wych, przez co materjal rur wytworzonych nie jest wystarczajaco jednolity.Wady powyzsze usuwa sposób wyroburur wedlug wynalazku niniejszego, wedlug którego rury bez kolnierzy i kielichów lub rtfry kolnierzowe i kielichowe lub inne o- kragle ksztaltki' rurowe wyrabia sie w od¬ powiednio dostosowanych do tego formach pod wysokiem cisnieniem przy jednocze- snem obracaniu sie formy podczas stlacza- nia materjalu; Wtlaczanie materjalu do formy prze¬ prowadza sie najlepiej zapomoca hydrau¬ licznego urzadzenia tloczacegp, przyczepi forme obraca sie jednoczesnie zapomoca odpowiednio dostosowanego przyrzadu.Uzyskuje sie w ten sposób równomierne rozmieszczenie wprowadzonego materjalu i prawidlowe ulozenie wlókien azbesto¬ wych, co jest potrzebne do osiagniecia du¬ zej wytrzymalosci i odpornosci rur i ksztal¬ tek na zwiekszone naprezenia. Sposób mo¬ ze byc tez przeprowadzany takf iz konce rury, po ukonczeniu wtlaczania materjalu do formy, sa poddawane koncowemu sci¬ skaniu osiowemu zapomoca pras dodatko¬ wych,przez co zwieksza sie wytrzymalosc materjalu rury przy jednoczesnem doklad- nem normowaniu dlugosci rury. Sposób mo¬ ze byc uzyty tez do zaopatrywania rur, w stanie niezwiazanym, otrzymanych w do¬ wolny sposób, dodatkowo w kielichy, kol¬ nierze i inne ksztaltki rurowe.Na rysunku przedstawiono na fig. 1 ty¬ tulem przykladu postac wykonania urza¬ dzenia do wykonywania sposobu wedlug wynalazku — w przekroju podluznym. Fig. 2 przedstawia przekrój przez plaszcz for¬ my z rdzeniem i przestawnemi pierscienia¬ mi, regulujacemi wyplyw cieczy.Urzadzenie do wykonywania sposobu wedlug wynalazku w przedstawionym przy¬ kladzie wykonania sklada sie z prasy 1, doprowadzajacej materjal i pracujacej pod cisnieniem hydraulicznem, z przesuwnego urzadzenia napedowego 2, z dwudzielnego plaszcza 3, z formy wraz z rdzeniem 4 i z posredniej czesci 5, doprowadzajacej ma¬ terjal, która stosuje sie, odpowiednio do wielkosci wykonywanych rur lub ksztaltek, o róznych wielkosciach.Prasa 1, doprowadzajaca mater jal, sta¬ nowi beben, w którym porusza sie tlok 6 pod cisnieniem hydraulicznem, wytwarza- nem w oddzielnej pompie tloczacej. Nad bebnem prasy / znajduje sie zbiornik 7 ma¬ terjalu z zaworem 8. Urzadzenie napedo¬ we 2, z powodu koniecznosci wyjmowania i zakladania dwudzielnego plaszcza 3 i rdze¬ nia 4 fprmy, jest wykonane przesuwnie i moze byc unieruchomiane. Tarcze zebata 9 porusza silnik zapomoca odpowiedniej przekladni. Rdzen 4 jest osadzony w lozy¬ skach z jednej strony w osi urzadzenia na¬ pedowego 2, a z drugiej strony w posred¬ niej czesci 5, doprowadzajacej materjal.Dwudzielny plaszcz 3 formy jest przymo¬ cowany z jednej strony do tarczy zebatej 9 w sposób ulatwiajacy odejmowanie go, a z drugiej strony jest osadzony obrotowo w czesci posredniej 5. Plaszcz 3 formy jest zaopatrzony na calej powierzchni cylin¬ drycznej w male otworki 10, rozmieszczone równomiernie, a wewnatrz jess wylozony siatka 11, aby woda, podczas wtlaczania materjalu do formy, mogla swobodnie od- ciekac nazewnatrz.Po zalozeniu odpowiednio obranego pla¬ szcza 3 i rdzenia 4 formy oraz czesci po¬ sredniej 5 pomiedzy urzadzenie napedowe 2 i prase 1, doprowadzajaca material* la¬ duje sie najpierw materjal do zbiornika 7 i wprowadza go przez zawór 8 do bebna prasy w takiej tylko ilosci, która jest po¬ trzebna do wytworzenia rury lub ksztaltki rurowej. Nastepnie zamyka sie zawór 8 i wtlacza materjal azbesto-cementowy tlo¬ kiem 6, dzialajacym pod cisnieniem hydrau¬ licznem, z bebna prasy 1 poprzez czesc posrednia w przestrzen pomiedzy plaszcz 3 i rdzen 4 formy. Podczas wtlaczania mate¬ rjalu obraca sie plaszcz 3 formy, przez co uzyskuje sie wewnatrz formy równomierne rozmieszczenie materjalu, przy jeditocze- snem odpowiedniem ulozeniu wlókien a- _ 2 —zbestowych i ich zwiazaniu- Gdy przestrzen formy zostanie wypelniona materjalem, sciska sie go w dalszym ciagu, przyczem woda, wydzielajaca sie z materjalu, moze uchodzic przez sito 11 o drobnych oczkach i przez male otworki 10 plaszcza 3 formy.Sito 11 o drobnych oczkach powoduje z jednej strony przy obrocie formy zabiera¬ nie wlókien azbestowych i wlasciwe ich u- kladanie, a z drugiej strony uniemozliwia wydostawanie sie materjalu przez otworki 10.W dalszym ciagu pracy odsuwa sie tlok 6 zapomoca cisnienia hydraulicznego zpo- wrotem, podpiera plaszcz 3 formy, odsuwa kolnierz prowadniczy 72, nastepnie oddzie¬ la przez odciecie sprasowana rure od ma¬ terjalu, znajdujacego sie jeszcze w czesci posredniej 5, ponownie nasuwa sie kolnierz prowadzacy 12, poczem, po odsunieciu u- rzadzenia napedowego 2, uwalnia sie plaszcz 3 od kolnierza 12, odlacza tarcze zebata 9 od plaszcza 3 formy, zdejmuje dwudzielny plaszcz, a rure, znajdujaca sie na rdzeniu 4, przenosi sie wraz z nim do urzadzenia kalandrowego, w celu zewnetrz¬ nego wygladzenia i zdjecia gotowej rury z rdzenia. Po odpowiedniem oczyszczeniu u- rzadzenia powtarza sie ten sam zabieg wy¬ robu nastepnej rury wzglednie ksztaltki ru¬ rowej.W celu umozliwienia wykonania wyzej opisanego przebiegu pracy i umozliwienia odsuniecia formy 3, po wykonaniu rury, od posredniej czesci 5, urzadzenie napedowe 2 wraz z silnikiem jest umieszczone na ply¬ cie podstawowej 22A która daje sie przesu¬ wac na krazkach 23 i torze 24 i jest unie- ruchomiana zapomoca oporów 25, przymo¬ cowanych do toru 24.Na plycie podstawowej 22 umieszczony jest stól 26, podnoszony i opuszczany "za¬ pomoca cisnienia wody lub w inny sposób, który podczas wyrobu rury zajmuje polo¬ zenie pod plaszczem 3 formy, jak wskazu¬ je fig. 1. Po wykonaniu rury stól 26 zostaje uniesiony tak wysoko, az plyta stolu do¬ tknie plaszcza 3 formy, poczem po zwolnie¬ niu polaczen miedzy plaszczem 3 i czescia posrednia 5 i po usunieciu oporów 25 plyta podstawowa moze byc usunieta, a na jej miejsce wprowadza sie na drugiej plycie nowa przygotowana forme, az do zetkniecia sie i polaczenia jej z czescia posrednia 5.W celu uzyskania duzej wytrzymalosci rury i doskonalego wykonania kielichów i kolnierzy przy prawidlowej dlugosci rury, konce rur wzglednie kielichy i kolnierze w przedstawionym przykladzie wykonania sciska sie ponownie zapomoca specjalnych pras pierscieniowych, wbudowanych w u^ rzadzenie. W tym celu czesc posrednia 5 jest zaopatrzona w walcowa przestrzen pierscieniowa, w której znajduje sie pier¬ scien 13 prasy i pierscienie uszczelniajace 14. W razie wprowadzenia do przestrzeni 15 cieczy pod cisnieniem pierscien 13 zosta¬ je docisniety do kielicha rury, przez co ma- terjal jeszcze bardziej zostaje stloczony.W podobny sposób jest umieszczone na osi urzadzenia napedowego 2 dodatkowe u- rzadzenie stlaczajace, skladajace sie z pierscienia 16 prasy i pierscieni uszczelnia¬ jacych 17. Do przestrzeni 18 wprowadza sie ciecz pod cisnieniem, przez co pierscien 16 cisnie na koniec rury i materjal zostaje sprasowany dodatkowo.W celu uzyskania doskonalego i równo¬ miernego sprasowania materjalu w naj¬ bardziej skrajnych konciach rury, plaszcz 3 formy jest zaopatrzony w pierscienie 19, które mozna przesuwac w czasie obrotu for¬ my. Pierscienie 19 przykrywaja otworki 10, umieszczone w równoleglych plaszczyznach promieniowych.Na pierscieniach 19 znajdttfa sie rów¬ niez otwo*y,l1ttfflieszczone w takich samych odleglosciach, jak na plaszczu 3 formy, tak ze przez obrót pierscieni 19 otworki 10 mo¬ ga byc otwierane wzglednie zamykane. Za¬ pomoca recznej dzwigni 20 i wystepów, po¬ laczonych z pierscieniami 19, mozna te pier- — 3 —scienie przestawiac tak, iz otwory w pla¬ szczu 3 formy otwiera sie stopniowo od strony konca rury w strone kielicha lub od¬ wrotnie dopiero po napelnieniu formy, przez co nastepuje stopniowo calkowite od* Wodnienk materialu dopiero po koncowem jego sprasowaniu.Wyrób rur róznych dlugosci mozna uzy¬ skac przez wlozenie do formy pierscienia ograniczajacego 2/« PL