Znane jest otrzymywanie zapomoca srodków mechanicznych ze skóry zwierze¬ cej, a zwlaszcza skóry, która byla trakto¬ wana srodkami chemicznemi, np. mlekiem wapiennem, produktów, które zawieraja wlókna wzglednie wiazki wlókien w postaci swobodnie ulozonej. Tego rodzaju produk¬ ty mozna przerabiac na skóre sztuczna i in¬ ne wyroby. Dalsza przeróbka tego rodzaju materjalu wlóknistego odbywala sie do¬ tychczas zwykle w polaczeniu z otrzymy¬ waniem takiego materjalu.Wynalazek niniejszy polega na prze¬ prowadzaniu otrzymanego ze skóry zwie¬ rzecej materjalu wlóknistego w postac, na¬ dajaca sie do suszenia, przechowywania i transportu. Doswiadczenia wykazaly, ze przy stosowaniu zwyklych sposobów susze¬ nia takiego materjalu, np. suszenia na po¬ wietrzu, przepuszczania przez materjal o- grzanego powietrza lub doprowadzania cie¬ pla w inny sposób, nie mozna otrzymac pro¬ duktów, nadajacych sie do powyzej wspo¬ mnianych celów. Wlókna podlegaja bo¬ wiem w takich przypadkach mniej lub bar¬ dziej daleko idacym niepozadanym zmia¬ nom, np. odnosnie do kierunku ich ulozenia, co powoduje zrogowacenie wlókien oraz niepozadane zlepianie sie wlókien ze soba.Sklonnosc materjalu wlóknistego do po¬ dlegania tym niepozadanym zmianom, a zwlaszcza do zlepiania sie lub tez do rogo-wacenia, wydaje sie przedewszystkiem byc wynikiem wlasciwosci koloidalnych scianek wlókien poszczególnych, z drugiej zas stro1- ny jest rzecza mozliwa, ze sklonnosc po* wyzsza powstaje z tego powodu, ze mate- rjal wlóknisty zawiera pewne ciala, które powoduja zlepianie sie wzglednie rogowa¬ cenie wlókien.Stwierdzono, ze wspomniane trudnosci' mozna usunac i otrzymac wysmienite wy¬ niki przez poddanie materjalu wlóknistego odwodnieniu zapomoca srodków, zmienia¬ jacych koloidalne wlasciwosci scianek wló¬ kien, dzieki czemu przy póznie jszem su¬ szeniu wlókien, wlókna te nie zlepiaja sie, ani tez nie rogowacieja.Mozna to osiagnac np. przez odwadnia¬ nie substancji skóry poddanej obróbce zwy¬ klej i przygotowanej do garbowania droga chemiczna (przez wapnowanie), fizyczna lub nawet biologiczna, oraz przez obróbke po rozdrobieniu mechanicznem otrzymane¬ go materjalu wlóknistego zapomoca cieczy organicznych, mieszajacych sie z woda, np. alkoholu, acetonu i cieczy podobnych. Ta¬ kie ciecze posiadaja wlasciwosc wydalania wody z materjalu wlóknistego i najwidocz¬ niej równoczesnie zmieniaja koloidalne wlasciwosci wlókien tak, iz wlókna te przy nastepnem suszeniu nie zlepiaja sie oraz ekstrahuja ciala, zawarte we wlóknach, powodujace zlepianie sie i rogowacenie wlókien. Jezeli wode wzglednie ciecz wod¬ nista, zawarta w materjale wlóknistym, wydali sie zapomoca rozpuszczalników or¬ ganicznych wymienionego wyzej rodzaju w znacznym stopniu lub, praktycznie biorac, calkowicie i nastepnie usunie sie pochlonie¬ te przez wlókna ciecze organiczne, to o- trzymuje sie tworzywo wlókniste suche o wysmienitych wlasciwosciach, zdolne do przechowywania.Przez traktowanie materjalu wlókniste¬ go cieczami, zdolnemi do mieszania sie z woda, osiaga sie równiez odtluszczenie te¬ go materjalu.Zamiast cieczy organicznych, zdolnych do mieszania sie z woda, moga byc stoso¬ wane w celu przeprowadzenia materjalu wlóknistego, zawierajacego wode lub cie¬ cze wodniste, w postac trwala i zdolna do transportu, takie ciala, jak garbniki, lub ciala, dzialajace jak garbniki, lub ich roz¬ twory. Jako garbniki w rozumieniu niniej¬ szego wynalazku mozna stosowac garbniki mineralne, roslinne lub syntetyczne. Poza tern mozna stosowac równiez substancje podobne do garbników, jak oleje, tluszcze, trany i t. d.Materjal wlóknisty, przeprowadzony przez zastosowanie pewnych garbników i nastepne wysuszenie w postac, nadajaca sie do przechowywania i transportu, jest pozbawiony na stale zdolnosci zlepiania sie i rogowacenia wlókien, tak iz mozna na¬ wet otrzymywac takiego rodzaju materjal wlóknisty, ze po potraktowaniu go goraca woda jego wlasciwosci nie zmienia sie wi¬ docznie lub w sposób godny uwagi przy su¬ szeniu powtórnem, wobec czego materjal taki moze byc juz osuszany w sposób zwy¬ kly.Materjal wlóknisty w celu przeprowa¬ dzenia go w postac sucha, nadajaca sie do przechowywania i transportu, mozna naj¬ pierw traktowac takiemi cialami, jak wo¬ da, alkalja, alkalja grupy wapniowców lub kwasy, które ulatwiaja rozpuszczanie sie cial, powodujacych zlepianie sie lub ro¬ gowacenie wlókien, oraz napecznianie wló¬ kien, i dopiero potem poddaje sie materjal wlóknisty traktowaniu garbnikami lub roz¬ tworami garbników, a wreszcie suszeniu w zwykly sposób.Wytwarzanie ze skóry materjalu wlók¬ nistego uskutecznia sie wedlug dowolnych sposobów, np. skóre poddaje sie dzialaniu chemicznie lub chemiczno-fizycznie dziala¬ jacych cial, np. cial alkalicznych lub kwa¬ sów, lub tez rozpeczniajaco dzialajacych roztworów solnych, lub wielostopniowemu traktowaniu np. zapomoca cial alkalicznych — 2 —' i kwasów, a nastepnie traktowaniu mecha¬ nicznemu jedno- lub kilko stopniowemu.Tworzenie wlókien ze skóry uskutecznia sie najczesciej w jej stanie mniejszego lub wiekszego napecznienia. Traktowanie skó¬ ry zapomoca cial chemicznych moze sie od¬ bywac po jej rozdrobieniu mechanicznem, a w razie stosowania wielostopniowego traktowania' mechanicznego — pomiedzy poszczególnemi zabiegami tego traktowa¬ nia. Wreszcie traktowanie powyzszemi substancjami chemicznemi moze byc calko¬ wicie lub czesciowo przeprowadzane pod¬ czas chemicznej obróbki substancji skóry.Mozna np. skóre, poddana normalnemu lub przedluzonemu wapnowaniu, traktowac w obecnosci pochlonietego przez nia wapna lub tez rozdrabniac skóre po uprzedniem mniej lub bardziej daleko idacem usunieciu wapna dopiero, lub tez poddawana wapno¬ waniu skóre, ewentualnie z wlaczeniem za¬ biegu przemywania jej, traktowac innemi cialami chemicznemi, np. rozcienczonym kwasem solnym, kwasem mrówkowym, kwasem octowym lub tez kwasem siarka¬ wym, i nastepnie dopiero rozdrabiac na wlókna, lub tez wreszcie mozna wapnowa¬ na skóre rozdrabiac, materjal rozdrobiony traktowac woda lub cieczami wodnistemi, np. rozcienczonemi kwasami i nastepnie do¬ piero poddawac dalszemu rozdrabianiu me¬ chanicznemu. Jezeli w materjale wlókni¬ stym zawarte sa jeszcze substancje che¬ miczne, usuwa sie je sposobami zwyklemi, np. przemywaniem, droga wymiany z inne¬ mi substancjami chemicznemi i wymywa¬ niem produktów wymiany i t. d.Mozna jednak równiez substancje che¬ miczne, które sa nieszkodliwe lub gdy jest to wskazane, pozostawic w materjale wlók¬ nistym lub tez usunac je z tego materjalu tylko czesciowo. Materjal wlóknisty, za¬ wierajacy np. kwas, mozna wymyc alkoho¬ lem niedokladnie i w zwiazku z tern pozo¬ stawic w wlóknach pewien procent kwasu.Tak otrzymany materjal wlóknisty pod¬ daje sie nastepnie zgodnie z wynalazkiem odwodnieniu przy pomocy cial, które zmie¬ niaja niepozadane jego Wlasciwosci koloi¬ dalne i zapobiegaja zlepianiu sie lub ro¬ gowaceniu wlókien podczas suszenia.Materjal wlóknisty, otrzymany w po¬ wyzej opisany sposób lub jakimkolwiek in¬ nym sposobem, uwolniony od glównej ilo¬ sci zawartej w nim cieczy zapomoca takich czynnosci, jak odsaczanie, odciskanie, od¬ wirowywanie, mozna traktowac organiczne- mi, dajacemi sie z woda mieszac cieczami w takich warunkach, aby wóda byla wypie¬ rana temi organicznemi cieczami. Uskutecz¬ nia sie to, np. w ten sposób, ze ciecze orga¬ niczne przepuszcza sie (przez zraszanie) przez materjal wlóknisty, albo tez przesy- sa przez ten materjal lub'przez ten mate¬ rjal przetlacza. Korzystnie jest np. poste¬ powac w ten sposób, ze wieksza liczbe na¬ czyn, wypelnionych materjalem wlókni¬ stym, umieszcza sie jedno za drugiem i przez taki uklad naczyn przepuszcza sie ciecze organiczne.Z chwila, gdy osiagnie sie zadany sto¬ pien odwodnienia, wydala sie ciecze orga¬ niczne wedlug sposobów znanych, np. przez suszenie na powietrzu, przepuszczanie e- wentualnie ogrzanego powietrza lub innych gazów, zwykle ogrzewanie i t. d. Stopien odwodnienia zapomoca cieczy organicznych zalezy od rodzaju i wlasciwosci materjalu wlóknistego oraz od rodzaju pózniejszej je¬ go obróbki. Materjal wlóknisty zasadniczo jest o tyle mniej czuly na dzialanie ciepla, o ile w sposób bardziej doskonaly zostala z niego usunieta woda. Mozna zatem dzieki daleko idacemu usunieciu wody osiagnac szybsze suszenie przez zastosowanie wyz¬ szej temperatury. Oczywiscie suszenie moz¬ na równiez przeprowadzac przez odsysanie lub podobne czynnosci.Wedlug jednego z przykladów wyko¬ nania wynalazku do materjalu wlóknistego dodaje sie niewielkie ilosci odpowiednich substancyj chemicznych, np. kwasów, przed — 3 —procesem odwadniania lub lez w czasie je¬ go przebiegu. Mozna np. dodawac do orga¬ nicznych cieczy, dajacych sie mieszac z wo¬ da, najkorzystniej pod koniec .procesu od- wadniania, odpowiednia ilosc kwasu, np. kwasu solnego i w ten sposób wprowadzac pozadana ilosc kwasu w sposób równo¬ mierny do materjalu wlóknistego. Po wypa¬ rowaniu rozpuszczalnika organicznego kwas pozostaje w materj ale wlóknistym.Dzieki temu istnieje moznosc nastawiania materialu wlóknistego na pozadany sto- -pien kwasowosci wzglednie nastawienia go lia pozadana wartosc pH* Zamiast traktowac materjal wlóknisty cieczami organicznemi mozna go obrabiac garbnikami lub cialami je zastepujacemi, np. tranem, lub tez roztworami wodnemi garbnikówlub takich cial.Mozna jednak równiez najpierw trakto¬ wac mater jal wlóknisty takiemi cialami, jak woda, alkalja, alkalja grupy wapniow- ców lub kwasy. Zamiast takiego traktowa¬ nia mozna materjal poddawac traktowaniu cieczami organicznemi, dajacemi sie mie¬ szac z woda, ewentualnie zaraz stosujac su¬ szenie. Mozna jednak równiez materjal wlóknisty traktowac równoczesnie takiemi substancjami, Jak woda, alkalja oraz ciecze organiczne, dajace sie mieszac z woda. Za¬ raz po powyzej wskazanem traktowaniu nastepuje ustalanie wlókien zapomoca garbników oraz suszenie tych wlókien zwy- klemi sposobami.Materjal wlóknisty mozna równoczesnie traktowac cieczami organicznemi i roztwo¬ rami garbników, np. w postaci alkoholo¬ wych roztworów garbników.Równiez i po traktowaniu zapomoca garbników poddaje sie materjal wlóknisty w sposób znany suszeniu, np. na powietrzu, przez przepuszczanie ogrzanego powietrza lub innych gazów, ogrzewanie, ewentualnie przy zastosowaniu prózni, lub w sposób po¬ dobny. Wedlug jednej z postaci wykonania sposobu wedlug .wynalazku materjal wlók¬ nisty, potraktowany garbnikami, poddaje sie dzialaniu cieczy organicznych, rozpu¬ szczalnych w wodzie, poczern po wyparo¬ waniu otrzymuje sie go w postaci suchej.Stopien suchosci zalezy od rodzaju i wla¬ sciwosci materjalu wlóknistego oraz od ro¬ dzaju przewidywanej dalszej jego obróbki.Po wysuszeniu otrzymuje sie materjal wlóknisty w postaci, .nadajacej sie do przechowywania i transportu. Materjal ta¬ ki moze byc np. przesylany w postaci spra¬ sowanych bel.Materjal wlóknisty podczas przebiegu procesu otrzymywania go mozna traktowac takiemi srodkami, które uszlachetniaja je¬ go wlasciwosci lub tez czynia go nadaja¬ cym sie do przeróbki do specjalnych celów.Jako takie srodki wchodza w gre np. zwiaz¬ ki lub ciala, rozpuszczalne w rozpuszczal¬ nikach organicznych, wypierajacych wode, a wiec rozpuszczalne zasady, sole, tluszcze, utleniajaco lub nie utleniajaco dzialajace oleje, barwniki, srodki zwilzajace, srodki zmiekczajace i t. d. Mozna ewentualnie wprowadzac do materjalu wlóknistego wieksza ilosc takich cial równoczesnie lub kolejno i przez to wplywac na wlasciwosci materjalu wlóknistego w pozadanym kie¬ runku. W celu przeprowadzenia cial doda¬ wanych w postac roztworów lub tez w celu usprawnienia rozpuszczania sie tych cial mozna do cieczy organicznych, dajacych sie mieszac z woda i przeznaczonych do wypierania wody, dodawac odpowiednich innych rozpuszczalników lub substancyj, usprawniajacych tworzenie sie roztworów.Wynalazek niniejszy daje moznosc przeprowadzania odpadków skóry w miej¬ scu ich otrzymywania w trwaly materjal wlóknisty, przyczem materjal w takiej po¬ staci moze byc tez przesylany do celów dal¬ szej przeróbki, ewentualnie moze byc dluz¬ szy czas przechowywany. Poza tern taki materjal wlóknisty mozna przeprowadzic przez dodanie do niego wody lub cieczy wodnistych w postac papkowata, ciastowa- - 4 -ta i podobna i w takiej postaci przerabiac na takie mater jaly, jak sztuczna skóre i t. cl.Przyklad I. Wapnowane i podczas przechowywania traktowane mlekiem wa- piennem skóry surowe poddaje sie roz¬ wlóknianiu w holendrze bez uprzedniego ich wymycia; wapno z materjalu rozwlók¬ nionego zostaje wydzielone przez wymy¬ wanie lub traktowanie kwasem solnym lub tez przy zastosowaniu obu czynnosci. Jeze¬ li powstaja przytem szkodliwe produkty uboczne, jak np. chlorek wapna, to równiez i te produkty wydziela sie przez zastosowa¬ nie powyzej wskazanych zabiegów. Nastep¬ nie glówna ilosc wody lub wodnistej cieczy usuwa sie z traktowanej skóry przez odci¬ skanie, odwirowywanie lub w sposób po¬ dobny, a pozostala jeszcze wóde usuwa sie ostatecznie przez dzialanie alkoholu lub a- cetonu, usuwanych nastepnie przez ulatnia¬ nie lub wyparowanie. Wysuszony materjal wlóknisty jest odpowiedni do przechowy¬ wania i do transportu. Przez zagniatanie ta¬ kiego materjalu z woda lub cieczami wod- nistemi mozna go przeprowadzic w postac pasty i w tej postaci poddawac dalszej ob¬ róbce.Przyklad II. Z materjalu wlóknistego, obrobionego wedlug przykladu I, usuwa sie wode zapomoca alkoholu, poczem poddaje sie go traktowaniu alkoholem, zawieraja¬ cym kwas solny, a nastepnie po usunieciu alkoholu przez wyparowanie — suszy. Pro¬ dukt wysuszony zawiera scisle zwiazany kwas solny i nie wydziela go ani podczas przechowywania na powietrzu, ani podczas transportu. Materjal ten zagniata sie z nie¬ wielka iloscia wody na paste, która moze byc poddawana dalszej przeróbce do roz¬ maitych celów.Przyklad III. 1000 kg poddawanych wapnowaniu odpadków skóry traktuje sie w ciagu 8 do 14 dni w temperaturze otaczaja¬ cego powietrza mlekiem wapiennem, a na¬ stepnie rozszczepia na wlókna (wraz z 9 m3 wody) w holendrze. Po oddzieleniu odply¬ wajacej wody i po slabem odcisnieciu wpro¬ wadza sie mase wlóknista do kapieli ehro- mowo-garbnikowej o zwyklym skladzie. Po zakonczeniu garbowania usuwa sie nadmiar wody z masy wlóknistej zapomoca alkoho¬ lu lub acetonu i poddaje suszeniu. Mozna bezposrednio potem poddawac te mase traktowaniu zapomoca emulsji tluszczowej.Przyklad IV. Poddawany wapnowaniu w ciagu dni 14-tu mater jal w postaci skór surowych zobojetnia sie i nastawia kwasem solnym na wartosc p^= 2,8, nastepnie pod¬ daje sie napecznianiu, rozwlóknianiu zapo¬ moca walców, odkwaszaniu zapomoca we¬ glanu sodu do wartosci pH= 4, poczem wprowadza do 6% -owego kwasnego roz¬ tworu soli kuchennej i wreszcie poddaje garbowaniu zapomoca zwyklej kapieli chromowo-garbnikowej i suszy.Przyklad V. Skóre, poddawana w cia¬ gu 4-ch tygodni dzialaniu wapna, rozwlók¬ nia sie w wilku-szarpaku, wydala wapno zapomoca chlorku amonowego, traktuje 15%-owym roztworem chlorku sodu, odci¬ ska i suszy na powietrzu.Przyklad VI. Skóre surowa poddaje sie najpierw w ciagu 4-ch dni wapnowaniu zapomoca mieszaniny wapna z siarczkiem sodu, nastepnie przemywa i poddaje prze¬ chowywaniu w ciagu 4-ch tygodni tylko w czystem wapnie. Przez odcisniecie przy po¬ mocy stozkowych dysz skóra zostaje roz¬ wlókniona, poczem zobojetnia sie ja i wpro¬ wadza do rozczynu, skladajacego sie z 1% soli kuchennej i kwasu siarkowego, i po od¬ cisnieciu traktuje sposobem lipskiego gar¬ bowania. Suszenie i garbowanie uskutecznia sie równoczesnie w pomieszczeniu o tempe¬ raturze okolo 30°C. PL