W rolnictwie z róznych wzgledów, zwlaszcza ze wzgledu na dzialanie fizjo¬ logiczne, posiadaja znaczenie takie na¬ wozy, które prócz srodków odzywczych, jak azotu, fosforu i, ewentualnie, potasu, zawieraja wapno. Tego rodzaju nawozy mozna otrzymac przez dodanie wapna do znanych nawozów pelnych. Korzystniej i ekonomiczniej jest jednakowoz wyzyskac w tym celu wapno, zawarte w fosforytach.Obecnie stwierdzono, ze mozna fosfory¬ ty przeprowadzic w wysokowartosciowe nawozy mieszane, zawierajace azot, fo¬ sfor i wapno, jesli wpierw rozlozy sie fo¬ sforyt znanym sposobem kwasami, zwla¬ szcza kwasem azotowym albo fosforowym lub azotowym oraz fosforowym, a nastep¬ nie wprowadzi sie otrzymany kwasny roz¬ twór równoczesnie z amon jakiem w takich ilosciach do innej czesci roztworu, potrak¬ towanej juz amonjakiem, aby mieszanina posiadala stale odczyn obojetny albo sla¬ bo kwasny. Stezenie jonów wodorowych roztworu powinno lezec zasadniczo w gra¬ nicach od 10 —4 do 10 _6, najkorzy s tnie j miedzy 10~45 a 10 ~b'5.Zobojetnianie przez dalsze wprowadza¬ nie amon jaku gazowego mozna nastepnie prowadzic tak daleko, aby produkt konco¬ wy wskazywal w 1%-owym roztworze wodnym stezenie jonów wodorowych 10-6 do 10 ~7. Kwas fosforowy przechodzi przy- jtein czesciowo w ótimmsadotoy fosforan .wapnia, to znaczy w postac, rozpuszczalna w -kwasie cytrynowym, W ten sposób ó- trzymuje sie nawozy mieszane, które moz¬ na doskonale przechowywac nawet w nie¬ korzystnych warunkach, a które ponadto posiadaja doskonale dzialanie nawozowe./ Mozna równiez w jakimkolwiek okresie | procesu dodac jeszcze innych srodków, i zwlaszcza soli potasowych.Zalete sposobu stanowi, iz bez trudno¬ sci technicznych mozna w toku calego procesu pracowac w tak wysokich tempe¬ raturach, iz cieplo, wywiazywane przy zo¬ bojetnianiu, mozna calkowicie lub w znacz¬ nym stopniu wyzyskac do odparowania wody, wprowadzonej razem z kwasami.Jak wiadomo, precypitat rozklada sie w obecnosci wody w wyzszych temperatu¬ rach stosunkowo latwo, przyczem tworza sie trudno rozpuszczalne fosforany trójza- sadowe. Wbrew oczekiwaniu, nie nastepu¬ je to wedlug niniejszego sposobu lub na¬ stepuje tylko w nieznacznej mierze. Przez zastosowanie kwasu o odpowiedniem ste¬ zeniu mozna otrzymac stop, zawierajacy tylko nieznaczne ilosci wody, który przy oziebianiu, naprzyklad przez rozpylanie, zestala sie.Przyklad I. Roztwór, otrzymany przez traktowanie 20,8 czesci fosforanu Pebbla (zawierajacego 34% P205 i 48% CaO) mieszanina, skladajaca sie z 51,6 czesci 51.5%-owego (wagowo) kwasu azotowego (26,6 czesci HN03 + 16,6 czesci wody) oraz 15,4 czesci 60%-owego (wagowo) kwasu fosforowego (9,24 czesci H3P04 + 6,16 czesci wody), wprowadza sie razem z 9 czesciami amon jaku gazowego powoli do zbiornika, w którym znajduje sie oko¬ lo 10 czesci stopu, otrzymanego z poprzed¬ niego rozkladu. Równoczesnie dodaje sie, mieszajac, 32,7 Czesci chlorku potasu (57% K20). Stezenie jonów wodorowych w masie reakcyjnej utrzymuje sie 10— M.Przy zobojetnianiu wyparowuje okolo 22,5 czesci wody, tak iz otrzymuje sie stop, zawierajacy okolo 8,5% wody, przyczem osiaga sie temperature okolo 125°C. Po rozpyleniu materjalu zawiera on jeszcze okolo 6,5% wody, która usuwa sie przez dalsze suszenie. Wysuszony produkt za¬ wiera 13,3% N, 13,8% P205, 18,6% K20 oraz 10% CaO. Kwas fosforowy rozpu¬ szcza sie calkowicie w kwasie cytrynowym.Przyklad II. 20,8 czesci fosforanu, uzytego w przykladzie I, rozklada sie przy pomocy 56,6 czesci 47%-owego (wagowo) kwasu azotowego (26,6 czesci HN03 + 30 czesci wody). Ciecz otrzymana wprowa¬ dza sie do drugiego zbiornika, w którym znajduje sie 10 czesci stopu, otrzymanego z poprzedniego rozkladu, przyczem ste¬ zenie jonów wodorowych wynosi 10— 4'5.Równoczesnie wprowadza sie 10,4 czesci 89%-owego kwasu fosforowego oraz 32,7 czesci chlorku potasu [51%K2OJ, a po¬ nadto 8 czesci amonjaku gazowego. Do¬ dawanie skladników reakcyjnych usku¬ tecznia sie w taki sposób, ze produkt re¬ akcji stale wykazuje p^=4,5. Po skonczo- nem doprowadzaniu kwasu wprowadza sie do masy, przeniesionej do innego zbiornika, jeszcze okolo 1,6 czesci gazowego amo¬ njaku, tak iz masa reakcyjna wykazuje pH = 6,5. Podczas zobojetnienia wyparo¬ wuje ogólem 23,2 czesci wody; otrzymany stop wykazuje zawartosc wody tylko 8%.Temperatura waha sie naogól miedzy 120° a 130°C. Stop przemienia sie przez rozpy¬ lanie na perelkowata mase o zawartosci 6% wody. Te reszte wody usuwa sie przez suszenie. Produkt zawiera 13,8% N, 13,8% P205, 18,6% K20 i 10% CaO. PL