PL226780B1 - Sposób ograniczenia pylenia pryzm, hałd czyzwałowisk odkrywkowych zakładów górniczych iprzeróbczych albo zabezpieczania przed zanieczyszczeniem składowanych wpryzmach produktów sypkich oraz wytwór dorealizacji tego sposobu - Google Patents

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest sposób ograniczenia pylenia pryzm, hałd czy zwałowisk odkrywkowych zakładów górniczych i przeróbczych albo zabezpieczania przed zanieczyszczeniem składowanych w pryzmach produktów sypkich przeznaczony zarówno do długotrwałego, rekultywacyjnego jak i krótkookresowego zmniejszenia pylenia pryzm, hałd czy zwałowisk bądź krótkookresowego zabezpieczania przed zanieczyszczeniem pyłem bądź cząstkami organicznymi składowanych w pryzmach produktów sypkich oraz wytwór do realizacji tego sposobu.

Unoszenie przez wiatr lotnych części mineralnych pogarsza widoczność i skład jakościowy powietrza, przyczynia się także do szybszego zużycia elementów ruchomych maszyn i urządzeń znajdujących się w obszarze pylenia. W przypadku składowania drobnych frakcji produktów następuje ubytek ich masy na stożku, a w przypadku mieszanek mineralnych zmienia się ich skład ziarnowy. Pylące pryzmy i hałdy w dużym stopniu pogarszają walory przyrodnicze i krajobrazowe okolicy oraz wpływają niekorzystnie na produkty rolne. Pogarszają ewidentnie jakość życia mieszkańców przyległych miejscowości i osiedli oraz obniżają wartość rynkową nieruchomości. Stanowią powód częstych konfliktów środowiskowych i społecznych. Przemieszczanie się natomiast drobnych frakcji na składowiska gotowych produktów obniżają ich jakość i cenę. Jednym ze stosowanych przez zakłady górniczoprzeróbcze rozwiązań mających na celu ograniczenie pylenia jest zraszanie pryzm. Jest to jednakże działanie krótkotrwałe, ponadto wiąże się z dużym zużyciem wody a także kosztami utrzymywania i konserwacji urządzeń zraszających. W celu minimalizacji zapylenia, zwiększenia nośności gruntów i stabilizacji podłoża, głównie gruntów zwałowisk nieczynnych i nieeksploatowanych hałd pokopalnianych, stosuje się: iniekcje skarp i nasypów środkami zawierającymi plastyfikatory, iniekcje lub zraszanie środkami zawierającymi bitumeny, wtłaczanie poliakrylanego hydrożelu wzbogaconego o nawozy i minerały poprawiające jakość gleby, zraszanie wodą wzbogacaną o chlorek wapnia jako biodegradowalny środek wiążący, zraszanie środkiem na bazie włókien celulozowych z dodatkiem komponentów wiążących i użyźniających, stosowanie środków zmniejszających napięcie powierzchniowe, biomaty plecione z włókien kokosowych i słomianych stabilizujące powierzchnie zwałowisk. Problem zapylenia wtórnego z pryzm materiałów sypkich rozwiązuje się poprzez: dalekosiężne zraszacze wodne instalowane w miejscach zrzutu, na przenośnikach i na systemach przejezdnych, mgłowe systemy zraszania głowicami dyspergującymi, dociążanie cząstek pyłu mikrocząsteczkami wody i koagulacja cząstek pyłu, systemy zraszania wodą wzbogacaną o środek wiążący, systemy mechanicznego odpylania, nasadzenia drzew i krzewów na kierunkach największego zagrożenia zapyleniem, tworzenie wałów chroniących przed zapyleniem, zrzuty teleskopowe ograniczające rozprzestrzenianie się pyłów ze strumienia produktu spadającego z przenośnika na pryzmę.

Znany jest z polskiego opisu wynalazku PL176580 sposób rekultywacji, zwłaszcza hałd, zwałowisk, zboczy zbiorników oraz terenów, na których jest niemożliwa praca maszyn rolniczych, w którym powierzchnię przeznaczoną do rekultywacji pokrywa się pojemnikami rekultywacyjnymi z dnem wykonanym z siatki pokrytej substancją chłonną, wypełnionymi mieszaniną co najmniej gleby i węgla brunatnego, zawierającą także taką ilość nasion, sadzonek i kłączy roślin, która zapewni ukorzenienie się przynajmniej jednej rośliny na jednym metrze kwadratowym rekultywowanej powierzchni na głębokość co najmniej dwudziestu pięciu centymetrów w czasie krótszym od jednego roku.

Znany jest z polskiego zgłoszenia wynalazku P.313851 sposób wytwarzania środka dla zazieleniania nieużytków i rekultywacji terenów zdegradowanych przez przemysł, który to środek można również stosować do stabilizacji i zazieleniania składowisk pylastych odpadów przemysłowych oraz piaszczystych wydm i nasypów ziemnych. Istotą tego sposobu, opartego na kopolimerach akrylowych jest to, że uwodnione żele, zawierające usieciowane kopolimery soli kwasu akrylowego i akryloamidu, ujednorodnia się z rozdrobnionym węglem brunatnym, osuszonym wysokim torfem i nawozem organicznym, typu biohumus i ewentualnie z innymi dodatkami korygującymi i wspomagającymi oraz rozcieńczalnikami. Wzajemny stosunek żeli kopolimerów akrylowych do węgla brunatnego do torfu wysokiego i do nawozu organicznego wynosi korzystnie jak 30:20:30:20 w częściach wagowych.

Znany jest z polskiego opisu wynalazku PL192147 sposób wykonywania obudowy biologicznej pylistych terenów poprzemysłowych polegający na tym, że obudowę wykonuje się dwuetapowo z przerwą agrotechniczną między etapami trwającą do początku sezonu wegetacyjnego wyznaczonego dla II etapu. W pierwszym etapie dokonuje się stabilizacji technicznej gruntu, polegającej na cementacji wierzchniej warstwy gruntu poprzez zabieg rozpylania na stabilizowanej powierzchni wodnego roztworu szkła wodnego, zawierającego co najmniej 5% SiO2, w ilości zapewniającej zwilżenie

PL 226 780 B1 warstwy wierzchniej gruntu na głębokość co najmniej 2 cm. W drugim etapie prowadzi się typową stabilizację biologiczną terenu, przy czym teren pokrywa się cienkościenną warstwą biogenną w postaci ziemi mineralnej o miąższości około 5-10 cm, o składzie granulometrycznym co najmniej gliny piaszczystej. Następnie wykonuje się startowe nawożenie mineralne NPK oraz wysiewa się do cienkiej warstwy biogennej specjalną mieszankę nasion roślin zadarniających i próchnicotwórczych w ilości 100-200 kg/ha. Mieszankę nasion stanowi zestaw o składzie: 20% rajgras westerwaldzki (Lolium multiflorum var. westerwoldicum), 20% mietlica pospolita (Agrostis vulgaris), 20% życica trwała (Lolium perenne), 20% kostrzewa czerwona (Festuca rubra), 10% komonica zwyczajna (Lotus corniculatus), 10% cieciorka pstra (Coronilla varia).

Znany jest z polskiego opisu wynalazku PL215119 sposób rewitalizacji składowisk mineralnych, zwłaszcza gruntów bezglebowych polegający na tym, że do podłoża wprowadza się mieszaninę piasku, fosfogipsu oraz skały okruchowej o średnicy ziaren nie przekraczającej 2 cm w stosunku masowym, odpowiednio 1,25-4:1,25-4:1,25-4 kg m-2 albo mieszaninę piasku, fosfogipsu, skały okruchowej i skały płonnej w stosunku masowym, odpowiednio 1,25-4:1,25-4:1,25-4:1,25-4 kg m-2. Następnie wysiewa się nasiona roślin dobrze znoszących takie podłoża, na przykład lucernę i/lub koniczynę czerwoną i/lub koniczynę białą i/lub mieszanki tych roślin. Rozwiązanie znajduje zastosowanie głównie do rewitalizacji odpadów flotacyjnych, szczególnie z przemysłu miedziowego, poprzez wprowadzenie odpowiednio dobranych substancji strukturotwórczych i obniżających ruchliwość metali ciężkich oraz uprawę wytypowanych gatunków roślin.

Przedstawione cztery powyższe rozwiązania przeznaczone są do rekultywacji i rewitalizacji terenu i co do zasady nie są przeznaczone do krótkookresowego ograniczania pylenia pryzm, hałd i zwałowisk oraz do zabezpieczenia przed zanieczyszczeniem pyłem bądź cząstkami organicznymi. Powyższe rozwiązania mogą być niedogodne w realizacji na stromych powierzchniach.

Celem wynalazku jest skuteczne i łatwe w realizacji rozwiązanie do krótko i długotrwałego ograniczania pylenia składowisk bądź krótkookresowego zabezpieczenia składowisk przed zanieczyszczeniami lotnymi.

Sposób ograniczenia pylenia pryzm, hałd czy zwałowisk odkrywkowych zakładów górniczych i przeróbczych albo zabezpieczania przed zanieczyszczeniem składowanych w pryzmach produktów sypkich według wynalazku charakteryzuje się tym, iż pryzmę, hałdę albo zwałowisko pokrywa się, mocowaną do podłoża kołkami, matą włóknową o grubości w zakresie od 0,5 mm do 2,2 mm i wadze od 0,15 kg/m² do 0,6 kg/m² którą to matę włóknową przed ułożeniem na pryzmie, hałdzie bądź zwałowisku pokrywa się zawiesiną środka klejącego oraz mieszanką nasienną roślin wiechlinowatych, dzwonkowych lub astrowatych a także korzystnie mieszanką nawozową.

Wytwór do ograniczenia pylenia pryzm, hałd czy zwałowisk odkrywkowych zakładów górniczych i przeróbczych albo zabezpieczania przed zanieczyszczeniem składowanych w pryzmach produktów sypkich według wynalazku charakteryzuje się tym, iż utworzony jest z maty włóknowej o grubości w zakresie od 0,5 mm do 2,2 mm i wadze od 0,15 kg/m² do 0,6 kg/m² na którą naniesiona jest spojona z matą włóknową środkiem klejącym mieszanka nasienna roślin wiechlinowatych, dzwonkowych lub astrowatych korzystnie wraz z mieszanką nawozową.

Korzystnie matę włóknową stanowi włóknina jutowa o grubości od 0,5 do 0,9 mm.

Korzystnie matę włóknową stanowi geowłóknina polipropylenowa lub poliestrowa o grubości od 0,8 do 2,2 mm.

Korzystnie składnik bazowy środka klejącego stanowi mąka ziemniaczana, agar albo środek żelujący.

Korzystnie w skład mieszanki nasiennej wchodzi mietlica pospolita w ilości od 20 do 30%, mietlica biaława w ilości od 20 do 30%, szczotlicha siwa w ilości od 5 do 15%, kostrzewa owcza w ilości od 10 do 20%, jastrzębiec kosmaczek w ilości od 10 do 20%, jasieniec piaskowy w ilości od 5 do 15% oraz życica trwała od 10 do 20%.

Korzystnie w skład mieszanki nasiennej wchodzi mietlica pospolita w ilości od 20 do 30%, mietlica biaława w ilości od 20 do 30%, szczotlicha siwa w ilości od 10 do 20%, kostrzewa owcza w ilości od 10 do 20%, jasieniec piaskowy w ilości do 10% oraz życica trwała w ilości od 10 do 20%.

Maty włóknowe w postaci włókniny jutowej przeznaczone są do stosowania na powierzchnie rekultywowane natomiast maty włóknowe w postaci geowłókniny przeznaczone są do stosowania jako okresowe osłony powierzchni pryzm, hałd czy zwałowisk.

Rozwiązanie według wynalazku charakteryzuje się wysoką skutecznością w zapobieganiu pylenia pryzm oraz stosunkowo prostym, możliwym przy wykorzystaniu maszyn będących na wyposażeniu

PL 226 780 B1 zakładu sposobem ich zabudowy. Zaletą rozwiązania jest, iż może być stosowane niezależnie od kierunku wiatru. Zaletą rozwiązania jest jego łatwe wykonanie na pryzmach, hałdach czy zwałowiskach przy użyciu maszyn będących na wyposażeniu zakładów. Rozwiązanie może być stosunkowo szybko i łatwo usunięte, bez pozostawienia części organicznych w kopalinach, na przykład kruszywie, co nie generuje strat w postaci zanieczyszczenia kopalin. Przedmiot wynalazku rozwiązuje także problem okresowego zabezpieczenia przed zanieczyszczeniem składowanych w obrębie zakładu górniczego produktów gotowych. A mianowicie, pokrycie sposobem i wytworem według wynalazku składowanych w obrębie zakładu gotowych produktów, zwłaszcza w postaci frakcji kruszyw grysowych, klińcowych czy tłuczniowych, pozwala na zabezpieczenie ich przed zanieczyszczeniem pyłem powstającym w procesie produkcji lub przenoszonym z wiatrem z innych pryzm, na przykład odpadowych, a także przed gromadzeniem się w ich warstwie zewnętrznej unoszonych wiatrem lub opadających części organicznych jak na przykład liści, igliwia, źdźbeł traw, nasion roślin wiatropylnych.

Przedmiot wynalazku w przykładzie wykonania został uwidoczniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia wytwór według wynalazku w przekroju.

Przykład wykonania pierwszy

Wytwór według pierwszego przykładu wykonania według wynalazku przeznaczony jest zasadniczo do rekultywacyjnego ograniczenia pylenia pryzm, hałd czy zwałowisk odkrywkowych zakładów górniczych i przeróbczych. Mata włóknowa 1 wytworu utworzona jest z włókniny jutowej o grubości ₂

0,6 mm i o masie ok. 450 g/m^{1 2} która jednostronnie została pokryta zawiesiną środka klejącego 2 22 w ilości 250 g/m² a następnie mieszanką nasienną 3 w ilości 20 g/m². Środek klejący 2 utworzony ₃ został z mąki ziemniaczanej i wody w proporcji 50 g mąki na 1 dm³ wody. Alternatywnie środek klejący 2 ₃ może być utworzony z agaru i wody w proporcji 7,5-15 g agaru na 1 dm wody.

Udziały procentowe poszczególnych nasion wchodzących w skład mieszanki nasiennej 3 są następujące:

- mietlica pospolita (Agrostis capillaris L.) - 25%,

- mietlica biaława (Agrostis gigantea Roth.) - 25%,

- szczotlicha siwa (Corynephorus canescens L.) - 10%,

- kostrzewa owcza (Festuca ovina) - 15%,

- jastrzębiec kosmaczek (Hieracium pilosella L.) - 15%,

- jasieniec piaskowy (Jasione montana L.) - 10%.

Przykład wykonania drugi

Wytwór według drugiego przykładu wykonania według wynalazku przeznaczony jest zasadniczo także do rekultywacyjnego ograniczenia pylenia pryzm, hałd czy zwałowisk odkrywkowych zakładów górniczych i przeróbczych. Mata włóknowa 1 wytworu utworzona jest z włókniny jutowej o grubości ₂

0,8 mm i o masie ok. 550 g/m² która została jednostronnie pokryta zawiesiną środka klejącego 2 22 w ilości 300 g/m² a następnie mieszanką nasienną 3 w ilości 25 g/m² i mieszanką nawozową 4 w ilości ₂

100 g/m². Środek klejący 2 utworzony został z mąki ziemniaczanej i wody w proporcji 50 g mąki na ₃ dm³ wody. Alternatywnie środek klejący 2 może być utworzony z agaru i wody w proporcji 7,5-15 g ₃ agaru na 1 dm³ wody. Jako mieszankę nawozową 4 stosuje się na przykład dostępny na rynku koncentrat rozpuszczalny BIOPON ze składem: azot 14%, fosfor 11%, potas 24%, magnez 2,5%, siarka 21%, dostępny na rynku standardowy nawóz do trawników lub inny sporządzony według własnej receptury.

Udziały procentowe poszczególnych nasion wchodzących w skład mieszanki nasiennej 3 są następujące:

- mietlica pospolita (Agrostis capillaris L.) - 20%,

- mietlica biaława (Agrostis gigantea Roth.) - 20%,

- szczotlicha siwa (Corynephorus canescens L.) - 10%,

- kostrzewa szczeciniasta (Festuca duriuscula) - 15%,

- jastrzębiec kosmaczek (Hieracium pilosella L.) - 10%,

- jasieniec piaskowy (Jasione montana L.) - 10%,

- życica trwała (Lolium perenne L.) - 15%.

Stosowane w pierwszym i drugim przykładzie wykonania według wynalazku włókniny jutowe znajdują zastosowanie przy pokrywaniu pryzm, hałd czy zwałowisk zawierających frakcje drobne o wymiarach do 4 mm zwłaszcza w postaci odpadów produkcyjnych, powstających w procesie produkcji kruszyw lub przygotowanych i uformowanych pryzm, hałd czy zwałowisk docelowych rekultywowanych wyrobisk. Zadaniem włókniny jutowej, oprócz utrzymania mieszanki nasiennej 3 i mieszanPL 226 780 B1 ki nawozowej 4, jest również utrzymanie wilgoci i stabilizacja powierzchniowa przykrywanych powierzchni. Ze względu na całkowitą biodegradowalność włókniny, stanowi ona prosty i praktyczny sposób zabezpieczania płaskich powierzchni (ziemnych, skalnych, mineralno-odpadowych).

Przykład wykonania trzeci

Wytwór według trzeciego przykładu wykonania według wynalazku przeznaczony jest zasadniczo do okresowego ograniczenia pylenia pryzm, hałd czy zwałowisk odkrywkowych zakładów górniczych i przeróbczych albo zabezpieczania przed zanieczyszczeniem pyłem bądź cząstkami organicznymi składowanych w pryzmach produktów sypkich. Mata włóknowa 1 wytworu utworzona jest z włók₂ niny polipropylenowej o grubości 2 mm i o masie ok. 250 g/m² która została jednostronnie pokryta 22 zawiesiną środka klejącego 2 w ilości 200 g/m² a następnie mieszanką nasienną 3 w ilości 20 g/m². ₃

Środek klejący 2 utworzony jest z mąki ziemniaczanej i wody w proporcji 50 g mąki na 1 dm³ wody.

Alternatywnie stanowiąca matę włóknową 1 geowłóknina może być z poliestru. Alternatywnie środek ₃ klejący 2 może być utworzony z agaru i wody w proporcji 7,5-15 g agaru na 1 dm wody.

Udziały procentowe poszczególnych nasion wchodzących w skład mieszanki nasiennej 3 są następujące:

- mietlica pospolita (Agrostis capillaris L.) - 25%,

- mietlica biaława (Agrostis gigantea Roth.) - 25%,

- szczotlicha siwa (Corynephorus canescens L.) - 15%,

- kostrzewa owcza (Festuca ovina) - 15%,

- jasieniec piaskowy (Jasione montana L.) - 5%,

- życica trwała (Lolium perenne L.) - 15%.

Stosowane w trzecim przykładzie wykonania maty włóknowe 1 nie ulegają rozkładowi, a tym samym zapewniają odpowiednią trwałość i wytrzymałość pozwalającą na ich częściowe bądź całkowite usunięcie z osłanianej pryzmy, hałdy bądź zwałowiska.

Sposób ograniczenia pylenia pryzm, hałd czy zwałowisk odkrywkowych zakładów górniczych i przeróbczych albo zabezpieczania przed zanieczyszczeniem składowanych w pryzmach produktów sypkich w przykładzie realizacji według wynalazku polega na tym, iż na rozwiniętą na płaskim podłożu matę włóknową 1, w zależności od potrzeb o szerokości od 2 do 4 m i długości do 100 m, natryskuje się za pomocą rozpylacza środek klejący 2. Korzystnie do zawiesiny środka klejącego 2 dodaje się mieszankę nawozową 4. Następnie, przy użyciu siewnika nanosi się na powierzchnię maty włóknowej 1 mieszankę nasienną 3. Tak zaimpregnowaną matę włóknową 1 osusza się, a następnie roluje. Wytwór w postaci walca mocuje się obrotowo na osi wysięgnika roboczego ładowarki. Po przetransportowaniu walca na pryzmę, hałdę bądź zwałowisko ułożenie wytworu realizowane jest poprzez rozwijanie walca wytworu oraz kotwienie go przy pomocy drewnianych albo metalowych kołków do podłoża. Przed ułożeniem wytworu według wynalazku powierzchnię przeznaczoną pod jej ułożenie wyrównuje się. Środek klejący 2 mieszankę nasienną 3 oraz ewentualnie mieszankę nawozową 4 stosuje się według jednego z powyższych przykładów wykonania.

Stosowana w rozwiązaniu według wynalazku mieszanka nasienna 3 roślin skomponowana jest tak, by ich płytkie systemy korzeniowe zapewniały przywieralność do kruszywa, ale przy zwijaniu wytworu nie pozostawiały korzeni i zanieczyszczeń organicznych. Zastosowane do mieszanek nasiennych 3 rośliny odznaczają się dużą żywotnością i nie powinny potrzebować specjalnych zabiegów pielęgnacyjnych czy nawożenia. Mieszanki nasienne 3 mogą być dodatkowo wzbogacane nasionami innych roślin pożądanych na danym terenie lub poprawiających warunki biocenotyczne.

Claims (12)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Sposób ograniczenia pylenia pryzm, hałd czy zwałowisk odkrywkowych zakładów górniczych i przeróbczych albo zabezpieczania przed zanieczyszczeniem składowanych w pryzmach produktów sypkich, znamienny tym, że pryzmę, hałdę albo zwałowisko pokrywa się, mocowaną do podłoża kołkami, matą włóknową (1) o grubości w zakresie od 0,5 mm do 2,2 mm i wadze od 0,15 kg/m² do 0,6 kg/m² którą to matę włóknową (1) przed ułożeniem na pryzmie, hałdzie bądź zwałowisku pokrywa się zawiesiną środka klejącego (2) oraz mieszanką nasienną (3) roślin wiechlinowatych, dzwonkowych lub astrowatych a także korzystnie mieszanką nawozową (4).

   PL 226 780 B1
2. 2. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że jako matę włóknową (1) stosuje się włókninę jutową o grubości od 0,5 do 0,9 mm.
3. 3. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że jako matę włóknową (1) stosuje się geowłókninę polipropylenową lub poliestrową o grubości od 0,8 do 2,2 mm.
4. 4. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że jako składnik bazowy środka klejącego (2) stosuje się mąkę ziemniaczaną, agar albo środek żelujący.
5. 5. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że stosuje się mieszankę nasienną (3) w której skład wchodzi mietlica pospolita w ilości od 20 do 30%, mietlica biaława w ilości od 20 do 30 %, szczotlicha siwa w ilości od 5 do 15%, kostrzewa owcza w ilości od 10 do 20%, jastrzębiec kosmaczek w ilości od 10 do 20%, jasieniec piaskowy w ilości od 5 do 15% oraz życica trwała od 10 do 20%.
6. 6. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że stosuje się mieszankę nasienną (3) w której skład wchodzi mietlica pospolita w ilości od 20 do 30%, mietlica biaława w ilości od 20 do 30%, szczotlicha siwa w ilości od 10 do 20%, kostrzewa owcza w ilości od 10 do 20%, jasieniec piaskowy w ilości do 10% oraz życica trwała w ilości od 10 do 20%.
7. 7. Wytwór do ograniczenia pylenia pryzm, hałd czy zwałowisk odkrywkowych zakładów górniczych i przeróbczych albo zabezpieczania przed zanieczyszczeniem składowanych w pryzmach produktów sypkich, znamienny tym, że utworzony jest z maty włóknowej (1) o gru22 bości w zakresie od 0,5 mm do 2,2 mm i wadze od 0,15 kg/m² do 0,6 kg/m² na którą naniesiona jest spojona z matą włóknową (1) środkiem klejącym (2) mieszanka nasienna (3) roślin wiechlinowatych, dzwonkowych lub astrowatych korzystnie wraz z mieszanką nawozową (4).
8. 8. Wytwór według zastrz. 7, znamienny tym, że matę włóknową (1) stanowi włóknina jutowa o grubości od 0,5 do 0,9 mm.
9. 9. Wytwór według zastrz. 7, znamienny tym, że matę włóknową (1) stanowi geowłóknina polipropylenowa lub poliestrowa o grubości od 0,8 do 2,2 mm.
10. 10. Wytwór według zastrz. 7, znamienny tym, że składnik bazowy środka klejącego (2) stanowi mąka ziemniaczana, agar albo środek żelujący.
11. 11. Wytwór według zastrz. 7, znamienny tym, że w skład mieszanki nasiennej (3) wchodzi mietlica pospolita w ilości od 20 do 30%, mietlica biaława w ilości od 20 do 30%, szczotlicha siwa w ilości od 5 do 15%, kostrzewa owcza w ilości od 10 do 20%, jastrzębiec kosmaczek w ilości od 10 do 20%, jasieniec piaskowy w ilości od 5 do 15% oraz życica trwała od 10 do 20%.
12. 12. Wytwór według zastrz. 7, znamienny tym, że w skład mieszanki nasiennej (3) wchodzi mietlica pospolita w ilości od 20 do 30%, mietlica biaława w ilości od 20 do 30%, szczotlicha siwa w ilości od 10 do 20%, kostrzewa owcza w ilości od 10 do 20%, jasieniec piaskowy w ilości do 10% oraz życica trwała w ilości od 10 do 20%.