PL228405B1 - Mineralny nawóz wieloskładnikowy o przedłuzonym działaniu i sposób wytwarzania mineralnego nawozu o przedłuzonym działaniu - Google Patents

Description

(21) Numer zgłoszenia: 410014 (®1) Int.CI.

C05G 3/00 (2006.01)

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia: 05.11.2014

Mineralny nawóz wieloskładnikowy o przedłużonym działaniu i sposób wytwarzania mineralnego nawozu o przedłużonym działaniu (43) Zgłoszenie ogłoszono:

09.05.2016 BUP 10/16 (45) O udzieleniu patentu ogłoszono:

30.03.2018 WUP 03/18 (73) Uprawniony z patentu:

ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY W SZCZECINIE, Szczecin, PL (72) Twórca(y) wynalazku:

KRZYSZTOF LUBKOWSKI, Szczecin, PL ALEKSANDRA SMOROWSKA, Police, PL AGNIESZKA KOZŁOWSKA, Szczecin, PL AGNIESZKA ROMANOWSKA-OSUCH, Szczecin, PL

BARBARA GRZMIL, Szczecin, PL ARTUR BARTKOWIAK, Szczecin, PL (74) Pełnomocnik:

rzecz, pat. Monika Wielecka m

o

Tt co

CM

CM

Ω.

PL 228 405 B1

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest mineralny nawóz wieloskładnikowy o przedłużonym działaniu i sposób wytwarzania mineralnego nawozu o przedłużonym działaniu. Nawóz z komponentów mineralnych złożony jest ze związków azotu, fosforu potasu oraz powłoki z biodegradowalnego kopoliestru alifatycznego.

Nawozy mineralne są jednym z najważniejszych produktów przemysłu agrochemicznego. Światowa konsumpcja nawozów mineralnych systematycznie wzrastała w ostatnich latach od 135,4 Mt w sezonie 2000/2001 do 176,1 Mt w sezonie 2011/2012, przy niewielkim załamaniu zużycia w sezonie 2008/2009, związanym z kryzysem bankowym. Konsumpcja nawozów mineralnych w obecnym sezonie 2012/2013 jest szacowana na poziomie 176,3 Mt, natomiast prognozy na sezon 2013/2014 i 2017/2018 przewidują wzrost zużycia do poziomu odpowiednio 180,5 Mt i 194,9 Mt.

Mimo wzrastającej produkcji, wykorzystanie i przyswajanie składników mineralnych przez rośliny jest jednak stosunkowo niskie: szacuje się, że w przypadku azotu wynosi 50-70%, fosforu 10-25%, potasu 50-60%. Niska efektywność przyswajania składników mineralnych stwarza problemy zdrowotne i środowiskowe, wpływa negatywnie na ekonomikę produkcji agrochemikaliów. Jedną z metod zwiększania efektywności wykorzystania składników odżywczych jest stosowanie nawozów o kontrolowanym uwalnianiu składników mineralnych (controlled release fertilizers - CRF).

Nawozy o kontrolowanym uwalnianiu to nawozy produkowane w celu uzyskania stopniowego urealniania składników mineralnych, a jednocześnie zapewniające właściwe odżywianie roślinom. Zastosowanie nawozu CRF, z którego uwalnianie składników odżywczych jest w większym stopniu dopasowane do wymagań odżywczych roślin, zapewnia poprawę efektywności wykorzystania składników pokarmowych nawozu poprzez zminimalizowanie ich strat między aplikacją a poborem. Zgodnie z nomenklaturą AAPFCO (Association of American Plant Food Control Officials), nawozami CRF nazywa się materiały, w których uwalnianie składników mineralnych odbywa się poprzez polimerową powłokę lub membranę. Według Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego CEN (Comite Europeen de Normalisation) materiał może być uznany za nawóz o kontrolowanym uwalnianiu, jeżeli w określonych warunkach temperaturowych:

• nie więcej niż 15% składników mineralnych zostanie uwolnione w ciągu 24 h, • nie więcej niż 75% składników mineralnych zostanie uwolnione w ciągu 28 dni, • co najmniej 75% składników mineralnych zostanie uwolnione w całym okresie badań.

Wadą nawozów o kontrolowanym uwalnianiu składników odżywczych powlekanych polimerami jest to, że po zużyciu składników mineralnych w glebie pozostaje znaczna ilość bezużytecznego polimeru, około 50 kg/ha w ciągu roku. Korzystnym rozwiązaniem jest zatem produkowanie nawozów o kontrolowanym uwalnianiu z wykorzystaniem polimerów biodegradowalnych, np. pochodnych kwasu sebacynowego. Powlekanie nawozów mineralnych polimerami można prowadzić przy wykorzystaniu dyspersji wodnych. Przykłady zastosowania pochodnych kwasu sebacynowego oraz dyspersji polimerowych w preparatyce nawozów przedstawiono poniżej.

Z opisu wynalazku US 20030040435 znany jest sposób otrzymywania nawozu o kontrolowanym uwalnianiu, który w otoczce polimerowej zawiera kompozycję grup uretanowych i mocznikowych. Stosowana dyspersja zawiera 20-70% mas. polimeru opartego na alifatycznych izocyjanianach. Polimer zakończony grupami uretanowymi jest syntezowany z makrooli, wybranych z grupy poli- i dikarboksylowych kwasów (kwas sebacynowy, maleinowy) lub poliestrowych polioli. Otrzymany polimer reaguje ze związkami zawierającymi co najmniej dwie grupy aminowe, które są reaktywne względem izocyjanianów. Po neutralizacji powstałego amoniaku, tworzy się dyspersja wodna, która dalej nanoszona jest na nawóz w złożu fluidalnym. Według opisu wynalazku CA 2267352 wytwarza się nawóz o kontrolowanym uwalnianiu, który powleczony jest przepuszczalną dla wody warstwą biodegradowalną. Nawozy otrzymuje się poprzez wielokrotne powlekanie nawozu objętością polimeru około 20 cm³ na każdą z warstw. Polimerami, które mogą być zastosowane do tego celu są w szczególności alifatyczne poliestry na bazie kwasów dikarboksylowych, posiadających od 2 do 10 atomów: węgla lub cykloalifatyczne kwasy dikarboksylowe posiadające od 5 do 10 atomów węgla, np. kwas sebacynowy, kwas fumarowy czy kwas bursztynowy Znany jest z opisu wynalazku US 6413292 sposób wytwarzania nawozu o kontrolowanym uwalnianiu polegający na powlekaniu granul nawozu wodną dyspersją poliestru. Dyspersja zawiera od 20 do 90% mas. wody oraz od 10 do 80% mas. biodegradowalnego kopoliestru. Kopoliester składa się z jednostek strukturalnych pochodzących od alifatycznych i aromatycznych kwasów karboksylowych lub

PL 228 405 B1 ich pochodnych. Przykładami stosowanych alifatycznych kwasów dikarboksylowych są: kwas malonowy, kwas sebacynowy czy kwas adypinowy. Można je stosować w mieszaninie dwóch lub więcej. Stosowanymi aromatycznymi kwasami dikarboksylowymi są kwas tereftalowy czy kwas izoftalowy oraz estry tych związków. Z opisu wynalazku US 5478375 wytwarza się nawóz o kontrolowanym uwalnianiu, którego wewnętrzny rdzeń składa się z mocznika. Mocznik powleczony jest warstwą siarki oraz warstwą uszczelniającą. Warstwa uszczelniająca zawiera od 65 do 98% mas. co najmniej jednego tłuszczowego estru acylowego alkoholu wielowodorotlenowego oraz od około 2 do 25% mas. polimeru zawierającego takie grupy funkcyjne jak: hydroksylowe, karboksylowe i estrowe. Przykładami stosowanych kwasów dikarboksylowych i trikarboksylowych są między innymi kwas sebacynowy, kwas dodekanodiowy, dimery i trimery kwasów pochodzących z oleju talowego. Według opisu wynalazku US 20030040430A1 wytwarza się nawóz o kontrolowanym uwalnianiu, który powleczony jest co najmniej jedną warstwą biodegradowalną. Polimer nanosi się na nawóz w postaci dyspersji wodnej zawierającej grupy uretanowe mocznikowe (polimery oparte na poliestrowych poliolach i alifatycznych izocyjanianach). Znany jest z opisu wynalazku CA2501256 A1 sposób wytwarzania nawozu o kontrolowanym uwalnianiu zawierający co najmniej dwie biodegradowalne warstwy polimerowe. Do powlekania nawozów w pierwszej kolejności stosuje się dyspersję wodną zawierającą polimer z grupami estrowymi, po czym wykorzystuje się dyspersję wodną zawierającą grupy uretanowe i mocznikowe. Dyspersje zawierają od 5 do 60% mas. polimeru, a w swoim składzie mogą zawierać takie dodatki, jak SiO2, AI2O3 oraz TiO2. Z opisu wynalazku US 8192520 B2 wytwarza się nawóz powlekany kopolimerami kwasu maleinowego i itakonowego przy niskich wartościach pH. Do powlekania i rozpylania na powierzchni materiału nawozowego wykorzystuje się wodne dyspersje kopolimerów kwasu maleinowego, kwasu itakonowego lub ich sole. Kopolimer zawiera co najmniej 93% mas. ugrupowań kwasu maleinowego i itakonowego, przy czym kopolimer ten zawiera od 10 do 90% mas. reszt kwasu maleinowego i od 10 do 90% mas. ugrupowań itakonowych. Kopolimer obecny jest w ilości około 5% mas. w przeliczeniu na całkowitą masę kompozycji nawozowej. Znany jest z opisów wynalazków JP2011231121, JP5146859, JP2008024708, JPH 07138189, JP4505059 sposób otrzymywania nawozu o przedłużonym uwalnianiu składników mineralnych z zastosowaniem wodnej dyspersji hydrofobowego kwasu poliakrylowego z dodatkiem plastyfikatora. Przygotowaną dyspersję nanosi się na nawóz, po czym utwardza w temperaturze wyższej niż temperatura zeszklenia dyspersji wodnej polimeru. Z opisu wynalazku CN101823917 znany jest sposób otrzymywania nawozu o kontrolowanym uwalnianiu, którego otoczka polimerowa nanoszona jest na nawóz w postaci dyspersji wodnej silikonowo-akrylowej. Dyspersja składa się z monomerów kwasu akrylowego, emulgatora, inicjatora polimeryzacji, wody oraz środka krzemoorganicznego i środka sieciującego. Zawartość procentowa polimeru w końcowym produkcie wynosi od 5 do 15% mas. Według opisu wynalazku CN101932539 wytwarza się nawóz o kontrolowanym uwalnianiu, gdzie na rdzeń nawozu nanosi się siarkę oraz zewnętrzną warstwę polimerową. Polimer w postaci dyspersji wodnej, utworzony jest z monomerów twardych (styrenowych i metakrylanowych) i miękkich (akrylanowych). Siarka stanowi od 5 do 30% mas. gotowego produktu, natomiast polimer od 0,5 do 10% mas. Znana jest również z opisu wynalazku WO2009021387 modyfikacja wyżej przedstawionej metody, gdzie zamiast siarki nanosi się na rdzeń nawozu wosk parafinowy w ilości od 0,3 do 5% mas. Dodatkowo do dyspersji polimeru dodawane są biodegradowalne naturalne makrocząstki w formie pasty w ilości od 1 do 20% mas. (skrobia ziemniaczana, skrobia pszenna, mąka zbożowa lub mieszaniny).

Mineralny nawóz wieloskładnikowy o przedłużonym działaniu, według wynalazku, zawierający rdzeń z komponentów mineralnych złożony ze związków azotu, fosforu i potasu oraz powłokę z biodegradowalnego kopoliestru alifatycznego, charakteryzuje się tym, że powłokę tworzy nierozpuszczalny w wodzie kopoliester polisebacynianu butylenowego i estru butylenowego kwasu linolowego oraz dodecylosiarczan sodu. Powłokę stanowi kopoliester alifatyczny otrzymywany metodą polikondensacji w stanie stopionym, należący do grupy kopolimerów multiblokowych. Zawiera on od 40 do 80% mas. segmentów sztywnych, pochodzących od polisebacynianu butylenowego i od 20 do 60% mas. segmentów giętkich, pochodzących od estru butylenowego kwasu linolowego. Powłoka ma grubość od 330 do 730 pm, co odpowiada stosunkowi masowemu powłoki do całkowitej masy nawozu od 0,16 do 0,72 i stanowi ona minimum 14% całkowitej masy otrzymanego nawozu. Powłoka zawiera od 2,8% do 14% masowych dodecylosiarczanu sodu.

Sposób wytwarzania mineralnego nawozu wieloskładnikowego, według wynalazku, polegający na utworzeniu powłoki z biodegradowalnego kopoliestru alifatycznego na rdzeniu z komponentów mineralnych złożonego ze związków azotu, fosforu i potasu charakteryzuje się tym, że rdzeń powleka się dyspersją wodną kopoliestru polisebacynianu butylenowego i estru butylenowego kwasu linolowego

PL 228 405 B1 z dodatkiem dodecylosiarczanu sodu jako emulgatora. Rdzeń powleka się do uzyskania powłoki o grubości od 330 do 730 pm, co odpowiada stosunkowi masowemu powłoki do całkowitej masy nawozu od 0,16 do 0,72, a utworzona powłoka stanowi minimum 14% całkowitej masy otrzymanego nawozu. Rdzeń powleka się dyspersją wodną zawierającą od 15,5 do 30,7% mas. kopoliestru polisebacynianu butylenowego i estru butylenowego kwasu linolowego oraz zawierającą od 7,4 do 15,3% mas. dodecylosiarczanu sodu.

Zaletą wynalazku jest otrzymanie materiału nawozowego o przedłużonym działaniu. Nawóz otrzymany sposobem według wynalazku może być stosowany w rolnictwie, zamiennie z konwencjonalnymi nawozami mineralnymi, a zawarty w otrzymanym materiale nawozowym polimer ulega procesom biodegradacji, nie pozostawiając szkodliwych pozostałości w glebie.

Przedmiot wynalazku jest bliżej przedstawiony w poniższych przykładach wykonania.

P r z y k ł a d I

Wykorzystano wieloskładnikowy, granulowany nawóz mineralny zawierający rdzeń z komponentów mineralnych złożony ze związków azotu (4% N), fosforu (12% P2O5) oraz potasu (30% K2O). Granule nawozu o wymiarach 5 mm powleka się dyspersją wodną o zawartości 30.7% mas. kopoliestru polisebacynianu butylenowego i estru butylenowego kwasu linolowego oraz o zawartości 15,3% mas. dodecylosiarczanu sodu. Granule nawozu powleka się metodą zanurzeniową. W tym celu granule nawozu, ułożone w postaci monowarstwy na nierdzewnej metalowej siatce, zanurza się w dyspersji wodnej polimeru, przy czasie kontaktu w przedziale od 1 do 5 sekund. Po etapie powlekania nawóz suszy się w temperaturze min. 100°C. Po wielokrotnym, co najmniej czterokrotnym powlekaniu i suszeniu otrzymuje się materiał nawozowy o stosunku masowym polimeru do nawozu 0,61 oraz o grubości powłoki 610 pm. Zawartość procentowa polimeru w odniesieniu do całkowitej masy materiału nawozowego wynosi 37,8% mas., z czego 25,2% mas. stanowi kopoliester polisebacynianu butylenowego z estrem butylenowym kwasu linolowego, a 12,6% mas. stanowi dodecylosiarczan sodu. Stopień uwalniania składników mineralnych po 24 godzinach wynosi 28,0%, a po 28 dniach 72,6%.

P r z y k ł a d II

Wykorzystano wieloskładnikowy, granulowany nawóz mineralny zawierający rdzeń z komponentów mineralnych złożony ze związków azotu (5% N), fosforu (15% P2O5) oraz potasu (30% K2O). Granule nawozu o wymiarach 5 mm powleka się dyspersją wodną o zawartości 30.7% mas. kopoliestru polisebacynianu butylenowego i estru butylenowego kwasu linolowego oraz o zawartości 15,3% mas. dodecylosiarczanu sodu. Granule nawozu powleka się metodą zanurzeniową. W tym celu granule nawozu, ułożone w postaci monowarstwy na nierdzewnej metalowej siatce, zanurza się w dyspersji wodnej polimeru, przy czasie kontaktu w przedziale od 1 do 5 sekund. Po etapie powlekania nawóz suszy się w temperaturze min. 100°C. Po wielokrotnym, co najmniej pięciokrotnym powlekaniu i suszeniu otrzymuje się materiał nawozowy o stosunku masowym polimeru do nawozu 0,65 oraz o grubości powłoki 660 pm. Zawartość procentowa polimeru w odniesieniu do całkowitej masy materiału nawozowego wynosi 39,5% mas., z czego 26,3% mas. stanowi kopoliester polisebacynianu butylenowego z estrem butylenowym kwasu linolowego, a 13,2% mas. stanowi dodecylosiarczan sodu. Stopień uwalniania składników mineralnych po 24 godzinach wynosi 20,0%, a po 28 dniach 67,8%.

P r z y k ł a d III

Wykorzystano wieloskładnikowy, granulowany nawóz mineralny zawierający rdzeń z komponentów mineralnych złożony ze związków azotu (6% N), fosforu (20% P2O5) oraz potasu (30% K2O). Granule nawozu o wymiarach 5 mm powleka się dyspersją wodną o zawartości 30,7% mas. kopoliestru polisebacynianu butylenowego i estru butylenowego kwasu linolowego oraz o zawartości 15,3% mas. dodecylosiarczanu sodu. Granule nawozu powleka się metodą zanurzeniową. W tym celu granule nawozu, ułożone w postaci monowarstwy na nierdzewnej metalowej siatce, zanurza się w dyspersji wodnej polimeru, przy czasie kontaktu w przedziale od 1 do 5 sekund. Po etapie powlekania nawóz suszy się w temperaturze min. 100°C. Po wielokrotnym, co najmniej sześciokrotnym powlekaniu i suszeniu otrzymuje się materiał nawozowy o stosunku masowym polimeru do nawozu 0,69 oraz o grubości powłoki 700 pm. Zawartość procentowa polimeru w odniesieniu do całkowitej masy materiału nawozowego wynosi 40,9% mas., z czego 27,3% mas. stanowi kopoliester polisebacynianu butylenowego z estrem butylenowym kwasu linolowego, a 13.6% mas. stanowi dodecylosiarczan sodu. Stopień uwalniania składników mineralnych po 24 godzinach wynosi 14,2%, a po 28 dniach 52,4%.

PL 228 405 B1

P r z y k ł a d IV

Wykorzystano wieloskładnikowy, granulowany nawóz mineralny zawierający rdzeń komponentów mineralnych złożony ze związków azotu (8% N), fosforu (24% P2O5) oraz potasu (24% K2O). Granule nawozu o wymiarach 5 mm powleka się dyspersją wodną o zawartości 30,7% mas. kopoliestru polisebacynianu butylenowego i estru butylenowego kwasu linolowego oraz o zawartości 15,3% mas. dodecylosiarczanu sodu. Granule nawozu powleka się metodą zanurzeniową. W tym celu granule nawozu, ułożone w postaci monowarstwy na nierdzewnej metalowej siatce, zanurza się w dyspersji wodnej polimeru, przy czasie kontaktu w przedziale od 1 do 5 sekund. Po etapie powlekania nawóz suszy się w temperaturze min. 100°C. Po wielokrotnym, co najmniej siedmiokrotnym powlekaniu i suszeniu otrzymuje się materiał nawozowy o stosunku masowym polimeru do nawozu 0,72 oraz o grubości powłoki 730 pm. Zawartość procentowa polimeru w odniesieniu do całkowitej masy materiału nawozowego wynosi 42,0% mas., z czego 28,0% mas. stanowi kopoliester polisebacynianu butylenowego z estrem butylenowym kwasu linolowego, a 14,0% mas. stanowi dodecylosiarczan sodu. Stopień uwalniania składników mineralnych po 24 godzinach wynosi 10,8%, a po 28 dniach 44,6%.

P r z y k ł a d V

Wykorzystano wieloskładnikowy, granulowany nawóz mineralny zawierający rdzeń z komponentów mineralnych złożony ze związków azotu (6% N), fosforu (20% P2O5) oraz potasu (30% K2O). Granule nawozu o wymiarach 5 mm powleka się dyspersją wodną o zawartości 29,5% mas. kopoliestru polisebacynianu butylenowego i estru butylenowego kwasu linolowego oraz o zawartości 7,4% mas. dodecylosiarczanu sodu. Granule nawozu powleka się metodą zanurzeniową. W tym celu granule nawozu, ułożone w postaci monowarstwy na nierdzewnej metalowej siatce, zanurza się w dyspersji wodnej polimeru, przy czasie kontaktu w przedziale od 1 do 5 sekund. Po etapie powlekania nawóz suszy się w temperaturze min. 100°C. Po wielokrotnym, co najmniej pięciokrotnym powlekaniu i suszeniu otrzymuje się materiał nawozowy o stosunku masowym polimeru do nawozu 0,16 oraz o grubości powłoki 330 pm. Zawartość procentowa polimeru w odniesieniu do całkowitej masy materiału nawozowego wynosi 14% mas., z czego 11,2% mas. stanowi kopoliester polisebacynianu butylenowego z estrem butylenowym kwasu linolowego, a 2,8% mas. stanowi dodecylosiarczan sodu. Stopień uwalniania składników mineralnych po 24 godzinach wynosi 28,8%, a po 28 dniach 80,4%.

P r z y k ł a d VI

Wykorzystano wieloskładnikowy, granulowany nawóz mineralny zawierający rdzeń z komponentów mineralnych złożony ze związków azotu (6% N), fosforu (20% P2O5) oraz potasu (30% K2O). Granule nawozu o wymiarach 5 mm powleka się dyspersją wodną o zawartości 15,5% mas. kopoliestru polisebacynianu butylenowego i estru butylenowego kwasu linolowego oraz o zawartości 7,7% mas. dodecylosiarczanu sodu. Granule nawozu powleka się metodą zanurzeniową. W tym celu granule nawozu, ułożone w postaci monowarstwy na nierdzewnej metalowej siatce, zanurza się w dyspersji wodnej polimeru, przy czasie kontaktu w przedziale od 1 do 5 sekund. Po etapie powlekania nawóz suszy się w temperaturze min. 100°C. Po wielokrotnym, co najmniej dziesięciokrotnym powlekaniu i suszeniu otrzymuje się materiał nawozowy o stosunku masowym polimeru do nawozu 0,53 oraz o grubości powłoki 640 pm. Zawartość procentowa polimeru w odniesieniu do całkowitej masy materiału nawozowego wynosi 34,6% mas., z czego 23,1% mas. stanowi kopoliester polisebacynianu butylenowego z estrem butylenowym kwasu linolowego, a 11,5% mas. stanowi dodecylosiarczan sodu. Stopień uwalniania składników mineralnych po 24 godzinach wynosi 18,3%, a po 28 dniach 71,4%.

Claims (2)

Zastrzeżenia patentowe

1. Mineralny nawóz wieloskładnikowy o przedłużonym działaniu zawierający rdzeń z komponentów mineralnych złożony ze związków azotu, fosforu i potasu oraz powłokę z biodegradowalnego kopoliestru alifatycznego, znamienny tym, że powłokę stanowi nierozpuszczalny w wodzie kopoliester polisebacynianu butylenowego i estru butylenowego nasyconego dimeru kwasu linolowego oraz dodecylosiarczan sodu, przy czym powłoka zawiera od 40 do 80% masowych segmentów sztywnych, pochodzących od polisebacynianu butylenowego, oraz od 20 do 60% masowych segmentów giętkich, pochodzących od estru butylenowego kwasu linolowego, i powłoka ma grubość od 330 do 730 pm, co odpowiada stosunkowi masowemu powłoki do całkowitej masy nawozu od 0,16 do 0,72 oraz stanowi ona minimum 14,0% całkowitej masy otrzymanego nawozu i zawiera od 2,8% do 14% masowych dodecylosiarczanu sodu.

PL 228 405 B1

2. Sposób wytwarzania mineralnego nawozu wieloskładnikowego o przedłużonym działaniu, polegający na utworzeniu powłoki z biodegradowalnego kopoliestru alifatycznego na rdzeniu z komponentów mineralnych złożonym ze związków azotu, fosforu i potasu, znamienny tym, że rdzeń powleka się dyspersją wodną zawierającą od 15,5 do 30,7% masowych kopoliestru polisebacynianu butylenowego i estru butylenowego kwasu linolowego z dodatkiem od 7,4 do 15,3% masowych dodecylosiarczanu sodu jako emulgatora, przy czym rdzeń powleka się do uzyskania powłoki o grubości od 330 do 730 pm, co odpowiada stosunkowi masowemu powłoki do całkowitej masy nawozu od 0,16 do 0,72, a utworzona powłoka stanowi minimum 14% całkowitej masy otrzymanego nawozu.

Departament Wydawnictw UPRP