PL229928B1 - Zespół zamka zapadkowego z kluczem - Google Patents

Abstract

Zespół zamka zapadkowego (1) z kluczem (4), zawiera zamocowany do drzwi cylindryczny korpus, w którego komorze wewnętrznej znajduje się stos zapadek (24, 25) na poziomej osi (26). Zapadki zawierają części robocze. W płaszczyźnie przedniej i w płaszczyźnie tylnej korpusu zamka (1) znajdują się otwory dla trzpienia klucza (4). Na przeciwległych stronach cylindrycznej powierzchni trzpienia klucza (4) znajdują się szeregi rowków współpracujących z częściami roboczymi zapadek. Zapadki (24, 25) wszystkich par zapadek współpracują z pionową iglicą i każda zapadka (24, 25) ma dwie części robocze, jedną część roboczą poniżej otworu na poziomą oś obrotu (26) tej zapadki (24, 25) i drugą część roboczą powyżej otworu na poziomą oś obrotu (26) tej zapadki (24, 25). Wymienione części robocze w każdej parze sąsiednich zapadek (24, 25) znajdują się po przeciwnych stronach poziomej osi obrotu (26) zapadek. Pionowa oś symetrii każdej pary zapadek (24, 25) nie pokrywa się ze środkiem ciężkości każdej z tych zapadek (24, 25). W strefie rowków szyfrowych trzpienia klucza (4), równolegle do den tych rowków, w trzpieniu klucza (4) osadzona jest płytka magnesu, której szerokość odpowiada średnicy trzpienia klucza trzpieniowego (4). Zapadki w każdej parze zapadek (24, 25) oddzielone są od siebie płytkami ochronnymi ze stali chromoniklowej.

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest zespół zamka zapadkowego z kluczem, o podwyższonej odporności, zawierającego stos zapadek i sterowanego kluczem trzpieniowym o przekroju okrągłym z nacięciami.

Według rozwiązania znanego ze zgłoszenia patentu europejskiego nr EP 1479858, zamek wielozapadkowy zawiera wewnątrz korpusu, pod pokrywą stos zapadek osadzonych na wspólnym trzpieniu centrującym, oraz zawiera wysuwny rygiel zamocowany trwale do płytki podstawy rygla, znajdującej się pod stosem zapadek. Wewnątrz zamka, w osi trzpienia klucza, znajduje się element wykonawczy w postaci obrotnicy. W tym znanym rozwiązaniu rygiel zawiera gniazdo o kształcie odpowiadającym kształtowi ułożonemu ze szczelin w przednich częściach zapadek ułożonych w stos na kluczu, w otwartym położeniu zamka. Zamek według tego znanego rozwiązania zawiera docisk, stanowiący płaską płytkę osadzoną pod stosem zapadek i wyposażoną w pionową część oporową, oraz w pionowy trzpień ustalający położenie zapadek. Docisk zawiera krawędź współpracującą ze sprężyną dociskową osadzoną w korpusie zamka. Obrotnica według tego znanego rozwiązania stanowi płaską płytkę osadzoną w wybraniu docisku. Ta płytka stanowiąca obrotnicę wyposażona jest w zabierak współpracujący z wybraniem w płytce podstawy rygla. Obrotnica w tym znanym rozwiązaniu ma od spodu wyprofilowany okrągły czop sterujący osadzony obrotowo w otworze dna korpusu zamka. Zapadki w tym znanym rozwiązaniu utrzymywane są w położeniu spoczynkowym, każda przez swoją sprężynę. Każda z zapadek posiada tu strefę przewężenia i kodowanie systemu zapadek do rowków na części roboczej klucza odbywa się na stanowisku roboczym, poprzez dogięcie stosu zapadek w ich strefach przewężeń, stosownie do systemu rowków na kluczu.

Z tego samego rozwiązania według zgłoszenia patentu europejskiego EP 1479858 znany jest klucz zamka zapadkowego o całkowicie cylindrycznym trzpieniu. Według tego znanego rozwiązania, klucz zamka zawiera okrągły trzpień i na roboczej części tego trzpienia nacięte są obwodowe rowki. System szerokości i głębokości tych obwodowych rowków stanowi kod klucza. Trzpień klucza w tym znanym rozwiązaniu zakończony jest roboczą końcówką współpracującą z takiego samego kształtu otworem w obrotnicy zamka. W tym znanym rozwiązaniu pokazano przykładowo płaską końcówkę klucza, zaś otwór w obrotnicy zamka ma postać szczeliny o przekroju nie mniejszym od tej roboczej płaskiej końcówki trzpienia klucza. Nie wykluczono w tym znanym rozwiązaniu innego kształtu końcówki klucza oraz otworu w obrotnicy, byleby one umożliwiały obrót obrotnicy kluczem, co w tym znanym rozwiązaniu prowadzi do właściwego ustawienia stosu zapadek zamka.

Według innego rozwiązania, znanego z opisu wynalazku nr PL 218310, klucz zamka zapadkowego, zawiera trzpień oraz ucho zamocowane do końca uchwytowego tego trzpienia. Trzpień klucza stanowi wzdłużny element, w którego części roboczej znajduje się zespół nacięć współpracujących z zapadkami zamka zapadkowego. Według wynalazku, klucz zamka zapadkowego charakteryzuje się tym, że trzpień klucza w części roboczej zawiera na obwodzie cztery wzdłużne strefy. W jednej parze naprzemianległych stref rozpychających, zewnętrzna powierzchnia jest gładka. W drugiej parze naprzemianległych stref zewnętrzna powierzchnia stanowi powierzchnię kodowaną, z nacięciami współpracującymi z zapadkami zamka. Tak więc, na obwodzie części roboczej trzpienia klucza rozlokowane są naprzemiennie cztery wzdłużne strefy: strefa gładkiej powierzchni, strefa powierzchni z nacięciami, dalej znowu strefa gładkiej powierzchni i dalej kolejna strefa powierzchni z nacięciami. Dwie wzdłużne strefy gładkie i dwie wzdłużne strefy z nacięciami leżą naprzeciw siebie na obwodzie trzpienia klucza. Ten trzpień klucza w części roboczej korzystnie zakończony jest stożkiem centrującym. Wymieniony trzpień ma w przekroju poprzecznym kształt cylindryczny. Może mieć również kształt owalny.

W znanych rozwiązaniach zapadki ułożone są w stos na wspólnej osi obrotu. W stanie spoczynkowym w osi otworu zamka przeznaczonej na cylindryczny trzpień klucza widoczne są zazwyczaj elementy robocze zapadek, które w miarę wsuwania do wnętrza zamka, wszystkie zostają rozsunięte na boki. Przekręcenie klucza o kąt prosty powoduje, że element roboczy każdej z zapadek pod wpływem sprężyny zapadki, lub pod wpływem siły grawitacji opiera się o dno rowka w kluczu. Zróżnicowane głębokości rowków w kluczu stanowią unikalny kod klucza oraz pozwalają otworzyć lub zamknąć zamek. Elementy robocze zapadek są widoczne w świetle otworu na klucz, ponieważ otwór na klucz umożliwia użycie klucza z jednej i z drugiej strony drzwi. Jak już powiedziano ruch zapadek wokół ich osi obrotu w znanych rozwiązaniach może być wywołany działaniem sprężyn, gdzie każda zapadka wyposażona jest we własną sprężynę, a także w innych znanych rozwiązaniach wykonania, może być wywołany siłą grawitacji, gdy zapadki są zaprojektowane tak, że środek ciężkości zapadki w pionie nie

PL 229 928 B1 porywa się z osią obrotu tej zapadki. Konstrukcja tego rodzaju znanych zapadek została przedstawiona w polskim opisie patentowym numer PL 218210.

Zadaniem wynalazku jest opracowanie nowej konstrukcji zamka zapadkowego, o podwyższonej odporności na włamanie. Zwiększona odporność ma być uzyskana poprzez utrudnienie dostępu z zewnątrz nieuprawnionym użytkownikom, do wyżej opisanych elementów roboczych zapadek w świetle otworu na klucz, a także poprzez zmianę kierunku ruchu tych elementów roboczych wraz z zapadkami, w trakcie operacji zamykania i otwierania zamka. Pod pojęciem elementów roboczych w tym opisie patentowym należy rozumieć te fragmenty zapadek, które współpracują z rowkami o różnej głębokości, naciętymi na okrągłym trzpieniu klucza. Utrudnienie dostępu z zewnątrz do elementów roboczych zapadek ma polegać na usunięciu tych elementów roboczych zapadek ze światła otworu na trzpień klucza, gdzie przez ten otwór prowadzi droga możliwej manipulacji zapadkami z zewnątrz przez osobę nieuprawnioną, nie posiadającą legalnego klucza do zamka. Ustawienie zapadek jest w każdym zamku warunkiem otwarcia tego zamka. Utrudnienie ustawienia zapadek z zewnątrz, osobie nie posiadającej klucza do zamka, stanowi istotne podwyższenie odporności.

Szereg zamków drzwiowych wyposażone jest w elementy magnetyczne, które współdziałają z elementami mechanicznymi zamka. W rozwiązaniu znanym z europejskiego opisu patentowego nr EP 2570571 A1 przedstawiono rozwiązanie klucza z elementami magnetycznymi. Według tego znanego rozwiązania klucz zawiera trzon będący elementem wykonawczym klucza, zawiera co najmniej jedno wgłębienie i co najmniej jeden rowek. Wgłębienie w trzonie klucza zawiera na dnie element magnetyczny. Ilość elementów magnetycznych odpowiada ilości wgłębień w tronie klucza. Bieguny elementów magnetycznych we wgłębieniach w trzonie klucza są rozmieszczone w różny sposób.

Według innego rozwiązania znanego z opisu zgłoszenia międzynarodowego nr WO 2006/136767 zamek zawiera korpus w którym znajduje się dodatkowy element na sprężynie, mający możliwość przemieszczania się i blokowania bębenka w kierunku równoległym do kierunku wprowadzania trzona klucza do zamka. W nasadzie trzona klucza znajduje się element magnetyczny który po wprowadzeniu trzona klucza do zamka wyprowadza element blokujący z gniazda w bębenku i umożliwia obrót bębenka jeśli kod klucza jest zgodny.

Według wynalazku zespół zamka zapadkowego z kluczem, zawiera zamocowany do drzwi cylindryczny korpus w którego komorze wewnętrznej znajduje się stos zapadek na poziomej osi obrotu. Zapadki zawierają elementy robocze, zaś w płaszczyźnie przedniej i w płaszczyźnie tylnej korpusu zamka znajduje się otwór dla trzpienia klucza trzpieniowego. Na przeciwległych stronach cylindrycznej powierzchni trzpienia klucza trzpieniowego do zamka znajdują się szeregi rowków współpracujących z częściami roboczymi zapadek, przy czym otwór dla klucza trzpieniowego w płaszczyźnie przedniej korpusu zamka znajduje się po jednej stronie poziomej osi obrotu zapadek. Otwór dla klucza trzpieniowego w płaszczyźnie tylnej korpusu zamka znajduje się po drugiej stronie poziomej osi obrotu zapadek.

Według wynalazku zespół zamka zapadkowego z kluczem charakteryzuje się tym, że zapadki wszystkich par zapadek współpracują z co najmniej jedną pionową iglicą i każda zapadka ma dwie części robocze, jedną część roboczą poniżej otworu na poziomą oś obrotu tej zapadki i drugą część roboczą powyżej otworu na poziomą oś obrotu tej zapadki. Wymienione części robocze w każdej parze sąsiednich zapadek znajdują się po przeciwnych stronach tej poziomej osi obrotu zapadek, jedna część robocza każdej zapadki znajduje się powyżej tej poziomej osi obrotu, a druga część robocza tej samej zapadki znajduje się poniżej tej poziomej osi obrotu. Pionowa oś symetrii każdej pary zapadek nie pokrywa się ze środkiem ciężkości każdej z tych zapadek. W strefie rowków szyfrowych trzpienia klucza, równolegle do den tych rowków szyfrowych, w trzpieniu klucza osadzona jest płytka magnesu, której szerokość odpowiada średnicy trzpienia klucza trzpieniowego.

Według wynalazku, zapadki w każdej parze zapadek oddzielone są od siebie płytkami ochronnymi ze stali chromoniklowej.

Rowki szyfrowe na trzpieniu klucza trzpieniowego korzystnie mają szerokość odpowiadającą grubości części roboczych wymienionych zapadek.

W korzystnej wersji rozwiązania według wynalazku, części robocze każdej zapadki mają grubość dwukrotnie większą niż grubość pozostałej części tej zapadki.

W rozwiązaniu według wynalazku odległość pomiędzy częściami roboczymi obu zapadek w każdej parze zapadek korzystnie jest większa niż średnica otworu dla klucza.

PL 229 928 B1

Cylindryczny korpus zamka może być wyposażony na swojej powierzchni we wzdłużne rowki współpracujące z występami w otworach mocujących ten korpus zamka, znajdujących się na obu powierzchniach mechanizmu ryglowego.

Zamek według wynalazku wyposażony został w zespół par zapadek. Każda zapadka w każdej parze zapadek osadzona jest wychylnie na poziomej osi wspólnej dla wszystkich par zapadek. Każda z obu zapadek w każdej parze zapadek ma środek ciężkości, który jest odchylony od pionowej płaszczyzny wymienionej osi obrotu na której osadzone są zapadki. Oznacza to, że przy zaproponowanej konstrukcji zapadek zestawionych w parach, w świetle obu otworów dla klucza, jednego otworu powyżej i drugiego otworu poniżej tej poziomej osi obrotu zapadek, współpracujące z rowkami szyfrowymi trzpienia klucza elementy robocze zapadek nie są widoczne. Utrudnia to znacząco możliwości otwarcia zamka przez osoby nie dysponujące kluczem dedykowanym dla tego zamka. Dodatkowo trzeba podkreślić, że jak wynika z powyższego opisu, otwory dla klucza po obu stronach zamka mijają się, co w dalszym stopniu utrudnia nieuprawnione otwarcie zamka.

Jak powiedziano wyżej, elementy robocze każdej zapadki w każdej parze zapadek nie są widoczne w świetle obu otworów dla klucza. Zwykły klucz trzpieniowy, przewidziany tu do zastosowania, nie może więc oddziaływać poprzez obrót w jednym z otworów zamka, na elementy robocze zapadek, które są rozchylone na boki i niewidoczne w świetle obu otworów, a więc także są niedostępne dla szyfru klucza w postaci rowków na trzpieniu klucza. Dla przezwyciężenia tego problemu klucz wyposażono na roboczym końcu w magnes, na przykład w magnes neodymowy. Klucz wsunięty do otworu w zamku w pozycji gdzie płytka magnesu osadzona w roboczym końcu klucza ma położenie poziome, powoduje przyciągnięcie części roboczych zapadek do magnesu, lecz w tej pozycji klucza te części robocze zapadek nie mogą zająć swoich miejsc w rowkach szyfrowych klucza. Dopiero obrót klucza o 90°, i przyjęcie pozycji pionowej przez płytkę magnesu, pozwala częściom roboczym zapadek zająć miejsce w rowkach szyfrowych klucza, na skutek siły przyciągania magnesu oddziaływującej na te części robocze zapadek. W tej pozycji, po zajęciu przez elementy robocze zapadek swoich miejsc w rowkach szyfrowych klucza, dolne części stosu zapadek układają się w formę regularną, co pozwala na podniesienie iglic i odblokowanie rygli. Obrót klucza o ćwierć obrotu do poprzedniej pozycji, powoduje opuszczenie iglic, wysunięcie rygli i wysunięcie części roboczych zapadek z rowków szyfrowych klucza co prowadzi do rozrzucenia dolnych części stosu zapadek osadzonych wychylnie na poziomej osi obrotu. Całkowite wyjęcie klucza wraz z jego magnesem z otworu dla klucza powoduje dalsze rozrzucenie zapadek osadzonych wychylnie na wymienionej wyżej poziomej osi, na skutek działania siły grawitacji na niesymetryczne zapadki w każdej parze zapadek. Powoduje to odsunięcie się części roboczych każdej zapadki od światła każdego z otworów na klucz.

W rozwiązaniu zamka według wynalazku zaproponowano w miejsce dotychczasowego mechanizmu odpychania części roboczych zapadek przez nacięcia szyfrowe klucza, zastosowanie nowego mechanizmu przyciągania tych części roboczych zapadek przez roboczą końcówkę klucza w której umiejscowiony jest magnes. Zapadki są poza tym tak zaprojektowane, że każde dwie sąsiednie zapadki tworzą parę, gdzie w każdej parze zapadek zawieszonej na wymienionej osi, jedna zapadka grawitacyjnie odchyla się w lewo, zaś druga zapadka grawitacyjnie odchyla się w prawo. Powoduje to dalszą poprawę rozrzutu zapadek po wyjęciu klucza z zamka, a zatem dalszy wzrost odporności zamka na nieuprawnione otwarcie.

Przedmiot wynalazku został przedstawiony w przykładzie wykonania na załączonym rysunku na którym poszczególne figury rysunku ilustrują:

Fig. 1 - widok mechanizmu ryglowego z zamkiem,

Fig. 2 - widok zamka wraz z płytą baskwila dolnego i płytą baskwila górnego,

Fig. 3 - widok mechanizmu ryglowego,

Fig. 4 - zamek w widoku na stos zapadek od strony krawędzi dolnych zapadek,

Fig. 5 - zamek w widoku na stos zapadek,

Fig. 6 - zamek w widoku na płytkę dystansową,

Fig. 7 - zamek z kluczem w widoku perspektywicznym,

Fig. 8 - zamek w widoku zgodnym z osią otworu na klucz,

Fig. 9 - zamek w przekroju z płaszczyzną zgodną z osią obrotu zapadek,

Fig. 10 - zapadka w rozwinięciu,

Fig. 11 - widok perspektywiczny zapadki,

Fig. 12 - widok zapadki z boku,

PL 229 928 B1

Fig. 13 - widok perspektywiczny płytki dystansowej,

Fig. 14 - widok na płaszczyznę płytki dystansowej,

Fig. 15 - para zapadek w pozycji zamknięte,

Fig. 16 - para zapadek w pozycji otwarte,

Fig. 17 - trzpień klucza w widoku zgodnym z przebiegiem rowków,

Fig. 18 - trzpień klucza według fig. 15 w widoku na rowki,

Fig. 19 - klucz kompletny w widoku według fig. 15,

Fig. 20 - klucz kompletny w widoku perspektywicznym.

Na rysunku fig. 1 pokazano widok zamka 1 wraz z mechanizmem ryglowym 2 oraz klamką 3. Na tym rysunku pokazano także klucz trzpieniowy 4. Mechanizm ryglowy 2 stanowi zespół sterujący z nie pokazanymi na rysunku baskwilem górnym oraz baskwilem dolnym. Elementami współpracującymi z zamkiem 1 są szyldy 5, 6. Jak to pokazano mechanizm ryglowy 2 znajduje się w obudowie. Pomiędzy ścianami bocznymi obudowy mechanizmu ryglowego 2, a powierzchniami szyldów 5, 6 znajdują się odstępy co pozwala na montaż zamka 1 z mechanizmem ryglowym 2 w kieszeni znajdującej się na krawędzi drzwi. W przykładzie wykonania pokazanym na załączonych rysunkach zastosowano klamki 3 w układzie pionowym. W innych przykładach wykonania klamki mogą mieć zwykły układ poziomy. Na rysunku fig. 1 pokazano także wysuwny rygiel poziomy 7 oraz rygiel zatrzaskowy 8, znajdujące się w otworach listwy oporowej 9.

Na rysunku fig. 2 pokazano wnętrze mechanizmu ryglowego 2. W górnej części znajduje się płyta 10 baskwila górnego oraz w dolnej części mechanizmu ryglowego znajduje się płyta 11 baskwila dolnego. Baskwil górny i baskwil dolny nie zostały pokazane na rysunku ze względu na ich długość i na to że stanowią one znane wyposażenie mechanizmów ryglowych. Obie płyty 10, 11 baskwila górnego oraz baskwila dolnego poruszają się w kierunkach prostopadłych do kierunku poruszania się rygla poziomego 7 oraz rygla zatrzaskowego 8.

Rygiel poziomy 7, jak to pokazano na rysunku fig. 2 ma postać dwóch równoległych płytek bocznych połączonych na przykład poprzez spawanie z prostopadłą do nich płytką czołową 12. Pomiędzy płytkami bocznymi zachowana jest szczelina 13, w której osadzona jest przesuwnie płyta 10 baskwila górnego. Natomiast ponad ryglem poziomym 7, w otworze listwy oporowej 9 osadzony jest wysuwnie rygiel zatrzaskowy 8, sterowany za pośrednictwem znanego, nie pokazanego na rysunku mechanizmu sterowania takim ryglem zatrzaskowym za pomocą klamki 3. Rygiel zatrzaskowy 8 osadzony jest na sworzniu o mniejszej średnicy niż średnica samego rygla zatrzaskowego 8. Sworzeń jest zakończony kołnierzem 14 o który oparta jest sprężyna 15. Sprężyna 15 oparta jest więc z jednej strony na wewnętrznej powierzchni listwy oporowej 9 i z drugiej strony na wewnętrznej powierzchni kołnierza 14. W szczelinie tej sprężyny 15 znajduje się trzpień łączący rygiel zatrzaskowy 8 z kołnierzem 14. Położenie rygla zatrzaskowego 8 można łatwo zmienić poprzez lekkie wyciągnięcie rygla 8 z otworu w listwie oporowej 9, pokonując opór sprężyny 15, następnie obrócenie rygla zatrzaskowego 8 wokół jego osi o 180° i następnie zwolnienie tego rygla 8 do pozycji ustalonej przez sprężynę 15. Powoduje to, że bardzo proste jest przekształcenie zamka z prawego na lewy i odwrotnie. Poniżej osi klamki 3 znajduje się płyta 11 baskwila dolnego. Płyta baskwila górnego 10 i płyta baskwila dolnego 11 są osadzone przesuwnie w mechanizmie ryglowym 2 w kierunku pionowym góra-dół na widocznych sworzniach prowadzących 16. Natomiast rygiel poziomy 7, osadzony jest przesuwnie w płaszczyźnie poziomej, w otworze prowadzącym listwy oporowej 9, oraz na sworzniu prowadzącym 17.

Mechanizm ryglowy 2 pokazany na rysunku fig. 2, pozbawiony obudowy, pokazano również bez obudowy na rysunku fig. 3. Widoczny jest tu dobrze cylindryczny korpus zamka 1 oraz płyta baskwila górnego 10 osadzona przesuwnie w pionie na sworzniach prowadzących 18, 19, jak również płyta baskwila dolnego 11 osadzona przesuwnie w pionie na sworzniach prowadzących 16, 17. Cylindryczny korpus zamka 1 zamknięty jest dnem 22 oraz pierścieniem mocującym 23. Pokazano tu także że na sworzniu prowadzącym 17 osadzony jest za pośrednictwem szczelin w płytach mocujących zarówno rygiel poziomy 7 jak i rygiel zatrzaskowy 8. Z tymi płytami mocującymi oba rygle 7, 8 współpracuje także zabierak 20 klamki 3. Poniżej korpusu zamka 1 na rysunku fig. 3 dobrze widoczne 30 są dwie ramkowe iglice 21, które w pozycji zamka otwarte unoszą się do góry obejmując dolne części zapadek ułożone w tej pozycji w regularny stos. Takie ułożenie zapadek pokazano na rysunku fig. 16.

Na rysunku fig. 4 pokazano wnętrze zamka 1 według wynalazku, po zdjęciu dna 22 oraz pierścienia mocującego 23. Klucz trzpieniowy 4 jest przygotowany do umieszczenia w otworze zamka 1. Na tym rysunku widoczny jest stos zapadek 24, 25 gdzie dolne części w każdej parze zapadek 24, 25

PL 229 928 B1 zapadki są rozrzucone, jedna na prawą stronę druga na lewą stronę. Kolejne pary zapadek 24, 25 osadzone są w zamku 1 wychylnie, na jednej wspólnej osi 26.

Ten sam zamek pokazano w widoku zgodnym z osią 26 zapadek na rysunku fig. 5. Jak widać oś 26 zapadek 24, 25 jest przesunięta względem środka ciężkości każdej z tych zapadek 24, 25. Jak pokazano na rysunku fig. 4 oraz fig. 5 stos zapadek jest z szeregu par zapadek 24, 25 osadzonych na wspólnej osi 26. W każdej parze zapadek 24, 25 jedna zapadka 24 ma środek ciężkości przesunięty na lewo od wspólnej osi 26, zaś druga zapadka 25 ma środek ciężkości przesunięty na prawo od wspólnej osi 26. Poprzez takie ukształtowanie zapadek 24, 25 uzyskano efekt grawitacyjnego rozsunięcia dolnych części zapadek 24, 25 zamka, współpracujących z iglicami 20, 21, w pozycji po wyjęciu z zamka 1 klucza trzpieniowego 4. Wyraźniej pokazano to na rysunku fig. 15. Na rysunku fig. 16 pokazano natomiast schematycznie ułożenie zapadek 24, 25 po włożeniu klucza do zamka, przy czym klucz został opisany w dalszej części opisu. Na rysunku fig. 16 górne robocze części 31, 32, 33, 34 zapadek 24, 25 przybliżyły się do siebie, natomiast dolne części 27, 28 tych zapadek 24, 25 pokryły się ze sobą, co umożliwia podniesienie się iglic 20, 21 widocznych na rysunku fig. 2 oraz fig. 3. Nastąpiło to na skutek działania nie pokazanego tu klucza trzpieniowego 4 z magnesem w części roboczej. Zapadki 24, 25 w każdej parze zapadek osadzonej wychylnie na osi 26, rozrzucone są w lewo i w prawo na skutek oddziaływania siły grawitacyjnej na ich konstrukcję jak to pokazano na fig. 15. Po włożeniu trzpienia klucza 4 z magnesem oraz po ćwierćobrocie klucza 4, na skutek oddziaływania magnesu, części robocze 31, 33 lub 32, 34 tych zapadek 24, 25 zajmują miejsce w nacięciach na kluczu 4, zbliżają się do siebie jako to pokazano na rysunku fig. 16, co prowadzi do pokrycia się ich dolnych części 27, 28, umożliwia ruch iglic 20, 21 w górę i ostatecznie otwarcie zamka.

Na rysunku fig. 5 pokazano zapadki 24, 25 w stosie częściowo uporządkowanym, po włożeniu w dolny otwór 30 zamka klucza trzpieniowego 4. W konstrukcji zamka 1 zaproponowano dwa otwory dla klucza 4, po jednym z każdej strony zamka to znaczy jeden otwór 29 od strony wnętrza zamykanej przestrzeni i drugi otwór 30 od zewnątrz tej zamykanej przestrzeni. W rozwiązaniu według wynalazku otwory 29, 30 nie są współosiowe.

Pomiędzy kolejnymi parami zapadek 24, 25 znajdują się w stosie zapadek płytki ochronne 44 ze stali chromoniklowej. Płytki 44 stanowią kolejne utrudnienie w ewentualnym próbach podejmowanych od zewnątrz ustawienia kolejnych par zapadek 24, 25 w uporządkowany pakiet. Zwiększa to dodatkowo odporność zamka. Płytki ochronne 44 pokazano na rysunkach fig. 5, fig. 6, fig. 13 oraz fig. 14. Płytki oparte są na występach wewnętrznych obudowy zamka swoimi krawędziami oporowymi 45. W płytkach 44 znajdują się wybrania 46 które umożliwiają podniesienie płytek 44 w górę w trakcie ruchu iglic 20, 21.

Na rysunku fig. 9 pokazano zamek według wynalazku, w przekroju płaszczyzną zgodną z osiami symetrii wymienionych otworów 29, 30 oraz z osią symetrii wspólnej osi 26 zapadek. Widać tu wyraźnie że otwór 29 dla klucza 4 po prawej stronie znajduje się powyżej wspólnej osi 26 zapadek. Otwór 30 dla klucza po lewej stronie znajduje się poniżej wspólnej osi 26 zapadek. Takie wzajemne usytuowanie otworów 29 i 30 dla klucza 4 zwiększa odporność zamka na atak osoby nieuprawnionej.

Opisane usytuowanie otworów 29, 30 dla klucza 4 jest możliwe dzięki zaproponowanej nowej konstrukcji zapadek 24, 25 osadzonych wychylnie, parami na wspólnej osi 26. Jedną parę zapadek 24, 25 pokazano w dwóch położeniach: otwarte i zamknięte na rysunkach fig. 15 oraz fig. 16. Na rysunku fig. 15 oś A środka symetrii pary zapadek 24, 25 poprowadzona przez wspólną oś 26 nie pokrywa się z osiami B każdej z zapadek 24, 25 w tej parze zapadek poprowadzonymi przez wspólną oś 26 oraz przez środek ciężkości każdej z tych zapadek. Oznacza to że po wyjęciu klucza 4 z zamka zapadki w tej parze zapadek 24, 25 i w pozostałych parach zapadek w tym stosie zapadek, grawitacyjnie rozsuną się i dolne części tych zapadek nie pozwolą w pozycji pokazanej na rysunku fig. 15 na zajęcie przez iglice 20, 21 miejsca w położeniu pozwalającym na obrót klucza.

Natomiast po wsunięciu klucza 4 z magnesem do jednego z otworów 29 lub 30 i po ćwierćobrocie tego klucza, robocze części 31, 33 lub 32, 34 par zapadek 24, 25 zostaną ściągnięte do klucza do pozycji pokazanej na rysunku fig. 16. Dolne części 27, 28 zapadek w tej pozycji klucza zsuną się co pozwoli iglicom 20,21 zająć miejsce w położeniu otwartym zamka.

Na rysunkach fig. 10, fig. 11 oraz fig. 12 pokazano przykładową zapadkę 25. Na rysunku fig. 10 zapadka 25 pokazana jest w rozwinięciu. Jako części robocze 33, 34 w niniejszym opisie patentowym określono te elementy zapadki które współpracują z nacięciami na trzpieniu klucza. Na rysunkach fig. 10 i fig. 11 pokazano że części robocze 33, 34 mają podwójną grubość po zagięciu elementów zaginanych 35, 36 pokazanych na rysunku fig. 10 w rozwinięciu, a na rysunku fig. 11 po zagięciu

PL 229 928 B1 w gotowej do montażu zapadce 25. Pokazano tu także kolejny element zaginany 37. Elementy zaginane 35, 36, 37 stanowią elementy dystansowe, ograniczające wzajemny ruch wychylny dwóch zapadek 24, 25 względem siebie, w każdej parze zapadek. Równocześnie elementy zaginane 35, 36 równoważą się w zapadce 25 po obu stronach otworu 38 przeznaczonego dla wspólnej osi 26 i pozwalają uzyskać grubość tych części roboczych 33, 34 dostosowaną do szerokości rowka w trzpieniu klucza 4.

Klucz 4 zamka według wynalazku pokazano na rysunku fig. 15, fig. 16, fig. 17 oraz fig. 18. Na rysunku fig. 15 pokazano trzpień klucza 4 w widoku z boku, zgodnym z płaszczyzną szczeliny 39 oraz zgodnym z kierunkiem przebiegu rowków szyfrowych. Dodatkowo na tym rysunku pokazano widok na trzpień klucza ze szczeliną 39 od strony stożka centrującego 41. Szczelina 39 przeznaczona jest do montażu płytki 42 magnesu neodymowego. W innych przykładach wykonania może być wykorzystany inny typ magnesu.

Widok przykładowych rowków szyfrowych 40 klucza pokazano także na rysunku fig. 16, oraz fig. 17. Pokazane w tym przykładzie rowki szyfrowe 40 mają dna płaskie. Nie wyklucza to w innych przykładach wykonania zamka według wynalazku, zastosowania rowków 40 o dnach wklęsłych.

Na rysunku fig. 17 pokazano kompletny klucz 4 w widoku z boku na krawędź płytki magnesu 42 zamocowanej w szczelinie 39 pokazanej na rysunku fig. 15. Na tym samym rysunku fig. 17 pokazano materiał wypełniający stożek centrujący 41.

Cylindryczny korpus zamka 1 ma na swojej powierzchni wzdłużne rowki 47. Pokazano to na rysunkach fig. 4, fig. 5, fig. 6, fig. 7 oraz fig. 8. Rowki 47 współpracują z występami 48 w cylindrycznych otworach dla tego korpusu zamka 1 na obu powierzchniach obudowy mechanizmu ryglowego 2. Występ 48 pokazano na rysunku fig. 3.

Jak pokazano na załączonych rysunkach, w zamku 1 części robocze 31,33 oraz 32, 34 w każdej parze zapadek 24, 25 osadzonych przechylnie na osi 26, są od siebie oddalone na skutek działania siły grawitacji. W przykładzie wykonania, w zamku 1 znajduje się 9 par zapadek 24, 25 a więc znajduje się tu 18 zapadek.

Oddalenie części roboczych 31, 33 oraz 32, 34 od siebie w każdej parze zapadek 24, 25 zaprojektowane jest w zamku według wynalazku na tyle znaczne, że te części robocze 31, 33 oraz 32, 34 są niewidoczne w świetle obu otworów 29, 30 dla trzpienia klucza 4. Utrudnia to ten etap ewentualnego włamania gdzie włamywacz stara się zlokalizować części robocze 31, 33 i/lub 32, 34 zapadek, widoczne w otworze dla klucza 4. W obu otworach 29, 30 dla klucza, w tym zamku te części robocze 31, 33 oraz 32, 34 kolejnych par zapadek 24, 25, są niewidoczne. Podwyższa to odporność zamka według wynalazku.

Po włożeniu trzpienia klucza 4 do otworu 29 lub do otworu 30 zamka 1, z płytką magnesu 42 ustawioną poziomo, następuje pierwszy etap porządkowania ustawienia zapadek 24, 25 poszczególnych par zapadek w zamku. Tę pozycję wkładania trzpienia klucza 4 pokazano na rysunku fig. 2. Po włożeniu klucza 4 w tej pozycji, części robocze 31, 33 lub 32, 34, zależnie w który otwór 29 lub 30 klucz został włożony, zostają przyciągnięte do płytki magnesu 42 pokonując siłę grawitacji. Następnie klucz 4 jest obracany przez użytkownika o ćwierć obrotu. W tej pozycji części robocze 31, 33 lub 32, 34 we wszystkich parach zapadek 24, 25 na skutek siły przyciągania płytki magnesu neodymowego 42 zajmują miejsce w rowkach szyfrowych 40. W tym momencie następuje złożenie dolnych części 27, 28 w każdej parze zapadek 24, 25 w jeden pakiet, co pozwala podnieść się iglicom 20, 21 wraz z płytą 11 baskwila dolnego podnieść się i odblokować mechanizm rygla poziomego, i płytę 10 baskwila górnego, dla otwarcia zamka. Ten mechanizm pokazany jest na rysunku fig. 3.

Kształt zapadki 25 pokazany na rysunku fig. 10, fig. 11 oraz fig. 12 należy traktować jako przykładowy. W innych parach zapadek 24, 25 kształt zapadek będzie inny, w szczególności inny jest kształt części dolnych 27, 28 w kolejnych parach zapadek. Różnice kształtu tych części dolnych 27, 28 w kolejnych parach zapadek są uzależnione od głębokości rowków szyfrowych 40 w kluczu 4, tak aby po przekręceniu klucza 4 i zajęciu swoich miejsc przez wszystkie części robocze 31, 33 lub 32, 34, zależnie który otwór 29, 30 dla klucza 4 został użyty, części dolne 27, 28 wszystkich par zapadek 24, 25 zostały ułożone w jednolity pakiet, co otwiera możliwość odblokowania zamka według wynalazku poprzez ruch obu iglic 20, 21 do góry.

Claims (6)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Zespół zamka zapadkowego z kluczem, zawierający zamocowany do drzwi cylindryczny korpus w którego komorze wewnętrznej znajduje się stos zapadek na poziomej osi obrotu, zawierających elementy robocze, gdzie w płaszczyźnie przedniej i w płaszczyźnie tylnej korpusu zamka znajduje się otwór dla trzpienia klucza trzpieniowego, zaś na przeciwległych stronach cylindrycznej powierzchni trzpienia klucza trzpieniowego znajdują się szeregi rowków współpracujących z częściami roboczymi zapadek, przy czym otwór dla klucza trzpieniowego w płaszczyźnie przedniej korpusu zamka znajduje się po jednej stronie poziomej osi obrotu zapadek, a otwór dla klucza trzpieniowego w płaszczyźnie tylnej korpusu zamka znajduje się po drugiej stronie poziomej osi obrotu zapadek, znamienny tym, że zapadki (24, 25) wszystkich par zapadek współpracują z co najmniej jedną pionową iglicą (20, 21) i każda zapadka (24, 25) ma dwie części robocze (31, 32, 33, 34), jedną część roboczą (32, 34) poniżej otworu (38) na poziomą oś obrotu (26) tej zapadki (24, 25) i drugą część roboczą (31, 33) powyżej otworu (38) na poziomą oś obrotu (26) tej zapadki (24, 25), przy czym wymienione części robocze (31, 32, 33, 34) w każdej parze sąsiednich zapadek (24, 25) znajdują się po przeciwnych stronach tej poziomej osi obrotu (26) zapadek, zaś pionowa oś (A) symetrii każdej pary zapadek (24, 25) nie pokrywa się ze środkiem ciężkości tych zapadek w każdej parze zapadek (24, 25), a w strefie rowków szyfrowych (40) trzpienia klucza (4), równolegle do den tych rowków (40), w trzpieniu klucza (4) osadzona jest płytka magnesu (42), której szerokość odpowiada średnicy trzpienia klucza trzpieniowego (4).
2. 2. Zespół zamka według zastrz. 1, znamienny tym, że zapadki w każdej parze zapadek (24, 25) oddzielone są od siebie płytkami ochronnymi (44) ze stali chromoniklowej.
3. 3. Zespół zamka według zastrz. 1, znamienny tym, że rowki szyfrowe (40) na trzpieniu klucza trzpieniowego (4) mają szerokość odpowiadającą grubości części roboczych (31, 32, 33, 34) zapadek.
4. 4. Zespół zamka według zastrz. 1 albo 4, znamienny tym, że części robocze (31, 32, 33, 34) każdej zapadki (24, 25) mają grubość dwukrotnie większą niż grubość pozostałej części tej zapadki (24, 25).
5. 5. Zespół zamka według zastrz. 1, znamienny tym, że odległość pomiędzy częściami roboczymi (31, 33) oraz (32, 34) w każdej parze zapadek (24, 25) jest większa niż średnica otworu (29, 30) dla klucza (4).
6. 6. Zespół zamka według zastrz. 1, znamienny tym, że cylindryczny korpus zamka (1) ma na swojej powierzchni wzdłużne rowki (47) współpracujące z występami (48) w cylindrycznych otworach dla tego korpusu zamka (1) na obu powierzchniach mechanizmu ryglowego (2).