PL230594B1 - Aparat do sporzadzania masy czopkowej oraz sposob sporzadzania masy czopkowej - Google Patents

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest aparat do sporządzania masy czopkowej mający zastosowanie przy wykonywaniu czopków w recepturze aptecznej z wykorzystaniem miksera recepturowego.

Współczesne wytwarzanie czopków w recepturze aptecznej polega na topieniu podłoża, którym może być masło kakaowe, a następnie albo równocześnie (w zależności od sposobu) zawieszanie albo rozpuszczanie w nim składników leczniczych. Najczęściej wykorzystywany sposobem wytwarzania tej postaci leku jest użycie miksera recepturowego, w którym odważane są do jednego pojemnika z tworzywa sztucznego wszystkie niezbędne substancje łącznie z podłożem czopkowym, a następnie dzięki mieszaniu następuje równoczesne nadtapianie i zawieszanie albo rozpuszczanie w topiącym się podłożu wszystkich substancji leczniczych. Tak przygotowana płynna masa jest przenoszona do odpowiednich form czopkowych, gdzie po zastygnięciu jest przyjmowana przez pacjenta w postaci czopka. Sposób ten można nazwać sposobem wagowym, gdyż przygotowywanie odpowiednich dawek substancji leczniczych oraz podłoża odbywa się przez ich odważenie uwzględniając współczynnik wyparcia celem uzyskania odpowiedniej objętości masy czopkowej.

Opisany tradycyjny sposób wykonania czopków opiera się na następujących (błędnych) założeniach:

- czopki dla osoby dorosłej ważą około 2,0 g, dla dziecka 1,0 g, a globulki dopochwowe 3, co nie jest zgodne z definicją farmakopealną ani nie znajduje potwierdzenia w praktyce, gdyż stosując dostępne opakowania czopkowe (formy) osoba wykonująca czopki powinna skupić się na ich wypełnieniu jednolitą ilością homogennej mieszaniny masła kakaowego i substancji leczniczych, nie zaś opierać się na ściśle zdefiniowanej wadze każdego czopka. Maksymalna ilość użytego podłoża (masło kakaowe) w przypadku wykorzystywania tego sposobu przygotowania czopków jest zależna od objętości opakowania i objętości jaką zajmują odważone substancje lecznicze, co z kolei zależy od ich gęstości. Gęstość ta w przypadku proszków jest zmienna i odnoszona do szeregu czynników technologicznych tj. rozdrobnienie, czas przechowywania, sposób otrzymywania, suszenia, pakowania;

- podana w piśmiennictwie, wykorzystywana przy wykonywaniu czopków, założona wartość współczynnika wyparcia dla danej substancji jest stała, nie uwzględnia jednak wymienionych wcześniej czynników technologicznych wpływających na właściwości użytej substancji;

- przyjęcie tzw. średniej wartości współczynnika wyparcia, równej 0,7, w przypadku użycia substancji, której wartość tego współczynnika nie została podana w piśmiennictwie. Obecnie w recepturze aptecznej przy sporządzaniu czopków korzysta się w dużej mierze ze sproszkowanych leków gotowych, zawierających znaczne, często nieznane farmaceucie ilości substancji pomocniczych. Założenie wartości średniego współczynnika wyparcia jest w tym przypadku niedopuszczalne, zważywszy na wpływ na jego wartość sposobu proszkowania substancji, jak również ze względu na szeroką dostępność różnych preparatów generycznych, różniących się składem masy tabletkowej;

- cała gotowa masa zostanie przeniesiona do form czopkowych, bez strat. Praktyka pokazuje jednak, że straty te są znaczące (zróżnicowane), zależne od szeregu czynników tj. sprawność operatora czy temperatura w pomieszczeniu recepturowym, wpływająca na zmianę lepkości nadtopionego podłoża czopkowego w funkcji temperatury;

- objętość standardowych form do czopków i globulek jest stała - zgodna z normą. Producenci tych form zapewniają o jednorodności ich objętości, jednak w praktyce często zdarzają się odchylenia od deklarowanej przez nich wartości. Chcąc wykorzystywać do wykonywania czopków tradycyjny sposób konieczne jest sprawdzenie ich objętości przy użyciu podłoża czopkowego i przeliczenie uzyskanej wartość na użytą masę. Nie jest to możliwe, gdyż formy czopkowe są opakowaniem jednorazowym i nie można usunąć z nich wylanej masy czopkowej bez uszkodzenia formy.

Jeden z aparatów, w którym przygotowuje się mieszaninę składników leczniczych i podłoża ujawniono w patencie PL/EP 1600206. Aparat ten składa się z pojemnika z przesuwnym dnem oraz mieszadła dostrojonego do pojemnika. Do pojemnika wprowadza się składniki mieszaniny recepturowej, następnie za pomocą mieszalnika wprowadza się w ruch obrotowy mieszadło, które miesza składniki ze sobą w wyniku kontaktu ciernego pomiędzy pojemnikiem a mieszadłem. Po zakończeniu procesu mie

PL 230 594 B1 szania mieszadło usuwa się z pojemnika, a otwór zamyka zakrętką zawierającą centralny otwór dozujący. Ruchome dno pozwala na wyciskanie mieszaniny z pojemnika poprzez otwór dozujący. Do otworu montuje się aplikatory, które ułatwiają precyzyjne dozowanie mieszaniny. Zaprezentowany sposób dozowania mieszaniny powoduje powstawanie strat materiału w wyniku braku możliwości wydobycia materiału pozostałego w aplikatorze. Ponadto, użycie aplikatorów w postaci zewnętrznych elementów dołączanych do aparatu wpływa na zwiększenie ryzyka zanieczyszczenia materiału drobnoustrojami i bakteriami narażając pacjenta na dodatkowe niebezpieczeństwa. Międzynarodowe zgłoszenie patentowe WO03009666 dotyczy sposobu przygotowywania leku w postaci czopków oraz urządzeń wykorzystywanych przy procesie przygotowywania. W osobnym pojemniku przygotowywana jest płynna mieszanina substancji leczniczych i podłoża do produkcji czopków. Następnie przygotowany materiał pobierany jest z pojemnika do pojemnika dozującego w kształcie strzykawki za pomocą podciśnienia powstałego wewnątrz w wyniku wyciągania tłoka. Pojemnik dozujący ma na celu precyzyjne dostarczenie materiału do form czopkowych dzięki zwężonemu zakończeniu w kształcie stożka. Pojemnik dozujący zaopatrzony jest w skalę objętościową umożliwiającą precyzyjne odmierzenie objętości materiału, z którego otrzymuje się czopki. Ponadto pojemnik ten posiada tłok w kształcie odpowiadającym zakończeniu stożkowemu, dzięki czemu możliwe jest wydobycie niemalże całej objętości pobranego materiału. Przytoczone rozwiązanie wymaga jednak w preparacji czopków uwzględnienie, co najmniej dwóch pojemników oraz dodatkową czynność (przeniesienie materiału z pojemnika mieszającego do pojemnika dozującego) celem uzyskania produktu w postaci czopka. Wykorzystanie dodatkowego pojemnika wiąże się z ryzykiem zanieczyszczenia materiału drobnoustrojami i bakteriami. Dodatkowo, w tym przypadku również utrudnione jest wykorzystanie całej objętości przygotowanej mieszaniny ze względu na materiał pozostający na ścianach pierwszego pojemnika. Tak więc problemem technicznym pozostającym do rozwiązania jest zaproponowanie takiej konstrukcji aparatu do sporządzania masy czopkowej, która będzie pozwalała na wymieszanie wszystkich składników leczniczych z podłożem czopkowym w jednym pojemniku przy użyciu mieszadła wprowadzanego w ruch za pomocą miksera recepturowego oraz będzie pozwalała na precyzyjne dozowanie tak przygotowanego materiału do form czopkowych wykorzystując całą przygotowaną objętość materiału oraz zmniejszy ryzyko zakażenia materiału drobnoustrojami i bakteriami. Kolejnym problemem technicznym jest wyeliminowanie konieczności uwzględnienia współczynnika wyparcia składników masy czopkowej podczas wytwarzania w recepturze aptecznej.

Nieoczekiwanie wspomniane problemy rozwiązał prezentowany wynalazek.

Przedmiotem wynalazku jest aparat do sporządzania masy czopkowej składający się z cylindrycznej tuby, w której jest przemieszczane osiowo ruchem liniowo-obrotowym mieszadło do homogenizacji mieszaniny, w której następnie w miejsce mieszadła jest umieszczane poruszające się osiowo tłoczysko do wyciskania masy czopkowej przy czym tuba posiada z jednej strony zwężające się stożkowate zakończenie, a tłoczysko jest zakończone tłokiem o wymiarach dostosowanych do stożkowatego zakończenia tuby charakteryzujący się tym, że mieszadło posiada zakończenie z elastycznymi łopatkami dostosowującymi się do stożkowatego zakończenia tuby. Korzystnie aparat według wynalazku charakteryzuje się tym, że tuba posiada skalę objętościową. Korzystniej aparat według wynalazku charakteryzuje się tym, że tuba jest wykonana z transparentnego szkła lub tworzywa sztucznego. Równie korzystnie aparat według wynalazku charakteryzuje się tym, że tuba jest wykonana z polietylenu o wysokiej gęstości HDPE. W następnej korzystnej realizacji wynalazku aparat charakteryzuje się tym, że mieszadło posiada stałą albo wymienną końcówkę z elastycznymi łopatkami. Równie korzystnie aparat według wynalazku charakteryzuje się tym, że mieszadło posiada trzpień mieszadła, którego koniec, przeciwległy względem zakończenia z elastycznymi łopatkami, zawiera uchwyt do mikserów recepturowych. W następnej korzystnej realizacji wynalazku aparat charakteryzuje się tym, że tuba z umieszczonym mieszadłem zamknięta jest nakrętką posiadającą duży wewnętrzny gwint oraz mały zewnętrzny gwint przystosowany do zamontowania w podporze miksera recepturowego. Najkorzystniej aparat według wynalazku charakteryzuje się tym, że tuba z umieszczonym tłoczyskiem zamknięta jest nakrętką posiadającą duży wewnętrzny gwint oraz otwór, w którym mieści się trzpień tłoczyska.

Drugim przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania masy czopkowej wykorzystujący aparat według pierwszego przedmiotu wynalazku charakteryzujący się tym, że przy wykorzystaniu wody destylowanej i strzykawki mierzy się objętości standardowych form do czopków, następnie odmierzoną za pomocą skali tuby objętość podłoża umieszcza się w tubie, dalej odważone substancje lecznicze umieszcza się w tubie, po czym tubę uzupełnia się do żądanej objętości podłożem, a następnie poprzez wprowadzenie w ruch obrotowo-liniowy mieszadła homogenizuje się mieszaninę, a ubytki masy po

PL 230 594 B1 wstałe w wyniku zmiany objętości podłoża po stopieniu i homogenizacji z pozostałymi składnikami materiału poprzez mieszanie uzupełnienia się do żądanej objętości podłożem, korzystnie powtórnie homogenizuje, po czym w miejsce mieszadła umieszcza się tłoczysko, dalej formy czopkowe wypełnia się poprzez wyciśnięcie mieszaniny z tuby za pomocą tłoczyska i tak wypełnione formy czopkowe umieszcza się w chłodni celem zestalenia, przy czym etapy homogenizacji mieszaniny oraz wypełniania form czopkowych są wykonywane w tym samym pojemniku.

Aparat według wynalazku pozwala na wymieszanie składników masy czopkowej oraz precyzyjne dawkowanie powstałej masy czopkowej przy wykorzystaniu jednego pojemnika - tuby. Wykorzystanie jednego pojemnika zwiększa również higieniczność procesu wytwarzania zmniejszając ryzyko zakażenia masy czopkowej bakteriami i drobnoustrojami. Specjalnie zaprojektowane mieszadło z elastycznymi łopatkami wprowadzane do tuby zapewnia efektywne mieszanie składników, w szczególności w zwężającym się stożkowatym zakończeniu tuby. Wprowadzane w miejsce mieszadła tłoczysko posiada elastyczny tłok dostosowany kształtem do zwężającego się zakończenia tuby, co umożliwia wyciśnięcie całej objętości przygotowanej masy czopkowej, bez strat materiału.

Sposób wytwarzania czopków według wynalazku z wykorzystaniem aparatu do wytwarzania czopków umożliwia wyeliminowanie konieczności uwzględniania współczynnika wyparcia poszczególnych składników mieszaniny podczas przygotowywania masy czopkowej. Dzięki temu skraca się czas wytwarzania czopków oraz zmniejsza się ilość strat materiału.

Przykładowe realizacje wynalazku przedstawiono na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia tubę pełniącą funkcję pojemnika mieszającego i dozującego materiał, fig. 2 przedstawia mieszadło składające się z trzpienia oraz wymiennego zakończenia z elastycznymi łopatkami, fig. 3 przedstawia tłoczysko z rozłącznym trzpieniem służące do dozowania materiału, fig. 4 przedstawia nakrętkę umieszczaną na tubie w trakcie procesu mieszania pozwalającą na przymocowanie tuby do miksera recepturowego, fig. 5 przedstawia nakrętkę umieszczaną na tubie w trakcie procesu dozowania materiału, fig. 6 przedstawia zakrętkę umieszczaną na węższy koniec tuby, fig. 7 prezentuje statyw, w którym umieszcza się aparat celem utrzymania pozycji pionowej, fig. 8 prezentuje przekrój poprzeczny tuby z umieszczonym tłoczyskiem do dozowania materiału oraz fig. 9 przedstawia tubę wraz z mieszadłem zamocowane do miksera recepturowego.

P r z y k ł a d 1

Aparat składa się z tuby 1 wykonanej z grubego szkła, lub odpornego na zarysowania transparentnego tworzywa sztucznego, zwężającej się z jednej strony w kształcie wąskiego, krótkiego stożkowatego zakończenia 15 z zewnętrznym gwintem 12 pasującym do zakrętki 6, z drugiej zakończonej uchwytami podobnymi do uchwytów strzykawki 14 oraz gwintem 13, który pozwala na mocowanie z pozostałymi częściami aparatu. Tuba 1 może być wykonana z tworzywa barwnego, co umożliwia pracę z substancjami ulegającymi rozkładowi albo zmianom chemicznym pod wpływem interakcji ze światłem. Na ścianie tuby znajduje się miarka objętościowa 11, która pozwala na określenie objętości stopionego podłoża jakie znajduje się w aparacie. Do aparatu wprowadza się mieszadło 2 z wymiennym lub stałym zakończeniem, które skonstruowane jest w ten sposób, że posiada zwężający się koniec pasujący ściśle do wąskiego lejka tuby 15 oraz dwie elastyczne łopatki 23 dopasowujące się do ścian tuby 1. W wyniku dostarczenia do mieszadła 2 ruchu obrotowego powstaje kontakt cierny pomiędzy łopatkami mieszadła 23 a ścianką tuby 1 powodując roztopienie podłoża czopkowego i zwiększając efektywność mieszania składników leczniczych z podłożem. Mieszanie całej objętości materiału odbywa się przez dostarczenie dodatkowego ruchu liniowego wzdłuż osi obrotu mieszadła. Wymienne zakończenie z elastycznymi łopatkami 22 jest nakręcane na metalowy trzpień 21, co umożliwia jego wymianę w przypadku uszkodzenia lub zużycia. Na tubę nakręcana jest nakrętka 4 skonstruowana w ten sposób, że z jednej strony posiada gwint 42, który można nakręcić na szerszą część tuby 1 natomiast z drugiej posiada kolejny gwint 41, który można wkręcić do uchwytu w mikserze recepturowym 8. Nakrętka 4 posiada otwór 43, w którym mieści się ściśle trzpień mieszadła 21. Nakrętka 4 stanowi jednocześnie zabezpieczenie przed wyciekiem nadtopionego podłoża czopkowego z substancjami leczniczymi. Po zakończeniu procesu mieszania pierwsza nakrętka 4 jest zdejmowana i usuwany jest trzpień z mieszadłem 2. Następnie w miejsce trzpienia 2 wprowadzane jest tłoczysko 3, a szersza część tuby 1 zamykana jest nakrętką 5, która z jednej strony posiada gwint 52 pasujący do gwintu znajdującego się na szerszej części tuby oraz z drugiej strony otwór 51, w którym mieści się trzpień tłoczyska 33. Nakrętka 5 stanowi jednocześnie zabezpieczenie przed wyciekiem nadtopionego podłoża czopkowego z substancjami leczniczymi. Tłoczysko 3 wykonane jest z tworzywa sztucznego z wymienną końcówką 32 wykonaną z elastycznego tworzywa na przykład gumy, która ściśle pasuje do ścian tuby 1 i umożliwia ilościowe wytłoczenie całej

PL 230 594 B1 objętości roztopionego podłoża. Tuba 1 posiada zakrętkę 6 zapobiegającą wyciekowi nadtopionego podłoża przez dolny otwór tuby 1. Cały aparat umieszcza się w statywie 7, który utrzymuje go w pozycji pionowej na płaskiej powierzchni stołu recepturowego.

Statyw 7 umożliwia umieszczenie aparatu na wadze i odważenie składników (w szczególności płynnych i lepkich) bezpośrednio do pojemnika w celu zminimalizowania strat materiału.

Umieszczona na tubie skala objętościowa 11 umożliwiła wykorzystanie sposobu objętościowowagowego do produkcji czopków, eliminując konieczność uwzględniania współczynnika wyparcia poszczególnych składników. Specjalnie zaprojektowane mieszadło 2 z elastycznymi łopatkami 23 zwiększyło efektywność mieszania składników masy czopkowej, w szczególności w zwężonym zakończeniu tuby 15. Specjalnie zaprojektowane tłoczysko 3 z elastycznym tłokiem 32 dostosowanym do zwężającego się zakończenia tuby 15 pozwoliło na precyzyjne dawkowanie całej objętości mieszaniny czopkowej, co w efekcie zmniejszyło straty materiału podczas produkcji czopków. Wykorzystanie tuby 1 do mieszania oraz dawkowania materiału zmniejszyło ryzyko zakażenia bakteriami i drobnoustrojami zwiększając tym samym bezpieczeństwo pacjentów.

P r z y k ł a d 2

Sposób objętościowo-wagowy wytwarzania czopków w recepturze aptecznej obejmował następujące etapy:

a) przy wykorzystaniu wody destylowanej i strzykawki mierzona była objętość standardowych form do czopków i globulek;

b) do tuby 1 przedstawionej na Fig. 1 uszczelnionej zakrętką 6, umieszczonej w statywie 7 utrzymującym aparat, odmierzana była przybliżona ilość podłoża czopkowego według objętości podanej na skali objętościowej tuby 11, następnie dodawane były odważone substancje lecznicze, a następnie tuba 1 uzupełniana była do żądanej objętości masłem kakaowym;

c) w tubie 1 składnikami mieszaniny czopkowej umieszczane było mieszadło 2 i przy wykorzystaniu miksera recepturowego homogenizacji mieszaniny;

d) ze względu na fakt, iż masło kakaowe występowało w recepturze w postaci rozdrobnionej, po stopieniu i homogenizowaniu zmieniła się objętość mieszaniny. Transparentne ściany tuby 1 umożliwiały powtórne dodanie masła kakaowego, uzupełniając w ten sposób mieszaninę do żądanej objętości;

e) po wymieszaniu składników mieszadło 1 było wyciągane, a w jego miejsce instalowane było tłoczysko 3 zakończone elastycznym tłokiem 32 zrobionym z gumy, o kształcie precyzyjnie dopasowanym do kształtu tuby 1, w szczególności do zwężającego się stożkowatego zakończenia tuby 15;

f) w celu zestalenia masy i zapobiegania sedymentacji jej stałych składników wypełnione formy umieszczane były w lodówce, gdzie po zestaleniu były gotowe do użycia, przy czym etapy e) oraz h) wykonano w tym samym pojemniku.

Sposób wytwarzania czopków wykorzystujący aparat według wynalazku wyeliminował konieczność uwzględniania współczynnika wyparcia składników mieszaniny, co znacząco przyspieszyło i usprawniło ten proces. Ponadto sposób wytwarzania czopków z wykorzystaniem aparatu wymagał użycia tylko jednego pojemnika do mieszania i dozowania mieszaniny, co w rezultacie zmniejszyło niebezpieczeństwo zakażenia mieszaniny bakteriami i drobnoustrojami. Wykorzystane w aparacie specjalnie zaprojektowane tłoczysko pozwoliło na użycie całej objętości mieszaniny do sporządzenia czopków co wpłynęło na zmniejszenie strat materiału podczas wytwarzania czopków.

Claims (9)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Aparat do sporządzania masy czopkowej składający się z cylindrycznej tuby (1), w której jest przemieszczane osiowo ruchem liniowo-obrotowym mieszadło (2) do homogenizacji mieszaniny, w której następnie w miejsce mieszadła (2) jest umieszczane poruszające się osiowo tłoczysko (3) do wyciskania masy czopkowej (3) przy czym tuba (1) posiada z jednej strony zwężające się stożkowate zakończenie (15), a tłoczysko (3) jest zakończone tłokiem (32) o wymiarach dostosowanych do stożkowatego zakończenia tuby (15), znamienny tym, że mieszadło (2) posiada zakończenie z elastycznymi łopatkami (23) dostosowującymi się do stożkowatego zakończenia tuby (15) .
2. 2. Aparat według zastrz. 1 , znamienny tym, że tuba posiada skalę objętościową (11).

   PL 230 594 B1
3. 3. Aparat według któregokolwiek z zastrz. od 1 do 2, znamienny tym, że tuba (1) jest wykonana z transparentnego szkła lub tworzywa sztucznego.
4. 4. Aparat według któregokolwiek z zastrz. od 1 do 3, znamienny tym, że tuba (1) jest wykonana z polietylenu o wysokiej gęstości HDPE.
5. 5. Aparat według zastrz. 1, znamienny tym, że mieszadło (2) posiada stałą albo wymienną końcówkę z elastycznymi łopatkami (23).
6. 6. Aparat według któregokolwiek z zastrz. od 1 do 5, znamienny tym, że mieszadło (2) posiada trzpień mieszadła (21), którego koniec, przeciwległy względem zakończenia z elastycznymi łopatkami (23), zawiera uchwyt do mikserów recepturowych.
7. 7. Aparat według któregokolwiek z zastrz. od 1 do 6, znamienny tym, że tuba (1) z umieszczonym mieszadłem (2) zamknięta jest nakrętką (4) posiadającą duży wewnętrzny gwint (42) oraz mały zewnętrzny gwint (43) przystosowany do zamontowania w podporze miksera recepturowego (81).
8. 8. Aparat według któregokolwiek z zastrz. od 1 do 6, znamienny tym, że tuba (1) z umieszczonym tłoczyskiem (3) zamknięta jest nakrętką (5) posiadającą duży wewnętrzny gwint (52) oraz otwór (51), w którym mieści się trzpień tłoczyska (33).
9. 9. Sposób wytwarzania masy czopkowej wykorzystujący aparat według któregokolwiek z zastrz. od 1 do 8, znamienny tym, że przy wykorzystaniu wody destylowanej i strzykawki mierzy się objętości standardowych form do czopków, następnie odmierzoną za pomocą skali tuby (11) objętość podłoża umieszcza się w tubie (1), dalej odważone substancje lecznicze umieszcza się w tubie (1), po czym tubę (1) uzupełnia się do żądanej objętości podłożem, a następnie poprzez wprowadzenie w ruch obrotowo-liniowy mieszadła (2) homogenizuje się mieszaninę, a ubytki masy powstałe w wyniku zmiany objętości podłoża po stopieniu i homogenizacji z pozostałymi składnikami materiału poprzez mieszanie uzupełnienia się do żądanej objętości podłożem, korzystnie powtórnie homogenizuje, po czym w miejsce mieszadła (2) umieszcza się tłoczysko (3), dalej formy czopkowe wypełnia się poprzez wyciśnięcie mieszaniny z tuby (1) za pomocą tłoczyska (3) i tak wypełnione formy czopkowe umieszcza się w chłodni celem zestalenia, przy czym etapy homogenizacji mieszaniny oraz wypełniania form czopkowych są wykonywane w tym samym pojemniku.