PL231280B1 - Ślizgacz pantografu - Google Patents

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest kompaktowa konstrukcja ślizgacza pantografu. Bardziej szczegółowo wynalazek dotyczy zawieszania ślizgacza pantografu, korzystnie tramwajowego, stosowanego w pojazdach szynowych w celu zapewnienia prawidłowej współpracy pantografu z siecią trakcyjną, umożliwiając zasilanie pojazdu energią elektryczną.

Obecnie spotykane konstrukcje zawieszenia ślizgacza wyposażonego w dwie nakładki stykowe posiadają najczęściej cztery prowadniki, po dwa prowadniki na każdą nakładkę, połączone w taki sposób, aby umożliwiać bądź niezależne ugięcia nakładek bądź ugięcie nakładek spiętych ze sobą na sztywno i pracujących wspólnie na systemie zawieszenia. Prowadzi to dość często do rozbudowanych konstrukcji zawieszenia, stosowania dodatkowych elementów w celu uniknięcia kłopotów z układem prowadzenia, zapewnienia nieklinowania przemieszczających się nakładek oraz dodatkowych elementów ograniczających ich nadmierny ruch zarówno w pionie jak i ruch kołysania.

Z europejskiego zgłoszenia wynalazku EP1792769 znane jest rozwiązanie ślizgacza pantografu wyposażonego w dwie zintegrowane nakładki ślizgowe połączone za pomocą wsporników montażowych z dwoma amortyzatorami w postaci cylindra pneumatycznego z umieszczoną wewnątrz sprężyną.

Z kolei z innego europejskiego zgłoszenia patentowego EP0439401 znany jest pantograf posiadający ślizgacz z dwiema zintegrowanymi nakładkami ślizgowymi połączonymi z ramieniem pantografu za pomocą elastycznych środków tłumiących z amortyzatorem. Element tłumiący składa się z obudowy z płynem hydraulicznym. W obudowie suwliwie zamontowany jest tłok zakończony prowadnikiem mocowanym do ślizgacza.

Dodatkowo znane są z praktyki częste przypadki uszkodzeń nakładek stykowych wynikające z uderzenia nakładki o element sieci trakcyjnej. Rozwiązania w obecnym stanie techniki nie wykazują skutecznych zabezpieczeń przed tym zjawiskiem lub wykazują rozwiązania o dużym stopniu złożoności i dużej masie. Wysoki stopień komplikacji konstrukcji przekłada się również na koszty części i długi czas montażu lub wymiany elementów składowych.

Dlatego też celem niniejszego wynalazku jest opracowanie kompaktowego ślizgacza pantografu, wyposażonego w prosty system zawieszenia o bardziej niezawodnym działaniu, zapewniającego miękkie przyleganie ślizgacza do przewodów sieci trakcyjnej oraz zapobiegającemu nadmiernym uszkodzeniom nakładki stykowej, a tym samym wydłużającego ich żywotność, przy zachowaniu niskiej masy i prostoty konstrukcji.

Kolejnym celem wynalazku jest opracowanie kompaktowego systemu zawies zenia ślizgacza pantografu, w którym zintegrowane są rozwiązania konstrukcyjne realizujące funkcje zapewniające prawidłowe działanie ślizgacza wzbogacone o kompensację siły uderzenia nakładki o przeszkodę, przy jednoczesnej redukcji masy podzespołów w porównaniu do aktualnych rozwiązań oraz znacznym ograniczeniu ilość podzespołów w celu uproszczenia montażu, czyniąc go prostym i łatwym w użytkowaniu.

Postawione zagadnienia zostały rozwiązane poprzez dostarczenie układu kinematycznego ślizgacza i zastosowaniu elementów konstrukcji według wynalazku.

Ślizgacz pantografu do zasilania pojazdu energią elektryczną z sieci trakcyjnej, według wynalazku, posiada ramę z co najmniej jedną nakładką ślizgową oraz dwa zespoły zawieszenia połączone z ramą. Pierwszy zespół zawieszenia stanowi zespół prowadzący ramę ślizgacza w płaszczyznach xz oraz yz, a drugi zespół zawieszenia stanowi zespół wychylny prowadzący ramę w płaszczyźnie xz, jak również pozwalający na wychył ramy w płaszczyźnie yz. Ponadto, każdy z zespołów zawieszenia posiada wspornik montażowy, sprężynę osadzoną we wsporniku, zasadniczo pionowo usytuowany jeden prowadnik suwliwie osadzony w tulei ślizgowej górnej oraz dolnej, które mocowane są do wspornika, przy czym górna część prowadnika połączona jest przegubem z ramą. Tuleja ślizgowa górna zespołu wychylnego zapewnia możliwość przesuwu prowadnika w płaszczyźnie yz względem wspornika, natomiast tuleja ślizgowa dolna zapewnia możliwość obrotu prowadnika w płaszczyźnie yz względem wspornika.

Korzystnie, górna oraz tuleja dolna podzespołu zawieszenia prowadzącego zamocowane są sztywno we wsporniku. Ponadto, tuleja ślizgowa górna podzespołu zawieszenia wychylnego posiada przelotowy otwór z wycięciem, korzystnie w postaci fasolki ustawionej w sposób umożliwiając wychył prowadnika w płaszczyźnie yz i prowadzenie prowadnika w płaszczyźnie xz. Z kolei tuleja ślizgowa dolna zespołu wychylnego ma co najmniej jedną wewnętrzną powierzchnię niecylindryczną, korzystnie stożkową lub pochyłe ścianki wewnętrzne, umożliwiając przesuw i obrót prowadnika w płaszczyźnie yz.

PL 231 280 B1

Korzystnie, pomiędzy sprężyną a górną tuleją ślizgową umieszczony jest kapturek stanowiący górne gniazdo montażowe dla sprężyny. Natomiast dolna tuleja ślizgowa stanowi dolne gniazdo montażowe dla sprężyny.

Korzystnie, prowadnik przechodzi osiowo przez tuleje ślizgowe dolne i górne oraz sprężynę. Prowadnik ma uskok stanowiący powierzchnię oporową dla kapturka sprężyny, przy czym powierzchnia prowadnika powyżej uskoku współpracuje z tuleją ślizgową górną, natomiast powierzchnia prowadnika poniżej uskoku współpracuje z tuleja ślizgową dolną.

Korzystnie, w górnej części prowadnika znajduje się wałek osadzony w przegubie kulistym, przy czym na wałku osadzony jest co najmniej jeden element elastyczny, korzystnie sprężyna, alternatywnie dwie sprężyny po obu stronach przegubu. Pomiędzy sprężyną a przegubem umieszczona jest na wałku podkładka stanowiąca powierzchnię oporową dla sprężyny oraz ogranicznik ugięcia.

Korzystnie, wałek oraz sprężyny osadzone są w łącznikach, korzystnie w postaci prostopadłościennej obudowy, posiadających stopniowany otwór wewnętrzny - przelotowy lub nieprzelotowy, przy czym otwór o większej średnicy stanowi gniazdo dla sprężyny, natomiast otwór o mniejszej średnicy stanowi gniazdo montażowe dla wałka.

Korzystnie, pomiędzy prowadnikiem a przegubem umieszczony jest ogranicznik osadzony na końcówce przegubowej zamocowanej na prowadniku.

Korzystnie, do łączników od spodu zamocowane są blachy ogranicznika współpracujące z ogranicznikiem zamocowanym na końcówce przegubowej.

Korzystnie, przegub kulisty połączony jest za pomocą łączników z poprzeczką przymocowaną do ramy ślizgacza lub spinającą nakładki ślizgowe.

Główną zaletą wynalazku jest zapewnienie odpowiedniego przylegania ślizgacza do przewodów sieci trakcyjnej oraz zapobieżenie nadmiernym uszkodzeniom nakładki stykowej, przy jednoczesnej prostocie konstrukcji, niskiej masie oraz niskich kosztach wykonania, na co składa się szereg poniższych.

Zastosowanie w układzie zawieszenia zamiast czterech, dwóch odpowiednio stopniowanych i ukształtowanych wytrzymałościowo prowadników o stałym na wysokości rozstawie podpór w postaci tulei ślizgowych, pozwala przenieść występujące obciążenia eksploatacyjne bez zakleszczania się i unieruchomienia zespołu nakładek stykowych.

Zastosowanie łożysk przegubowych na górnych końcach prowadników umożliwia obrót zespołu nakładek w płaszczyźnie yz, co jest niezbędnie dla utrzymania połączenia elektrycznego przy niesymetrycznych ugięciach sprężyn zawieszenia przy zygzakowaniu sieci trakcyjnej, oraz w płaszczyźnie xz (kołysanie), co jest niezbędne dla utrzymania połączenia elektrycznego na obu nakładkach przy zmianie wysokości sieci trakcyjnej.

Zastosowanie elementów ograniczających sprężyny zawieszenia od góry zamocowanych na prowadnikach w sposób według wynalazku, umożliwia sprężystą pracę ślizgacza przy zachowaniu rozstawu podpór ślizgowych zapewniającego niezakleszczanie się zespołu nakładek.

Zastosowanie rozwiązania w postaci jednej tulei z poszerzonym wycięciem, korzystnie w postaci fasolki ustawionej poprzecznie do kierunku jazdy przy zachowaniu pozostałych par kinematycznych suwliwych i obrotowych według wynalazku czyni układ kinematyczny ślizgacza stabilnym i jednocześnie odpornym na zakleszczenia.

Zastosowanie rozwiązania ogranicznika w postaci nagwintowanej płytki umożliwia zintegrowanie trzech funkcji: ogranicznika ruchu pionowego, ogranicznika kołysania ślizgacza oraz nakrętki kontrującej osadzenie końcówki przegubowej w prowadniku w postaci pręta.

Zastosowanie przeciwległe ustawionych sprężyn o dużej sztywności bezpośrednio przy połączeniu końcówki przegubowej prowadnika z poprzeczką ślizgacza zapewnia znaczną redukcję siły udarowej powstającej w momencie uderzenia nakładki o przeszkodę i w ten sposób ochronę zarówno nakładek jak i pozostałych elementów konstrukcji w tym prowadników przed przeciążeniem.

Zastosowanie łączników w postaci frezowanych elementów ze stopów lekkich (korzystnie aluminium) bezpośrednio przy połączeniu końcówki przegubowej prowadnika z poprzeczką ślizgacza umożliwia zintegrowanie kilku funkcji: gniazda dla sprężyn, gniazda dla wałka stanowiącego oś obrotu końcówki przegubowej, łącznika do poprzeczki i łącznika dla blachy ogranicznika pełniącego rolę zderzaka oraz solidnego ogranicznika nadmiernego ugięcia sprężyn. Dodatkową zaletą tych elementów jest możliwość zastosowania wyłącznie połączeń skręcanych, przez co konstrukcja jest rozłączna oraz wykorzystuje się w pełni wytrzymałość materiału bez pogarszania jego właściwości jak to ma miejsce w przypadku połączeń spawanych, przez co stosunek wytrzymałości do masy jest wysoki.

PL 231 280 B1

Zastosowanie poprzeczki w postaci obrobionego mechanicznie elementu standardowego ze stopów lekkich (korzystnie aluminium) spinającej dwie nakładki i łączącej je z systemem zawieszenia umożliwia łatwy dostęp do demontażu nakładek niezależnie, bez demontażu pozostałych części mechanizmu.

Zastosowanie dolnej tulei ślizgowej z tworzywa sztucznego pozwala na zintegrowanie trzech funkcji: dolnego ślizgu prowadnika, gniazda dolnego sprężyny zawieszenia i ogranicznika ruchu pionowego.

W zasadzie wszystkie elementy podzespołów zawieszenia są takie same, prócz tulei z poszerzonym fasolkowym otworem, co oznacza zastosowanie większej ilości powtarzalnych elementów, czyli w konsekwencji tańszy produkt finalny.

Przedmiot wynalazku został uwidoczniony w przykładzie wykonania według rysunków, na których przedstawiono:

Fig. 1 - przedstawia ogólny widok pantografu wraz ze ślizgaczem

Fig. 2 - przedstawia układ kinematyczny ślizgacza w płaszczyźnie yz

Fig. 3 - przedstawia widok izometryczny ślizgacza z podziałem na główne podzespoły

Fig. 4 - przedstawia widok przekroju podzespołu zawieszenia

Fig. 5 - przedstawia widok izometryczny rozstrzelony podzespołu zawieszenia

Przykład realizacji wynalazku

W jednym z praktycznych przykładów realizacji wynalazku, ślizgacz 2 pantografu 1 składa się z zaledwie kilku indywidualnie demontowalnych elementów: ramy, do której mocowane są dwie identyczne nakładki ślizgowe 3, elementów zawieszenia w postaci podzespołu zawieszenia prowadzącego 4 oraz podzespołu zawieszenia wychylnego 5. Wynalazek znajduje zastosowanie zarówno w przypadku ślizgacza wyposażonego w jedną nakładkę jak i w kilka nakładek, a także wyłącznie z jednym podzespołem zawieszenia, który może być usytuowany centralnie.

Podzespoły zawieszenia 4, 5 odpowiadają za realizację schematu kinematycznego przedstawionego na fig. 2. Podzespoły zawieszenia 4, 5 połączone są przegubowo z ramą ślizgacza 2 za pośrednictwem poprzeczek montażowych 25 usytuowanych wzdłuż przewodu sieci trakcyjnej. Podzespół zawieszenia prowadzący 4 posiada zasadniczo pionowo usytuowany prowadnik 17 połączony od góry z przegubem kulistym 19 (para kinematyczna 51), do którego zamocowana jest poprzeczka montażowa 25 dla nakładek. Poprzeczka montażowa 25 może być częścią ramy ślizgacza 2. Ramę mogę również stanowić korpusy nakładek 3 połączone poprzeczkami 25 montażowymi w jeden zespół. W zasadzie rama może być dowolnie zrealizowana. Prowadnik 17 podzespołu zawieszenia prowadzącego 4 zamocowany jest suwliwie w tulei ślizgowej górnej 13 (para kinematyczna 52) zamocowanej sztywno we wsporniku 11 zawieszenia oraz suwliwie w tulei ślizgowej dolnej 12 (para kinematyczna 53) zamocowanej sztywno we wsporniku 11 zawieszenia. Podzespół zawieszenia wychylny 5 posiada również poprzeczkę montażową 25 zamocowaną na przegubie kulistym 19 (para kinematyczna 51) do prowadnika 17. Prowadnik 17 zamocowany jest suwliwie (para kinematyczna 52) w tulei ślizgowej górnej 13, która ma możliwość przesuwu w płaszczyźnie yz (para kinematyczna 54) względem wspornika zawieszenia oraz zamocowany jest suwliwie w tulei ślizgowej dolnej 12 (para kinematyczna 53), która ma możliwość obrotu (para kinematyczna 55) względem wspornika 11 zawieszenia. W opisanym poniżej przykładzie wykonania scalone pary kinematyczne 52 i 54 są stanowią pierwszy element realizujący obie funkcje, a pary kinematyczne 53 i 55 scalone są również stanowiąc element realizując obie funkcje, które dodatkowo w celu unifikacji elementów użyto w obu podzespołach zawieszenia. Oba podzespoły zawieszenia 4, 5 posiadają przyłącza 31 dla nakładek 3 oraz przyłącza 32 ślizgacza 2 celem zamocowania do konstrukcji pantografu 1.

Centralnym elementem podzespołu zawieszenia 4,5 jest wspornik zawieszenia 11 wykonany korzystnie jako stalowy zespół spawany. W innym przykładzie wykonania może to być zespół skręcany lub odlew aluminiowy. We wsporniku zawieszenia 11 montowana jest tuleja ślizgowa górna 13. W przypadku podzespołu zawieszenia prowadzącego tuleja 13a posiada otwór przelotowy okrągły, będąc tym samym tuleją prowadzącą podzespołu zawieszenia prowadzącego 4. Natomiast w przypadku podzespołu wychylnego 5 tuleja ślizgowa 13b posiada przelotowy otwór z wycięciem w postaci fasolki ustawionej poprzednie do kierunku jazdy, umożliwiając wychył prowadnika 17 o nieznaczny kąt w płaszczyźnie yz. W obu przypadkach tuleja ślizgowa 13 zabezpieczona jest elementem 14 w celu zablokowania obrotu w gnieździe wspornika 11 oraz w celu zapewnienia właściwego położenia tulei 13 podczas prac montażowych. W dolnej części wspornika 11 montowana jest tuleja ślizgowa dolna 12 zabezpieczona

PL 231 280 B1 od spodu pierścieniem 27 lub innym elementem zabezpieczającym przed jej wypadnięciem. Tuleja ślizgowa dolna 12 ma promieniowy próg oporowy oraz osiowy próg obwodowy, stanowiąc w ten sposób gniazdo zamocowania sprężyny 15. Tuleja ślizgowa dolna 12 zespołu zawieszenia wychylnego 5 ma pochyłe ścianki wewnętrzne (co najmniej jedna powierzchnia stożkowa), dzięki czemu możliwa jest praca prowadnika 17 odchylonego o nieznaczne kąty od pionu, co jest niezbędne w przypadku podzespołu zawieszenia wychylnego 5. W innym wariancie wykonania spełnienie założeń układu kinematycznego możliwe jest przez zamocowanie tulei ślizgowej 12 w łożysku przegubowym osadzonym we wsporniku zawieszenia 11. Do tulei ślizgowej dolnej 12 od góry nasadzona jest sprężyna 15 z założonym kapturkiem 16 będącym jej gniazdem górnym. Osiowo przez tuleje ślizgowe dolne i górne 13a lub 13b, 12 oraz sprężynę zawieszenia 15, 16 przechodzi prowadnik 17, mający uskok stanowiący powierzchnię oporową dla kapturka 16 sprężyny 15. Powierzchnia prowadnika 17 powyżej uskoku współpracuje z tuleją ślizgową górną 13a, 13b, natomiast powierzchnia prowadnika 17 poniżej uskoku współpracuje z tuleją ślizgową dolną 12. Od dołu prowadnik 17 zabezpieczony jest przed wypchnięciem grupą elementów złącznych 28, w skład których wchodzi nakrętka i nakrętka kontrująca służące do ustalenia i dostrojenia napięcia wstępnego sprężyny zawieszenia.

W górnej części podzespołu zawieszenia 4, 5 znajduje się poprzeczka 25 łącząca nakładki ślizgowe 3 poprzez punkty montażowe 31. Bezpośrednio do poprzeczki 25 za pomocą elementów złącznych 26 zamontowane są łączniki 23, korzystnie w kształcie prostopadłościennej obudowy, posiadające stopniowany otwór wewnętrzny - przelotowy lub nieprzelotowy. Otwór o większej średnicy stanowi gniazdo dla sprężyny 22, natomiast otwór o mniejszej średnicy stanowi gniazdo montażowe dla wałka 20. Na wałku 20 osadzona jest ciasno końcówka przegubowa 19 oraz co najmniej jeden zespół sprężyny zderzaka 22 wraz z podkładką 21 pełniącą funkcję powierzchni oporowej sprężyny 22 oraz ogranicznika ugięcia w odniesieniu do łącznika 23. Do łączników 23 od spodu za pomocą elementów złącznych 25 zamocowane są blachy ogranicznika 24 pełniące rolę zderzaka i współpracujące z poniżej umieszczonym ogranicznikiem 18 zamocowanym na końcówce przegubowej 19 w celu ograniczenia kąta przechyłu ślizgacza 2 w płaszczyźnie xz. Tak zamocowany ogranicznik 18 pełni jednocześnie funkcję nakrętki kontrującej dla montażu końcówki przegubowej 19 w prowadniku 17 oraz funkcję ogranicznika maksymalnego ugięcia ślizgacza 2 (ruchu pionowego).

Claims (14)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Ślizgacz pantografu do zasilania pojazdu energią elektryczną z sieci trakcyjnej, posiadający ramę z co najmniej jedną nakładką ślizgową (3) oraz dwa zespoły zawieszenia (4, 5) połączone z ramą, znamienny tym, że pierwszy zespół zawieszenia stanowi zespół prowadzący (4) ramę ślizgacza (2) w płaszczyznach xz oraz yz, a drugi zespół zawieszenia stanowi zespół wychylny (5) prowadzący ramę w płaszczyźnie xz, jak również pozwalający na wychył ramy w płaszczyźnie yz, przy czym każdy z zespołów zawieszenia (4, 5) posiada wspornik montażowy (11), sprężynę (15) osadzoną we wsporniku (11), zasadniczo pionowo usytuowany jeden prowadnik (17) suwliwie osadzony w tulei ślizgowej górnej (13) oraz dolnej (12), które mocowane są do wspornika (11), przy czym górna część prowadnika (17) połączona jest przegubem (19) z ramą, przy czym w odniesieniu do podzespołu zawieszenia wychylnego (5), tuleja ślizgowa górna (13b) zapewnia możliwość przesuwu prowadnika (17) w płaszczyźnie yz względem wspornika (11), natomiast tuleja ślizgowa dolna (12) zapewnia możliwość obrotu prowadnika (17) w płaszczyźnie yz względem wspornika (11).
2. 2. Ślizgacz pantografu, według zastrz. 1, znamienny tym, że tuleja górna (13a) oraz tuleja dolna (12) podzespołu zawieszenia prowadzącego (4) zamocowane są sztywno we wsporniku (11).
3. 3. Ślizgacz pantografu, według zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, że tuleja ślizgowa górna (13b) podzespołu zawieszenia wychylnego (5) posiada przelotowy otwór z wycięciem, korzystnie w postaci fasolki ustawionej w sposób umożliwiający wychył prowadnika (17) w płaszczyźnie yz i prowadzenie prowadnika w płaszczyźnie xz.
4. 4. Ślizgacz pantografu, według zastrz. 1 albo 2 albo 3, znamienny tym, że tuleja ślizgowa dolna (12) zespołu zawieszenia wychylnego (5) ma co najmniej jedną wewnętrzną powierzchnię niecylindryczną, korzystnie stożkową, a jeszcze bardziej korzystnie pochyłe ścianki wewnętrzne, umożliwiając przesuw i obrót prowadnika (17) w płaszczyźnie yz.

   PL 231 280 Β1
5. 5. Ślizgacz pantografu, według zastrz. 1, znamienny tym, że pomiędzy sprężyną (15) a górną tuleją ślizgową (13) umieszczony jest kapturek (16) stanowiący górne gniazdo montażowe dla sprężyny (15).
6. 6. Ślizgacz pantografu, według zastrz. 1 albo 5, znamienny tym, że dolna tuleja ślizgowa (12) stanowi dolne gniazdo montażowe dla sprężyny (15).
7. 7. Ślizgacz pantografu, według zastrz. 1 albo 5 albo 6, znamienny tym, że prowadnik (17) przechodzi osiowo przez tuleje ślizgowe dolne i górne (12, 13) oraz sprężynę (15).
8. 8. Ślizgacz pantografu, według zastrz. 5 albo 7, znamienny tym, że prowadnik (17) ma uskok stanowiący powierzchnię oporową dla kapturka (16) sprężyny (15), przy czym powierzchnia prowadnika (17) powyżej uskoku współpracuje z tuleją ślizgową górną (13), natomiast powierzchnia prowadnika (17) poniżej uskoku współpracuje z tuleja ślizgową dolną (12).
9. 9. Ślizgacz pantografu, według zastrz. 1, znamienny tym, że w górnej części prowadnika (17) znajduje się wałek (20), przy czym wałek (20) osadzony jest w przegubie kulistym (19), przy czym na wałku (20) osadzony jest co najmniej jeden element elastyczny, korzystnie sprężyna (22), a jeszcze bardziej korzystnie dwie sprężyny umieszczone po obu stronach przegubu (19).
10. 10. Ślizgacz pantografu, według zastrz. 9, znamienny tym, że pomiędzy sprężyną (22) a przegubem (19) umieszczona jest na wałku (20) podkładka (21) stanowiąca powierzchnię oporową dla sprężyny (22) oraz ogranicznik ugięcia.
11. 11. Ślizgacz pantografu, według zastrz. 9 albo 10, znamienny tym, że wałek (20) oraz sprężyny (22) osadzone są włącznikach (23), korzystnie w postaci prostopadłościennej obudowy, posiadających stopniowany otwór wewnętrzny - przelotowy lub nieprzelotowy, przy czym otwór o większej średnicy stanowi gniazdo dla sprężyny (22), natomiast otwór o mniejszej średnicy stanowi gniazdo montażowe dla wałka (20).
12. 12. Ślizgacz pantografu, według zastrz. 9 albo 10 albo 11, znamienny tym, że pomiędzy prowadnikiem (17) a przegubem (19) umieszczony jest ogranicznik (18) osadzony na końcówce przegubowej (19) osadzonej na prowadniku (17).
13. 13. Ślizgacz pantografu, według zastrz. 9 albo 10 albo 11 albo 12, znamienny tym, że do łączników (23) od spodu (25) zamocowane są blachy ogranicznika (24) współpracujące z ogranicznikiem (18) zamocowanym na końcówce przegubowej (19).
14. 14. Ślizgacz pantografu, według zastrz. 9 albo 10 albo 11 albo 12 albo 13, znamienny tym, że przegub kulisty (19) połączony jest za pomocą łączników (23) z poprzeczką (3) przymocowaną do ramy ślizgacza (2) lub spinającą nakładki ślizgowe (3).