PL231593B1 - Kompozycja do wytwarzania środków smarowych - Google Patents

Abstract

Ujawniono kompozycję do wytwarzania środków smarowych, zawierającą tereftalan bis(2-etyloheksylu) w ilości od 40 do 70% wagowych i estry metylowe kwasów tłuszczowych w ilości od 30 do 60% wagowych.

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest kompozycja do wytwarzania środków smarowych.

Główną funkcją preparatów smarowych jest przeznaczenie do zmniejszania tarcia między powierzchniami przedmiotów, które stykając się ze sobą tymi powierzchniami, poruszają się względem siebie. Działają one na zasadzie wniknięcia w szczelinę pomiędzy tymi powierzchniami i utworzenia tam warstwy poślizgowej poprzez całkowite odseparowanie tych powierzchni od siebie i prowadzą do zmniejszania tarcia pomiędzy obciążonymi elementami mechanicznymi. Zazwyczaj składają się z oleju bazowego i dodatków uszlachetniających. Znane są liczne opatentowane preparaty.

W patencie USA nr 4 826 633 ujawniono syntetyczną estrową bazę wyjściową smaru wytworzoną w reakcji co najmniej jednego składnika spośród trimetylolopropanu i monopentaerytrytu z mieszaniną alifatycznych kwasów monokarboksylowych.

Istotę wynalazku PL170973 stanowi biodegradowalny olej silnikowy, stanowiący głównie mieszaninę estrów trójmetylolopropanu i pentaerytrytolu nasyconych kwasów tłuszczowych C5 .... C10. Mieszanina ta zawierająca poliizopropen jako wiskozator i znany wielofunkcyjny dodatek posiadający związek wapnia, cynku, magnezu, fosforu, siarki i azotu, wyróżnia się tym, że w jej skład wchodzi 4-hydroksy-N-fenyloanilina w ilości 0,02 do 0,10% wagowych i 2-merkaptobenzotiazol w ilości od 0,14 do 0,40% wagowych, jako dodatki zapobiegające hydrolizie i utlenianiu estrów.

Patent PL181821 opisuje jako jedną z baz wyjściowych stosowanych w produkcji smarów olej rzepakowy czyli trigliceryd kwasów tłuszczowych zawierający 7% nasyconych kwasów C12-C18, 50% kwasu oleinowego, 36% kwasu linolowego i 7% kwasu linolenowego, o następujących właściwościach: lepkość w 40°C 47,8 cSt, temperatura krzepnięcia 0°C, temperatura zapłonu 162°C. Jakkolwiek charakteryzuje się on bardzo dobrą zdolnością do degradacji biologicznej, jego wykorzystanie w smarach ulegających degradacji biologicznej jest ograniczone, z uwagi na niezadowalające właściwości niskotemperaturowe oraz złą stabilność.

Patent PL181821 również podaje informacje na temat stosowanych w smarach estrów. Estry zsyntetyzowane z liniowych kwasów i liniowych alkoholi wykazują raczej słabe właściwości w niskich temperaturach, jeśli ich ciężar cząsteczkowy nie jest wystarczająco niski. Nawet przy wytwarzaniu z liniowych kwasów i silnie rozgałęzionych alkoholi, np. w przypadku estrów polioli z liniowymi kwasami, trudno jest uzyskać estry o wysokiej lepkości, o dobrych właściwościach w niskich temperaturach.

Niski poziom smarowności obserwuje się również w przypadku estrów adypinianowych rozgałęzionych alkoholi. Z uwagi na niski ciężar cząsteczkowy liniowe estry charakteryzują się również niskimi lepkościami, tak że niezbędny jest pewien stopień rozgałęzienia, w celu podwyższenia lepkości przy zachowaniu dobrych właściwości niskotemperaturowych. Jednakże, jeśli zarówno alkoholowa jak i kwasowa część estru jest rozgałęziona, jak to jest w przypadku estrów polioli z silnie rozgałęzionymi kwasami okso, uzyskana cząsteczka wykazuje słabą zdolność do degradacji biologicznej.

Powyższych niedogodności nie posiada kompozycja według wynalazku.

Istotę wynalazku przedstawia kompozycja do wytwarzania środków smarowych stanowiąca mieszaninę zawierającą tereftalan bis(2-etyloheksylu) w ilości od 40 do 70% wagowych i estry metylowe kwasów tłuszczowych w ilości od 30 do 60% wagowych, korzystnie olej rzepakowy. Mieszanina ta wykazuje silne własności synergistyczne. Łączne zastosowanie tereftalanu bis(2-etyloheksylu) i estrów metylowych kwasów tłuszczowych znacznie poprawiło własności smarowe uzyskanej mieszaniny znacznie przekraczając własności oleju i estru jako osobnych składników, a przy tym mieszanina okazała się stabilna. Efekt synergiczny widoczny jest zwłaszcza wówczas, gdy składniki w mieszaninie według wynalazku występują w określonych stosunkach wagowych. Szczególnie korzystnym składem jest to kompozycja zawierająca 70% wagowych tereftalanu bis(2-etyloheksylu) i 30% wagowych oleju rzepakowego.

W miejsce oleju rzepakowego może być zastosowany olej słonecznikowy, sojowy, gorczycowy.

Kompozycja według wynalazku odznacza się dobrymi właściwościami niskotemperaturowymi i Teologicznymi.

Niżej podane przykłady bliżej wyjaśniają istotę wynalazku nie ograniczając jego zakresu.

P r z y k ł a d 1

Olej rzepakowy na specjalnie grzanym mieszalniku podgrzewany jest do temperatury technologicznej 40°C, po czym do podgrzanego oleju stopniowo dozowany jest z małym przepływem tereftalan bis(2-etyloheksylu). Całość miesza się przez ok. 40 min w mieszalniku o pojemności 2500 I. Dozowanie odbywa się w sposób wagowy.

PL 231 593 B1

Skład kompozycji: 50% wagowych tereftalanu bis(2-etyloheksylu) i 50% wagowych oleju rzepakowego.

Własności fizyko-chemiczne uzyskanej mieszaniny przedstawia poniższa tabela.

Parametr	Wyniki badań
Lepkość kinematyczna w 40°C	32,53
Lepkość kinematyczna w 100°C	6,40
Wskaźnik lepkości	153
Gęstość	0,949
Mieszalność	prawidłowa

P r z y k ł a d 2

Przygotowywanie kompozycji odbywa się według sposobu podanego w przykładzie 1.

Skład kompozycji: 70% wagowych tereftalanu bis(2-etyloheksylu) i 30% wagowych oleju rzepakowego.

Własności fizyko-chemiczne uzyskanej mieszaniny przedstawia poniższa tabela.

Parametr	Wyniki badań
Lepkość kinematyczna w 40°C	30,70
Lepkość kinematyczna w 100°C	5,73
Wskaźnik lepkości	124
Gęstość	0,962

Kompozycja według wynalazku ma postać oleju i przeznaczona jest jako dodatek do preparatów smarowych stosowanych w silnikach czterosuwowych benzynowych i diesla z turbodoładowaniem i bez, przekładniowych, hydraulicznych i wielofunkcyjnych.

Claims (5)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Kompozycja do wytarzania środków smarowych, znamienna tym, że zawiera tereftalan bis(2-etyloheksylu) w ilości od 40 do 70% wagowych i estry metylowe kwasów tłuszczowych w ilości od 30 do 60% wagowych.
2. 2. Kompozycja według zastrz. 1, znamienna tym, że zawiera 70% wagowych tereftalanu bis(2-etyloheksylu) i 30% wagowych oleju rzepakowego.
3. 3. Kompozycja według zastrz. 1, znamienna tym, że jako estry metylowe kwasów tłuszczowych wykorzystywane są oleje roślinne wybrane z grupy obejmującej olej rzepakowy, słonecznikowy, sojowy, gorczycowy.
4. 4. Kompozycja według zastrz. 1, znamienna tym, że jako olej roślinny stosowany jest olej rzepakowy.
5. 5. Zastosowanie kompozycji według zastrz. 1 do wytarzania środków smarowych do smarowania silników czterosuwowych benzynowych i diesla z turbodoładowaniem i bez, przekładniowych, hydraulicznych i wielofunkcyjnych.