PL237234B1 - Ciekła doustna kompozycja farmaceutyczna chlorowodorku fenspirydu - Google Patents

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest ciekła doustna kompozycja farmaceutyczna chlorowodorku fenspirydu.

Fenspiryd to substancja czynna o działaniu przeciwzapalnym, rozkurczającym oskrzela i przeciwalergicznym. Lek zawierający tę substancję stosuje się w ostrym i przewlekłym zapaleniu górnych i dolnych dróg oddechowych, stanach rozkurczowych oskrzeli i zapaleniu ucha środkowego. Lek dostępny jest w postaci tabletek, syropu oraz kropli doustnych.

Akceptowalność smaku ciekłych doustnych preparatów ma istotny wpływ na stosowanie się pacjenta do zaleceń dotyczących zażywania lek (z ang. compliance), a zatem również na bezpieczeństwo i skuteczność zalecanej terapii. Dotyczy to wszystkich grup pacjentów, ale najpoważniejszy problem może stanowić u pacjentów pediatrycznych.

Chlorowodorek fenspirydu ze względu na wyjątkowo gorzki smak wymaga stosowania substancji maskujących ten smak: w syropach i kroplach dostępnych na rynku jest to sacharoza, sacharynian sodu i taumatyna oraz substancje aromatyzujące.

W dokumencie patentowym PL 219302 opisano kompozycje w postaci kropli doustnych, w których substancją słodzącą jest sacharoza lub sorbitol. W opisie tego patentu stwierdzono, że jedyną substancją słodzącą z dostępnych i dopuszczonych do stosowania w produktach leczniczych i spożywczych, maskującą gorzki smak chlorowodorku fenspirydu o stężeniu 2,5 g/ 100 ml, do granic akceptowalności pozwalającej na zastosowanie lecznicze produktu, jest sacharoza w stężeniu 78,6 g/ 100 ml. Zgodnie z opisem patentu, podobne rezultaty uzyskano dla sorbitolu w takim samym stężeniu.

W publikacji US 2015237907 ujawniono słodzone produkty konsumpcyjne, zawierające kombinację substancji słodzącej, np. sacharozy, i substancji intensyfikującej słodki smak, np. rebaudiozydu A. Stężenie rebaudiozydu A ma się tu zawierać w zakresie od 1 do 30 ppm. W przykładach 8A-8E opisano badania układów słodzących opartych na sacharozie i rebaudiozydzie A pod kątem ich właściwości sensorycznych i poziomu słodkości.

Publikacja Kolanowski W., Bromat. Chem. Toksykol. XLVI, 2013, 2, 140-150, pt. „Glikozydy stewiolowe - właściwości i zastosowanie w żywności”, stanowi przegląd piśmiennictwa dotyczącego glikozydów stewiolowych. Ujawniono w niej w szczególności związek pomiędzy czystością rebaudiozydu A i jego profilem smakowym. Podano również, że dodatek innych substancji słodzących do glikozydów stewiolowych zmniejsza wyczuwalność niepożądanych smaków. Badania technologiczne nad wdrażaniem nowych produktów wykazały też, że pożądany profil smakowy uzyskuje się w przypadku aromatyzowanych napojów o smaku owocowym, stosując np. 0,3% dodatek cukru i 0,04% glikozydów stewiolowych.

W publikacji US 2011236551 ujawniono sposób wytwarzania kompozycji słodzących zawierających słodzik, np. rebaudiozyd A i sacharozę jako główne składniki. Swoje unikalne właściwości sensoryczne kompozycja słodząca zawdzięcza m.in. procesowi współkrystalizowania składników kompozycji.

Ujawnienie ze strony internetowej, https://web.archive.org/web/20161201205139/http7/www.sosrodzice.pl/popularny-syrop-dla-dzieci-pulneo-i-kontrowersje/, dotyczy syropu zawierającego chlorowodorek fenspirydu w stężeniu 2 mg/ml oraz sacharynę sodową i sacharozę jako substancje słodzące.

Ujawnienie zawarte na stronie internetowej, https://www.znamlek.pl/fenspogal-16144.html, również dotyczy syropu zawierającego chlorowodorek fenspirydu w stężeniu 2 mg/ml i sacharozę jako substancję słodzącą.

W publikacji zgłoszenia międzynarodowego WO2012134502 ujawniono sposób wytwarzania dodatku do żywności o wysokiej czystości z ekstraktu z rośliny Stevia rebaudiana Bertoni i jego zastosowania w różnych produktach spożywczych i napojach jako substancji słodzącej i modyfikującej aromat. W przykładzie 8 tej publikacji ujawniono napój gazowany zawierający 5,5% sacharozy oraz 0,003% rebaudiozydu A i kompozycję glukozylowanej stewii, stanowiącej mieszankę glukozylowanych pochodnych glikozydów stewiolowych 0,05%.

Doświadczenia przeprowadzone przez twórczynie niniejszego wynalazku wykazały jednak, że sama sacharoza, nawet stosowana w stężeniu 78,6 g/100 ml w ciekłej kompozycji, nie daje zadowalającego efektu. Efekt maskowania gorzkiego smaku chlorowodorku fenspirydu okazał się dla probantów wciąż niedostateczny. Dalsze zwiększanie stężenia sacharozy nie było wskazane z uwagi na zwiększenie lepkości roztworu. Ponadto stężenie sacharozy w syropie musi być tak dobrane, aby podczas przechowywania produktu w całym okresie ważności nie następowała krystalizacja z roztworu ani sacharozy ani któregokolwiek z pozostałych składników formulacji. Zbyt duża lepkość roztworu stanowi źródło pro

PL 237 234 B1 blemów technologicznych podczas wytwarzania i dozowania ciekłej kompozycji, ponieważ obróbka lepkich roztworów związana jest ze stratami - znaczne ilości roztworu pozostają w aparaturze i w przewodach dozujących itp. Wypadanie natomiast jakichkolwiek kryształów z formulacji nie pozwoli zagwarantować stabilności produktu w okresie przechowywania.

Jak wspomniano w opisie patentu PL 219302, substytuty sacharozy (acesulfam, aspartam, sukraloza, mannitol, sacharyna sodowa) nie dają ani dostatecznego efektu maskowania smaku, ani stabilnych roztworów. Mieszanki sacharozy lub sorbitolu ze słodzikami nawet przy akceptowalnym smaku, także są problematyczne z uwagi na niestabilność kompozycji.

Niedostateczny efekt maskowania gorzkiego smaku chlorowodorku fenspirydu w kroplach doustnych w przypadku zastosowania samej sacharozy w ilości 78,6 g/100 ml potwierdza fakt, że dostępny na rynku produkt w postaci kropli zawiera dodatkowo taumatynę.

Taumatyna przy całym spektrum jej niewątpliwych zalet, ma jednak pewne obiektywne wady, które potencjalnie mogą okazać się istotne zarówno podczas wytwarzania, jak i przechowywania oraz stosowania kropli.

Taumatyna, a ściślej taumatyny, to mieszanina naturalnych substancji, posiadająca silne właściwości słodzące oraz zdolność maskowania nieprzyjemnych gorzkich i metalicznych posmaków. Z tego powodu wykorzystywana jest w produkcji niektórych leków. Taumatyny to białka, zatem mogą one podlegać przemianom w warunkach denaturujących (temperatura) i tym samym wpływać na stabilność, w tym wygląd preparatu. Białkowa natura tych substancji czyni z nich również potencjalne źródło alergenów. Nie jest to bez znaczenia, zwłaszcza u pacjentów pediatrycznych lub o obniżonej odporności.

Twórczynie niniejszego wynalazku postawiły sobie za cel znalezienie takiego układu słodzącego do kropli doustnych zawierających chlorowodorek fenspirydu, który to układ w połączeniu ze standardowo stosowanymi składnikami ciekłej kompozycji dałby stabilne roztwory o akceptowalnym smaku, dodatkowo bez istotnego wpływu na lepkość, gęstość oraz wygląd roztworu.

Poszukując alternatywy dla samej sacharozy, oraz jej mieszaniny z taumatyną, jako substancji maskujących gorzki smak fenspirydu, twórczynie niniejszego wynalazku dodatkowo przebadały neotam w mieszaninie z sacharozą. Dla takiego układu zaobserwowano jednak problemy związane z rozpuszczalnością, co okazało się nieakceptowalne w aspekcie przemysłowej technologii wytwarzania kompozycji.

Rebaudiozyd A to substancja słodząca około 300 razy słodsza od sacharozy, należąca do grupy tzw. glikozydów stewiolowych. Wyodrębniany jest on głównie z liści rośliny Stevia rebaudiana (Bugaj B. i wsp., Żywność. Nauka. Technologia. Jakość, 2013, 3(88), 27-38).

Glikozydy stewiolowe w roztworach wodnych są bardzo odporne na światło słoneczne, ogrzewanie do 200°C w szerokim spektrum pH 2-9, co sprawia, że mogą być stosowane do napojów i żywności poddawane obróbce w wysokiej temperaturze, jak pasteryzacja, sterylizacja, gotowanie, czy pieczenie. Rebaudiozyd A jest stabilny termicznie, świetnie rozpuszcza się w roztworach wodnych, bez potrzeby ogrzewania roztworu i narażania, np. substancji czynnej obecnej w mieszaninie, na warunki degradujące. Posiada on jednak nieco gorzki oraz lukrecjowy posmak i choć odczucie gorzkiego posmaku zmniejsza się wraz ze zwiększeniem stopnia czystości rebaudiozydu A, to nawet dla bardzo czystej substancji jest on wyczuwalny (Kolanowski W., Bromat. Chem. Toksykol. XLVI, 2013, 2, 140-150).

Pomimo pouczeń i uprzedzeń, które odwiodłyby znawcę od zastosowania rebaudiozydu A do maskowania gorzkiego smaku, twórczynie niniejszego wynalazku zastosowały go jako dodatkową substancję słodzącą. Jak wspomniano powyżej, sam rebaudiozyd A posiada nieco gorzki posmak, zatem znawca nie tylko nie rozważałby jego zastosowania w celu maskowania gorzkiego smaku, lecz spodziewałby się wręcz zintensyfikowania odczucia goryczy.

Wyniki doświadczeń doprowadziły jednak do nieoczekiwanych i zaskakujących rezultatów. Okazało się, że już niewielki dodatek rebaudiozydu A do sacharozy, niweluje odczucie gorzkiego posmaku, sprawiając, że doustne krople chlorowodorku fenspirydu posiadają całkowicie akceptowalny smak.

Przedmiotem niniejszego wynalazku jest ciekła doustna kompozycja chlorowodorku fenspirydu, składająca się z chlorowodorku fenspirydu w ilości 25 mg/ml kompozycji, układu słodzącego w ilości od 785 mg/ml do 795 g/ml kompozycji oraz z substancji zagęszczającej, substancji regulującej pH, substancji regulującej toniczność roztworu, substancji konserwującej, środka aromatyzującego i rozcieńczalnika, przy czym układ słodzący składa się z sacharozy i rebaudiozydu A w stosunku wagowym sacharozy do rebaudiozydu A w zakresie od 420:1 do 440:1.

PL 237 234 B1

Substancje pomocnicze, jak wskazane powyżej, są znane przeciętnemu specjaliście w dziedzinie formułowania leków, przykładowo z publikacji „Handbook of Pharmaceutical Excipients”, ed. R.C. Rowe, P.J. Sheskey, S. Owen, Pharmaceutical Press, Ed. VII.

Korzystnie, w kompozycji według wynalazku stosunek wagowy sacharozy do rebaudiozydu A w układzie słodzącym zawiera się w zakresie od 427:1 do 428:1. W takim zakresie odczucia smakowe u probantów okazały się najbardziej zadowalające.

Stosunki wagowe, jak wskazane powyżej, należy traktować jako podane po zaokrągleniu do liczby całkowitej przy użyciu zwykłych reguł zaokrąglania. Przykładowo, stosunek wagowy 428:1 należy zatem rozumieć jako obejmujący stosunki 428,2:1 czy też 427,9:1 lub 427,7:1.

We wszystkich powyższych wykonaniach kompozycji według wynalazku, rebaudiozyd A obecny w układzie słodzącym ma czystość HPLC w zakresie od 95% do 100%, a korzystnie co najmniej 97%.

W korzystnym wykonaniu, ciekła doustna kompozycja chlorowodorku fenspirydu według wynalazku charakteryzuje się tym, że układ słodzący, jak powyżej, obecny jest w ilości od 787 mg/ml do 788 mg/ml kompozycji.

W kolejnym korzystnym wykonaniu ciekłej doustnej kompozycji chlorowodorku fenspirydu według wynalazku, substancję zagęszczającą stanowi gliceryna.

W jeszcze innym wykonaniu wynalazku, substancję regulującą pH w ciekłej doustnej kompozycji chlorowodorku fenspirydu stanowi monohydrat kwasu cytrynowego. Wartość pH kompozycji według wynalazku ustala się w zakresie od 4 do 6, przy czym najbardziej korzystnie wartość pH kompozycji zawiera się w zakresie od 4,9 do 5,2.

W kolejnym korzystnym wykonaniu niniejszego wynalazku, substancję regulującą toniczność w ciekłej doustnej kompozycji chlorowodorku fenspirydu stanowi chlorek sodu.

W innym korzystnym wykonaniu niniejszego wynalazku, substancję konserwującą w ciekłej doustnej kompozycji chlorowodorku fenspirydu stanowi sorbinian potasu.

Najbardziej korzystnie, w kompozycji według wynalazku, jako środek aromatyzujący stosuje się aromat wiśniowy, w którego skład wchodzą substancje aromatyzujące i glikol propylenowy.

W jeszcze innym korzystnym wykonaniu niniejszego wynalazku, rozcieńczalnik w ciekłej doustnej kompozycji chlorowodorku fenspirydu według wynalazku stanowi woda w ilości uzupełniającej objętość kompozycji do 1 ml.

Jest zrozumiałe, że objętość kompozycji 1 ml nie stanowi jakiegokolwiek ograniczenia zakresu niniejszego wynalazku, lecz jest jedynie podstawą bilansu jej objętości. Ciekła kompozycja według niniejszego wynalazku może być zatem dostarczana w ilości stanowiącej dowolną krotność podstawy bilansu objętości.

W kolejnym korzystnym wykonaniu ciekła doustna kompozycja chlorowodorku fenspirydu, składa się z chlorowodorku fenspirydu w ilości 25 mg/ml kompozycji, gliceryny w ilości 35 mg/ml kompozycji, monohydratu kwasu cytrynowego w ilości 0,28 mg/ml kompozycji, chlorku sodu w ilości 3 mg/ml kompozycji, sorbinianu potasu w ilości 1,5 mg/ml kompozycji, środka aromatyzującego w ilości 1 mg/ml, układu słodzącego według wynalazku w ilości od 787 mg/ml do 788 mg/ml kompozycji i wody do uzupełnienia objętości kompozycji do 1 ml.

W korzystnej postaci wykonania powyższej kompozycji stosuje się układ słodzący o stosunku wagowym sacharozy do rebaudiozydu A w zakresie od 427:1 do 428:1.

Efektem zastosowania układu słodzącego według wynalazku było uzyskanie trwałych roztworów chlorowodorku fenspirydu, o akceptowalnym smaku. Nieoczekiwanie okazało się, że użycie układu słodzącego według wynalazku, w najbardziej korzystnym wariancie, pozwoliło obniżyć zawartość substancji konserwującej, sorbinianu potasu ponad 1,5-krotnie, gliceryny niemal 2-krotnie i kwasu cytrynowego około 1,5-krotnie, w porównaniu z najbardziej korzystnym składem kompozycji opisanym w dokumencie ze stanu techniki. Mniejsza zawartość substancji pomocniczych, innych niż woda, skutkuje nie tylko poprawą ekonomii procesu wytwarzania kompozycji. Z punktu widzenia pacjenta pożądane jest, aby wraz z lekiem przyjmował on jak najmniej substancji stanowiących jedynie balast.

Kompozycje według wynalazku można wytworzyć konwencjonalnymi metodami, znanymi przeciętnemu specjaliście w dziedzinie formułowania ciekłych postaci leku. Metody te znane są przykładowo z podręcznika pt. „Farmacja stosowana” pod red. S. Janickiego i A. Fiebiga, wyd. 4, PZWL, 2008.

Poniższe przykłady mają na celu zilustrowanie wynalazku i nie powinny być traktowane jako jego ograniczenie.

PL 237 234 Β1

Przykład 1

Skład	Ilość [mg/ml]
Chlorowodorek fenspirydu	25
Sacharoza	785,2
Rebaudiozyd A	1,823
Gliceryna	35
Sorbinian potasu	1,5
Monohydrat kwasu cytrynowego	0,28
Chlorek sodu	3
Aromat wiśniowy	1
Woda	do 1 ml

Przykład 2

Skład	Ilość [mg/ml]
Chlorowodorek fenspirydu	25
Sacharoza	786
Rebaudiozyd A	1,871
Gliceryna	35
Sorbinian potasu	1,5
Monohydrat kwasu cytrynowego	0,28
Chlorek sodu	3
Aromat wiśniowy	1
Woda	do 1 ml

Przykład 3

Skład	Ilość [mg/ml]
Chlorowodorek fenspirydu	25
Sacharoza	786
Rebaudiozyd A	1,836
Gliceryna	35
Sorbinian potasu	1,5
Monohydrat kwasu cytrynowego	0,28
Chlorek sodu	3
Aromat wiśniowy	1
Woda	do 1 ml

PL 237 234 Β1

Przykład 4

Skład	Ilość [mg/ml]
Chlorowodorek fenspirydu	25
Sacharoza	792
Rebaudiozyd A	1,80
Gliceryna	35
Sorbinian potasu	1,5
Monohydrat kwasu cytrynowego	0,28
Chlorek sodu	3
Aromat wiśniowy	1
Woda	do 1 ml

Przykład 5

Skład	Ilość [mg/ml]
Chlorowodorek fenspirydu	25
Sacharoza	786
Rebaudiozyd A	1,841
Gliceryna	35
Sorbinian potasu	1,5
Monohydrat kwasu cytrynowego	0,28
Chlorek sodu	3
Aromat wiśniowy	1
Woda	do 1 ml

W prowadzonych badaniach stabilności w warunkach długoterminowych, pośrednich oraz przyspieszonego starzenia z użyciem techniki HPLC dla każdej z formulacji uzyskano wyniki w zakresie ustalonej specyfikacji dla badanych zawartości substancji czynnej, substancji konserwującej oraz substancji pochodnych.

Dla wszystkich powyższych składów uzyskano kompozycje trwałe podczas przechowywania (brak zmiany barwy, gęstości, przejrzystości kompozycji) i posiadające skutecznie zamaskowany gorzki smak chlorowodorku fenspirydu.

Claims (11)

1. Ciekła doustna kompozycja farmaceutyczna chlorowodorku fenspirydu, znamienna tym, że składa się z chlorowodorku fenspirydu w ilości 25 mg/ml kompozycji, układu słodzącego w ilości od 785 mg/ml do 795 mg/ml kompozycji oraz z substancji zagęszczającej, substancji regulującej wartość pH w zakresie od 4 do 6, substancji regulującej toniczność roztworu, substancji konserwującej, środka aromatyzującego i rozcieńczalnika, przy czym układ słodzący składa się z sacharozy i rebaudiozydu A w stosunku wagowym sacharozy do rebaudiozydu A w zakresie od 420:1 do 440:1.

PL 237 234 B1

2. Ciekła doustna kompozycja farmaceutyczna chlorowodorku fenspirydu według zastrz. 1, znamienna tym, że stosunek wagowy sacharozy do rebaudiozydu A w układzie słodzącym jest wybrany z zakresu od 427:1 do 428:1.

3. Ciekła doustna kompozycja farmaceutyczna chlorowodorku fenspirydu według zastrz. 1 albo 2, znamienna tym, że rebaudiozyd A obecny w układzie słodzącym ma czystość HPLC w zakresie od 95% do 100%, korzystnie co najmniej 97%.

4. Ciekła doustna kompozycja farmaceutyczna chlorowodorku fenspirydu według któregokolwiek z zastrz. od 1 do 3, znamienna tym, że układ słodzący obecny jest w ilości od 787 mg/ml do 788 mg/ml kompozycji.

5. Ciekła doustna kompozycja farmaceutyczna chlorowodorku fenspirydu według któregokolwiek z zastrz. od 1 do 4, znamienna tym, że substancję zagęszczającą stanowi gliceryna.

6. Ciekła doustna kompozycja farmaceutyczna chlorowodorku fenspirydu według któregokolwiek z zastrz. od 1 do 5, znamienna tym, że substancję regulującą wartość pH w zakresie od 4 do 6 stanowi monohydrat kwasu cytrynowego.

7. Ciekła doustna kompozycja farmaceutyczna chlorowodorku fenspirydu według któregokolwiek z zastrz. od 1 do 6, znamienna tym, że substancję regulującą toniczność roztworu stanowi chlorek sodu.

8. Ciekła doustna kompozycja farmaceutyczna chlorowodorku fenspirydu według któregokolwiek z zastrz. od 1 do 7, znamienna tym, że substancję konserwującą stanowi sorbinian potasu.

9. Ciekła doustna kompozycja farmaceutyczna chlorowodorku fenspirydu według któregokolwiek z zastrz. od 1 do 8, znamienna tym, że rozcieńczalnik stanowi woda.

10. Ciekła doustna kompozycja farmaceutyczna chlorowodorku fenspirydu według któregokolwiek z zastrz. od 1 do 3, znamienna tym, że składa się z chlorowodorku fenspirydu w ilości 25 mg/ml kompozycji, gliceryny w ilości 35 mg/ml kompozycji, monohydratu kwasu cytrynowego w ilości 0,28 mg/ml kompozycji, chlorku sodu w ilości 3 mg/ml kompozycji, sorbinianu potasu w ilości 1,5 mg/ml kompozycji, środka aromatyzującego w ilości 1 mg/ml, układu słodzącego w ilości od 787 mg/ml do 788 mg/ml kompozycji i wody do uzupełnienia objętości kompozycji do 1 ml.

11. Ciekła doustna kompozycja farmaceutyczna chlorowodorku fenspirydu według zastrz. 10, znamienna tym, że stosunek wagowy sacharozy do rebaudiozydu A w układzie słodzącym wybrany jest z zakresu od 427:1 do 428:1.