PL240158B1 - Sposób wytwarzania dyfuzyjnej warstwy borowanej na stopach żelaza - Google Patents

Sposób wytwarzania dyfuzyjnej warstwy borowanej na stopach żelaza Download PDF

Info

Publication number
PL240158B1
PL240158B1 PL426524A PL42652418A PL240158B1 PL 240158 B1 PL240158 B1 PL 240158B1 PL 426524 A PL426524 A PL 426524A PL 42652418 A PL42652418 A PL 42652418A PL 240158 B1 PL240158 B1 PL 240158B1
Authority
PL
Poland
Prior art keywords
boron
coating
diffusion
electrochemically
layer
Prior art date
Application number
PL426524A
Other languages
English (en)
Other versions
PL426524A1 (pl
Inventor
Jerzy Szawłowski
Sylwester Jończyk
Michał Baranowski
Adam Kondej
Maria Trzaska
Anna Mazurek
Grzegorz Cieślak
Original Assignee
Instytut Mech Precyzyjnej
Priority date (The priority date is an assumption and is not a legal conclusion. Google has not performed a legal analysis and makes no representation as to the accuracy of the date listed.)
Filing date
Publication date
Application filed by Instytut Mech Precyzyjnej filed Critical Instytut Mech Precyzyjnej
Priority to PL426524A priority Critical patent/PL240158B1/pl
Publication of PL426524A1 publication Critical patent/PL426524A1/pl
Publication of PL240158B1 publication Critical patent/PL240158B1/pl

Links

Landscapes

  • Solid-Phase Diffusion Into Metallic Material Surfaces (AREA)
  • Other Surface Treatments For Metallic Materials (AREA)

Abstract

Przedmiotem zgłoszenia jest sposób wytwarzania dyfuzyjnej warstwy borowanej na stopach żelaza, który charakteryzuje się tym, że jako źródło boru stosuje się wytworzoną chemicznie lub elektrochemicznie powłokę Ni-B. W korzystnej postaci sposób zawiera następujące etapy: wytworzenie powłoki stopowej Ni-B elektrochemicznie lub metodą redukcji chemicznej z wodnego roztworu kąpieli o składzie: chlorek niklu NiCl2, borowodorek sodu NaBH4, etylenodiamina C2H4(NH2)2 wodorotlenek sodu NaOH oraz azotan ołowiu Pb(NO3)2 i nałożenie tej powłoki na powierzchnię elementu ze stopu żelaza, oraz nagrzanie metalowego elementu ze stopu żelaza z nałożoną chemicznie lub elektrochemicznie powłoką Ni-B do temperatury 850-1100°C w próżni lub atmosferze ochronnej i wygrzewanie w tych warunkach przez co najmniej 2 godziny celem uruchomienia dyfuzji boru z powłoki w głąb materiału i utworzenia w nim warstwy dyfuzyjnej borowanej.

Description

Opis wynalazku
Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania dyfuzyjnej warstwy borowanej na stopach żelaza.
Borowanie jest to metoda cieplno-chemicznego utwardzania powierzchniowego, którą można stosować do materiałów metalicznych, głównie stopów żelaza (stali) a także stopów metali nieżelaznych i cermetali. Proces ten polega na dyfuzyjnym nasyceniu borem warstwy powierzchniowej. Skutkiem dyfuzji boru jest utworzenie w niej związków boru z metalem osnowy, borków. W przypadku stali są to borki żelaza o różnej stechiometrii i właściwościach - FeB i Fe2B. Proces borowania można prowadzić w ośrodkach stałych, ciekłych i gazowych. Źródłem boru są jego związki z chlorem lub wodorem, związki toksyczne i niekorzystnie wpływające na środowisko naturalne.
Proces dyfuzyjnego borowania stali jest metodą obróbki cieplno-chemicznej, która zapewnia znaczne podwyższenie trwałości części maszyn i znajduje coraz szersze zastosowanie w przemyśle. Warstwy borowane powstałe w wyniku tego procesu cechują się bardzo dużą odpornością na ścieranie (przy niskim współczynniku tarcia) i są zwykle stosowane, gdy smarowanie jest niewielkie lub gdy nie może być w ogóle stosowane. Duża twardość warstw borowanych do 2000 HV, duża odporność korozyjna w wodnych roztworach kwasów nieorganicznych i organicznych a także w roztworach soli i zasad stanowią ich zalety [1]. Ponadto warstwy borowane charakteryzują się niezmiennością wysokiej twardości w podwyższonych temperaturach, przy jednoczesnym zachowaniu korzystnych ich właściwości. Można je zaliczyć do warstw żaroodpornych i żarowytrzymałych.
Aktualnie borowanie odbywa się w ośrodkach gazowych, ciekłych (kąpiele solne) oraz w ośrodkach stałych (w proszkach lub pastach).
Borowanie gazowe przeprowadza się w szczelnych retortach w atmosferze złożonej z chlorku boru lub borowodoru oraz gazu nośnego (azot, wodór lub argon) w dość szerokich zakresach temperatur procesu (rzędu 800-1100°C) [2].
Ten sposób borowania uważany jest za nowoczesny i energooszczędny, z powodu możliwości sterowania i kontroli procesu, równomierności uzyskiwanych warstw dyfuzyjnych oraz czystości powierzchni obrabianych elementów. Do wad zaliczamy: stosowanie kosztownych urządzeń oraz to, że nie można stosować bezpośredniego hartownia z temperatury borowania, ponieważ gazowe związki boru są wybuchowe, korozyjne i bardzo toksyczne [3].
Borowanie w ośrodkach ciekłych, czyli kąpielach solnych, gdzie nagrzewanie przeprowadza się przez zanurzenie elementu na określony czas w kąpieli solnej lub metalowej zawierającej związki boru o odpowiednio wysokiej temperaturze i następne ostudzenie w wodzie. Grubość warstwy borowanej reguluje się czasem zanurzenia przedmiotu stalowego w kąpieli oraz temperaturą kąpieli. Zaletą metod kąpielowych jest wytworzenie dyfuzyjnej warstwy borowanej w trudno dostępnych miejscach elementów o skomplikowanych kształtach, skrócenie czasu obróbki i możliwość bezpośredniego hartowania. Wadą metod kąpielowych jest szkodliwość kąpieli i jej oparów dla zdrowia i środowiska, niszczenie tygli oraz konieczność oczyszczania elementów z resztek soli.
Borowanie w ośrodkach stałych, (proszkach i pastach) jest najbardziej rozpowszechnionym i nie skomplikowanym sposobem borowania dyfuzyjnego. Nie wymaga specjalnych urządzeń z wyjątkiem skrzynek żaroodpornych, do których ładuje się elementy wraz z mieszanką borującą, następnie skrzynki z detalami wygrzewa się w komorze pieca przez kilka godzin w odpowiednio wysokiej temperaturze. Mieszanka borująca składa się zwykle ze sproszkowanych składników: węglika boru lub żelazo-boru z dodatkiem aktywatorów oraz wypełniacza. Natomiast w skład past do borowania mogą wchodzić mieszaniny węglika boru i kriolitu, związanych szkłem wodnym lub klejami organicznymi [3]. Zaletą metody borowania w ośrodkach stałych jest łatwość obsługi oraz stosunkowo niska szkodliwość procesu dla zdrowia człowieka i środowiska. Wadą jest trudność wytworzenia dyfuzyjnej warstwy borowanej w trudno dostępnych miejscach elementów o skomplikowanych kształtach, długi czas procesu borowania (rzędu 8-10 godzin). Do wad należy zaliczyć również czasochłonność przygotowania elementów do procesu (układanie i zasypywanie elementów w skrzynkach) jak i wyjmowanie elementów po procesie.
Wyżej wymienione klasyczne metody dotyczące nasycania warstwy powierzchniowej borem elementów stalowych znajdują się obecnie w grupie technologii, które wykazują najsłabsze perspektywy rozwojowe. Ze względu na ograniczoną efektywność procesu, wysokie koszty lub niekorzystny wpływ na środowisko tych klasycznych technologii, należy liczyć się z ich całkowitym wycofaniem z zastosowań przemysłowych [3].
PL 240 158 B1
Celem wynalazku jest opracowanie nowej bezpiecznej dla obsługi i środowiska oraz łatwej metody uzyskania dyfuzyjnej warstwy borowanej o dobrych właściwościach mechanicznych i chemicznych.
Przedmiotem wynalazku jest nowy sposób wytwarzania warstwy borowanej na stopach żelaza, w którym jako źródło boru wykorzystuje się chemicznie lub elektrochemicznie na nich wytworzoną powłokę Ni-B.
Korzystnie sposób wg wynalazku zawiera następujące etapy:
1) wytworzenie powłoki stopowej Ni-B elektrochemicznie lub metodą redukcji chemicznej z wodnego roztworu kąpieli o składzie: chlorek niklu NiCl2, borowodorek sodu NaBH4, etylenodiamina C2H4(NH2)2 wodorotlenek sodu NaOH oraz azotan ołowiu Pb(NO3)2 i nałożenie tej powłoki na powierzchnię elementu ze stopu żelaza,
2) nagrzanie metalowego elementu ze stopu żelaza z nałożoną chemicznie lub elektrochemicznie powłoką Ni-B do temperatury 850-1100°C w próżni lub atmosferze ochronnej i wygrzewanie w tych warunkach przez co najmniej 2 godziny celem uruchomienia dyfuzji boru z powłoki w głąb materiału i utworzenia w nim warstwy dyfuzyjnej borowanej.
Zastosowanie etylenodiaminy ma na celu spowolnienie reakcji redukcji, chlorek niklu jest źródłem jonów Ni, borowodorek sodu jest stosowany jato reduktor zaś azotan ołowiu pełni rolę stabilizatora reakcji.
Obróbka cieplna w atmosferze ochronnej lub w próżni elementów z wcześniej utworzoną chemicznie powłoką Ni-B oraz procesy wygrzewania w zadanych temperaturach, uruchamiające dyfuzję boru do podłoża, spowodują utworzenie w nim dyfuzyjnej warstwy borowanej. Proponowana nowa metoda borowania stopów żelaza umożliwia dodatkowo przeprowadzenie zabiegów obróbki cieplnej kształtujących mikrostrukturę i właściwości podłoża np. hartowania, wykorzystując parametry czasowo-temperaturowe nasycania dyfuzyjnego borem.
Wykonywanie nasycania warstwy powierzchniowej elementów stalowych borem ze stałego źródła boru, które znajduje się w powłoce galwanicznej nałożonej chemicznie, przynosi szereg korzyści w porównaniu do stosowanych obecnie rozwiązań, zwłaszcza w zakresie ekonomiki procesu, łatwości obsługi oraz ochrony środowiska. Proces wytworzenia warstwy borowanej przebiega w warunkach nieszkodliwych dla środowiska i jest nieskomplikowany pod względem technologicznym. Warstwa borowana tworzy się niezależnie od geometrii obrabianego elementu, dzięki czemu uzyskuje się równomierną warstwę dyfuzyjną borowaną we wszystkich miejscach, także na elementach ze stopów żelaza o skomplikowanych kształtach.
PRZYKŁAD WYKONANIA WYNALAZKU
Proces nasycania warstwy powierzchniowej elementów stalowych borem został przeprowadzony na prostopadłościennych próbkach o wymiarach 25 x 20 x 5 mm wykonanych z żelaza Armco oraz ze stali konstrukcyjnej stopowej. Na wyżej wymienione próbki naniesiono powłokę stopową Ni-B metodą redukcji chemicznej. Przed procesem próbki były odtłuszczane oraz aktywowane palladem. Na powierzchnie próbek naniesiono metodą redukcji chemicznej powłoki stopowe Ni-B. Powłoki stopowe nikiel-bor wytwarzano w wieloskładnikowym roztworze ciekłym, gdzie podstawowymi składnikami kąpieli były: wodorotlenek sodu NaOH, chlorek niklu NiCl2 oraz reduktor borowodorek sodu NaBH4. Aby spowolnić reakcję pomiędzy chlorkiem niklu i borowodorkiem sodu zastosowano środek kompleksujący w postaci etylenodiaminy C2H4(NH2)2. Jako stabilizator reakcji zastosowano azotan ołowiu Pb(NO3)2. Proces osadzania powłok Ni-B prowadzony był w kąpieli o temperaturze 90°C, w czasie 2 h.
Następnie na próbkach z osadzoną chemicznie powłoką Ni-B przeprowadzono procesy obróbki cieplnej w piecu próżniowym w temperaturze 1000°C.
W celu potwierdzenia obecności warstwy dyfuzyjnej borowanej powstałej ze stałego źródła boru w powłoce galwanicznej na próbkach wykonanych z żelaza Armco oraz ze stali konstrukcyjnej stopowej przeprowadzono badania mikrotwardości oraz mikrostruktury.
OBJAŚNIENIE ILUSTRACJI
Fig. 1 Mikrostruktura warstwy dyfuzyjnej borowanej na próbce z żelaza Armco poddanej ob- róbce sposobem wg według Etapu 1 i 2.
Fig. 2 Mikrostruktura żelaza Armco z wynikami mikrotwardości poszczególnych strefach dyfuzyjnych próbki obróbce sposobem według wynalazku. STREFA 1 - powłoka niklowa, STREFA 2 - warstwa przypowierzchniowa, STREFA 3 - dyfuzyjna warstwa borków, STREFA 4 - rdzeń,
PL240 158 Β1
Fig. 3 Mikrostruktura warstwy dyfuzyjnej borowanej na próbce ze stali stopowej 40H poddanej obróbce sposobem wg według Etapu 1 i 2.
Fig. 4 Mikrostruktura próbki ze stali stopowej 40H z wynikami mikrotwardości poszczególnych strefach dyfuzyjnych próbki obróbce sposobem wg wynalazku, STREFA 1 - powłoka niklowa, STREFA 2 - warstwa przypowierzchniowa, STREFA 3 - dyfuzyjna warstwa borków, STREFA 4 - rdzeń.
BADANIA MIKROSTRUKTURY WARSTWY DYFUZYJNEJ
BADANIE I - żelazo Armco
Badania mikrostruktury warstwy dyfuzyjnej borowanej na próbce wykonanej z żelaza Armco przeprowadzono za pomocą mikroskopu stereoskopowego KEYENCE INTERNATIONAL NV/SA. Obserwacje metalograficzne mikrostruktury powłoki Ni-B oraz warstw dyfuzyjnych wykonano na zgładach metalograficznych polerowanych i trawionych 2% kwasem azotowym. Obraz mikrostruktury warstwy dyfuzyjnej borowanej próbki żelaza Armco przestawiono na Fig. 1.
Mikrotwardość określano przy obciążeniu 0,01 kG za pomocą twardościomierza DuraScan 70. Wyniki pomiarów mikrotwardości (średnia z 5 pomiarów) metodą Vickersa w powłoce niklowej i dyfuzyjnej warstwie borowanej otrzymanej po obróbce sposobem według Przykładu 1 na żelazie Armco przedstawiono na rysunku 2.
BADANIE II - stal stopowa 40H
Badania mikrostruktury dyfuzyjnej warstwy borowanej na stali stopowej 40H przeprowadzono za pomocą mikroskopu stereoskopowego KEYENCE INTERNATIONAL NV/SA. Obserwacje metalograficzne mikrostruktury powłoki Ni-B oraz warstw dyfuzyjnych wykonano na zgładach metalograficznych polerowanych i trawionych 2% kwasem azotowym. Obraz mikrostruktury warstwy dyfuzyjnej borowanej próbki ze stali 40H przestawiono na Fig. 3.
Mikrotwardość określano przy obciążeniu 0,01 kG za pomocą twardościomierza DuraScan 70. Wyniki pomiarów mikrotwardości (średnia z 5 pomiarów) metodą Vickersa w powłoce niklowej i dyfuzyjnej warstwie borowanej otrzymanej po obróbce według Schematu 1 na stali stopowej 40H przedstawiono na Fig. 4.
Tabela 1:
Wyniki mikrotwardości poszczególnych stref dyfuzyjnych próbek z żelaza Armco oraz ze stali stopowej 40H po obróbce sposobem według wynalazku.
Strefy dyfuzyjne Mikrotwardość w poszczególnych strefach próbek [HV 0,01]
Próbka z żelaza Armco Próbka ze stali stopowej 40H
Strefa 1 79 SO
Strefa 2 Strefa 3 111 966 268 975
Strefa 4 55 133
Literatura cytowana w opisie:
[1] A. Pertek, A. Bartkowska: Warstwy Borowane modyfikowane chromem, niklem oraz obróbką laserową. Inżynieria Materiałowa nr 4 2010 s. 1, 1162-1185.
[2] A. Pertek D. Kapcińska-Popowska, A. Bartkowska: Wpływ borowania dyfuzyjnego na mikrostrukturę i wybrane właściwości stali konstrukcyjnej. „Journal of Research and Applications in Agricultural Engineering” 2013, Vol. 58 (1).
[3] L. A. Dobrzański, A. D. Dobrzańska-Danikiewicz: Obróbka powierzchni materiałów inżynierskich. Open Access Library Volume 5 2011.
PL 240 158 Β1

Claims (2)

1. Sposób wytwarzania dyfuzyjnej warstwy borowanej na stopach żelaza, znamienny tym, że jako źródło boru stosuje się wytworzoną chemicznie lub elektrochemicznie na nich powłokę Ni-B.
2. Sposób wg zastrz. 1, znamienny tym, że zawiera następujące etapy:
- wytworzenie powłoki stopowej Ni-B elektrochemicznie lub metodą redukcji chemicznej z wodnego roztworu kąpieli o składzie: chlorek niklu NiCŁ, borowodorek sodu NaBhU, etylenodiamina C2H4(NH2)2 wodorotlenek sodu NaOH oraz azotan ołowiu Pb(NOs)2 i nałożenie tej powłoki na powierzchnię elementu ze stopu żelaza,
- nagrzanie metalowego elementu ze stopu żelaza z nałożoną chemicznie lub elektrochemicznie powłoką Ni-B do temperatury 850-1100°C w próżni lub atmosferze ochronnej i wygrzewanie w tych warunkach przez co najmniej 2 godziny celem uruchomienia dyfuzji boru z powłoki w głąb materiału i utworzenia w nim warstwy dyfuzyjnej borowanej.
PL426524A 2018-08-02 2018-08-02 Sposób wytwarzania dyfuzyjnej warstwy borowanej na stopach żelaza PL240158B1 (pl)

Priority Applications (1)

Application Number Priority Date Filing Date Title
PL426524A PL240158B1 (pl) 2018-08-02 2018-08-02 Sposób wytwarzania dyfuzyjnej warstwy borowanej na stopach żelaza

Applications Claiming Priority (1)

Application Number Priority Date Filing Date Title
PL426524A PL240158B1 (pl) 2018-08-02 2018-08-02 Sposób wytwarzania dyfuzyjnej warstwy borowanej na stopach żelaza

Publications (2)

Publication Number Publication Date
PL426524A1 PL426524A1 (pl) 2020-02-10
PL240158B1 true PL240158B1 (pl) 2022-02-21

Family

ID=69399774

Family Applications (1)

Application Number Title Priority Date Filing Date
PL426524A PL240158B1 (pl) 2018-08-02 2018-08-02 Sposób wytwarzania dyfuzyjnej warstwy borowanej na stopach żelaza

Country Status (1)

Country Link
PL (1) PL240158B1 (pl)

Also Published As

Publication number Publication date
PL426524A1 (pl) 2020-02-10

Similar Documents

Publication Publication Date Title
Li et al. Corrosion properties of active screen plasma nitrided 316 austenitic stainless steel
Collins et al. Low-temperature carburization of austenitic stainless steels
Keong et al. Crystallisation and phase transformation behaviour of electroless nickel-phosphorus deposits and their engineering properties
Hu et al. Deposition behaviour of nickel phosphorus coating on magnesium alloy in a weak corrosive electroless nickel plating bath
Sista et al. Evaluation of electrochemical boriding of Inconel 600
Fayomi et al. Corrosion prevention of metals via electroless nickel coating: A review
Ptačinová et al. Oxidation stability of boride coatings
Erdogan et al. Corrosion behavior and microstructure of borided tool steel
Aghaie-Khafri et al. A study of chromo-boronizing on DIN 1.2714 steel by duplex surface treatment
Mendala The possibility of the LME phenomenon in elements subjected to metallization in Zn bath with Bi addition
US3671297A (en) Method of chromizing in a fused salt bath
PL240158B1 (pl) Sposób wytwarzania dyfuzyjnej warstwy borowanej na stopach żelaza
EP3561144A1 (en) Method of depositing a zinc layer on the surface of steel elements and a unit for deposition of a zink layer on the surface of steel elements
CN105420667B (zh) 一种低温合金共渗金属防腐工艺
Amaya Avila et al. Vanadium carbide coatings produced on gray cast iron using the thermo-reactive deposition/diffusion technique
Arslan et al. Microwave boriding to improve the corrosion resistance of AISI 304L austenitic stainless steel
Etaat et al. Adhesion strength measurement of nickel layer on the iron-based P/M parts influenced by different surface pre-treatment operations
López-Perrusquia et al. Evaluation of brittle layers obtained by boriding on AISI H13 steels
Turgut Characteristics and corrosion behavior of sinter-aluminized P/M steels
Ajibola et al. Corrosion of heat treated Electroless-Ni plated mild carbon steels in dilute H2SO4
Pascal Development of high temperature vacuum brazed WC-Co-NiP functional composite coatings
Lavrys et al. Corrosion Resistance Enhancement of Porous Titanium by Thermo-Chemical Treatment
Hrdinová et al. Hydrogen embrittlement after surface treatments
Atul et al. Parameter design in molten salt boronizing of austenitic stainless steel using grey relational analysis
Sankar et al. Tribological analysis of plasma nitrided SS310 steel material for different process parameters