Do suchej merceryzacji bawelny stoso¬ wano jako srodek zwilzajacy kreozot ze smoly drzewnej, zwlaszcza tak zwany kre¬ ozot lekki (porówn. Chem. Ztg. 1933, 57, str, 142/143). Dalsze badania produktów otrzymywanych przy przeróbce smoly drzewnej wykazaly, ze tak zwany olej obo¬ jetny nadaje sie w wiekszej jeszcze mie¬ rze do stosowania jako srodek zwilzajacy, Olej obojetny (olej I) mozna wytwarzac np. wi sposób nastepujacy.Smole drzewna po uwolnieniu jej od oc¬ tu surowego destyluje sie w prózni, przy czym otrzymuje sie destylat wodny, olej lekki, olej ciezki i pozostalosc lub pak.Ciezki olej smolowy o ciezarze wlasciwym 1,05 traktuje sie lugiem rozcienczonym, przy czym olej i lug miesza sie energicznie przedmuchujac powietrze i ogrzewa umiar¬ kowanie. Mieszaninie pozwala sie odstac w ciagu okolo 10 godz, oddziela warstwe ole¬ jowa, która tworzy olej obojetny, i pozo¬ staly lug poddaje destylacji z para wodna.Przechodza przy tym oleje obojetne za¬ warte jeszcze w lugu fenolanowym I, które laczy sie z warstwa olejowa otrzymana po odstaniu oleju ciezkiego zadanego lugiem sodowym.*Olej obojetny posiada gestosc okolo 1,0 i wrze w granicach 180" — 250°. Po¬ siada on odczyn slabo alkaliczny.Nalezy podkreslic jako rzecz nieocze¬ kiwana, iz otrzymany w ten sposób olej wykazuje wybitna zdolnosc zwilzania, po¬ niewaz, jak wiadomo, fenole i pewne po¬ chodne fenolu dzialaja zwilzajaco, olej zas obojetny jest otrzymany przez oddzielenie tego rodzaju fenoli i ich pochodnych.Olej obojetny mozna rozlozyc równiez za pomoca destylacji frakcyjnej i poszcze¬ gólne frakcje mozna stosowac jako srodki zwilzajace do specjalnych celów. W pew¬ nych warunkach moze byc rzecza korzyst¬ na dodanie do oleju obojetnego lub jego frakcji takich srodków dodatkowych, które zwiekszaja zdolnosc zwilzania lugów, np. jedno — lub wielowartosciowych fenoli, aromatycznych lub hydroaromatycznych eterów wzglednie alkoholi, chlorofenoli i t.Olej obojetny wywiera wiec ja¬ ko srodek zwilzajacy nadzwyczaj sil¬ ne dzialanie. Nie wykazuje on, jak niektóre inne srodki zwilzajace, nie¬ dogodnosci zwiazanej z wlasciwoscia pieniena sie. Towar biegnie gladko i po wyciagnieciu jest bardzo mocny i zwiezly. d. Ponadto, mozna równiez stosowac inne ciala dodatkowe, które same nie wywiera¬ ja dzialania zwilzajacego. Przez chloro¬ wanie lub sulfonowanie oleju obojetnego lub jego frakcji mozna otrzymac srodki zwilzajace o szczególnym dzialaniu. Oleje obojetne mozna poddac równiez umiarko¬ wanemu utlenianiu, redukcji lub podobnym obróbkom w celu polepszenia ich zapachu, zabarwienia i trwalosci. Przez traktowanie oleju obojetnego lugami lub kwasami otrzy¬ muje sie równiez produkty o znakomitym dzialaniu zwilzajacym.W ponizej zamieszczonej tabeli przyto¬ czono wyniki doswiadczen na kurczenie, w których za kazdym razem brano 1,5 g srod¬ ka zwilzajacego na 1 litr lugu. Srodki zwil¬ zajace A — E uzyte w celu porównania sa to wypróbowane srodki zwilzajace znajdu¬ jace sie na rynku. PL PL