Wynalazek dotyczy sposobu wytwarza¬ nia wartosciowych weglowodorów, zywic oraz produktów do wytwarzania blon z o- lejów mineralnych zawierajacych zwiazki aromatyczne.Sposób wedlug wynalazku polega na kondensacji materialu wyjsciowego zawie¬ rajacego zwiazki aromatyczne, w obecnosci katalizatorów kondensujacych, np. chlorku glinu, z weglowodorami szeregu acetylenu lub z mieszanina gazów zawierajacych te weglowodory.Jako material wyjsciowy mozna stoso¬ wac oleje mineralne zawierajace zwiazki aromatyczne, np. oleje z Borneo, destyla¬ ty olejów lub pozostalosci podestylacyjne.Mozna równiez stosowac produkty krako¬ wania zawierajace zwiazki aromatyczne, zwlaszcza pozostalosci z krakowania, lub wyciagi zawierajace zwiazki aromatyczne, np. wyciag Edeleanu.Sposobem wedlug wynalazku z wymie¬ nionych materialów mozna otrzymywac produkty wysokowartosciowe, np. oczy¬ szczona nafte, oleje gazowe, oleje smaro¬ we, oraz stale produkty zywiczne, jak rów¬ niez oleje lepkie, bardzo cenne jako sklad¬ niki przy wytwarzaniu blon, lakierów i mas plastycznych.Stwierdzono, iz podczas kondensacji z acetylenem substancje szkodliwe, jak siar¬ ka lub zwiazki siarkowe, zostaja usuniete.Olej palny (nafta) stanowi po reakcji pro¬ dukt odrózniajacy sie nie tylko wskutek usuniecia zen zwiazków aromatycznych, lecz równiez wskutek zmniejszenia sie za¬ wartosci siarki z 1,6% do 0,3%' Jedno¬ czesnie usuniete zostaja wszelkie zwiazki tlenu.Sposobem wedlug wynalazku mozna zwlaszcza ulepszac oleje smarowe gorsze, ze wzgledu na zawartosc w nich znacznych ilosci zwiazków aromatycznych, i otrzymy¬ wac z tych olejów smary, których lepkosc jest znacznie powiekszona.Mozna przeprowadzac teakcje za po¬ moca czystego acetylenu lub mieszaniny gazów zawierajacych acetylen, np. miesza¬ niny gazów otrzymywanych z metanu lub gazów zawierajacych metan, przez podda¬ nie ich dzialaniu ciepla, niecalkowitemu spalaniu lub dzialaniu luku elektrycznego.Mozna równiez stosowac gazy wydzielaja¬ ce sie podczas krakowania nafty i zawie¬ rajace jeszcze chocby nieznaczne ilosci ace¬ tylenu. Przez wylugowywanie za pomoca odpowiednich rozpuszczalników mozna z wymienionych mieszanin gazowych uzy¬ skac acetylen. Przed uzyciem acetylenu mozna go podgrzac.Jako katalizatorów kondensujacych mo¬ zna uzywac równiez chlorku cynku, chlor¬ ku zelaza, fluorku boru.Wskazane jest przeprowadzanie reakcji w umiarkowanej temperaturze od 30° do 50°C. Jednak w niektórych przypadkach mozna stosowac temperature nizsza, np. ponizej 0°C, lub tez wyzsza. Reakcje moz¬ na przeprowadzac pod cisnieniem normal¬ nym, jednak w niektórych przypadkach, zwlaszcza przy stosowaniu acetylenu roz¬ cienczonego innymi gazami, jest rzecza wskazana przeprowadzac traktowanie pod cisnieniem zwiekszonym.Poniewaz wobec stopniowego, w miare postepu reakcji, gestnienia, a nawet twar¬ dnienia mieszaniny reakcyjnej utrudnio¬ nym staje sie wprowadzanie gazu,1 jak rów¬ niez mieszanie, jest rzecza wskazana prze¬ prowadzac reakcje w obecnosci srodka roz¬ cienczajacego. W tym celu mozna uzywac cieczy obojetnych, np. cykloheksanu, eteru naftowego, nafty nie zawierajacej zwiaz¬ ków aromatycznych. Jezeli bowiem zasto¬ sowac rozpuszczalnik niecalkowicie pozba¬ wiony zwiazków aromatycznych, wówczas biora one udzial w reakcji.Mieszanine reakcyjna mozna poddawac wylugowywaniu za pomoca rozpuszczalni¬ ków selektywnych. Kazda z frakcji otrzy¬ mywanych lub jej czesc moze byc podzielo¬ na na wieksza liczbe frakcji przez desty¬ lacje lub w inny odpowiedni sposób.Przyklad I. 35,6 g oleju smarowego (Borneo) o ciezarze wlasciwym 0,9640, lep¬ kosci wedlug! Deana i Davisa V.I.—9, roz¬ puszcza sie w eterze naftowym (o tempe¬ raturze wrzenia 40 — 60°C). Po dodaniu 4,85 g! AlCl3 wprowadza sie) acetylen przez 31/2 godziny jednoczesnie mieszajac i utrzy¬ mujac temperature mieszaniny w poblizu 50°C, przy czym zostaje gctyiaz&ny Jeden gram acetylenu. W ciagu nastepnych 40 minut pozostawia sie mieszanine bez do¬ prowadzania acetylenu w temperaturze o- kolo 50°C, a nastepnie jeszcze przez 16 go¬ dzin w temperaturze pokojowej.Czesc stwardnialej masy reakcyjnej zo¬ staje wylugowana za pomoca eteru nafto¬ wego (o temperaturze wrzenia 40°—60°C).Po przefiltrowaniu przez wegiel (norite) i po odparowaniu eteru naftowego otrzymu¬ je sie podczas destylacji w prózni 1,3 g produktu o temperaturze wrzenia 165° — 175°C przy 2% mm Hg cisnienia. Pozosta¬ losc w ilosci 26,2 g (która wynosi w stosun¬ ku do materialu wyjsciowego wraz z po¬ chlonietym przezen acetylenem 71,6%) stanowi oczyszczony olej smarowy o za¬ barwieniu bladozóltym, znacznie lepszy od materialu wyjsciowego. Jego ciezar wlasci¬ wy wynosi 0,9338, a wskaznik lepkosci V . I . + 51.Pozostala czesc mieszaniny reakcyjnej — 2 —nierozpuszczalna w eterze naftowym trak¬ tuje sie mieszanina skladajaca sie z 1 cze¬ sci benzenu i 1 czesci eteru naftowego. Po przefiltrowaniu wyciagu przez wegiel i po odparowaniu rozpuszczalnika otrzymuje sie 4,6 g bardzo lepkiej zóltej masy.W celu odzyskania AlCl3 szlam pozo¬ staly po dwóch wylugowaniach masy trak¬ tuje sie woda, po czym rozpuszcza sie go w benzenie. Po odparowaniu benzenu o- trzymuje sie 3,0 g twardej zywicy koloru brunatnego.Przyklad II. Jako material wyjscio¬ wy bierze sie produkt bogaty w zwiazki a- romatyczne, o temperaturze wrzenia od 170P do 340°C i o ciezarze wlasciwym 0,9833, otrzymywany przy krakowaniu ole¬ jów mineralnych zawierajacych zwiazki a- romatyczne. Do 66,63 g tego materialu do¬ daje sie 2,16 g AlCl3 i przez 3 godziny wprowadza sie acetylen utrzymujac tempe¬ rature okolo 30° — 31°C, po czym pozo¬ stawia sie mase przez 16 godzin w tempe¬ raturze pokojowej, a nastepnie przez 4 go¬ dziny wprowadza sie ponownie acetylen w temperaturze 30° — 31 °C dodajac jedno¬ czesnie 0,42 g AlCl3. Zostaje pochlonie¬ tych 6,95 g acetylenu.Przez wylugowanie ciemnobrunatnej masy reakcyjnej eterem naftowym otrzy¬ muje sie wyciag, z którego po oddestylo¬ waniu w prózni eteru naftowego otrzymuje sie 19,3 g bezbarwnego oleju destylujacego w temperaturze od 50° do 150^0 przy 1,2 mm Hg cisnienia. Pozostalosc w ilosci 5,4 g stanowi przezroczysta zywice koloru ciem¬ nobrunatnego.Pozostalosc nierozpuszczalna w eterze naftowym traktuje sie mieszanina 2 cze¬ sci eteru naftowego i 1 czesci benzenu. Po oddestylowaniu wyciagu w prózni otrzy¬ muje sie 12,2 g oleju o zabarwieniu jasno- zóltym i temperaturze wrzenia od 50° do 140°C przy 1,4 mm Hg cisnienia. Pozosta¬ losc stanowi 19,9 g zielonkawo-brunatnej zywicy.W celu odzyskania AlCl3 szlam pozo¬ staly po dwóch wylugowaniach masy trak¬ tuje sie woda, po czym rozpuszcza sie go w benzenie. Po odparowaniu rozpuszczal¬ nika pozostaje 16,2 g ciemnobrunatnej zy¬ wicy.Ogólna wydajnosc zywicy wynosi 41,5 g, czyli 56,3% materialu wyjsciowego.Mozna zwiekszyc ilosc otrzymywanej zywicy poddajac powtórnie dzialaniu ace¬ tylenu frakcje olejów otrzymywanych z masy reakcyjnej. PL PL