PL247957B1

PL247957B1 - Kompozycja roślinna oraz jej zastosowanie i sposób wytwarzania środka żywieniowego

Info

Publication number: PL247957B1
Application number: PL443311A
Authority: PL
Inventors: Tomasz Baj; Wirginia Kukuła-Koch; Wojciech Koch; Jan Góźdź
Original assignee: Gozdz Jan Eureka Grupa Inzynieria Spozywcza Doradztwo I Projektowanie; Univ Medyczny W Lublinie
Priority date: 2022-12-29
Filing date: 2022-12-29
Publication date: 2025-09-22
Also published as: PL443311A1

Abstract

Zgłoszenie rozwiązuje problem składu kompozycji ziołowej o działaniu synergicznym, wspierającym pracę układu krążenia, która wpływa także na prewencję chorób dietozależnych. Kompozycja roślinna charakteryzuje się tym, że stanowi mieszaninę następujących substancji roślinnych owoc głogu (Crataegi fructus) w ilości od 3% do 12, liść melisy (Melissae folium) w ilości od 1% do 5%, owoc żurawiny (Vaccinii oxyococci fructus) w ilości od 10% do 50%, L-teaniny w ilości od 0,05% do 0,2% oraz ksylitolu w ilości od 30% do 61%. Przedmiotem zgłoszenia jest też sposób wytwarzania środka żywieniowego, który charakteryzuje się tym, że do składu tradycyjnego środka żywieniowego wprowadza się kompozycję, którą stanowi mieszanina substancji roślinnych o następującym składzie: owoc głogu (Crataegi fructus) w ilości od 3% do 12%, liść melisy (Melissae folium) w ilości od 1% do 5%, owoc żurawiny (Vaccinii oxyococci fructus) w ilości od 10% do 50%, L-teaniny w ilości od 0,05% do 0,2% oraz ksylitolu w ilości od 30% do 61%.

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest kompozycja roślinna oraz jej zastosowanie i sposób wytwarzania środka żywieniowego z użyciem kompozycji roślinnej.

Szybki postęp ludzkości obserwowany począwszy od rewolucji przemysłowej, a zwłaszcza po zakończeniu II Wojny Światowej, doprowadził do wzrostu długości i jakości życia. Gwałtowny rozwój nauk medycznych i farmaceutycznych doprowadził do poprawy diagnozy i wprowadzenia nowych leków (np. szczepień lub antybiotyków). Wraz z poprawą warunków społeczno-ekonomicznych społeczeństwa wyeliminowało to zagrożenie śmiercią z powodu większości chorób zakaźnych [1,2]. Jednak szybki postęp cywilizacji stworzył nowe możliwości pojawienia się czynników o niekorzystnym wpływie na zdrowie społeczeństwa. Dieta charakterystyczna dla kultury krajów zachodu, z wysoką zawartością tłuszczów nasyconych i cukru, brakiem aktywności fizycznej, niewystarczającą ilością snu, silnym stresem psychologicznym, niskim nasłonecznieniem, zanieczyszczeniem środowiska oraz paleniem tytoniu lub nadużywaniem alkoholu, to jedne z najważniejszych czynników wskazywanych w ciągu ostatnich 20 lat w licznych artykułach i raportach, prowadzących do rozwoju wielu tak zwanych „chorób cywilizacyjnych”.

Choroby związane ze stylem życia są klasyfikowane jako choroby wynikające z niewłaściwego oddziaływania między ludźmi, a ich środowiskiem i stylem życia [2]. Są one często opisywane jako przewlekłe choroby niezakaźne (NCD) i ogólnie są traktowane jako ta sama grupa chorób. Lista tego rodzaju upośledzeń rośnie. Ostatnio Egger i Dixon [3] sklasyfikowali choroby przewlekłe z silną zależnością od stylu życia lub środowiska na dziesięć kategorii:

- choroby krążenia

- nowotwory zależne od stylu życia

- choroby endokrynologiczne/metaboliczne

- choroby układu pokarmowego

- choroby nerek

- zaburzenia psychiczne/choroby ośrodkowego układu nerwowego

- choroby układu kostno-szkieletowego

- schorzenia układu oddechowego

- zaburzenia płodności

- choroby dermatologiczne

Choroby układu krążenia stanowią wciąż główną przyczynę zgonów w społeczeństwach krajów rozwiniętych, w tym również w Polsce. Uważa się, że modyfikacja wielu czynników cywilizacyjnych, w tym również nawyków żywieniowych, stanowi istotną rolę w prewencji chorób sercowo-naczyniowych. Zmiana sposobu odżywiania może zostać zrealizowana nie tylko poprzez eliminację lub obniżenie zawartości w diecie składników żywności zwiększających ryzyko zapadalności na wiele schorzeń sercowo-naczyniowych (nasycone kwasy tłuszczowe, metionina, cholesterol), ale również poprzez włączenie do żywienia produktów z grupy żywności funkcjonalnej zawierającej składniki bioaktywne mające duże znaczenie w prewencji schorzeń sercowo-naczyniowych [4].

Wynalazek rozwiązuje problem składu kompozycji ziołowej o działaniu synergicznym, wspierającym pracę układu krążenia. Kompozycja wg wynalazku wpływa na prewencję chorób dietozależnych, u podstawy których leżą mechanizmy wolnorodnikowe. Wynalazek rozwiązuje także problem otrzymywania środka żywieniowego poprzez użycie kompozycji roślinnej o działaniu synergicznym jako prozdrowotnego dodatku do płatków owsianych, jaglanych, komosy ryżowej, kaszy manny lub do innych kasz spożywanych jako produkty śniadaniowe.

Istotą kompozycji ziołowej według wynalazku jest to, że stanowi mieszaninę następujących substancji roślinnych jak: owoc głogu (Crataegi fructus) w ilości od 3% do 12%, liść melisy (Melissae folium) w ilości od 1% do 5%, owoc żurawiny (Vaccinii oxyococci fructus) w ilości od 10% do 50%, L-teaniny w ilości od 0,05% do 0,2% oraz ksylitolu w ilości od 30% do 61%. Korzystnie gdy kompozycja ma postać sypką. Kompozycja roślinna opisana powyżej do zastosowania w profilaktyce i prewencji chorób dietozależnych korzystnie cukrzycy, nadciśnieniu, schorzeń nowotworowych.

Istotą sposobu wytwarzania środka żywieniowego, według wynalazku jest to, że do składu tradycyjnego środka żywieniowego zwłaszcza śniadaniowego dodaje się kompozycję, którą stanowi mieszanina substancji roślinnych o składzie: owoc głogu (Crataegi fructus) w ilości od 3% do 12%, liść melisy (Melissae folium) w ilości od 1% do 5%, owoc żurawiny (Vaccinii oxyococci fructus) w ilości od 10% do 50%, L-teaniny w ilości od 0,05% do 0,2% oraz ksylitolu w ilości od 30% do 61%. Korzystnie, gdy kompozycja stanowi od 5% do 40% końcowej masy środka żywieniowego, a najkorzystniej od 25-30%.

Zaletą rozwiązania według wynalazku jest to, że kompozycja pozytywnie wpływa na prawidłową funkcjonalność organizmu ludzkiego i prewencję chorób dietozależnych (przewlekłe choroby niezakaźne (NCD) u podstawy których leżą mechanizmy wolnorodnikowe, takich jak cukrzyca typu 2, nadciśnienie, czy schorzenia nowotworowe, z uwagi na składniki bioaktywne mające duże znaczenie w prewencji schorzeń sercowo-naczyniowych. Ponadto połączenie owoców głogu, liści melisy i owoców żurawiny, w stosunku do aktywności poszczególnych pojedynczych substancji roślinnych pozwala uzyskać silniejsze działania synergistyczne jako mieszaniny niż pojedynczych składników.

Ponadto kompozycja stanowi prozdrowotny dodatek do produktów takich jak: płatki owsiane, jaglane, komosy ryżowej, kaszy manny lub do innych środków spożywanych często jako produkty śniadaniowe.

Te, stosowane powszechnie produkty spożywcze o wysokiej zawartości węglowodanów złożonych dzięki dodatkowi kompozycji ziołowej pozyskają właściwości żywności funkcjonalnej.

Wybrane do wykorzystania w formulacji pojedyncze składniki posiadają ugruntowaną tradycję stosowania wspomagającego funkcjonowanie układu krążenia. Owoce głogu (Crataegi fructus) są substancją farmakopealną bogatą w liczne związki fenolowe z grupy flawonoidów (np. witeksyna), procyjanidyn, fenolokwasów (kwas chlorogenowy i kawowy) oraz kwasów triterpenowych (np. kwas ursolowy). Przetwory galenowe i wyciągi z głogu posiadają działanie przeciwspastyczne w stosunku do mięśniówki naczyń krwionośnych i naczyń wieńcowych, przez co łagodnie obniżają ciśnienie tętnicze krwi, a mnogość związków o działaniu antyoksydacyjnym hamuje rozwój zmian miażdżycowych w naczyniach krwionośnych i poprawia stan gospodarki lipidowej organizmu człowieka [5].

Liść melisy (Melissae folium) wybrany został ze względu na wysoką zawartość kwasów fenolowych, w tym kwasu rozmarynowego o silnych właściwościach antyoksydacyjnych, co może być pomocne w hamowaniu progresji chorób układu krążenia. Ze względu na zawartość związków z grupy terpenów liść melisy ma działanie rozkurczowe, łagodnie uspokajające i obniżające ciśnienie tętnicze krwi.

Owoce żurawiny (Vaccinii oxyococci fructus) posiadają w wyciągach wodnych kompleks związków fenolowych, w tym substancje z grupy procyjanidyn o działaniu wzmacniającym pracę serca, właściwościach przeciwrodnikowych i rozkurczających naczynia krwionośne, a także bioflawonoidy o łagodnym działaniu przeciwzakrzepowym, przeciwobrzękowym i napotnym (uwidaczniającym się obniżaniem ciśnienia tętniczego krwi).

Antyoksydanty zawarte w powyższych substancjach roślinnych hamują także proces twardnienia naczyń krwionośnych i osadzania się cholesterolu w ich świetle, dzięki zmniejszeniu proliferacji komórek śródbłonka naczyń utwardzających ich strukturę.

Jako istotny dodatek do powyżej wymienionych substancji roślinnych zastosowano L-teaninę. Ten aminokwas egzogenny występujący w postaci wolnej w wyciągach z zielonej herbaty posiada szereg zastosowań i efektów fizjologicznych. W licznych pracach potwierdzono jego działania przeciwlękowe, przeciwdepresyjne, ułatwiające zasypianie, czy przywracające równowagę emocjonalną.

Nikt dotąd nie ujawnił i nie stosował kompozycji roślinnej o składzie według wynalazku.

Przykład 1A:

Kompozycję według wynalazku stanowi mieszanina sproszkowanych surowców roślinnych, które najpierw wysuszono, rozdrobniono i następnie zmieszano w odpowiednich proporcjach:

- owoc głogu (Crataegi fructus) w ilości 1 g

- liść melisy (Melissae folium) w ilości 0,5 g

- owoc żurawiny (Vaccinii oxyococci fructus) - 5 g

- L-teanina - 0,025 g

- Ksylitol - 10 g

Przykład 1B:

- owoc głogu (Crataegi fructus) w ilości 1,5 g

- liść melisy (Melissae folium) w ilości 0,5 g

- owoc żurawiny (Vaccinii oxyococci fructus) - 6,5 g

- L-teanina - 0,015 g

- Ksylitol - 6,5 g

W 15,015 g

Przykład 1C:

- owoc głogu (Crataegi fructus) w ilości 1,5 g

- liść melisy (Melissae folium) w ilości 0,25 g

- owoc żurawiny (Vaccinii oxyococci fructus) - 6,0 g

- L-teanina - 0,02 g

- Ksylitol - 5,0 g

W 12,77 g

Przykłady żywności funkcjonalnej z dodatkiem kompozycji.

Przykład nr 1

Sposób wytwarzania środka żywieniowego na bazie płatków owsianych.

Do płatków owsianych w ilości - 30 g, dodano kolejno:

Rodzynki - 5 g

Suszone banany - 5 g oraz kompozycję roślinną w sypkiej postaci o składzie:

- owoc głogu (Crataegi fructus) w ilości 1 g

- liść melisy (Melissae folium) w ilości 0,5 g

- owoc żurawiny (Vaccinii oxyococci fructus) - 5 g

- L-teanina - 0,025 g

- Ksylitol - 10 g

Kompozycja roślinna stanowiła około 30% masy końcowego produktu (29,234%). Całość dokładnie wymieszano.

Przykład Nr 2

Sposób wytwarzania środka żywieniowego na bazie komosy ryżowej.

Do komosy ryżowej w ilości 35 g dodano kompozycję roślinną o sypkiej postaci zawierającej:

- owoc głogu (Crataegi fructus) w ilości 1,5 g

- liść melisy (Melissae folium) w ilości 0,5 g

- owoc żurawiny (Vaccinii oxyococci fructus) - 6,5 g

- L-teanina - 0,015 g

- Ksylitol - 6.5 g, gdzie kompozycja stanowiła ok. 30% produktu końcowego (30,05).

Przykład 3

Sposób wytwarzania środka żywieniowego na bazie komosy ryżowej, gdzie do komosy w ilości 35 g dodano 5 g rodzynek oraz kompozycję roślinną, w sypkiej postaci, o składzie:

- owoc głogu (Crataegi fructus) w ilości 1,5 g

- liść melisy (Melissae folium) w ilości 0,25 g

- owoc żurawiny (Vaccinii oxyococci fructus) - 6,0 g

- L-teanina - 0,02 g

- Ksylitol - 5,0 g

Kompozycja łącznie stanowiła około 25% (24,19 %)produktu końcowego.

Przykład 4

Sposób wytwarzania środka żywieniowego na bazie kaszy mannej, gdzie do kaszy w ilości 30 g dodano 5 g rodzynek, suszone banany - 5 g oraz kompozycję roślinną w sypkiej postaci o składzie:

- owoc głogu (Crataegi fructus) w ilości 1,5 g

- liść melisy (Melissae folium) w ilości 0,25 g

- owoc żurawiny (Vaccinii oxyococci fructus) - 6,0 g

- L-teanina - 0,02 g

- Ksylitol - 5,0 g

Kompozycja roślinna stanowiła około 25% (24,19%) produktu końcowego.

Przedstawione powyżej przykłady nie wyczerpują możliwości zestawienia innych środków żywieniowych do zastosowania kompozycji roślinnej według wynalazku.

Wstępne badania na zwierzętach nad zasadnością stosowania L-teaniny w chorobach układu krążenia odnajdują korelację pomiędzy zwiększeniem poziomu serotoniny będącym efektem stosowania L-teaniny, a zmniejszeniem ciśnienia tętniczego krwi.

Przeprowadzone badania antyoksydacyjne dotyczące właściwości antyoksydacyjnych połączonych w kompozycji składników roślinnych wyraźnie wskazują na zwiększony potencjał antyoksydacyjny połączonych składników, w odniesieniu do działania pojedynczych składowych. W celu określenia dzia łania synergistycznego przeprowadzono badania aktywności antyoksydacyjnej z wykorzystaniem rodnika DPPH. W tym celu dodawano 3,9 ml rodnika DPPH o stężeniu 6 x 10^-5 do 0,1 mL wyciągu wodnego otrzymywanego z owocu głogu, liścia melisy, i owocu żurawiny (napar według zaleceń producenta). Badanie wykonano dla połączonych w równych objętościach wyciągów oraz dla każdego z wyciągów oddzielnie, w proporcjonalnie zmniejszonej objętości.

Ponadto, przy zastosowaniu testu z odczynnikiem Folina-Ciocalteu określono sumaryczną zawartość związków fenolowych w poszczególnych składowych oraz w mieszaninie owoców głogu, liści melisy i owoców żurawiny. Metoda z wykorzystaniem odczynnika Folina może być również traktowana jako technika oceny właściwości antyoksydacyjnych, co dodatkowo uzupełniło wnioski płynące z zastosowania rodnika DPPH [6]. To badanie przeprowadzono mieszając 0,5 mL płynnego wyciągu z poszczególnych substancji roślinnych oraz ich mieszaniny z wodą destylowaną i 2,5 mL odczynnika Folina-Ciocalteu, następnie mieszaninę alkalizowano poprzez dodatek 7,5 mL 20% wodnego roztworu węglanu sodu, a następnie całość uzupełniano wodą destylowaną do objętości 50 mL. Próbki inkubowano w ciemności w czasie 2 h, a następnie mierzono absorbancję przy długości fali 760 nm, stosując wodę destylowaną jako odnośnik. Równolegle przeprowadzono to samo oznaczenie dla wodnych roztworów kwasu galusowego w zakresie stężeń 50-500 mg/L. Na podstawie otrzymanej krzywej kalibracyjnej odczytano aktywność poszczególnych próbek i wyrażono ją w ekwiwalentach kwasu galusowego.

Zgodnie z otrzymanymi wynikami siła działania antyoksydacyjnego połączonych składników zmierzona testem z wykorzystaniem rodnika DPPH pozwoliła zauważyć 15,23% wzrost aktywności antyoksydacyjnej w porównaniu do badania prowadzonego na pojedynczych składnikach, z zachowaniem proporcjonalnej zawartości substancji roślinnych oraz objętości otrzymanych z nich wodnych ekstraktów. Wyniki te zostały potwierdzone w teście z wykorzystaniem odczynnika Folina-Ciocalteu, gdzie ekstrakt z połączonych substancji roślinnych posiadał wyższą aktywność antyoksydacyjną (wyrażoną jako ekwiwalent kwasu galusowego) o co najmniej 12% w stosunku do aktywności każdego ze składników z osobna.

Otrzymane wyniki, z zastosowaniem dwóch metod oceny aktywności antyoksydacyjnej, potwierdzają istnienie silnego działania synergistycznego mieszaniny uzyskanej przez połączenie owoców głogu, liści melisy i owoców żurawiny, w stosunku do aktywności poszczególnych substancji roślinnych z osobna.

Literatura:

1. Carrera-Bastos, P.; Fontes-Villalba, M.; O’Keefe, J.H.; Lindeberg, S.; Cordain, L. The western diet and lifestyle and diseases of civilization. Res. Rep. Clin. Cardiol. 2011,2, 15-35.

2. Betlejewski, S. Social diseases, civilization diseases or lifestyle diseases? Wiad. Lek. 2007, 60, 489-492.

3. Egger, G.; Dixon, J. Beyond obesity and lifestyle: A review of 21st century chronic diseases determinants. BioMed Res. Int. 2014, 2014, 731685.

4. Koch, W. Dietary polyphenols—important non-nutrients in the prevention of chronic noncommunicable diseases. A systematic review. Nutrients 2019, 11, 1039.

5. Lamer-Zarawska, E. Fitoterapia I leki roślinne. PZWL, Warszawa, 2022.

6. Everette, J.D.; Bryant, Q.M.; Green, A.M.; Abbey, Y.A.; Wangila, G.W.; Walker, R.B. A thorough study of reactivity of various compound classes towards the Folin-Ciocalteu reagent. J. Agric. Food Chem. 2010, 58, 8139-8144, doi: 10.1021/jf1005935.

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Kompozycja roślinna, znamienna tym, że stanowi mieszaninę następujących substancji roślinnych: owoc głogu (Crataegi fructus) w ilości od 3% do 12%, liść melisy (Melissae folium) w ilości od 1% do 5%, owoc żurawiny (Vaccinii oxyococci fructus) w ilości od 10% do 50%, L-teaniny w ilości od 0,05% do 0,2% oraz ksylitolu w ilości od 30% do 61%.
2. Kompozycja, według zastrz. 1, znamienna tym, że mieszanina substancji roślinnych ma postać sypką.
3. Kompozycja roślinna opisana w zastrz. 1 do zastosowania w profilaktyce i prewencji chorób dietozależnych.

6 PL 247957 B1
4. Kompozycja do zastosowania według zastrz. 3 w profilaktyce i prewencji chorób: cukrzyca typu 2, nadciśnienie, schorzenia nowotworowe.
5. Sposób wytwarzania środka żywieniowego, znamienny tym, że do składu (tradycyjnego) środka żywieniowego wprowadza się kompozycję, którą stanowi mieszanina substancji roślinnych o następującym składzie: owoc głogu (Crataegi fructus) w ilości od 3% do 12%, liść melisy (Melissae folium) w ilości od 1% do 5%, owoc żurawiny (Vaccinii oxyococci fructus) w ilości od 10% do 50%, L-teaniny w ilości od 0,05% do 0,2% oraz ksylitolu w ilości od 30% do 61%.
6. Sposób według zastrz. 5, znamienny tym, że kompozycja stanowi od 5% do 40% końcowej masy środka żywieniowego, a najkorzystniej od 25-30%.