Znane sa sposoby wytwarzania kleju ze skrobi przez dzialanie na nia alkaliami.Sposoby te sa jednak trudne do przepro¬ wadzania, nie nadaja sie wiec do ogólnego zastosowania.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, iz na skrobie lub produkty zawieraja¬ ce skrobie dziala sie wodzianami organicz¬ nymi lub nieorganicznymi, obojetnymi i nie zracymi, przy czym ewentualnie dodaje sie kwasów lub soli i stosuje sie podwyzsizona temperature. Otrzymane produkty nadaja sie do rozmaitych celów, zaleznie od zmian przebiegu obróbki, temperatury i stosowa¬ nych materialów.W celu otrzymania ze skrobi kleju roz¬ puszczalnego w zimnej wodzie roztwór 10— 30% -owy wodzianu chloralowego CCls.CH(OH)2 w wodzie zakwaszony 3— 5% -owym kwasem solnym rozpyla sie za pomoca dysz na maczce skrobiowej t po czym dokladnie sie ja miesza. Wystarcza przy tym ilosc roztworu odpowiadajaca 2% ilosci maczki skrobiowej.Zaleznie od temperatury stosowanej przy mieszaniu otrzymuje sie rozmaite pro¬ dukty.Jezeli mieszanie przeprowadza sie przez 2 — 3 godzin w temperaturze 50 — 60°C, to otrzymuje sie klej i srodek do apreturowania odtporny mniej wiecej w zu¬ pelnosci na dzialanie wody. Srodek tenrozpuszczony w wodzie i ogrzany do tem¬ peratury 85-— lO^fC pogada postac syro- )pu i jasna b&rwe, ^si^ka latwo we wlókna i nadaje sie do klejenia papieru,-Przy sto¬ sowaniu temperatury 75°C otrzymuje sie mase galaretowata.Produktem 2 — 3 godzinnego mieszania w temperaturze 85 — 95°C jest skrobia rozpuszczalna, której 10%-owy roztwór w wodzie krzepnie dopiero w temperaturze 35°C. Jezeli zas zastosuje sie temperature 109 — 119°C otrzymuje sie suchy klej o barwie bialej; w wyzszej temperaturze — suchy klej o barwie zóltawej, a w tempe¬ raturze 180 — 200°C — suchy klej o bar¬ wie zóltej. Produkty te rozpuszczaja sie w zimnej wodzie, przy czym nie powstaja brylki. W temperaturach powyzej 100PC wodzian chloralu ulatnia sie, a mala ilosc kwasu moze byc latwo zobojetniona za po¬ moca amoniaku.W celu otrzymania produktu o malej si¬ le klejacej sluzacego do zgeszczania kle¬ jów tkackich, roztworów barwnikowych i podobnych srodków, stosuje sie wodoro¬ tlenowa pochodna naftalenu, np. fi — naf¬ tol. 100 kg maczki skrobiowej miesza sie z 1 kg sproszkowanego /J - naftolu, 2 kg 5 % - owego roztworu kwasu winowego lub cy¬ trynowego, mieszanine prazy sie przez 2 godziny w temperaturze 180°C, po czym doprowadza sie ponownie ulotniona wóde.Naftol sublimujei dziala na skrobie tak, iz otrzymuje sie material w postaci masci po¬ siadajacy mala sile klejaca.Jezeli maczke skrobiowa zmiesza sie z wodorotlenkiem wapnia i z sola fluoru o- "trzymuje sie srodek, który wiaze piasek i nadaje sie do wyrobu form odlewniczych o wielkiej wytrzymalosci, przy czym rdzen takiej formy po odlaniu moze byc latwo sproszkowany, a wiec i usuniety z odlewu.Przy mieszaniu! maczki skrobiowej z wodo¬ rotlenkiem wapnia i sola fluorowa powsta* je nierozpuszczalny wodzian fluorku wap¬ nia i wodzian wapnia lub sodu, odpowied¬ nio do równania CafOH)2 + 2 NaF = CaF2 + 2 Na(OH).Stracone drobne czastki fluorku wapnia zwiekszaja wytrzymalosc mechaniczna ziarnek piasku jako- tez sile klejaca srodka wiazacego, podczas gdy wodzian sodu dnia¬ la korzystnie na rozpuszczanie srodka wia¬ zacego. Dobrze jest stosowac 65 czesci skrobi, "17 czesci wodzianu wapna i 18 cze¬ sci fluorku sodowego. W celu zwiekszenia zdolnosci przenikania gazu przez forme do¬ daje sie soli amonowych.Wzmiankowane domieszki, a wiec wo¬ dzian wapnia i rozpuszczalna sól fluoru, u- mozliwiaja otrzymywanie srodków posia¬ dajacych dobra sile klejaca i nadajacych sie do klejenia papieru, tektury, drzewa i podobnych materialów. Do wyrobu tych srodków stosuje sie 85 czesci skrobi, 7,3 czesci wodzianu wapnia i 7,7 czesci fluorku sodowego. Zamiast skrobi nadaja sie mate¬ rialy bialkowe np. kazeina, 88 czesci której miesza sie z 5,6 czesciami wodzianu wap¬ nia i 6,4 czesciami fluorku sodowego. O- trzymane produkty moga byc stosowane w stanie suchym i nadaja sie zwlaszcza do wyrobu tektury falistej.Wlókiniwo ziemniaczane, otrzymywane jako odpadki przy wyrobie skrobi i zawie¬ rajace wielkie ilosci celulozy, daje sie z trudnoscia proszkowac. Wartosc tego wlók¬ na zwieksza sie jednak wraz ze zmniejsza¬ niem sie wielkosci ziarnek po jego sprosz¬ kowaniu. Jezeli wlókno to poddac sposo¬ bem wedlug wynalazku dzialaniu skrobi kartoflanej i wodzianu, np. slabego roztwo¬ ru alkalii, który moze byc latwo zobojet¬ niony kwasem, to mozna sproszkowac wló* kno na nadzwyczaj drobne ziarnka. Otrzy- many produkt nadaje sie np. do posypywa¬ nia pieczywa. Jezeli dzialac na maczke skrobiowa tylko kwasami organicznymi np.kwasem winowym lub cytrynowym, to o- trzymuje sie produkt, który moze byc sto¬ sowany jako domieszka do pieczywa. Po dodaniu kwasu nalezy mieszanine ogrzac do temperatury w przyblizeniu 50 — 6CPC, a nastepnie zobojetnic kwas alkaliami.W celu otrzymania proszku budyniowe¬ go miesza sie maczke skrobiowa z malemi ilosciami rozcienczonego kwasu solnego lub kwasu organicznego, np. kwasu winowego lub cytrynowego, a po ogrzaniu mieszaniny do temperatury 50 — 60°C zobojetnia sie kwas slabymi alkaliami.Proszek budyniowy, maczke dla dzieci ' lub podobne wyroby mozna otrzymac, jeze¬ li skrobie zakwaszona i ogrzana mieszac w zamknietym naczyniu przez jedna godzine stosujac temperature 60 — 62°C, po czym ochlodzic skrobie szybko do temperatury mniej wiecej 40P|C i dodac wody o tempe¬ raturze w przyblizeniu 15 — 20°C miesza¬ jac ja ze skrobia. Po pozostawieniu miesza¬ niny przez pewien okres czasu w spokoju wydziela sie wode i wymywa mieszanine kilkakrotnie, a po wydzieleniu wody wy¬ mywajacej suszy sie tak dlugo, az zawar¬ tosc wody w mieszaninie bedzie wynosila 15 — 16%. PL PL