Przedmiotem niniejszego wynalazku jest zapalnik uderzeniowy, zaopatrzony w urza¬ dzenie, które umozliwia zwiekszanie czu¬ losci zapalnika w dowolnym stopniu. Za¬ palnik wedlug wynalazku dziala nawet przy trafieniu w slabo odporny cel, którego o- pór nie wystarcza do spowodowania dzia¬ lania normalnego zapalnika.Na rysunkach przedstawiono przykla¬ dy wykonania zapalnika wedlug wynalaz¬ ku.W zapalniku wedlug wynalazku ciezar¬ ki bezpiecznika odsrodkowego sa przytrzy¬ mywane w polozeniu zabezpieczajacym igli¬ ce za pomoca bezwladnika, przyciskanego w tym polozeniu dzialaniem sprezyny.Sprezyna opiera sie przy tym o wystep igli¬ cy, a nacisk na bezwladnik jest przenoszo¬ ny za posrednictwem urzadzenia rygluj aw cego, które przy uderzeniu pocisku w prze¬ szkode j est zwalniane i umozliwia nagle uderzenie zwolnionej iglicy w splonke.W zapalniku, przedstawionym na fig. 1, sprezyna 1 opiera sie bezposrednio o kry¬ ze 5 iglicy 6. Iglice podtrzymuja kulki 7, 8, rozpierane sprezyna 9. Nacisk sprezyny 1 na bezwladnik 2, przytrzymujacy ciezarki 3 i 4 bezpiecznika odsrodkowego, jest prze¬ kazywany za pomoca kulek 7, 8.Zapalnik tego rodzaju mozna zaopa-trzyc w dodatkowa sprezyne "16, jak to uwidtaczniono na fig. 2, która bezposrednio "-Oifó^k4 na bezwlad|iik 2.j \ ;\Jw. ^a^iku^wedlifg/fig. 3 dzialanie sprezyny 9, rozpierajacej kulki, jest zasta¬ pione odpowiednia skladowa nacisku spre¬ zyny 1. Równiez w tym przypadku kulki 7 i 8 opieraja sie o wystep 11 bezwladnika 2, przy czym te kulki opieraja sie takze o tuleje 12. Dzieki wspóldzialaniu powierzch¬ ni 13, 14, które tworza ze soba pewien odpowiedni kat, kulki 7 i 8 sa rozpierane i przyciskane do wystepu 11. Na kulki 7 i 8 dziala równiez sila odsrodkowa. Gdy po^ cisk zostal wystrzelony, caly zespól* to, znaczy bezwladnik 2 wraz z tuleja 12 i kul¬ kami 7, 8, przesuwa sie do przodu dzieki sile odsrodkowej, która dziala na ciezarki 3, 4 bezpiecznika odsrodkowego, tak iz od¬ leglosc górnej krawedzi tulei 12 od nasady 15 iglicy 6 zmniejsza sie. Przy uderzeniu pocisku w cel iglica 6 jest wtloczona do wnetrza zapalnika i natrafia przed ukon¬ czeniem swojego przesuwu na tuleje 12, która przesuwa kulki w kierunku ku srod¬ kowi zapalnika. Dzieki dzialaniu sprezyny 1 iglicy 6 uderzenie tulei 12 w iglice wy¬ starcza w kazdym przypadku do zbicia splonki 16. W górnym polozeniu bezwlad¬ nika 2 i tulei 12 sila odsrodkowa, oddzialy- wajaca na kulki 7, 8 przeciw dzialaniu sprezyny 1, utrzymuje te kulki w najwiek¬ szym oddaleniu od osi pocisku. Przy zmniejszeniu liczby obrotów pocisku sila sprezyny 1 przezwycieza sile odsrodkowa, kulki zostaja przesuwane ku srodkowi za¬ palnika, a sprezyna 1 powoduje uderzenie iglicy 6 o splonke.Przy uderzeniu pocisku w cel iglica 6 zostaje wtloczona do wnetrza zapalnika, jej nasada 15 naciska na tuleje 12, która przesuwa kulki' 7, 8 ku srodkowi zapalnika, przy czym w tym polozeniu kulki umozli¬ wiaja dalsze przesuwanie sie iglicy. Czu¬ losc zapalnika pocisku przy pewnej poczat¬ kowej szybkosci lotu i liczbie jego obrotów zalezy od ciezaru kulek 7, 8, sily sprezyny / i powierzchni oporowych dla kulek na tu¬ lei 12 i na bezwladniku 2. W celu otrzyma¬ nia mozliwie wielkiej czulosci zapalnika nalezy stosowac kulki 7, 8 o takim cieza¬ rze i sprezyne 1 o takifej sile, by juz przy najslabszym uderzaniu iglicy w cel, a wiec i oddzialywaniu na tuleje 12 kulki przesu¬ waly sie ku srodkowi zapalnika.Jasne jest, ze czulosc zapalnika zwiek¬ sza sie wraz ze zmniejszeniem sie szybko¬ sci lotu pocisku i liczby jego obrotów. Jest to nadzwyczaj dobre, poniewaz przy ma¬ lych szybkosciach lotu pocisku energia, która powoduje dzialanie zapalnika, jest mala, pozadana jest wiec znacznie wieksza czulosc zapalnika. Okolicznosc, iz zmniej¬ szanie sie szybkosci lotu jako tez liczby ob¬ rotów pocisku jest powodem przedwczes¬ nego dzialania zapalnika, moze przy zapal¬ nikach wedlug wynalazku sluzyc do osia¬ gania ich dzialania po przeleceniu pewnej drogi lub tez po uplywie pewnego czasu.W wykonaniu zapalnika wedlug fig. 4 sprezyna 1 naciska na tuleje 17, która roz¬ suwa kulki 7, 8. W tym celu dolny koniec 18 tulei 17 posiada ksztalt stozkowy. Spre¬ zyna / naciska na ciezarki 3 i 4 za pomoca bezwladnika 2. Przesuwanie sie do przodu bezwladnika 2 pod naciskiem ciezarków 3, 4 odbywa sie niezaleznie od iglicy 6.Wykonanie zapalnika wedlug fig. 5 róz¬ ni sie od przedstawionego na fig. 4 tym, iz narzad 19, przekazujacy na bezwladnik i ciezarki nacisk sprezyny 1, jest umieszczo¬ ny wewnatrz bezwladnika 2 i posiada ksztalt tulei, której górny koniec 20, zao¬ patrzony w stozkowy kolnierz, rozpiera wieksza liczbe kulek.W przykladzie wykonania zapalnika wedlug fig. 6 i 7 nacisk sprezyny 1 na igli¬ ce 6 jest przekazywany za pomoca bezwlad-, nika 2, który jest zaopatrzony w sprezyste jezyczki 22, 23, 24. Konce jezyczków sa za¬ opatrzone w zeby, wchodzace w rowek 26 w kadlubie zapalnika. W zapalniku, przed- — 2 -stawionym na fig. 8 i 9, tuleja, otaczajaca iglice 6, posiada dwa jezyczki 27. Przy dzialaniu sily odsrodkowej jezyczki te na¬ ciskaja na wewnetrzna powierzchnie bez¬ wladnika 2, tak iz przy przesuwaniu sie tego ostatniego do przodu konce jezyczków wpadaja w rowek 28 bezwladnika. Przy zmniejszeniu liczby obrotów pocisku sila sprezyny, dzialajacej na bezwladnik 2, przezwycieza sile odsrodkowa jezyczków 27 i pocisk wybucha podczas lotu w powie¬ trzu. W obu przypadkach ulepszenie wy¬ konania zapalnika w porównaniu z zapal¬ nikami wedlug fig. 1 — 5 polega na tym, iz iglica moze sie swobodnie przesuwac w kierunku osiowym wewnatrz bezwladnika 2. Polaczenie iglicy 6 z bezwladnikiem 2 nastepuje dopiero po przesunieciu sie tego ostatniego naprzód wskutek zmniejszenia sie szybkosci pocisku lub pod dzialaniem ciezarków 3, 4. Trzpien 29, luzno osadzony w iglicy, pod dzialaniem sily odsrodkowej wchodzi w wydrazenie 30 w bezwladni- ku2.Na fig. 10 przedstawiono odmienne wy¬ konanie zapalnika, w którym polaczenie iglicy 6 z bezwladnikiem 2 uskutecznia sie podczas jego przesuwania sie ku splonce wskutek tego, ze w bezwladniku 2 sa umie¬ szczone dwa czopy 31, 32 o stozkowych koncach, które normalnie wchodza w rowek 33. Jezeli bezwladnik ten przesuwa sie ku splonce, czopy 31 i 32 przesuwaja sie w kierunku promieni ku srodkowi zapalnika, wskutek czego wchodza w rowek 34, wy¬ konany w iglicy 6.W przykladach wykonania wedlug fig, 1 — 10 narzad przekazujacy nacisk spre¬ zyny na iglice w celu zbicia splonki zapal¬ nika byl przesuwany, przy czym przesuw ten byl zwiekszany za pomoca bezpieczni¬ ka odsrodkowego i posiadal mala dlugosc* wobec czego potrzeba bylo, w celu nadania iglicy dostatecznej energii, potrzebnej do zbicia splonki, stosowac sprezyne o stosun¬ kowo wielkiej sila. Dzialanie zapalnika w tym przypadku nie jest tak pewne, jak przy nadaniu narzadowi, przekazujacemu na iglice nacisk sprezyny, przesuwu o sto* sunkowo wielkiej dlugosci. Na fig. 11 — 16 uwidoczniono przyklady wykonania zapal¬ nika wedlug wynalazku, w których narzad przekazujacy nacisk sprezyny posiada przesuw o stosunkowo wielkiej dlugosci, wskutek czego zwieksza sie czulosc zapal¬ nika 1 pewnosc jego dzialania.W zapalniku wedlug fig. 11 i 12 bez¬ wladnik 2 jest przesuwany do przodu o dlugosc 34 i pozostaje w tym polozeniu podczas lotu pocisku, co umozliwia prze¬ suwanie w bok kulek 35, które zwalniaja bezwladnik 36. Bezwladnik ten, umieszczo¬ ny wewnatrz bezwladnika 2, jest w nini utrzymywany za pomoca sprezystych jezy¬ czków 37, 38, 39 (fig. 12). Po wystrzale bezwladnik 2 przesuwa sie wraz z bez¬ wladnikiem 36 do przodu, a kulki wpadaja w wydrazenie kadluba zapalnika. Jezyczki 37, 38, 39 utrzymuja bezwladnik 36 w gór¬ nym polozeniu, z którego zwalnia go prze¬ suwajaca sie iglica 6 przy uderzeniu poci¬ sku w cel lub tez przy zmniejszeniu sie liczby jego obrotów, w którym to przypad¬ ku sila sprezyny przezwycieza sile odsrod¬ kowa, dzialajaca na jezyczki.Zapalnik wedlug fig. 13 tym rózni sie od zapalnika wedlug fig. 11, ze zamiast jezy¬ czków posiada wieksza ilosc kulek 40, któ¬ re utrzymuja w górnym polozeniu bezwlad¬ nik 36.W zapalniku, uwidocznionym na fig. 14, bezwladnik 2 jest polaczony z bezwladni¬ kiem 36 za (pomoca kulek 35, które równo¬ czesnie zapobiegaja przesuwaniu sie bez¬ wladnika 36 wzgledem bezwladnika 2 po przesunieciu tego ostatniego do przodu pod dzialaniem ciezarków odsrodkowych 3, 4.Poniewaz przy tym przesunieciu sie kulki 35 znajduja sie na poziomie otworów 41, to wpadaja do srodka zwalniajac bezwlad¬ nik 36, który powoduje zbicie splonki przez iglice zapalnika. — 3 —W przykladach wykonania zapalnika, pr^ed^ltawioaiych na fig. 15 i 16, da nada¬ nia impulsu iglicy sa wykorzystane równo¬ czesne przesuwy obydwóch bezwladników 2|36.W zapalniku wedlug fig. 15 oba bez¬ wladniki po przesunieciu ich w górne po¬ lozenie sa utrzymywane w tym polozeniu za pomoca trzpieni 31, 32, wchodzacych w rowek 33. Po rozsunieciu sie ciezarków od¬ srodkowych 3 i 4 oba bezwladniki 2 i 36 przesuwaja sie w kierunku splonki. Gdy trzpienie 31 i 32 znajduja sie na poziomie wydrazenia 42, to pod dzialaniem sily od¬ srodkowej wchodza w to wydrazenie, po czym bezwladnik 36, zupelnie zwolniony, moze przesuwac sie w dalszym tfiagu, przy czym bezwladnik 2 laczy sie z iglica 6 za posrednictwem trzpienia 30, wysuwanego z wydrazenia iglicy dzialaniem sily odsrod¬ kowej.W zapalniku, przedstawionym na fig. 16, oba bezwladniki 2 i 36 sa zaryglowane ?a pomoca kulek 7 i 8, wypychanych na zewnatrz zapalnika zarówno dzialaniem sprezyny 1, j&k tez dzialaniem sily odsrgd- kowej. Przy ruchu ku splonce oba bezwlad¬ niki przesuwaja sie razem dopóty, dopóki kulki 7, 8 nie wpadna do wydrazenia 42, w którym to polozeniu bezwladnik 36 jest zupelnie zwolniony i wykonywa skok ku splonce.Równiez zapalniki wtloczeniowo-bez- wladnikowe mozna zaopatrzyc w urzadze¬ nie wedlug wynalazku, zwiekszajace czu¬ losc zapalnika. Przyklady wykonania ta¬ kich zapalników uwidoczniono na fig. 17, 18 i 19, Przy wykonaniu wedlug fig. 17 na bez¬ wladnik 50, zawierajacy splonke zapalaja¬ ca, naciska sprezyna 51. Ciezarki 3, 4 ora? k^lki 52, 53 utrzymuja ten bezwladnik w normalnym polozeniu, przy czym kulki 52, 53 sa \ rozpierane sprezystym pierscieniem 54, Kulki 52, 53, na które dziala sila od¬ srodkowa, niwecza dzialanie sprezyny 51 w zaleznosci od pewnej liczby obrotów po¬ cisku- Równiez w tym przypadku czulosc zapalnika zwieksza sie wraz ze zmniejsze¬ niem sie liczby obrotów pocisku, a zapalnik moze byc odbezpieczony równiez po uply¬ wie okreslonego czasu. Jezeli sprezyna 51 jest silniejsza od sprezyny /, to raptowne zmniejszenie szybkosci pocisku lub jego u^ derzenie o przeszkode powoduje zupelne zabezpieczenie zapalnika, o ile ciezarki 3, 4 nie sa zwolnione, przy czym calkowity zespól przesuwa sie do przodu i ciezarki znajduja sie w czesci kadluba zapalnika, zapobiegajacej ich przesuwaniu na ze¬ wnatrz.Przy wykonaniu zapalnika, uwidocznio¬ nym na fig. 18, sprezyna 51 naciska na kul¬ ki 52 i 53 zaponuoca tulei 55. Tuleja ta oraz bezwladnik 50 posiadaja ukosne powierzch¬ nie 56 i 57, o które opieraja sie kulki 52 i 53, co powoduje ich rozpieranie.Zap&lnik wedlug fig. 19 posiada tuleje 56, umieszczona wewnatrz bezwladnika 50.Równiez w tym przypadku stozkowy koniec tulei powoduje rozpieranie kulek 52 i 53, umieszczonych w otworach tego bezwladni¬ ka. Dzialanie zapalników, przedstawionych na fig. 18 i 19, jest takie samo, jak dziala¬ nie zapalnika wedlug fig. 17.Z opisanych przykladów wykonania wy¬ nika, iz urzadzenie wedlug wynalazku u- mozliwia dowolne zwiekszanie czulosci za- palnika. Zwiekszanie to mozna doprowa¬ dzac do takiego stopnia, by zmniejszenie sie szybkosci pocisku lub liczby jego obro¬ tów powodowalo odbezpieczenie zapalnika, Dzialanie osrodka na pocisk mozna zwiek¬ szac zaopatrujac pocisk w odpowiednie po¬ wierzchnie oporowe, np, zaopatrujac po¬ cisk w podluzne rowki, nasady, brzechwy, wysuwane tarcze o ksztalcie wycinka kola, trzpienie i podobne narzady. Rowki, wyko¬ nane w przedniej czesci pocisku, zmniej¬ szaja opór osrodka oraz liczbe obrotów po¬ cisku, co jednak nie jest szkodliwe, ponie¬ waz zmniejszenie liczby obrotów pocisku - 4 -umozliwia w pewnych przypadkach stabili¬ zacje pocisku podczas jego lotu. PL