Przedmiotem niniejszego wynalazku jest zapalnik uderzeniowy do granatów ze splonka oraz z otworem zaplonowym, le¬ zacymi na podluznej osi pocisku* Granaty, a zwlaszcza granaty do dzial piechoty, wskutek koniecznosci strzelania z ukrytych miejsc, powinny byc zaopatrzo¬ ne w zapalnik, który na poczatku toru po¬ cisku pozostaje jeszcze w stanie zabezpie¬ czonym, tak ze pocisk moze przebic prze¬ szkode bez spowodowania wybuchu, przy czym potrzeba, by bez wywolania wybuchu granatu mogly byc przebite nawet bardzo silne przeszkody, np, deski drewniane o grubosci kilku lub kilkudziesieciu centyme¬ trów, Czulosc zapalnika w miejscu prze¬ znaczonym do wybuchu pocisku nie powin¬ na jednak doznac uszczerbku z tego powo¬ du, ze w bliskiej odleglosci przed lufa za¬ palnik posiada tak duza nieczulosc.Wspólna cecha znamienna znanych za¬ palników jest osiowe ulozyskowanie iglicy, W celu spelnienia warunku bezpieczen¬ stwa na zamaskowanym stanowisku (prze¬ bicie bez wybuchu pnia drzewa w grani¬ cach bezpieczenstwa przed lufa) potrzebne jest zatem nadzwyczaj pewne zabezpiecze¬ nie iglicy, skierowanej od poczatku ku splonce, lub tez takie wykonanie iglicy, by jej górna czesc mogla byc zmiazdzona bez przekazania tego uderzenia na splonke. O- czywiscie, praktyczne spelnienie tychsprafcCfcnyck warunków jest niemozliwe lub prawic niemozliwe, ^^n Zapalnik ucler^niowy wedlug wynalaz¬ ki! usuwa wspoAmianef trudnosci dzieki temu, ze iglica sklada sie z dwóch oddziel¬ nych czesci, z których przednia, skierowa¬ na osiowo, moze sie przesuwac wzdluz, tyl¬ na zas daje sie przesuwac wzdluz w ulo- zyskowanej obrotowo czesci prowadnicze), przy czym w stanie spoczynku grot iglicy znajduje sie na zewnatrz osi otworu za¬ plonowego; oprócz bezpiecznika odsrodko¬ wego, utrzymujacego w polozeniu spoczyn¬ ku jedna czesc iglicy, zastosowane sa sród* ki, dzieki którym dopiero po przejsciu przez pocisk drogi, potrzebnej do wytwo¬ rzenia Tezpleczenstwa przed lula, grot igli¬ cy zajmuje polozenie naprzeciwko otworu zaplonowego, czyli zapalnik zostaje od¬ bezpieczony.Tego rodzaju zapalnik jest zabezpie¬ czony nie tylko podczas przewozu i w lufie dziala, lecz takze na pewnej odleglosci przed lufa, przy czym zabezpieczenie jest tego rodzaju, ze nawet przebicie znajduja¬ cej sie po drodze przeszkody nie powodu¬ je wybuchu; ma to miejsce dzieki temu, ze dopóki grot iglicy nie jest skierowany na otwór zaplonowy, dopóty splonka nie mo¬ ze byc zbita, przy natrafieniu zas na nie- dajaca aie praebic przeszkode pochylo ustawiona czesc iglicy -zostaje po prostu zmiazdzona, a pocisk — unieszkodliwiony.W zapalniku wedlug wynalazku odbez¬ pieczenie zapalnika nastepuje wskutek ru¬ cha obrotowego pocisku, a poniewaz ruch obrotowy posiada równomierna wartosc dla wszystkich strzalów,, wiec usunieta aostaje niepewnosc i iiierównomietiiosc dzialania zapfechuka* Na zalaczonych rysuakarch przedstawio¬ ne sa przyklady wykonania pr«dnti©itti wy¬ nalazku, Fig. 1 przedstawia przekrój po¬ dluzny zapalnika udterzycniowegOy przy czym tzuazn jego znajduja ste w polozeniu zabezpieczonym, fig. 2 — taki sam prze¬ krój, przy czym czesci zapalnika sa przed¬ stawione w chwili zaplonu, fig. 3 — prze¬ krój poprzeczny wzdluz linii /// — /// na fig- 2, fig. 4 — 7 przedstawiaja przekroje drugiej postaci wykonania zapalnika z na¬ rzadami w róznych polozeniach.W postaci wykonania, przedstawionej na fig. 1 — 3, na skorupe G pocisku na¬ krecony jest kadlub Z zapalnika, zamknie¬ ty z przodu w znany sposób za pomoca przepony naciskowej M. W dno kadluba zapalnika wstawiona jest splonka K ze srodkowym otworem zaplonowym k. W srodkowym, walcowym wydrazeniu zapal¬ nika na kulkach 2 ulozyskowana jest klat¬ ka 1, która przy wirowaniu pocisku nie nadaza za jego obrotami i ma poslizg, przy czym dolne kulki tocza sie po pierscieniu 3.W poprzecznej szczelinie la klatki 1 daje sie przechylac na czopach 4a czesc pro- wadnicza 4, która posiada lezace naprze¬ ciwko siebie nasady 4b w postaci ramion.W ramionach tych ulozyskowane sa kulki 5, sluzace równoczesnie za ciezar zamacho¬ wy i do prowadzenia bez tarcia w drugiej poprzecznej szczelinie. Iglica 6, dajaca sie przesuwac w czesci prowadniczej 4, po¬ siada na górnym koncu rozszerzona glów¬ ke 6a, a jej grot spoczywa na wspólsrodko- wym z czopem 4a torze slizgowym na dnie poprzecznej szczeliny,; tor ten posiada w srodku otwór Ib do przejscia grota iglicy.Z góry klatka posiada srodkowy otwór, w który wchodzi walcowa czesc bezwladnika 7, prowadzona swobodnie w odpowiednim wydrazeniu w kadlubie zapalnika; czesc ta opiera sie swym dolnym koncem na glo¬ wicy iglicy 6» górny zas jej koniec siega prawie do przepony M* Bezwladaik 7 za¬ bezpieczony jest w polozeniu do przewozu za pomoca sworznia odsrodkowego 89 na który dziala sprezyna {fig, 1)* Opisany powyzej zapalnik dziala w sposób nastepujacy* Po strzale, wskutek ruchu obrotowego pocisku, swoned 8 pod dzialaniem sily od-srodkowej zwalnia bezwladnik 7, który o- piera sie obecnie tylko na glówce 6a igli¬ cy 6. Gdy ruch pocisku zostaje hamowany, to bezwladnik 7 przesuwa sie wskutek swej bezwladnosci ku przodowi, w kierunku przepony Af, zwalniajac iglice. Klatka 1, która jest tak ulozyskowana, ze przy obro¬ tach pocisku nie nadaza za nimi i ma po¬ slizg, obraca sie obecnie coraz szybciej, a gdy jej liczba obrotów osiaga prawidlowa wielkosc, czesc prowadnicza 4, a wraz z nia i iglica 6, zostaje przechylona w poloze¬ nie srodkowe dzialaniem na kulki sily od¬ srodkowej, tak iz grot iglicy znajduje sie nad otworem zaplonowym k, wskutek cze¬ go przy uderzeniu pocisku w cel przepona Af naciska ku tylowi na bezwladnik 7, któ¬ ry uderza w iglice 6, powodujac zbicie splonki k.Zapalnik wedlug wynalazku mozna wy¬ konac w ten sposób, by w polozeniu spo¬ czynku iglica byla równolegla do podluz¬ nej osi pocisku, a jej grot znajdowal sie obok otworu zaplonowego, przy czym igli¬ ca moglaby byc ustawiana ponad otworem zaplonowym, np. za pomoca narzadu za¬ machowego, prowadzonego w rowku srubo¬ wym klatki 4.W postaci wykonania, przedstawionej, na fig. 4 — 7, otwór w glówce Z zapalnika zakryty jest w znany sposób za pomoca przepony naciskowej Af. Kadlub 14 zapal¬ nika posiada srodkowy otwór zaplonowy / i otacza obsade splonki K. Kadlub 14 po¬ siada wydrazenie 14a, w którym jest umie¬ szczona walcowa czesc prowadnicza 11, posiadajaca wydrazenie poprzeczne lla.Wydrazenie 14a ma takie wymiary, ze czesc prowadnicza moze sie swobodnie obracac. Czesc prowadnicza 11 posiada dwa boczne czopy lozyskowe 13, prowadzo¬ ne w szczelinach kadluba 14 zapalnika, przy czym szczeliny te posiadaja taka dlu¬ gosc, ze czesc prowadnicza styka sie swa walcowa powierzchnia 17 z wydrazona po¬ wierzchnia 18, zanim czopy lozyskowe 13 dojda do konca szczelin. Iglica sklada sie z dwóch czesci, a mianowicie z przednie} czesci 19 oraz tylnej czesci 12, ulozysko- wanej w poprzecznym kanale lla czesci prowadriiezej 11 i zaopatrzonej w grot. W polozeniu spoczynku czesc 12 iglicy jest nachylona wzgledem osi pocisku, tak iz jej grot znajduje sie obok otworu zaplono¬ wego / i spoczywa na dolnej powierzchni wydrazenia 14a. Jezeli jednak czesc pro¬ wadnicza tak sie przekreca, ze czesc 12 iglicy ustawia sie osiowo wzgledem czesci 19, to grot iglicy 12 bedzie mógl wejsc w otwór zaplonowy. Kanal lla, sluzacy do prowadzenia iglicy, dzieli czesc prowadni¬ cza na czesci, których srodki ciezkosci s leza na prostej, nachylonej wzgledem osi pocisku. Pod wplywem sily odsrodkowej oba te srodki ciezkosci maja daznosc do ustawienia sie w mozliwie duzej odleglo¬ sci od osi obrotu pocisku, inaczej mówiac czesc prowadnicza zostaje tak przechylo¬ na, by os ciezkosci 5 — s ustawila sie pro¬ stopadle do osi pocisku, czesc zas 12 igli¬ cy — wzdluz osi pocisku, tak by jej grot znalazl sie przed otworem zaplonowym /.Prostopadle do czesci prowadniczej w otwór kadluba 14 zapalnika wstawiony jest bezpiecznik odsrodkowy 15 w postaci sworznia osadzonego na sprezynie 16, któ¬ ry wchodzi w wyciecie llb wykonane w powierzchni czesci prowadniczej 11 i za¬ bezpiecza zapalnik podczas przewozu i manipulacyj.Opisany powyzej bezpiecznik dziala w sposób nastepujacy.Po strzale czesc prowadnicza, która przy lezacym polozeniu pocisku zajmuje w przyblizeniu polozenie, przedstawione na fig. 4 i 5, osiada nieco wskutek swej bez¬ wladnosci, tak iz dolna czescia 17 swego obwodu przylega do czesci 18 powierzchni wydrazenia 14a (fig. 6). Powstajace przy tym cisnienie jest tak znaczne, ze unie¬ mozliwia przekrecenie sie czesci prowad¬ niczej, pomimo ze bezpiecznik odsrodkowy — 3 —15 pod dzialaniem sily odsrodkowej wysu¬ nal sie juz na zewnatrz z wyciecia llb wbrew naciskowi sprezyny 16 i nie przy¬ trzymuje czesci prowadniczej. Czesc pro- wadnicza moze sie przekrecic dopiero po ustaniu dodatniego przyspieszenia pocisku, przy czym pod dzialaniem sily odsrodko¬ wej ustawia sie w polozenie, w którym pa¬ nuje równowaga, t. j. w takie polozenie, w którym os srodków ciezkosci s— s jest prostopadla do osi pocisku, W tym polo¬ zeniu czesci prowadniczej iglica ustawia sie wzdluz osi pocisku, a jej grot znajduje sie nad otworem zaplonowym. Gdy pocisk trafia w cel, przepona M zostaje przebita, a iglica wepchnieta w otwór zaplonowy, wskutek czego nastepuje zbicie splonki i wybuch pocisku.Zapalnik wedlug wynalazku posiada niewielka liczbe stosunkowo prostych cze¬ sci skladowych o jak najprostszym dziala¬ niu, wskutek czego nawet po dluzszym przechowywaniu powinien dzialac nieza¬ wodnie. • " PL