Przedmiotem niniejszego wynalazku jest zapalnik uderzeniowy do pocisków artyleryjskich, odznaczajacy sie wielkim bezpieczenstwem zarówno podczas tran¬ sportu jak i w lufie dziala, przy czym moz¬ na go takze zabezpieczyc *na znaczne od¬ leglosci od wylotu lufy. W tym celu wy¬ korzystuje sie zjawisko, ze postepowa szybkosc pocisku znacznie szybciej spada niz jego szybkosc obrotowa, wskutek czego sily, dzialajace na czesci skladowe zapal¬ nika, w kierunku lotu pocisku szybciej spadaja niz sila odsrodkowa.W znanych zapalnikach do przytrzy¬ mywania narzadów zabezpieczajacych igli¬ ce stosuje sie sprezyny, których nacisk skierowany jest z góry na dól i przekazy¬ wany na te narzady za pomoca tulei, o- porków i tym podobnych narzadów. W przeciwienstwie do tego wedlug wynalazku niniejszego do przytrzymywania narzadów zabezpieczajacych iglice stosuje sie spre¬ zyny, których nacisk jest skierowany w kierunku przeciwnym, t. j. od dna pocisku ku jego glowicy. Ten sposób przytrzymy¬ wania narzadów zabezpieczajacych mozna naturalnie polaczyc z dowolnym innym znanym sposobem, np. z naciskiem dziala¬ jacym w kierunku przettwnym.Kilka przykladów wykonania niniejsze-go wynalazku uwidoczniono na rysun¬ kach. ^ W przykladzie wredlug,, fig. 1 narzady zabezpieczajace, np. -kulki *1, zapobiegaja¬ ce ruchowi iglicy 2 w kierunku splonki za¬ palajacej 3, sa dociskane do siebie wbrew dzialaniu sily odsrodkowej i przytrzymy¬ wane w tym polozeniu za pomoca sprezy¬ ny 4, naciskajacej do góry na tuleje 5. Tu¬ leja ta posiada ukosne otwory 6, w których sa osadzone kulki zabezpieczajace /. Po¬ chyle powierzchnie tulei 5 wspóldzialaja z pochyla powierzchnia iglicy 2, wskutek czego kulki 1, które z jednej strony opie¬ raja sie o powierzchnie 7 tulei 5, a z dru¬ giej strony — o powierzchnie 8 iglicy 2, dzieki cisnieniu sprezyny 4 na tuleje 5, sa naciskane w kierunku osi zapalnika, przy czym iglica opiera sie u góry o nieruchomy oporek 9, tworzac w ten sposób nierucho¬ my punkt oparcia dla kulek, dociskanych sprezyna 4, osadzona na tulei 5.Sprezyna 4 posiada takie napiecie, aby z cala pewnoscia mogla pokonac osiowa skladowa sil odsrodkowych, oddzialywa¬ jacych na kulki zabezpieczajace 1, przy czym napiecie sprezyny 4 powinno byc mniejsze od sily bezwladnosci dzialajacej na iglice 2 podczas dodatniego przyspie¬ szenia pocisku. Podczas lotu pocisku oprócz sprezyny 4 na tuleje 5 oddzialywa sila bezwladnosci, powstajaca wskutek zmniejszenia sie szybkosci lotu pocisku.Obie te sily zostaja do siebie dodane i mu¬ sza byc pokonane przez skladowe sil od¬ srodkowych, oddzialywajacych na kulki zabezpieczajace 1. Tuleja 5 posiada dosc duzy ciezar, wskutek czego wspomniane sily bezwladnosci przyjmuja stosunkowo duze wartosci i zmniejszaja sie wraz ze zmniejszeniem szybkosci pocisku.Ze wzgledu na to, ze liczba obrotów pocisku podczas jego lotu bardzo powoli i stosunkowo malo sie zmienia, napiecie sprezyny 4 i ciezzff tulei 5 powinny byc ta- kief aby sily odsrodkowe, dzialajace na kulki zabezpieczajace, dopiero wtedy po¬ konaly napiecie sprezyny, zwiekszone o si¬ le bezwladnosci, gdy szybkosc postepowa pocisku spadnie do pewnej okreslonej war¬ tosci, co nastepuje na pewnej odleglosci pocisku od wylotu lufy, która to odleglosc pocisk musi przebyc, zanim nastapi od¬ bezpieczenie zapalnika.Na fig. 2 uwidoczniono podobna postac wykonania, która od poprzedniej postaci rózni sie tylko ksztaltem i osadzeniem tu¬ lei. W tym przyfyadku sprezyna 4 jest osadzona w wydrazeniu tulei 5, otaczaja¬ cej obsade splonki zapalajacej 3.Przyklady Wedlug fig. 3 i 4 przedsta¬ wiaja postac wykonania, w której kulki zabezpieczajace 1 sa naciskane w kierunku osi zapalnika nie tylko wspomniana juz sprezyna 4, lecz równiez sprezyna dodat¬ kowa 10. Sprezyna dodatkowa dziala w kierunku przeciwnym do dzialania spre¬ zyny 4. W tym celu sprezyna 10 naciska na osobna tuleje 11, opierajaca sie o kulki zabezpiecza.)ace 1, wskutek czego kulki te sa dociskane do powierzchni pochylych tulei 5. Przesuwna masa, która w poprzed¬ nich przykladach wykonania stanowila tylko jedna tuleja 5, sklada sie w tym przypadku z dwóch mas, to jest z tulei 5 i 11.Co sie tyczy osadzenia górnego konca sprezyny 10, to opiera sie on wedlug fig. 3 o kolnierz 12 polaczony z tuleja 5, tak ze sprezyna ta nie wywiera nacisku na te tuleje 5, przy czym tuleja ta wraz z tuleja 11 oraz sprezyna 10 z kulkami zabezpie¬ czajacymi 1 tworza jedna calosc, która podnosi sprezyna 4.W przykladzie wedlug fig. 4 górny ko¬ niec sprezyny 10 opiera sie o nieruchoma plytke podstawowa 13, spoczywajaca na wystepie kadluba zapalnika. Dzialanie sprezyn 4 i 10 na tuleje 5 jest w tym przy¬ padku dzialaniem róznicowym, tak ze sto¬ sownie do napiecia sprezyn w statlie spo¬ czynku tuleja 5 moze sie znajdowac w po- — 2 -lozeniu podniesionym lub nacisnietym ,w dól.W postaci wykonania wedlug fig. 5 na iglice 2 jest nalozony ciezarek 14, na który naciska sprezyna 10 i który moze tylko nieznacznie przesunac o odstep 15. Kon¬ strukcje taka mozna stosowac w tych przy¬ padkach, w których cisnienia przy wylocie lufy sa stosunkowo male i gdzie nie mozna spelnic warunku, zeby sila, oddzialywuja¬ ca wedlug fig. 1 i 2 na iglice 2, byla wiek¬ sza od osiowej skladowej sil odsrodko¬ wych, dzialajacych na kulki zabezpiecza¬ jace 1. W przykladzie wedlug fig. 3 i 4 do spelnienia tego warunku przyczynia sie sprezyna 10 i masa tulejki 11.Inny uklad tulejek 5 i 11 przedstawia fig. 6.Sprezyna 10 moze sie opierac albo o kadlub zapalnika (fig. 6), albo o tuleje 5, w której osadzona jest druga tuleja 11, jak to przedstawiono na fig. 7.Wedlug fig. 8 na iglice 2 jest nalozony ciezarek 14 o ograniczonym skoku 15, na który to ciezarek naciska sprezyna 10, która w tym przypadku opiera sie o tule¬ je 5.W wiekszosci przykladów wykonania mozna w ogóle opuscic sprezyne 10, dzia¬ lajaca na druga mase 11 (fig. 9). W tym przypadku masa ta daje sie swobodnie przesuwac, przy czym nacisk sprezyny 4 jest jej przekazywany za posrednictwem masy 5, znajdujacej sie pod ta masa 11.Przyspieszenie ujemne, oddzialywujace na mase 5, mozna równiez wykorzystac do samoczynnego dzialania zapalnika.W przykladzie wedlug fig. 10 uwidocz¬ niono postac wykonania zapalnika, w któ¬ rej na iglice 2 jest nalozony ciezarek 14, na który nie naciska zadna sprezyna. Cie¬ zarek ten tworzy równiez oparcie dla iglicy 2, do której kolnierza sa dociskane kulki zabezpieczajace 1, znajdujace sie pod naciskiem sprezyny 4 umieszczonej pod tuleja 5. Sprezyna 4 jest w tym przy¬ padku umieszczona w wydrazeniu tulei 5, obejmujacej obsade splonki zapalajacej 3.We wszystkich opisanych tutaj przy¬ kladach za podstawe wzieto prosty zapal¬ nik, t. j. taki zapalnik, który dziala przez wbicie iglicy w nieruchoma splonke zapa¬ lajaca. Jest rzecza samo przez sie zrozu¬ miala, ze opisany rodzaj zabezpieczenia mozna równiez stosowac do zapalników bezwladnosciowych lub zapalników mie¬ szanych, dzialajacych wskutek bezwlad¬ nosci i przez wtloczenie. PL PL