Znane jest szlichtowanie pasm z wló¬ kien jedwabiu sztucznego, otrzymanych ze sztucznego jedwTabiu wiskozowego, octano¬ wego, miedziowego, dalej z wlókien kazei¬ nowych i cietych, a takze wlókien miesza¬ nych, zarówno szlichtami rozpuszczalny¬ mi w benzynie, jak i tak zwanymi rozpu¬ szczalnymi w wodzie.Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu wytwarzania nieutleniajacej sie rozpusz¬ czalnej w benzynie szlichty olejowo-zywi¬ cowej, polegajacego na tym, ze zywice na¬ turalne (miekkie lub twarde zywice, np. zywice swierkowe) albo srodki podobne do zywic rozpuszcza sie wzglednie rozdziela w nieutleniajacych sie, czyli pólsehnacych lub mokrych olejach albo tluszczach, po czym czesciowo zmydla sie mieszanine ole¬ jów lub tluszczów i zywic.Znane sa ,szlichty o charakterze kwas¬ nym, w których kwasy tworzace linoksyne i mydla sa rozpuszczane w rozpuszczalni¬ kach organicznych. W odróznieniu od te¬ go, wedlug niniejszego wynalazku wytwa¬ rza sie przez czesciowe zmydlanie tlusz¬ czów, olejów i zywic mydla reagujace za¬ sadowo. Do tego nie jest potrzebna linoksy- na, która ze wzgledu na swa mala rozpu¬ szczalnosc w benzynie nie nadaje sie w ogóle do szlicht wedlug wynalazku niniej¬ szego. Znane sa równiez sposoby szlichto¬ wania jedwabiu sztucznego, polegajace glównie na stosowaniu oksynów wzglednie czesciowo zmydlonych oksynów. Czesciowezmydlanie przeprowadza sie w tym przy¬ padku za pomoca zwiazków wapniowców lub tlenków metali ciezkich, wskutek czego w odróznieniu od wynalazku niniejszego powstaja nierozpuszczalne w wodzie, lecz rozpuszczalne w organicznych rozpuszczal¬ nikach mydla, których usuniecie jest bar¬ dzo utrudnione przy pózniejszym odszlich- towywaniu, podczas gdy otrzymane wedlug wynalazku niniejszego mydla potasowcowe ulatwiaja odszlichtowywanie. Nalezy za¬ znaczyc, ze tak zwane latwo rozpuszczal¬ ne oksyny, otrzymywane wedlug znanych sposobów, sa zupelnie nierozpuszczalne w benzynie, a linoksyny, chociaz powoli, ale jednak utleniaja sie, wobec czego do celu wedlug wynalazku wcale sie nie na¬ daja.Szlichta z benzyny i oleju lnianego, stosowana zwykle w przemysle, ma te wa¬ de, ze olej lniany utlenia sie przy dluzszym przechowywaniu, a szczególnie w cieple, wskutek czego próbowano juz zastapic mniejsza czesc oleju lnianego nieutleniaja- cymi sie, tak zwanymi pólsuchymi lub mo¬ krymi olejami, np. olejem rzepakowym al¬ bo oliwa, dzieki czemu zmniejsza sie za¬ wartosc skladnika utleniajacego sie. Jed¬ nakze nawet najmniejszy dodatek schna¬ cych, czyli utleniajacych sie olejów, jak oleju lnianego, np. w szlichtach benzyno-* wy eh, powoduje przy dluzszym przechowy¬ waniu szlichtowanych nimi przedz, zwla¬ szcza uzywanych w cieplejszych krajach, zawsze trudnosci wskutek nieuniknionego utleniania. Powoduja one znane znaczne zmniejszenie wytrzymalosci na rozerwanie wlókien oraz trudnosci przy odszlichtowy- waniu i pózniejszym odbarwianiu.W celu usuniecia tych niedogodnosci próbowano w ogóle nie stosowac oleju lnianego w szlichtach rozpuszczalnych w benzynie, wytwarzanych z olejów pólschna- cych lub mokrych w polaczeniu z zywica¬ mi. Te próby o róznym skladzie nie daly dotychczas wyników zadowalajacych w praktyce, poniewaz takie produkty skleja¬ ja nici i wskutek tego uniemozliwiaja dal¬ sza beznaganna przeróbke, a poza tym efekt szlichtowania nie jest dostateczny.Obecnie stwierdzono, ze niedogodnosci te moga byc usuniete calkowicie, jesli zmy- dli sie mieszanine oleju i zywicy czescio¬ wo. To tylko czesciowe zmydlanie dodanych pólschnacych wzglednie mokrych olejów lub tluszczów jest najistotniejsze wedlug wynalazku niniejszego i powoduje w od¬ róznieniu od calkowicie zmydlonych zwiaz¬ ków oleju i zywicy, które sa tylko rozpu¬ szczalne w wodzie, lecz nie rozpuszczalne w benzynie, ze czesciowo zmydlone polacze¬ nie zywicy ,z olejem nieschnacym jest roz¬ puszczalne w benzynie.Zmydlanie mozna przeprowadzac za pomoca tlenków lub wodorotlenków ipota- sowców lub innych srodków reagujacych zasadowo.Rozpuszczalna w benzynie szlichta ole-» jowo-zywicowa, wytworzona wedlug wy¬ nalazku niniejszego tylko z czesciowa zmy- dlonym pólschnacym olejem, posiada dobre wlasciwosci utleniajacych sie szlicht ole¬ jowych bez ich wad, to znaczy, ze szlichto- wany material moze byc przechowany dlu¬ gi czas i nie powstaja w nim zadne uszko¬ dzenia wlókien, jak przy stosowaniu zwyk¬ lych znanych szlicht benzynowo-plejowych.Poza tym mozna przez wymywanie w go¬ racej kapieli mydlanej usunac z wlókna te szlichte olejowo-zywicowa bez reszty.Przyklad I. 2 czesci oleju pólschnace- go, nip. rzepakowego, lub 2 czesci oleju mo¬ krego, np. oliwy, 8 czesci jakiejkolwiek zywicy, np. zywicy sosnowej, i jedna czesc wosku stapia sie i dodaje odpowiednio do zasadowosci 1/10 do 1/50 czesci wagowych zwiazku potasowca lub zasadowo reagujai cych soli, np. boraksu. Po stopieniu po*- wstaje w wyniku czesciowego zmydlenia szlichta rozpuszczalna w benzynie, nadaja¬ ca sie do jedwabiu miedziowego. Przez zmiane zawartosci zywicy i wosku mozna — 2 —znacznie zmieniac miekszy lub twardszy chwyt osiagalny za pomoca takiej szlichty.Przyklad II. Jedna czesc oleju utwar. dzonego i 1 czesc oleju bawelnianego, 8 czesci zywicy i 1 czesc wosku stapia sie i po stopieniu ochladza do 60°C. Nastepnie dodaje sie 1/20 czesci fosforanu trójfosfo- rowego i calosc ogrzewa w dalszym ciagu, mianowicie tak dlugo, az pobrana próba jest jeszcze rozpuszczalna w benzynie.Otrzymany stop rozpuszcza sie po ochlo¬ dzeniu w benzynie i nadaje sie jako dosko¬ nala szlichta pasmowa do jedwabiu octa¬ nowego i wiskozowego.Przyklad III. 2 czesci oczyszczonego tranu rybiego, 1 czesc oleju palmowego i 10 czesci zywicy stapia sie i przy uzyciu okolo 1/50 czesci sody zracej ochladzajac do okolo 60 — 70°C zmydla tylko tak da¬ lece, ze pobrana próba jest jeszcze rozpu¬ szczalna w benzynie. Taki roztwór benzy¬ nowy nadaje sie doskonale do szlichtowa¬ nia róznych przedz jedwabiu sztucznego.Przyklady wykazuja, ze istotna cecha wynalazku jest polaczenie skladników roz¬ puszczalnych w wodzie z nierozpuszczalny¬ mi w niej, które jednak w polaczeniu mu¬ sza byc rozpuszczalne w benzynie. PL PL