Wynalazek dotyczy urzadzenia do przeprowa¬ dzania reakcyj. katalityczhych w fazie gazowej zwlaszcza uwarstwienia masy kontaktowej w ta¬ kich urzadzeniach. Wysokie warstwy masy kon¬ taktowej, zwlaszcza w rurowych aparatach kon¬ taktowych wykazuja, jak wiadomo, w poszcze¬ gólnych "miejscach rozmaita skutecznosc ?dziala¬ nia katalitycznego. W strefie wlotowej, w której najwczesniej nastepuje zetkniecie i zmieszanie ogrzanych uprzednio czynników reakcji, zachodzi gwaltowna reakcja z wydzieleniem znacznych ilosci ciepla. Temperatura podnosi sie powyzej temperatury optymalnej dla danej reakcji, wsku¬ tek czego reakcja odwracalna, jak np. utlenianie, nie moze prz-ebiegac" do konca w kierunku poza¬ danym. W dalszych strefach przestrzeni kontak¬ towej zachodzi wskutek ochlodzenia znaczny i trwaly spadek temperatury, czestokroc wydatnie ponizej wartosci optymalnej. Jednoczesnie zmniej¬ sza sie równiez szybkosc reakcji i zmienia sie ste^ zenie reagujacych gazów, wskutek, czego^w stre¬ fie wylotowej mase kontaktowa przy prawie nie¬ zmiennej szybkosci przeplywu gazu, wyzyskuje sie w stopniu niedostatecznym dzieki niewlasci^ wej temperaturze. Równiez iw reakcjach endo- termicznych, podczas których przestrzeni kon¬ taktowej nalezy dostarczac ciepla z zewnatrz, wystepuja z podobnych tudziez innych powodów nieregularnosci temperatur oraz stezen, a wsku¬ tek tego równiez i niedostateczne wyzyskanie masy i urzadzenia.\ Mase kontaktowa nalezy wiec uwarstwiac w ten sposób, aby umozliwilo to. jak najpomyslniej- sze jej wyzyskanie we wszystkich miejscach i podnioslo dzieki temu wydajnosc aparatury.Wedlug wynalazku cel ten osiaga sie bardzo tatwo w ten sposób, ze mase kontaktowa, zwlasz¬ cza w strefie reakcji ozywionej przeklada sie warstwami materialu, przewodzacego cieplo, i ' wystarczajaco odpornego wzgledem srodowiska reakcyjnego, w postaci metalowych kawalkówdrutu, i blach lub wiórówv Dodatkowy ten material sprzyja z jednej strony zmieszaniu sie reaguja¬ cych gazów bez powiekszenia oporu ich przeply¬ wu, z drugiej zas strony umozliwia lub ulatwia dzieki swej przewodnosci cieplnej odprowadzanie i rozchodzenie sie ciepla reakcji.W praktyce wynalazek moze znalezc zastoso¬ wanie np. w rurowych aparatach kontaktowych do utleniania dwutlenku siarki, zawartego w ga- zacll prazalnych. Do rur apara^fci kontaktowego wplywaja podgrzane uprzednio gazy prazalne i podczas swego przeplywu stykaja sie z kataliza¬ torem, umieszczonym na ceramicznych nosnikach.Nawet przy wlasciwej regulacji temperatury przy pemocy odpowiedniego chlodzenia przeciw- pradowego i pewnego dodatku chlodnych gazów prazalnych w strefie wlotowej przestrzeni kon¬ taktowej zachodzi tak gwaltowna l reakcja, ze temperatura wzrasta szybko bardzo wysoko, np. do 500 — 600°C, po czym ponownie szybko spa¬ da. Z tego tez# powodu szybkosc przeclywu ga¬ zów; a wraz z nia i ogólna wydajnosc urzadzenia musza byc ograniczane, aby wywolac pozadane dzialanie katalizatora. Przy wiekszej szybkosci gazu wzrasta wprawdzie wydajnosc urzadzenia, utlenia sie jednak mniejsza ilosc' procentowa dwu¬ tlenku siarki. Wyzyskanie masy kontaktowej o- cenia sie iloscia kwasu siarkowego, otrzymywana na jeden dcm? przestrzeni kontaktowej w ciagu 24 godzin. Obecne dobrze dzialajace urzadzenia kon¬ taktowe zapewniaja tylko wyjatkowo 97 — 98% wydajnosci i otrzymywanie w ciagu 24 godzin co najwyzej 5 kg kwasu siarkowego na decymetr szescienny przestrzeni kontaktowej, wypelnionej masa katalityczna. Skoro natomiast masa kontak¬ towa zostanie w mysl wynalazku przelozona war¬ stwami przewodzacego cieplo materialu, np. usy¬ panymi luzno kawalkami drutu aluminiowego, to przy tych samych innych warunkach, wydajnosc aparatu kontaktowego* latwo wzrasta ,do wyzej podanej granicy górnej, a nawet jeszcze wyzej.Dzieki ukladowi warstw katalizatora wedlug wy¬ nalazku wydajnosc urzadzenia wzrasta przynaj¬ mniej o 20%y a masa kontaktowa zostaje wyzy¬ skana przynajmniej o .35% korzystniej, niz w przypadku warstwy ciaglej i zapewnione jest 97% -owe utlenianie SO2'na SO$. ' - Stwierdzono, ze jako material, przewodzacy cieplo, szczególnie nadaje sie glin, gdyz nie ule- , ga on korozji i nietraci swej masy przy zetknie¬ ciu z gazami reakcyjnymi (SO2 , O2 , SOs), i z masa kontaktowa i nie przywiera do scianek na¬ czyn, a zatem i nie utrudnia usuwania w razie ' potrzeby kontaktowej masy wypelniajacej. Rów¬ niez i napelnianie aparatu odbywa sie prosto i szybko. Grubosc warstwy katalitycznej mozna przy tym regulowac dowolnie. Najwlasciwiej jest umieszczac glin pomiedzy masa kontaktowa w kilku tylko miejscach, a zwlaszcza w strefie wlo¬ towej, gdy natomiast strefa wylotowa moze okla¬ dac sie z samej tylko ciaglej masy^kontaktowej bez przekladania jej warstwami glinu. Mase kon¬ taktowa mozna przekladac stopniowo coraz to rzadziej i cienszymi .warstwami.W strefach konezacej sie reakcji lub w pobli¬ zu wylotu gazów, gdzie temperatura moglaby nad¬ miernie spadac przy intensywnym „odprowadza¬ niu ciepla z przestrzeni kontaktowej, musza byc odizolowane od czynnika chlodzacego, badz tyl¬ ko przedzielajace warstwy glinu, badz tez cala czesc wypelnienia. Mozna to uskutecznic za po¬ moca odpowiednich "nieprzewodzacych wkladek od wewnatrz albo za pomoea otuliny z zewnatrz.W ten sposób temperature tych"miejsc mozna u- trzymac na pozadanym poziomie. Warstwy glinu pozwalaja, regulowac z latwoscia i bardzo subtel¬ nie reakcje, zachodzace w aparaturze, co powo¬ duje znaczne podniesienie wydajnosci procesu ka¬ talitycznego. W celu podniesienia wydajnosci wy¬ starczy, np. w omawianym urzadzeniu do otrzy¬ mywania kwasu siarkowego sposobem kontakto¬ wym, w strefie wlotowej przelozyc mase kontak¬ towa po kazdej warstwie masy o grubpsci 4—6 cm, warstwa glinu/ó grubosci 1 — 2 cm, zlozona z kawalków drutu glinowego o grubosci 5 mm i dlugosci okojlo 20 mm. Podobne posrednie war¬ stwy glinu moga skladac sie równiez z blaszek lub wiórów tokarskich takiego ksztaltu, aby mog¬ ly z latwoscia wypelnic calkowity przekrój ru¬ ry z katalizatorem. v Przekladanie masy kontaktowej warstwami gli¬ nu nie jest jednak ograniczone ani do przypad¬ ku wytwarzania kwasu siarkowego metoda^ kon¬ taktowa, ani do ulozenia masy kontaktowej w ru¬ rach pionowych. Przekladanie takie mozna zasto¬ sowac we wszystkich przypadkach, w których czynniki reakcji nie oddzialywuja chemicznie na glin, a temperatura nie przekracza 600°C, a wiec np. do'katalitycznego utleniania naftalenu na bez¬ wodnik kwasu ftalowego, przy czym uklad warst¬ wowy katalizatora mozna dokladnie uregulowac w celu latwego utrzymania pozadanej temperatury w waskich, z góry okreslonych granicach. Glin moz¬ na zastapic jakimkolwiek innym materialem o wysokiej przewodnosci cieplnej, którym mozna, wypelnic calkowity przekrój przestrzeni kontak¬ towej. Material ten powinien byc odporny zarów¬ no na oddzialywanie chemiczne gazów reakcyj¬ nych, jak i na wysokie temperatury. Mozna rów¬ niez poslugrwac sie opisanym powyzej ukladem masy kontaktowej przy katalitycznym odwadnia¬ niu alkoholu etylowego na etylen; a równiez i w celu powiekszenia wydajnpsci wielu innych po-cklaniajacych -cieplo reakcyj katalitycznych z równoczesnym zmniejszeniem strat ciepla. _ Tak wiec np. do wytwarzania kwasu siarko¬ wego sposobem kontaktowym mozna uzyc odlam¬ ków stali kowalnej, albo stali nierdzewnej! Rów¬ niez i do katalitycznego wytwarzania bezwodnie ka kwasu ftalowego nadaje sie zelazo. Przy ka¬ talitycznej syntezie amoniaku mozna poslugiwac sie obok glinu nierdzewnymi stalami chromonik- lowymi, ewentualnie wysokoprocentowymi stopa¬ mi niklochromowymi. PL