Doswiadczenia wykazaly, ze ruda ehro- mowo-zelazista (ehromit) przy wprowadze¬ niu jej razem z glinem do zuzla, plywaja¬ cego na powierzchni stopionego zelaza w piecu, w calosci topi sie wraz ze wszyst- kiemi swojemi trudno stapialnemi skladni¬ kami, jak tlenek magnezu i t. d., przyczem zawarty w niej tlenek chromu, zarówno jak tlenek zelaza — zostaje zredukowany.Wolny chrom i zelazo pograza sie w sto¬ piony metal, natomiast pozostale skladniki rudy zostaja zatrzymane w zuzlu, który dziala w tym wypadku nietylko jako ula¬ twiajacy stopienie rudy srodek, ale równiez chroni stopiona mase metalowa od zanie¬ czyszczen elektrodami weglowemi (przy stosowaniu pieca elektrycznego), wzglednie od zanieczyszczen gazami grzejnemi (przy stosowaniu pieca plomiennego). Zuzel dzia¬ la równiez po wykonanej redukcji jako srodek rafinujacy dla stopionego metalu, W ten sposób moze byc np. wytwo¬ rzone wolne od rdzy zelazo z dowolna za¬ wartoscia chromu i praktycznie bez zawar¬ tosci wegla w tani sposób; równiez umoz¬ liwione jest tanie wytwarzanie nierdziewie- jacej stali z dowolna zawartoscia chromu i wegla. Przytem wytwarzanie zelaza w stosunku do wytwarzania stali ma te tech¬ niczna zalete, ze zelazo jest nierdzewieja- ce bez hartowania i wskutek tego daje sie latwo ciagnac o obrabiac, gdy stal aby nierdzewiala — musi byc hartowana i nie k Aesi latwa dq ciagnienia albo obrabiania. / ythf #ykona1hiu sposobu wedlug wy¬ nalazku przeprowadza sie metal w stan stopiony i wytwarza sie na jego powierzch¬ ni zuzel o odpowiednim skladzie. Ruda i termiczny srodek redukcyjny zostaja do¬ dane do zuzla, skoro osiagnie on tempera¬ ture, która w spóldzialaniu z uwalniajace- mi sie przez egzotermiczna reakcje danych substancyj kalorjariiif wystarcza do sto¬ pienia metalu. Tlenek metalu zostaje zre¬ dukowany i metal przez wlasny ciezar od¬ dziela sie od stopionego zuzla i opada w stopiona mase metalowa, a pozostale sklad¬ niki rudy pozostaja w.zuzlu.Zelazo (z weglem albo bez wegla) moz¬ na stapiac nietylko z chromem, ale rów¬ niez z wolframem, niklem, manganem i t. p. metalami, wprowadzajac do stopio¬ nego zuzla rudy, zawierajace tlenki po¬ wyzszych metali. Ponizej podamy jest przy¬ klad wykonania sposobu proponowanego, który jednak nie ogranicza sie tylko tym sposobem wykonania.Przyklad. Do pieca wprowadza sie 454 kg odpadków zelaza, które praktycz¬ nie moga nie zawierac albo zawierac w do¬ wolnej ilosci wegiel i 8 — 10% wapniaka i mase stapia sie. Pierwszy wytwarzaja¬ cy sie zuzel zostaje calkowicie usuniety dla oddalenia zanieczyszczen, które w przeciw¬ nym wypadku moglyby powrócic do ze¬ laza. Stopiony metal zostaje nastepnie po¬ kryty mieszanina z 27 kg wapniaka, 8 kg fluorku wapnia i 5,5 kg zendry. Nastepnie ogrzewa sie az do stopienia wytwarzanego przytem zuzla. Przy osiagnieciu potrzebnej do redukcji temperatury — warstwa zuzla zostaje stcpniowo zadana mieszanina 204 kg chromitu, zmielonego i wypalonego i 54 kg glinu. Reakcja pomiedzy tlenkami me¬ tali i termicznym srodkiem redukcyjnym jest, jak wiadomo, egzotermiczna, wskutek czego w pare minut po dodaniu cailej mie¬ szaniny rudy i redukcyjnego srodka calko¬ wita redukcja tlenków metali jest ukon¬ czona calkowicie i zredukowane metale opadaja pod zuzel. Wskazane jest prowa¬ dzenie ogrzewania jeszcze przez krótki czas dla oczyszczenia otrzymanego stopu.Proces ten moze sie odbywac w piecu elek¬ trycznym albo plomiennym, jednak dla wytwarzania wolnego od rdzy zelaza ko¬ rzystniejsze jest nie stosowac wegla do wytwarzania topniska. Gdy chromit nie za¬ wiera potrzebnej do gotowego zelaza ilosci manganu, to ruda manganowa moze byc do¬ dana do mieszaniny.W wypadku, gdy stosowane w powyz¬ szym przykladzie odpadkii zelaza nie zawie¬ raja wegla, mozna otrzymac stop z chromu i zelaza; zawierajacy 12% chromu i mniej niz 0,14% wegla, natomiast gdy ladunek sklada sie z odpadków stali, to powstaje stop, zawierajacy 12% chromu i tyle we¬ gla, ile pozostaje, wzglednie ile zostaje do¬ dane.Gdy do pieca wprowadza sie ferrochrom (zawierajacy 60% chromu i 40% zelaza), to otrzymuje sie stop ferrochromowy jako produkt koncowy, gdyz chrom i zelazo w rudzie chrómozelazistej znajduja sie pra¬ wie w tym samym stosunku, jak w ferro- chromie. Sposób umozliwia dalej wytwa¬ rzanie czystego metalu, gdy do pieca wpro¬ wadza sie metal i dodaje rude, która prak¬ tycznie zawiera tylko tlenek tego metalu.Wedlug tego sposobu mozna otrzymac bronz, gdy do pieca wprowadza, sae miedz, a do stopionej warstwy zuzla dodaje sie rude cynowa. Bronz glinowy moze byc wy¬ tworzony przez wprowadzenie do pieca gli¬ nu, a do warstwy zuzla — rudy miedzio¬ wej. Inne stopy moga, naturalnie, byc wy¬ tworzone w podobny sposób, a powyzsze przyklady pcwiimny wystarczyc do wyja¬ snienia.Zamiast glinu moze byc uzyty jako ter¬ miczny srodek redukcyjny — krzem i t. d, w formie zelaza nakrzemionego, magnezu i innych. Zamiast zawierajacego wapno — 2 —topnika, ulegajacego redukcji, moga byc stosowane inne topniki, które nie zostaja zredukowane przez srodek redukcyjny. Za¬ miast tlenku moga stosowane byc równiez inne zwiazki, jak chlorki, fluorki i im po¬ dobne, które w obecnosci srodka redukcyj¬ nego nie sa lotne. Slowo ,,rudaM w powyz¬ szym opisie oznacza równiez inne tlenowe zwiazki metalowe i odpadki, które np. znajduja sie na niektórych zuzlowiskach. PL PL