V F Opublikowano dnia 3 grudnia 1958 iv s^TCV j Urzedu Palenio'/yf irr.isfciejBzeczypsspilitgjlf:.': f POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 41359 KL 29 b, 5/04 Stanislaw Chrzczonowicz Lódz, Polska Jan Michalski Lódz, Polska Bogdan Ostaszewski Lódz, Polska Sposób usuwania ladunków elektrycznych z wlókien Patent trwa od dnia 10 pazdziernika 1957 r.Powstawanie ladunków elektrycznych na wlóknie bardzo utrudnia, a niekiedy, np. w pro¬ cesie przeróbki wlókna cietego na przedze, moze wogóle uniemozliwic przeprowadzenie niektó¬ rych operacji wlókienniczych.Dotyczy to zwlaszcza wlókien syntetycznych: nylonu, orlonu, terylenu, steelonu i innych.Wlókna te maja gorsze przewodnictwo elektrycz¬ ne od welny i bawelny, a poza tym sa silnie hydrofobowe, co w polaczeniu ze slaba absorpcja zanieczyszczen przez te wlókna bardzo utrud¬ nia powstawanie na ich powierzchni warstewki dobrze odprowadzajacej ladunki elektryczne.Wszystkie wyzej wspomniane czynniki sprzy¬ jaja gromadzeniu sie ladunków elektrycznych na powierzchni tych wlókien.Usuwanie ladunków elektrycznych z wlókien polega na zobojetnieniu tych ladunków przez ruch elektronów lub jonów. Mozna wyodrebnic trzy drogi deelektryzacji wlókien: na skutek przewodnictwa masy, z której wlókno jest ufor¬ mowane, na skutek odprowadzenia ladunków przez otaczajace powietrze, oraz na skutek od¬ prowadzenia ladunków przez dobrze przewodza¬ ca warstewke wytworzona na powierzchni wlók¬ na.Na pierwszy sposób deelektryzacji wlókien za¬ sadniczo nie mamy wplywu, gdyz zalezy on jedynie od wlasciwosci masy z której wytwarza sie wlókna, natomiast drugi wymagajacy spe¬ cjalnej klimatyzacji pomieszczen jest uciazliwy i kosztowny.Gromadzenie, sie ha wlóknie ladunków po¬ wstalych w czasie jego przeróbki prawie cal¬ kowicie mozna uniemozliwic, poddajac wlókno uprzedniej obróbce antyelektrostatycznej. Obrób¬ ka ta znacznie zwieksza przewodnictwo powierz¬ chniowe wlókna, ulatwiajac odprowadzenie po¬ wstalych ladunków elektrycznych, przy czym mozliwe jest samo powstawanie ladunków. Niski koszt i prosty proces technologiczny spowodo¬ waly, ze zaklady wlókiennicze najchetniej sto¬ suja te wlasnie metode zabezpieczenia ' przed powstawaniem wiekszych ladunków elektrycz¬ nych na wlóknie.Dotychczas do tego celu stosowano miedzy in¬ nymi pochodne polimeru tlenku etylenu, pro¬ dukty otrzymywane przez sulfonowanie kwasów tluszczowych i oleju jadalnego z dodatkiem alkiloamin, sole sulfonowanych wyzszych alko¬ holi alifatycznych i alkiloamin, sole kwasów i zasad organicznych, sole róznych organicznych pochodnych kwasu fosforowego i fosforawego z zasadami organicznymi, pochodne polimerów kwasu akrylowego i metakrylowego ze zwiaz¬ kami organicznymi zawierajacymi zasadowy azot oraz czwartorzedowe pochodne morfoliny.Wynalazek oparty jest na trzeciej z wymie¬ nionych metod usuwania ladunków elektrycz¬ nych z wlókien.Przedmiotem wynalazku jest sposób usuwania ladunków elektrycznych z wlókien, polegajacy na tym, ze jako srodek do anty-elektrostatycz¬ nej obróbki wlókien stosuje sie pochodne po- liwinylopirydyn, np, polimery 2-winylopirydyny, 2-metylo-6-winylopirydyny, izomerycznych wi- nylo- i alkilowdnylopirydyn, zczwartorzedowane za pomoca halogenków lub siarczanów alkilu.Zwiazki stosowane w sposobie wedlug wy¬ nalazku dzieki zawartosci grup jonowych latwo rozpuszczaja sie w wodzie, a roztwory ich prze¬ wodza prad elektryczny. Zwiazki te jako poli¬ mery wykazuja dosc-znaczna przyczepnosc do wlókien, a poza tym maja sklonnosc do absor¬ bowania róznych zwiazków jonowych1,! Do obróbki antyelektrostatycznej wlókien spo¬ rzadza sie roztwory wodne tych zwiazków. Do roztworów tych w celu poprawienia ich wlas¬ ciwosci antyelektrostatycznych mozna ewentual¬ nie dodac niewielkie (0,1—1%) ilosci elektro¬ litów, np. chlorku sodowego i srodków zwilza¬ jacych, np. gliceryny lub 2- /0-hydroksyetylo/ pirydyny.Obróbke antyelektrostatyczna wlókien przy uzyciu czwartorzedowych pochodnych poliwiny- nylopirydyn (przeprowadza sie w ten sposób, ze wlókno oiete lub ciagle zanurza sie na czas od 1~^45 minut w kapieli otrzymanej przez roz¬ puszczenie w KMhczesciach wagowych wody 0,1 ¦+¦ 20 czesci wagowych czwartorzedowych pochod¬ nych poliwinylopiEydyn samych,' lub z dodat¬ kiem niewielkiej ilosci elektrolitu i srodka zwil¬ zajacego. Temperatura kapieli moze wahac sie w granicach 13-^100°C. Wlókno po odwirowaniu suszy sie.Zaleta sposobu wedlug wynalazku jest równiez to, ze niezbyt wielkie róznice temperatury ka¬ pieli obrabiajacej (5—10°) nie maja wplywu na efekt koncowy obróbki. Równiez zmiany czasu trwania obróbki w granicach do 25% prawie nie wplywaja na zmiane wlasciwosci elektrycznych wlókien.Naniesione warstewki odznaczaja sie duza trwaloscia w czasie. Wlókna przechowywane w normalnych warunkach przez 3 miesiace nie zmieniaja dostrzegalnie swych wlasciwosci.Dalsza zaleta jest mozliwosc stosowania ka¬ pieli obrabiajacej az do calkowitego jej wyczer¬ pania.Przyklad I. 5 g wlókna steelonowego zanurza sie na 10 minut do roztworu 2 g poli-2-winylo- pirydyny zczwartofzedowawej bromkiem propylu w 100 g wody, przy czym wlókna te od czasu do czasu porusza sie. Temperatura kapieli wy¬ nosi 40°C. Po wyjeciu wlókien z kapieli nad¬ miar roztworu odwirowuje sie, (pozostawiajac na wlóknie taka ilosc roztworu jaka odpowiada wadze wlókna. Wlókno pozostawia sie do wy¬ schniecia na wolnym powietrzu.Przyklad II. 5 g wlókna steelonowego zanurza sie na 10 minut do roztworu 2 g poli-2-winylo- pirydyny zczwartorzedowanej bromkiem propy¬ lu, 0,2 g chlorku sodowego i 0,5 g 2- /0-hydro- ksyetylo/ pirydyny w 100 g wody. Temperatura kapieli wynosi 20°C. Dalej postepuje sie jak w przykladzie I.Przyiklad III. 5 g wlókna steelonowego zanurza sie na 5 minut do roztworu 2 g poli-2-winylopi- rydyny zczwartorzedowanej siarczanem dwume- tylu w 100 g wody. Temperatura kapieli wynosi 20°C. Dalej postepuje sie jak w przykladzie I.Przyklad IV. Postepuje sie jak w przykladzie I z ta róznica, ze jako roztwór do obróbki wló¬ kien stosuje sie roztwór 2 g poli-2-winylopiry- dyny zczwartorzedowanej bromkiem propylu, 0,2 g chlorku sodowego, 0,5 g gliceryny w 100 g wody.Przyklad V. Postepuje sie jak w przykladzie I z ta róznica, ze jako roztwór do obróbki wló¬ kien stosuje sie roztwór 0,5 g poli-2-winylopiry- dyny zczwartorzedowej siarczanem dwumetyluw 100 g wody. PL PL