Pompa wlelotloczkowa osiowa Przedmiotem wynalazku jest pompa wielotloczkowa osiowa majaca zastosowanie w ukladach hydraulicmych zamknietych a w szczególnosci do ukladów napedowych w pojazdach roboczych. W technice powszechnie stosowane sa pompy hydrauliczne wielotloczkowe osiowe z wychylna tarcza opisane miedzy innymi w literaturze Osiecki A.: .,Hydrostatyczny naped maszyn", WNT, Warszawa 1998; Stryczek S.: ,.Naped Hydrostatyczny", PWN. Warszawa 1990; Ivantysynova M.: "Hydrostatiscbe Pumpen und Motoren. Konstruktion und Berechnung", Vogel, Wun:burg 1993; Osiecki L.: "Mechanizmy roznadu hydraulicznych maszyn wielotloczkowych osiowych", Wydawnictwo Politechniki Gdanskiej, Gdansk 2006. Wydajnosc pompy wielotloczkowych osiowych zalezy od kata wychylenia tarczy sterujacej i dla tarczy prostopadlej do osi walu jest równa zero. Dla pomp o dwóch kierunkach tloczenia tarcza sterujaca jest wychylana w obie strony. Tarcza jest lozyskowana w korpusie pompy. Znana jest z opisu zgloszenia patentowego CN 108317076 A pompa z lozyskiem prowad7.acym beben cylindrowy o stalej wydajnosci. Z opisu zgloszenia patentowego CN 108799036 A znana jest pompa o zmiennej wydajnosci ze specjalnie uksztaltowanym rozr7.adem. Z opisu zgloszenia patentowego CN 109139404 A znana jest pompa w kt6rej zwiekszono ilosc tloczków poprzez umieszczenie ich na róznych okregach podzialowych w obrotowym bebnie. Tarcza wychylna posiada dwie plasz.czymy styku z tloczkami. Z opisu zgloszenia patentowego CN 110067714 A znana jest pompa o zmiennej wydajnosci w której rozrzad zapewniony jest przez wychylna tarcze drazone tloczki. Z opisu zgloszenia patentowego WO 2020182200 Al znana jest pompa, w której separator trzymajacy przeguby tloczków jest lozyskowany w wychylnej tarczy, a tloczki maja ksztalt stozkowy. Z opisu zgloszenia patentowego CN 110630462 A znana jest pompa o PL 438928 A1 2/9zdublowanym ukladzie roboczym, ze stozkowymi tloczkami rozrzadzie poprzez wychylona, nieruchoma tarcza. W opisie patentowym EP 0705976 B 1 ujawniono pompe o dwóch katach wychylenia tarczy sterowanych tlokiem Z opisów zgloszen patentowych: US 5676035 A, CN 110206703 A, CN 109441750 A, CN 107575357 A znane sa pompy o stalej wydajnosci w których beben cylindrowy jest nieruchomy, a obraca sie wychylona tarcza sterujaca. Dzieki takiej konstrukcji mozna wyeliminowac glówne zródlo strat w pompie jakim jest rozrzad czolowy. W opisie zgloszeniowym wzoru uzytkowego CN 207377749 U przedstawiono pompe o specjalnie uksztaltowanej tarczy sterujacej, która obracajac sie wymusza ruch wsuwania tloczków, a ich wysuw odbywa sie pod dzialaniem sily sprezyny. We wszystkich przytoczonych konstrukcjach pomp wielotloczkowych osiowych os obrotu tarczy sterujacej przecina sie z osia obrotu walu napedowego. Rozwiazanie takie jest korzystne jezeli chodzi o obciazenie mechanizmu zmiany wydajnosci, poniewaz momenty sil dzialajace od stopek tloczków na tarcze wzajemnie sie równowaza i do przesterowania tarczy potrzebny jest nieduzy w stosunku do dzialajacych sil moment obrotowy, Rozwiazanie takie ma jednak powazna wade - w miare zmniejszania kata wychylenia tarczy rosnie objetosc przestrzeni martwej. Objetosc przestrzeni martwej to objetosc odcietej komory cylindrowej pod koniec fazy tloczenia. Zgromadzony w tej przestrzeni olej rozpreza sie do kanalu ssawnego powodujac przeplyw wsteczny i ograniczajac sprawnosc objetosciowa takich pomp. Wplyw tego zjawiska na sprawnosc objetosciowa jest szczególnie widoczny dla wysokich cisnien tloczenia i malych katów wychylenia tarczy. Pompa wielotloczkowa osiowa wedlug wynalazku zawierajaca w korpusie centralnie usytuowany wal napedowy pompy polaczony z bebnem cylindrowym, obracanym wzgledem nieruchomej tarczy rozrz.adu, przy czym w bebnie cylindrowym znajduja sie tloczki zakonczone stopkami charakteryzuje sie tym, ze w ulozyskowanym w korpusie bebnie obrotowym jest umieszczona wychylna PL 438928 A1 3/9tarcza, która jest wychylana wzgledem osi za pomoca jednego z dwóch tloków poprzez umieszczony w bebnie obrotowym tlok posredni oraz poprzez lacznik. Z obrotowym bebnem jest polaczone nierozlacznie kolo zebate, które jest zazebione z kolem zebatym, które jest polaczone nierozlacznie z walem, na którego drugim koncu znajduje sie zebnik, który jest zazebiony z listwa zebata. Przy zmianie kierunku tloczenia beben obrotowy wraz z wychylna tarcza jest obracany wzgledem osi obrotu walu napedowego pompy o 180°, za pomoca tloka polaczonego z listwa zebata poprzez zebnik, wal, kolo zebate i kolo zebate na bebnie. Pompa wielotloczkowa osiowa wedlug wynalazku z przemieszczona osia obrotu wychylnej tarczy o dwóch kierunkach tloczenia ma stala, niezalezna od kata wychylenia tarczy objetosc przestrzeni martwej. Os obrotu wychylnej tarczy jest przesunieta, co wplywa na zmniejszenie objetosci przestrzeni martwej i poprawe sprawnosci objetosciowej. Glównymi zaletami wynalazku jest wiec stala objetosc przestrzeni martwej, niezaleznie od kata wychylenia tarczy. W innych pompach, w których os obrotu tarczy przecina sie z osia obrotu walu objetosc przestrzeni martwej rosnie w miare zmniejszania kata wychylenia tarczy. Zaleta jest równiez zmienna wydajnosci i mozliwosc tloczenia w obu kierunkach. Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok pompy od strony walu napedowego, fig.2 przedstawia przekrój osiowy pompy w plaszczyznie A-A, fig.3 przedstawia przekrój osiowy pompy w plaszczyznie B-B a fig. 4 ilustruje widok obrotowego bebna polaczonego z wychylna tarcza. Pompa wielotloczkowa osiowa z dwoma kierunkami tloczenia przemieszczona osia obrotu tarczy, w przykladzie wykonania, jak to przedstawiono na fig. 1 zostala opisana ponizej. Pompa posiada beben cylindrowy S polaczony z walem I, w którym znajduja sie tloczki 14. Beben cylindrowy S obraca sie wzgledem nieruchomej tarczy rozrzadu 13. PL 438928 A1 4/9Wychylna tarcza 4 umieszczona jest w bebnie obrotowym 2 w taki sposób, aby mogla sie wychylac wzgledem osi 3. Beben obrotowy 2 ulozyskowany jest w korpusie 12 i moze sie obracac wzgledem osi obrotu walu napedowego I o 180°. Z obrotowym bebnem 2 polaczone jest nierozlacznie kolo zebate 2a, które zazebia sie z kolem zebatym 9a. Kolo zebate 9a polaczone jest nierozlacznie z walem 9, na którego drugim koncu znajduje sie zebnik 9b, zazebiajacy sie z listwa zebata lO. Wychylanie tarczy 4 odbywa sic; • zaleznie od kierunku tloczenia pompy - za pomoca tloka 8a lub tloka 8b poprzez tlok posredni 7 umieszczony w b1,bnie obrotowym 2. Aby zmienic kierunek tloczenia beben obrotowy 2 wraz z tarcza 4 obracany jest o 180° za pomoca tloka 11, polaczonego z listwa zebata I O poprzez zebnik 9b, wal 9, kolo zebate 9a i kolo zebate na bebnie 2a. Wal pompy 1 napedza beben cylindrowy 5 z tloczkami 14. Skok tloczków 14, a co za tym idzie wydajnosc pompy ustawia sie poprzez zmiane kata wychylenia tarczy 4 z.a pomoca tloków 8a lub 8b poprzez tlok posredni 7 lacznik 6. Na fig. 3 przedstawiono polozenie bebna obrotowego 2 z tarcza 4 dla zerowej wydajnosci. W celu zwiekszenia wydajnosci nalezy wsunac tlok 8a do korpusu, co spowoduje wychylenie tarczy 4. W celu zmiany kierunku tloczenia nalezy zmniejszyc wydajnosc pompy do zera, tak aby tloczek 7 schowal sie w bebnie obrotowym 2, nastepnie nalezy przemiescic tlok 11 polaczony z listwa zebata 10, który poprzez zebnik 9b, wal 9 i kola zebate 9a i 2a obróci beben obrotowy 2 o 180", co spowoduje naprowadzenie tloczka 7 na tlok Sb. Zmiana wydajnosci dla drugiego kierunku tloczenia odbywa sie poprzez wsuwanie do korpusu tloczka 8b. PL 438928 A1 /9Zastrzezenie patentowe 1. Pompa wielotloczkowa osiowa zawierajaca w korpusie centralnie usytuowany wal napedowy pompy polaczony z bebnem cylindrowym, obracanym wzgledem nieruchomej tarczy rozrzadu, przy czym w bebnie cylindrowym znajduja sie tloczki zakonczone stopkami, znamienna tym, ze w ulozyskowanym w korpusie (12) bebnie obrotowym (2) jest umieszczona wychylna tarcza (4), która jest wychylana wzgledem osi (3) za pomoca tloka (8a) lub tloka (8b) poprzez umieszczony w bebnie obrotowym (2) tlok posredni (7) oraz poprzez lacznik (6), zas z obrotowym bebnem (2) jest polaczone nierozlacznie kolo zebate (2a), które jest zazebione z kolem zebatym (9a) a kolo zebate (9a) jest polaczone nierozlacznie z walem (9), na którego drugim koncu znajduje sie zebnik (9b), który jest zazebiony z listwa zebata (10), natomiast przy zmianie kierunku tloczenia beben obrotowy (2) wraz z wychylna tarcza (4) jest obracany wzgledem osi obrotu walu napedowego pompy (I) o 180°, za pomoca tloka (11) polaczonego z listwa zebata (10) poprzez zebnik (9b), wal (9) kolo zebate (9a) i kolo zebate na bebnie (2a). PL 438928 A1 6/911 1 O~ ;- Fig. 1 A-A Fig, 2 9 1 1 r- /- __lB I 1 r PL 438928 A1 7/98b --. Fig. 3 Fig. 4 PL 438928 A1 8/9al. Niepodleglosci 188/192 00-950 Warszawa, skr. poczt. 203 URZAD PATENTOvVY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKI EJ tel.: (+48) 22 579 05 55 I fax: (+48) 22 579 00 01 e-mail: kontakt@uprp.gov.pl I www.uprp.gov.pl SPRAWOZDANIE O STANIE TECHNIKI ZGLOSZENIA NR P.438928 Klasyfikacja zgloszenia: [,'0401/12; [,'0401/14; [,'0401/04 (2020.01); [,'0401/16; [,'04025/04: [,'0409/04(2006.01) Poszukiwania prowadzone w klasach: F04B1/12;F04B1/14;F04B1/04;F04B1/16;F04B23/04: F04B9/04 Bazy komputerowe, w których prowadzono poszukiwania: baza wewnetrzna UP, baza zewnetrzna esp@cenet, Epoquenet Kategoria Dokumenty - z podana identyfikacja Odniesienie dokumentu do zastrz. A US 5676035 (FMC CORP), USA 14.10.1997 r. 1 A EP 0705976 B1 (KOREA MACHINERY & METAL INST), Korea, 10.04.1996 r. 1 A WO 2020182200 A1 (QUINGDAO CREATE HOLDINGS CO LTD), Chiny, 1 17.09.2020 r. 1 A PL 170878 (ZAKLADY AUTOMATYKI POLNA SA), Polska, 12.12.1994 r. D Dalszy ciag wykazu dokumentów na nastepnej stronie A - dokument okresl8jacy ogólny stan techniki, który nie jest uwafany za posiadajacy szczególne rnaczenie, E - dokument stanowiacy wczesniejsze zgloszenie luh patent, ale opublikowany w luh po dacie zgloszenia, L - dokument, który moze podcb\\'aC w watpliwosc 1.astrzegane pierwszenstwof-wa]. luh przytoczony w celu ustalenia daty puhlikacji innego cytowanego dokumentu lub z innego szczególnego powodu, O - dokument odnoszacy sie do ujawnienia ustnego przez zastosowanie, wystawienie luh ujawnienie w inny sposóh, P - dokument opublikowany przed data zgloszenia, ale pózniej niz zastrzegana data pierwszehstwa, T - dokument pózniejszy, opublikowany po dacie zgloszenia lub w dacie pierwszer'istwa i niebedacy w kontlikcie ze zgloszeniem. ale cytowany w celu zrozumienia zasad lub teorii lezacych u podstaw wynalazku, X - dokument o szczególnym znaczeniu; zastrzegany ½ynalazek nie moze byc uwazany za nm\y lub nie moze byc uwazany za posiadajacy poziom wynalazczy, jezeli ten dokument brany jest pod uwage samodzielnie, Y - dokument o szczególnym znaczeniu; zastrzegany wynalazek nie moze byc uwazany za posiadajacy poziom wynalazczy, jezeli ten dolrnment wstanie polaczony z jednym lub kilkoma tego typu dokumentarni, a takie polaczenie bedzie oczywiste dla znawcy, & dokument nalezacy do tej samej rodziny patentuwej. Sprawozdanie wykonali-a: Tomasz Potyra Ekspert data 27.10.Z0Zlr. /-podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym-/ Pismo wvdane w fonnie dokumentu elektroniczne1rn Uwagi do zgloszenia Sprawozdanie zostalo wykonane w oparciu o wersje zastrzezen patentowych z 14.09.2021 r. PL 438928 A1 9/9 PL PL