wlasciciel patentu: Masa formierska i rdzeniowa oraz sposób wykonywania form i rdzeni odlewniczych z tej masy Przedmiotem wynalazku jest masa formierska i rdzeniowa z lepiszczem kwarcowym oraz sposób wykonywania z tej masy form i rdzeni odlewni¬ czych.Lepiszczem, wiazacym osnowe ziarnowa mas for¬ mierskich i rdzeniowych, nazywa sie wszystkie mi¬ neraly posiadajace wymiar czasteczek mniejszych od 0,02 mm. Czysty kwarc o tej ziarnistosci jest wiec równiez lepiszczem, jednak jego wlasciwosci wiazace byly dotad uwazane za bardzo niskie. Za¬ wartosc pylu kwarcowego w lepiszczu gliniastym, stosowanym w odlewnictwie, zlozonym z takich mi¬ neralów jak kaolinit, ilii i bentonit, uwazana byla dotad za szkodliwa, obnizajaca wlasciwosci wiazace tych lepiszcz, czemu wyraz daja warunki technicz¬ ne, klasyfikujace gliny pod wzgledem zawartosci pylu kwarcowego. Poniewaz do tego lepiszcze kwar¬ cowe tracilo calkowicie swe wlasnosci wiazace po wysuszeniu, nie bylo dotad stosowane jako samo¬ dzielne lepiszcze w odlewnictwie.Przeprowadzone wstepne badania nad wlasci¬ wosciami lepiszcza kwarcowego wykazaly, ze masy formierskie i rdzeniowe z zawartoscia 15—20% le¬ piszcza kwarcowego wykazuja na wilgotno odpo¬ wiednie wlasnosci do wykonania form i rdzeni.Na podstawie tych badan opracowano sposób wytwarzania form i rdzeni z mas syntetycznych z le¬ piszczem kwarcowym, nasycanych powierzchnio¬ wo spoiwami stosowanymi powszechnie w odlew- 10 15 20 25 30 nictwie jak olej lniany, szklo wodne i inne. Po wysuszeniu lub utwardzeniu pokrytych powierz¬ chniowo spoiwami form i rdzeni wytwarza sie na nich twarda skorupka o wytrzymalosci równej lub wyzszej od rdzeni wykonanych metodami tradycyj¬ nymi. Srodek rdzenia wskutek odparowania wilgo¬ ci stanowi masa o spoistosci równej praktycznie zeru, co wybitnie polepsza podatnosc i wybijalnosc.Stosujac odpowiednie otwory nie pokryte spoiwem mozna w ten sposób wytwarzac rdzenie skorupowe, jak równiez formy skorupowe. Zuzycie drogich spo¬ iw do tego celu jest kilkakrotnie mniejsze niz w sposobach tradycyjnych.Masa syntetyczna z lepiszczem kwarcowym wy¬ konywana jest z piasku kwarcowego plukanego o ziarnistosci 70—200 wedlug numerów sit (np. piasek kwarcowy „Krzeszówek" IK-140/200/100-75) lepiszcza kwarcowego w ilosci 10—20% oraz wody 5—6%. Ilosc lepiszcza zalezy od zadanej wytrzy¬ malosci na sciskanie na wilgotno R w i przepusz¬ czalnosci P. Przy ziarnistosci lepiszcza ogólnie po¬ nizej 0,02 mm wlasnosci Rw i P masy w zaleznosci od ilosci lepiszcza sa nastepujace: Ilosc lepiszcza % 10 15 20 r™ kG/cm2 0,1—0,2 0,2—0,3 0,3—0,35 P G * min 150—180 100—120 60—80 5027650276 Przygotowanie masy odbywa sie w mieszarce kraznikowej lub slimakowej przez mieszanie sklad¬ ników z polowa ilosci wody w ciagu 2 min. i na¬ stepnie dalsze mieszanie przez 3 do 4 min. z stop¬ niowym dozowaniem pozostalej ilosci wody.Po wykonaniu form i rdzeni pokrywa sie ich po¬ wierzchnie spoiwami przez natryskiwanie. Ilosc spoiwa zalezna jest od grubosci skorupy i zadanej wytrzymalosci po wysuszeniu lub utwardzeniu oraz \ od rodzaju spoiwa. Przykladowo dla rdzeni o wy¬ miarach znormalizowanej próbki walcowej (0 50 mm, wysokosci 50 mm), skorupke grubosci 2—3 mm, dajaca Rs powyzej 5 kG/cm2 otrzymuje sie przy wydatku w stosunku do ciezaru próbki: oleju lnianego — 0,8% szkla wodnego — 4% Po pokryciu nalezy rdzen lub forme suszyc lub utwardzac wedlug technologii stosowanej dla uzyte¬ go spoiwa. Np. przy oleju lnianym suszenie w tem¬ peraturze okolo 220°C, przy szkle wodnym utwar¬ dzanie za pomoca CQ2.Przeprowadzone dalsze badania na rdzeniach ™ 20 wykonanych fym sposobem oraz na wykonanym odlewie zeliwnym, wykazaly pelna przydatnosc tego sposobu w odlewnictwie. PL PL