Pierwszenstwo: Opublikowano: 30.111.1967 18.XI.1965 (P 111 675) 52807 KI. 421,13/04 MKP G 01 n 32/gO CZYTELNIA h!«ki|| |W* Twórca wynalazku: mgr inz. Aleksander Sigalin Wlasciciel patentu: Instytut Przemyslu Miesnego, Warszawa (Polska) Sposób oznaczania odpornosci na korozje blachy pokrytej warstwa lakieru oraz puszek, tub i innych pojemników, wykonanych z tej blachy Przedmiotem wynalazku jest sposób oznaczania odpornosci na korozje blachy pokrytej warstwa lakieru oraz lakierowanych puszek, tub i innych pojemników blaszanych, przez stosowanie elektro¬ chemicznego przyspieszenia procesu korozji.Puszki, tuby i inne pojemniki, wykonane z bla¬ chy pokrytej warstwa lakieru, poddaje sie zwykle próbnym badaniom, majacym odzwierciedlac pro¬ cesy ewentualnej korozji, jakie moga zachodzic podczas normalnego stosowania tych opakowan.Znane sposoby przeprowadzania tego rodzaju badan polegaja na poddawaniu badanych pojem¬ ników korodujacemu dzialaniu agresywnych cie¬ czy, których sklad chemiczny dobiera sie pod ka¬ tem przeznaczenia danego pojemnika, przy czym jako czynnik przyspieszajacy proces korozji stosu¬ je sie podwyzszanie temperatury cieczy az do jej temperatury wrzenia, niekiedy prowadzac proces w autoklawie, pod cisnieniem zwiekszonym. W tej temperaturze przetrzymuje sie badane opakowanie kilkakrotnie dluzej niz w procesie sterylizacji konserw. Niektóre znane sposoby badania przewi¬ duja poza tym utrzymywanie próbki w tempera¬ turze na przyklad okolo 37°C przez okres dal¬ szych kilku czy kilkunastu dni. Wszystkie te spo¬ soby nie daja jednak dobrych wyników.W procesie korozji pojemników z lakierowanej blachy trzeba wyodrebnic dwa równolegle prze¬ biegajace procesy. Jeden z nich, polegajacy na korozji lakieru, ma charakter fizykochemiczny 15 20 25 30 2 i prowadzi do pecznienia powloki lakierowej, skutkiem czego jest zmniejszenie sie twardosci po¬ wloki, spadek przyczepnosci do podloza i wreszcie utrata wlasciwosci ochronnych i destrukcja po¬ wloki. Drugim natomiast procesem jest korozja metalowego podloza.Na podstawie przeprowadzonych badan stwier¬ dzono obecnie, ze o ile mozna przyjac, iz podwyz¬ szanie temperatury prawidlowo przyspiesza fizy¬ kochemiczna korozje powloki lakierowej przez przyspieszanie jej pecznienia, o tyle trudno jest uwazac za prawidlowe termiczne przyspieszania elektrochemicznej korozji metalowego podloza.Stwierdzono bowiem na przyklad, ze potencjaly zelaza i cyny zmieniaja sie w róznym stopniu w miare podwyzszania temperatury i róznica po¬ miedzy nimi maleje do zera; a nawet moze na¬ stapic zmiana znaku i wówczas prad korozyjny zmienia kierunek i elektrody zmieniaja sie rolami, to znaczy katoda staje sie anoda i odwrotnie. Tak wiec prowadzony próbny pomiar z termicznym przyspieszaniem korozji nie daje prawidlowych, wyników.Zgodnie z tym, ze negujac celowosci badania fi¬ zykochemicznej odpornosci samej warstwy lakie¬ rowej przez podwyzszanie temperatury, zgodnie z wynalazkiem do badania odpornosci korozyjnej metalowego podloza w miejscach niedostatecznie zabezpieczonych przez ochronna powloke na sku¬ tek jej nieciaglosci, stosuje sie elektrochemiczne 5280752807 przyspieszanie procesu korozji, bez podwyzszania temperatury, lecz prowadzac proces w tempera¬ turze pokojowej.Cecha sposobu wedlug wynalazku jest zastoso¬ wanie w ukladzie dodatkowej katody z metalu bardziej szlachetnego niz zelazo, cyna czy alumi¬ nium, z których zazwyczaj wykonuje sie puszki i tuby. Te dodatkowa katode mozna wykonywac z metali szlachetnych, jak zloto, platyna, ale ko¬ rzystnie jest stosowac do tego celu szlachetne stale kwasoodporne czy nawet stale nierdzewne, które nie rozpuszczaja sie w modelowym roztworze, a daja dostatecznie duza róznice potencjalów w ze- stawiiJaiu^x Zelazemtl cyna lub aluminium.Przfdtttfot w^nalattoa wyjasniono blizej w od¬ niesieniu do rysunku, jia którym uwidoczniono trzy przyklady urzadzenia do stosowania sposobu wedlug wynalazku, a mianowicie fig. 1 przedsta¬ wia przekrój pionowy urzadzenia do badania od¬ pornosci korozyjnej puszek z blachy lakierowanej, fig. 2 — przekrój pionowy urzadzenia do badania odpornosci tub z tejze blachy, a fig. 3 — przekrój pionowy urzadzenia do badania odpornosci na ko¬ rozje próbek lakierowanej blachy.Urzadzenie przedstawione na fig. 1 i 2 sklada sie z wlasciwej elektrody 1, wykonanej z nierdze¬ wnej stali i majacej ksztalt cylindra o mozliwie duzej powierzchni czynnej oraz wieszaka 2, wyko¬ nanego z tego samego materialu co elektroda 1 i polaczonego z czescia cylindryczna elektrody ko¬ rzystnie na przyklad przez spawanie. Elektroda 1 jest ustawiona w badanej puszce na nózkach 4, wykonanych z tworzywa izolacyjnego, na przy¬ klad z pleksiglasu, winiduru lub polistyrenu (fig. 1), wzglednie zawieszona w badanej tubie i za¬ bezpieczona przed stykaniem sie ze sciankami tuby za pomoca odpowiednich izolatorów, wykonanych jak wyzej opisane nózki 4. Górna czesc wieszaka 2 laczy sie miedzianym przewodem 3 z zewnetrz¬ na sciana puszki wzglednie tuby, stosujac na przy¬ klad odpowiednie zaciski sprezynowe.Urzadzenie przedstawione na fig. 3 sklada sie ze szklanego cylindra 11, ustawionego na gumowym pierscieniu 7, pod którym znajduje sie próbka ba¬ danej blachy 8, polozona lakierowana powierz¬ chnia do góry. Cylinder 11 jest scisniety srubami 6 pomiedzy metalowa podstawa dolna 9 i podsta¬ wa górna 5, która dla lepszej obserwacji moze byc wykonana z przezroczystego tworzywa. Dolna po¬ wierzchnia badanej próbki blachy 8, nielakiero- wana lub pozbawiona lakierowej powloki jest w ten sposób dociskana do dolnej podstawy 9. 10 15 20 25 30 35 40 45 50 Przez otwór w górnej podstawie 5, do utworzo¬ nego w ten sposób naczynia, napelnionego elektro¬ litem 10 wprowadza sie elektrode ustawiajac ja na nózkach izolatorach 4 i wieszak 2 elektrody 1 laczy sie za pomoca miedzianego przewodu 3 z zaciskiem w podstawie dolnej 9 a za jej po¬ srednictwem i z próbka blachy 8. Dzieki temu powstaje krótkozwarte ogniwo elektryczne, które¬ go jedna elektroda jest próbka badanej blachy 8, a druga dodatkowa elektroda 1. Korzystnie jest stosowac elektrolit 10 o obojetnym odczynie i do¬ brym przewodnictwie elektrycznym, na przyklad wodny roztwór chlorku sodowego o stezeniu oko¬ lo 3P/o.Elektrochemicznie przyspieszony proces korozji zgodnie z wynalazkiem prowadzi sie w tempera¬ turze pokojowej przez okres kilku godzin, bez sto¬ sowania zewnetrznych zródel pradu elektrycznego.Daje on wyniki, które moga byc równiez wyrazo¬ ne ilosciowo przze oznaczenie ilosci zelaza i cyny w roztworze elektrolitu po zakonczeniu badania, za pomoca znanych metod analitycznych, zwlasz¬ cza fotometrycznych. Majac ilosciowe ujecie koro¬ zji prowadzonej w warunkach zblizonych swym charakterem do korozji podczas hormalnego prze¬ chowalnictwa, mozna doswiadczalnie ustalic kry¬ terium przydatnosci danej powloki lakierowej do okreslonego rodzaju konserw.Sposób elektrochemicznego przyspieszania proce¬ su korozji wedlug wynalazku moze byc stosowany do próbnej sterylizacji w roztworach modelowych, wzglednie bez wstepnej obróbki termicznej. Sposób ten umozliwia wyrazne ujawnienie ognisk przy¬ szlej korozji równiez w przypadkach, gdy samo przyspieszenie procesu korozji pod wplywem pod¬ wyzszonej temperatury jest niewystarczajace. Mo¬ zliwosc ta stanowi powazna zalete tego sposobu. PL PL