Opublikowano: 20.V.1967 53460 ¦KI 16, 6 /IGct AA l&b MKP A-W-a £r&6Wj UDK Wspóltwórcy wynalazku: Witold Mazgaj, Maciej Sarnowski, Jerzy Dan- kiewicz, Kazimierz Baran, Zbigniew Malczew¬ ski, Tadeusz Romotowski Wlasciciel patentu: Instytut Nawozów Sztucznych, Tarnów (Polska) Sposób wytwarzania nawozu kompleksowego o wysokiej rozpuszczalnosci P2O5 w wodzie Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia ureafoski, nawozu kompleksowego o wysokiej rozpuszczalnosci P205 w wodzie, przez rozklad fo¬ sforytów kwasem azotowym, kompleksowanie o- trzymanej pulpy mocznikiem oraz wprowadzenie 5 do otrzymanej mieszaniny soli potasowej.Znane przemyslowe metody otrzymywania na¬ wozów kompleksowych droga rozkladu fosforytów lub apatytów kwasem azotowym posiadaja pod¬ stawowa wade, polegajaca na zbyt malej zawar- 10 tosci P205 rozpuszczalnego w wodzie w produkcie koncowym, co wynika z za duzego stosunku CaO: P2^5 w roztworze pokonwersyjnym. Dla zmniejszenia tego stosunku uzywa sie w tych me¬ todach dodatkowych reagentów, jak np.: H3P04, 15 fosforanów, (NH4)2S04, H2S04, C02 i NH3 (czesto z MgS04), wzglednie usuwa sie czesc wapnia dro¬ ga „wymrazania" Ca(N03)2.Wymienione sposoby prowadza do zwiazania pewnej ilosci wapnia na CaS04 lub CaC03. 20 W sklad produktu koncowego wchodza zwykle: NH4N03, CaS04, CaHP04, CaC03 itd. Otrzyma¬ ne tymi metodami nawozy zlozone zawieraja P205 rozpuszczalne w wodzie w ilosci nie przekraczaja¬ cej50%. 25 W znanych metodach do rozkladu surowców fosforowych stosuje sie nadmiar stezonego kwasu azotowego, tak ze fosfor zawarty w surowcu zo¬ staje calkowicie przeprowadzony w kwas fosforo¬ wy. Rozklad fosforytu (np. typu Maroko) do kwa- 30 su fosforowego akcji: przebiega wówczas wedlug re- Ca,F(P04)3CO: 3 + I2HNO3 6Ca(N03)2 3H3P04 + f HF + H20 + C00 (1) P205 w surowcu po- Wynika stad, ze na 1 mol trzeba 8 moli HN03. Uzyskana w wyniku powyz- , szej reakcji mieszanine kompleksuje sie nastep¬ nie mocznikiem, przy czym ilosc mocznika dobie¬ ra sie tak, azeby na 1 mol P205 zawartego w su¬ rowcu przypadalo 12 moli mocznika. Otrzymany produkt zawiera zwiazek kompleksowy Ca(N03)2 • • 4CO(NH2)2.W sposobie wedlug wynalazku rozklad fosfory¬ tu stezonym kwasem azotowym prowadzi sie mniejsza iloscia HN03 w stosunku do P205 za¬ wartego w surowcu, tak azeby fosfor obecny w surowcu przeprowadzic w Ca(H2P04)2, po czym do otrzymanej mieszaniny wprowadza sie mocz¬ nik.Wedlug wynalazku' fosforyt roztwarza sie taka iloscia 53—56% kwasu azotowego, azeby na 1 mol ^?05 zawartego w surowcu przypadalo 6 moli HNÓ3. Do otrzymanej mieszaniny poreakcyjnej zwanej dalej pulpa wprowadza sie nastepnie mocz¬ nik, najkorzystniej krystaliczny, w ilosci 6 moli mocznika na 1,5 mola P205 zawartego w surowcu wyjsciowym. W wyniku takiego postepowania otrzymuje sie zwiazki kompleksowe: Ca(NOs)2 • CO(NH2)2 oraz HN03 • CO(NH2)2. - 53 46053 460 Reakcje roztwarzania fosforytu, jak tez kom- pleksowania pulpy przedstawione sa równaniami 2 i 3.Ca6F(P04)3C03 + 9HN03 = l,5Ca(H2P04)2 + ~f- 4,5Ca(N03)2 + HF + H20 + C02 l,5Ca(H2P04)2 + 4,5Ca(N03)2 z± 3CaHP04 + 3Ca(N03), + 3HNOo ' CO(NH2)2 + 6CO(NH2)2 3/2 CO(NH2)2 + (2) (3) W miejsce krystalicznego mocznika mozna sto¬ sowac do kompleksowania pulpy mocznik w roz¬ tworze wodnym, jednakze wówczas nalezy odpo¬ wiednio podniesc stezenie kwasu azotowego, i tak np. dla 80°/o roztworu mocznika stezenie kwasu winno wynosic 60°/o.Reakcja (3) przebiega w prawo na skutek usu¬ wania wody ze srodowiska podczas suszenia pro¬ duktu. W glebie w miare nawilgacania, fosforan drugorzedowy ulega przejsciu na pierwszorzedowy - - reakcja (3) przebiega wiec w lewo. Do miesza¬ niny poreakcyjnej uzyskanej w wyniku komplek¬ sowania mocznikiem wprowadza sie nastepnie sól potasowa, po czym calosc, granuluje sie i suszy wedlug znanych powszechnie sposobów. Jako sól potasowa mozna wprowadzic np. KO, K2S04, gla- zeryt (3 K2S04 • Na2S04).W wyniku takiego postepowania uzyskuje sie produkt o 90% rozpuszczalnosci P205 w wodzie.W celu zwiekszenia stosunku P205: N w goto¬ wym produkcie mozna wprowadzac do niego do¬ datkowo zwiazki fosforu.Sposób wedlug wynalazku wykazuje te zalety w porównaniu z dotychczasowymi, ze przy niz¬ szym zuzyciu zarówno kwasu azotowego, jak i mocznika, pozwala na uzyskanie bardziej warto¬ sciowego nawozu.Przyklad. Do reaktora zaopatrzonego w mie¬ szadlo i plaszcz grzejny wprowadza sie równolegle fosforyt Maroko w ilosci 0,281 t i kwas azotowy 55% HN03 w ilosci 0,453 t, przy czym temperature 5 rozkladu utrzymuje sie na poziomie 60—80°C.Rozklad ten prowadzi sie w reaktorach ustawio¬ nych kaskadowo. Nastepnie do pulpy odprowa¬ dzonej do mieszalnika lopatkowego dodaje sie kry¬ staliczny mocznik w ilosci 0,184 t w celu skom- 10 pleksowania pulpy, a nastepnie wprowadza sie KC1 w ilosci 0,280 t. Dalej mase poreakcyjna gra¬ nuluje sie, suszy i klasyfikuje. 15 PL PL