Pierwszenstwo: Opublikowano: 30.VI.1967 53485 KI. 21 c, 67/10 MKP Urzedu Polentowery Pelsklt] |zer?VM ' Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Bogdan Palczynski, mgr inz. Jerzy Wienski Wlasciciel patentu: Politechnika Lódzka (Katedra Elektroniki Przemy¬ slowej), Lódz (Polska) Magnetyczny sterownik mocy pradu zmiennego Przedmiotem wynalazku jest magnetyczno-ty¬ rystorowy sterownik mocy pradu zmiennego.Bezstykowe sterowanie moca pradu zmiennego jest realizowane obecnie za pomoca ukladów wzmacniaczy magnetycznych sterowników tran¬ zystorowych, sterowników magnetyczno-tranzysto- rowych, sterowników tyratronowych oraz sterow¬ ników z krzemowymi zaworami sterowanymi ty¬ rystorami. Uklady powyzsze charakteryzuja sie skomplikowana budowa, niskim napieciem pracy oraz duza inercyjnoscia.Niedogodnosci te zmniejszono stosujac zgodnie z wynalazkiem magnetyczno-tyrystorowy sterow¬ nik mocy pradu zmiennego.Schemat ukladu sterownika wedlug wynalazku przedstawiono na rysunku.Odbiornik Ro jest zasilany ze zródla pradu zmiennego U poprzez uzwojenie pierwotne Zx dla¬ wika nasycanego Dl. Rdzen dlawika Dl jest wy¬ konany z materialu magnetycznego o prostokat¬ nej petli histerezy, czyli o wspólczynniku pro- stokatnosci wiekszym niz 0,7. Uzwojenie wtórne Z2 dlawica Dl jest bocznikowane tyrystorem T ste¬ rowanym ukladem zaplonowym I. Uklad zaplono¬ wy I jest synchronizowany napieciem zródla U.Praca omawianego sterownika w jednym okre¬ sie napiecia zasilajacego posiada odmienny cha¬ rakter w kazdym pólokresie.W pólokresie, w którym tyrystor spolaryzowa¬ ny jest w kierunku przewodzenia, sterownik pra- 10 15 20 25 30 cuje z wykorzystaniem efektu transformatorowe¬ go. W pólokresie, w którym tyrystor jest spola¬ ryzowany zaporowo wykorzystany jest efekt trans- duktorowy.Wyzej opisany sterownik magnetyczno-tyrysto¬ rowy jest scislym odpowiednikiem sterownika transformatorowego odwrotnie-równoleglego, lecz przewyzsza go tym, ze w ukladzie uzyto jeden tyrystor zamiast dwóch.Sterownik magnetyczno-tyrystorowy z uwagi na swoje podstawowe zalety, takie jak prostota, ekstremalne wykorzystanie pradowe i napieciowe tyrystora, bezinercyjnosc i moznosc pracy przy praktycznie dowolnym napieciu zasilajacym, jest w pelni predystynowany do pelnienia funkcji czlo¬ nu wykonawczego ukladu regulacji mocy pradu zmiennego. PL PL