Opublikowano: 25.111.1968 54781 KI. 5 d, 15/04 MKP E 21 £ / f.IJKD Wspóltwórcy wynalazku: prof. mgr inz. Marcin Borecki, mgr inz. Mie¬ czyslaw Miller, prof. mgr inz. Tadeusz Rado- wicki, dr inz. Wlodzimierz Sikora, mgr inz.Kazimierz Soltysek Wlasciciel patentu: Glówny instytut Górnictwa, Katowice (Polska) Przesuwna tama podsadzkowa Przedmiotem wynalazku jest przesuwna, czolo¬ wa tama podsadzkowa, odgradzajaca przestrzen podsadzana od przestrzeni roboczej na dole w ko¬ palni.Znane dotychczas tamy czolowe, odgradzajace przestrzen podsadzana piaskiem zmieszanym z woda od przestrzeni roboczej budowane sa z drewna i plótna. Tamy te po jednorazowym uzy¬ ciu zostaja zamulane. Taki sposób budowania tam czolowych jest bardzo kosztowny, poniewaz wszystkie materialy uzyte do budowy tamy sa tylko jednorazowo wykorzystane. Znane sa tamy czolowe, przenosne, montowane z rur, które po zakonczeniu podsadzania mozna zdemontowac i przeniesc na inne miejsce. Wada tych tam jest pracochlonnosc ich demontowania, przenoszenia i ponownego montowania na nowym miejscu.Poza tym wszystkie polaczenia rur, po kilkura- zowym uzyciu konstrukcji tamy ulegaja zanie¬ czyszczeniu w takim stopniu, ze konstrukcja staje sie niezdatna do dalszego uzycia. Znana jest rów¬ niez przesuwna tama czolowa skladajaca sie z hydraulicznych stojaków i poziomych przesuw- ników zamocowanych przegubowo z jednej stro¬ ny do podstaw i glowic stojaków, a z drugiej strony do obudowy scianowej, przy czym roz¬ mieszczone wzdluz sciany stojaki sa ze soba pola¬ czone poziomymi poprzeczkami, do których sa za¬ mocowane pionowe i poziome elementy, tworzace azurowa konstrukcje tamy. 2 Tama u góry ma elastyczne uszczelnienie opie¬ rajace sie o strop oraz wolno wiszaca oslone, któ¬ ra opiera sie o azurowa konstrukcje tamy pod¬ czas podsadzania. Wada tej tamy jest to, ze prze- 5 suwanie na nowe miejsce odbywa ,sie nie w ca¬ losci lecz czesciami, co jest pracochlonne i wy¬ dluza czas wykonywania podsadzki wyrobiska.Brak uszczelnienia tamy od dolu powoduje, przy zbyt malej zakladce oslony, przedostawanie sie 10 mieszaniny podsadzkowej na zewnatrz tamy do przestrzeni roboczej. Ze wzgledu na sztywnosc konstrukcji tej tamy, moze ona byc stosowana tylko w wyrobiskach o niewielkim nachyleniu i w ogóle nie nadaje sie do zastosowania na dru- 15 giej i dalszych warstwach przy wybieraniu warstwowym.Brak mozliwosci odprowadzania przesaczajacej sie wody podsadzkowej, zwlaszcza w wyzszych warstwach, gdy tama spoczywa na piasku z po- 20 przednio podsadzonej warstwy nizszej powoduje wymywanie piasku spod tamy i zamulanie wy¬ robisk roboczych. Dodatkowa wada znanej tamy jest to, ze poszczególne jej elementy sa skrecane za pomoca srub co w warunkach dolowych ko- 25 palni bardzo powaznie utrudnia i zwieksza czas montazu i demontazu.Wymienione wady usuwa czolowa tama pod¬ sadzkowa bedaca przedmiotem niniejszego wyna¬ lazku, którego istota jest konstrukcja skladajaca 30 sie z zestawów zaopatrzonych w dwuczesciowa 5478154781 3 przepone i rozmieszczonych wzdluz sciany pomie¬ dzy zestawami zmechanizowanej obudowy krocza¬ cej. Kazdy zestaw tamy ma dwie belki spagowe, stanowiace podstawe, polaczbne jednym koncem z przenosnikiem pancernym, a drugim koncem z klinowymi plozami, zaopatrzone w zastrzaly i polaczone przegubowo ze spodnikami, w których sa umieszczone przesuwne wysuwniki.Zarówno spodniki jaki i wysuwniki zestawu sa ze soba polaczone belkami, pomiedzy którymi jest zamocowany hydrauliczny podnosnik, sluzacy do regulowania wysokosci tamy. Pomiedzy klinowy¬ mi plozami i spodnikami zestawu tamy jest za¬ mocowane odplywowe koryto do odprowadzania wody podsadzkowej. W glowicy, umieszczonej na wysuwMkach jest zamocowana elastyczna plyta, która wraz z kilkoma plaskimi sprezynami two¬ rzy górne uszczelnienie tamy.Okazalo sie, ze taka konstrukcja tamy podsadz¬ kowej zapewnia dobra jej szczelnosc u dolu, a ujecie odsaczajacej sie wody podsadzkowej w od¬ plywowe koryto umozliwia zastosowanie tamy za¬ równo na spagu jak i na warstwie piasku z po¬ przednio podsadzonej warstwy. Przez polaczenie tamy podsadzkowej w jedna funkcjonalna calosc z obudowa kroczaca i przenosnikiem pancernym uzyskano mozliwosc przesuwania tamy podsadz¬ kowej w calosci, co znacznie skraca czas zamula¬ nia wyeksploatowanej przestrzeni.Dodatkowa zaleta tamy wedlug wynalazku jest mozliwosc regulowania wysokosci tamy za porno* ca hydraulicznych podnosników w dosc duzym zakresie oraz mozliwosc zmiany kata nachylenia tamy za pomoca zastrzalów. Uzyskano w ten spo¬ sób mozliwosc stosowania tamy wedlug wynalaz¬ ku do posadzania wyrobisk do wysokosci 3 m oraz nachylanych do 15°. Wszystkie rozbieralne czesci tamy sa polaczone za pomoca sworzni, co w warunkach dolowych bardzo ulatwia wszelkie opwacje zwiazane z montazem lub demontazem poszczególnych czesci, wzglednie calej tamy.Przedmiot wynalazku jest dokladnie przedsta¬ wiony w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia zestaw tamy w wido¬ ku z boku, fig. 2 — priekróji poziomy wzdluz linii A—A, zaznaczonej na fig. 1, fig. 3 — piono¬ wy priekrój przez górne zamocowanie przepony i uszczelnienie tamy, fig. 4 — zamocowanie prze* pony u dolu na klinowych plozach, fig. 5 — swo- rzen laczacy w dwóch nutach, a fig. 6 — jeden zestaw tamy w rzucie aksjonometrycznym.Przesuwna tama podsadzkowa sklada sie z po¬ szczególnych zestawów, z których jeden uwidocz¬ niony jest na rysunku, umieszczonych wzdluz sciany obok elementów zmechanizowanej obudo¬ wy kroczacej. Kazdy zestaw tamy sklada sie z dwóch przepon 1 i 2, wykonanych z zylek polia¬ midowych lub poliestrowych, z których górna 1 jest zamocowana jednym koncem w glowicy tamy, znajdujacej sie na wysuwnikach 3, a drugim koncem na poprzeczce 23 luzno zawieszonej na spodnikach 15 w ten sposób, ze czesc tej prze¬ pony zwisa ponizej dolnego jej punktu zamoco¬ wania i napieta jest obciaznikiem 26, natomiast dolna przepona z, opiera sie na pasach 5 i jest 4 zamocowana górnym koncem na poprzeczce tt» a dolnym koncem do klinowych plóz 14, w ten sposób, ze koniec przepony 2 jest nawiniety na elastycznej listwie 10 i zacisniety w szczelinie 5 utworzonej pomiedzy ploza 14 a katownikiem 11 równoczesnie z dolna uszczelniajaca plyta 12 i z jedna krawedzia odwadniajacego koryta 13.Górna przepona 1 wsparta jest na zerdziach 4, które to zerdzie 4 zawieszone sa przegubowo gór¬ nymi koncami na glowicy 6, umocowanej na wy¬ suwnikach 3. Druga krawedz koryta 13 jest za¬ mocowana na dolnej belce 25. Szkielet zestawu tamy stanowia dwie spagowe belki 17 polaczone przegubem 19 z przenosnikiem 18, na których sa zamocowane przegubowo dwa zastrzaly 16 oraz dwa spodniki 15 polaczone ze soba dolna belka 25.W spodnikach 15 sa osadzone wysuwniki 3 pola¬ czone belka 24 i zaopatrzone w glowice 6, w któ¬ rej we wzdluznym korytku 6 sa zamocowane za pomoca elastycznej listwy 7 górna przepona 1, elastyczna plyta 8 tworzaca górne uszczelnienie tamy oraz szereg plaskich sprezyn 9. Pomiedzy belkami 24 i 25 Jest zamocowany hydrauliczny podnosnik 22 przeznaczony do regulowania wy¬ sokosci tamy. Wszystkie rozbieralne czesci tamy sa laczone za pomoca sworzni 19 zaopatrzonych w poprzeczki 20, które zaciska sie w zaczepach 21 umieszczonych na elementach tamy.Przesuwna tama podsadzkowa wedlug wynalaz¬ ku dziala w nastepujacy sposób. Po przesunieciu poszczególnych zestawów tamy na nowe miejsce, za pomoca podnosnika 22 ustawia sie wysokosc tamy tak, aby elastyczna plyta 8 dokladnie uszczelnila górna jej przystropowa czesc. Nastep¬ nie wyrównuje sie górna przepone 1 i tama jest gotowa do podsadzania wyrobiska. Po zakoncze¬ niu podsadzania, za pomoca podnosników 22 ob¬ niza sie glowice tamy, a nastepnie przesuwa cala tame na nowe miejsce razem z przenosnikiem 18. PL