Pierwszenstwo: Opublikowano: 25. JX. 1969 58274 Ki. 21 c, 68/70 MKP H 02 h cfMUs Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Andrzej Kmiec, dr inz. Marek Ja- czewski Wlasciciel patentu: Instytut Energetyki, Warszawa (Polska) Wylacznik ochronny róznicowy, dzialajacy równiez przy przerwie w przewodzie zerowym zasilajacym Przedmiotem wynalazku jest wylacznik ochron¬ ny róznicowy niskiego napiecia, wedlug patentu nr 47997 zapobiegajacy porazeniom pradem elek¬ trycznym ludzi i zwierzat w przypadkach zetknie¬ cia sie z przewodami pod napieciem lub uszkodzen instalacji i urzadzen niskiego napiecia, reagujacy na zwarcia, przeciazenia oraz zwiekszony prad uplywu instalacji i wylaczajacy instalacje w przy¬ padku przerwy w przewodzie zerowym zasila¬ jacym.Sposób dzialania wylaczników ochronnych róz¬ nicowych jest znany od dawna i polega na porów¬ naniu za pomoca transformatora róznicowego pra¬ dów plynacych przewodami zasilajacymi odbior¬ nik lub instalacje elektryczna. Jezeli suma wek¬ torowa tych pradów przekroczy wartosc rozru¬ chowa nastepuje wylaczenie odbiornika lub calej instalacji spod napiecia.W wiekszosci dotychczasowych rozwiazan wy¬ laczników ochronnych róznicowych sa stosowane uklady wzmacniajace bardzo slaby impuls pocho¬ dzacy z transformatora róznicowego w celu uzy¬ skania odpowiednio silnego impulsu wystarcza¬ jacego do wyzwolenia elementu wylaczajacego wylacznika. W takich rozwiazaniach uklady wzmacniajace budowane sa z elementów pólprze¬ wodnikowych lub lamp gazowanych i zasilane po¬ srednio lub bezposrednio napieciem chronionej instalacji.Wada tych wylaczników jest to, ze nie spel- 10 15 20 25 30 niaja one swoich zadan ochronnych w przypadku przerwy w przewodzie zerowym przed miejscem zainstalowania wylacznika. Znane sa wprawdzie wylaczniki nie posiadajace tej wady, w których zamiast tradycyjnych ukladów wzmacniajacych zastosowano przekaznik spolaryzowany o malym poborze mocy dzialajacy mechanicznie na wyzwo¬ lenie lacznika. Okazaly sie one jednak zawodne z powodu korodowania niezwykle precyzyjnych elementów przekaznika. Inne rozwiazanie wylacz¬ ników ochronnych róznicowych polega na zasto¬ sowaniu ukladu pólprzewodnikowego, wedlug pa¬ tentu glównego, w którym energia potrzebna do wyzwolenia lacznika jest gromadzona w konden¬ satorze tylko za posrednictwem transformatora róznicowego.Wada tego rozwiazania jest stosunkowo niska czulosc i dlugi czas wlasny wylaczenia.Celem niniejszego wynalazku jest zrealizowanie konstrukcji wylacznika róznicowego ochronnego nie zawierajacego wyzej wymienionych wad.Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie w wylaczniku ukladu, w którym energia potrzebna do wyzwolenia lacznika za posrednictwem cewki wyzwalajacej jest gromadzona w kondensatorze zasilanym napieciem sieci poprzez opornik i diode pólprzewodnikowa, oraz przez zastosowanie prze¬ kaznika pomocniczego, zasilanego napieciem z sieci, którego styki w przypadku zaniku napiecia po¬ woduja zamkniecie obwodu rozladowania kon- 58 2743 58 274 4 densatora poprzez cewke wyzwalajaca i wylacze¬ nie chronionej instalacji spod napiecia.Przedmiot wynalazku jest .przedstawiony w przy¬ kladzie zastosowania na rysunku, ilustrujacym schemat polaczen elektrycznych ukladu wylacz¬ nika.Wylacznik zawiera styki glówne 1 otwierane pod dzialaniem elementu termiczno-elektromagnetycz- nego 2 lub cewke wyzwalajaca 3, oraz zestawu róznicowego skladajacego sie z transformatora róznicowego 4, kondensatora 5, tyrystora 6, poten¬ cjometru 7, diody Zenera 8, diody pólprzewodniko¬ wej 9, opornika 10 oraz' przekaznika pomocni¬ czego 11.Na rysunku przewód fazowy instalacji oznaczono x-x, a przewód zerowy o-o.W przypadku zwarcia lub przeciazenia w insta¬ lacji styki glówne 1 lacznika otwierane sa pod wplywem dzialania znanego elementu termiczno- -elektromagnetycznego 2. W* przypadku zas wzro¬ stu uplywu pradu doziemnego ponad wartosc roz¬ ruchowa nastepuje otwarcie styków 1 za posred¬ nictwem transformatora róznicowego 4, którego impulsy powoduja zadzialanie tyrystora 6, rozla¬ dowanie sie kondensatora 5 w obwodzie z cewka wyzwalajaca 3 i w rezultacie otwarcie styków glównych 1.W przypadku zaniku napiecia na zaciskach x-o, na przyklad przy przerwie w przewodzie zero¬ wym, zostaje odwzbudzony przekaznik pomocni¬ czy 11, którego zamykajace sie styki powoduja 10 15 25 30 rozladowanie kondensatora 5 i wylaczenie chro¬ nionej instalacji spod napiecia. Dioda Zenera 8 przylaczona pomiedzy emiterem i baza tranzystora zapobiega zniszczeniu tyrystora pod wplywem du- zycji impulsów, które wystepuja w przypadku zwarc doziemnych chronionej instalacji. Potencjo¬ metr 7 w obwodzie bazy tyrystora umozliwia re¬ gulacje czulosci ukladu.Uklad ten zapewnia wysoka czulosc na prady uplywu, niezawodnosc szybkiego dzialania, a po¬ nadto nie posiada wady wylaczników ochronnych, w których stosuje sie zasilanie ukladów wzmac¬ niajacych napieciem chronionej instalacji. PL PL