Pierwszenstwo: 24.XI.1965 Wielka Brytania Opublikowano: 25.Y.1970 60152 KI. 32 a, 15/02 MKP C fr3 b, 15/02 UKD 666.1.036.4 Wlasciciel patentu: Pilkington Brothers Limited, Liverpool (Wielka Bry¬ tania Sposób wytwarzania szkla plaskiego oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu i Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia szkla plaskiego oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu. Przy wytwarzaniu szkla plaskiego masa szklana przesuwa sie po powierzchni z roz¬ topionego metalu, najlepiej z roztopionej cyny, 5 którego ciezar wlasciwy jest wiekszy niz ciezar wlasciwy szkla.W kapieli z roztopionego metalu moga znajdo¬ wac sie zanieczyszczenia, na przyklad tlen i/lub siarka, które moga przedostawac sie do kapieli 10 badz z górnej przestrzeni znajdujacej sie nad ka¬ piela, badz ze szkla wylewanego na powierzchni kapieli. Zwykle kapiel z roztopionego metalu umieszczona jest w podluznym zbiorniku nakrytym dachem tworzacym wraz ze zbiornikiem konstruk- 15 cje tunelowa. W przestrzeni górnej nad kapiela utrzymuje sie atmosfere ochronna pod cisnieniem wiekszym od cisnienia atmosferycznego.Znany jest sposób wytwarzania szkla plaskiego, zgodnie z którym roztopiona masa szklana wyle- 20 wana jest na powierzchnie kapieli z roztopionego metalu. Masa szklana nastepnie rozplywa sie na boki pod wplywem sil ciezkosci tworzac na po¬ wierzchni tej kapieli warstwe szkla o równomier¬ nej . grubosci. W celu uzyskania zalozonych para- '25 metrów szkla, wymagane jest, by szklo to wolne bylo od niepozadanych, zanieczyszczen w postaci tlenków, siarczków itp. Niezbedne jest wiec oczyszczanie roztopionego metalu kapieli od ta¬ kich zanieczyszczen, jednakze oczyszczanie takie 30 2 wobec oryginalnosci sposobu wytwarzania szkla nie bylo dotychczas znane.Glównym celem wynalazku jest opracowanie sposobu i urzadzenia sluzacych do oczyszczania roztopionego metalu w sposób ciagly.Zgodnie z wynalazkiem, cel ten zostal osiagniety przez powodowanie krazenia roztopionej cyny po¬ przez strefe oczyszczajaca; poddawanie roztopionej cyny na dzialanie prózni w tej strefie dzieki cze¬ mu tlenek cyny i/lub siarczek cyny ulatniaja sie z roztopionej cyny; zbieranie ulatniajacego sie tlenku i/lub siarczku i poddawanie oczyszczonej cyny z powrotem do kapieli.Zmniejszone cisnienie w strefie oczyszczajacej wykorzystane jest do podnoszenia w przewodzie roztopionej cyny z kapieli do strefy oczyszczaja¬ cej.Roztopiona cyna pobierana jest z kapieli i do^ starczana z powrotem w dowolnym miejscu zbior¬ nika, najlepiej jednak wzdluz drogi przesuwu tasmy szklanej na kapieli. Celem uzyskania prze¬ plywu roztopionej cyny poprzez strefe oczyszcza¬ jaca stosowane byc moze urzadzenie pompujace lub napedzajace; ponadto sposób wedlug wynalaz¬ ku przewiduje wydzielenie komory roztopionej cyny z kapieli, z której to komory pobiera sie roztopiona cyne do strefy oczyszczajacej.Zgodnie z wynalazkiem, dzieli sie komore w scianie bocznej zbiornika na dwie czesci, pa- laczone oddzielnie z kapiela z roztopionej cyny. 601523 -' ,: * \ Ponadto urzadzenie zawiera dwa kanaly, po jed¬ nym kanale do kazdej wspomnianej czesci ko¬ mory, przy czym kanaly te ciagna sie ku górze komory prózniowej stanowiaca strefe oczyszcza¬ jaca. Do jednego ze wspomnianych kanalów wpro- 5 wadza sie gaz nieutleniajacy, który sluzy do^ po¬ dnoszenia roztopionej cyny z jednej czesci komory zbiornika do strefy oczyszczania, z której nastep¬ nie oczyszczona cyna splywa w dól poprzez drugi kanal do drugiej czesci komory. 10 Zgodnie ze sposobem, w strefiex oczyszczania utrzymuje sie niskie cisnienie, dzieki czemu po¬ woduje sie ciagle usuwanie gazu, wydobywajacego sie z roztopionego metalu.Wydobywanie sie gazu z roztopionej cyny w 15 strefie oczyszczania moze spowodowac rozpryski¬ wanie sie metalu na powierzchni, co wzmaga usu¬ wanie rozpuszczonych zanieczyszczen z roztopionej cyny. Rozpuszczone gazy, jak równiez tlenki i siarczki, znajdujace sie w roztopionej cynie, 20 ulatniaja sie znacznie latwiej wtedy, gdy gaz do¬ starczany jest z taka predkoscia, która powoduje zjawisko „gotowania sie" roztopionej cyny w stre¬ fie oczyszczania.W celu uzyskania niskiego cisnienia nad rozto- 25 piona cyna, stosuje sie pompe prózniowa. Nato¬ miast dzieki umieszczeniu miedzy pompa a prze¬ strzenia górna strefy oczyszczania skraplacza ulat¬ niajace sie zanieczyszczenia unoszone przez usu¬ wany gaz skraplaja sie przed usunieciem gazu 30 z komory prózniowej. Gazy znad powierzchni roz¬ topionego metalu usuwane sa za pomoca pompy prózniowej.W praktyce stwierdzono, ze za pomoca sposobu wedlug wynalazku stezenie tlenku cyny i/lub siarczku cyny w kapieli z roztopionej cyny utrzy¬ mywane jest na bardzo niskim poziomie nawet wtedy, gdy oczyszczanie roztopionego metalu sto¬ suje sie tylko w jednym miejscu kapieli. Mozna zastosowac naturalnie wieksza liczbe komór roz¬ topionej cyny rozmieszczonych w odstepach wzdluz zbiornika; kazda z tych komór zaopatrzona jest w urzadzenie do oczyszczania wedlug wynalazku tak, ze roztopiona cyne mozna pobierac do oczysz¬ czania badz z calej kapieli z roztopionej cyny 45 badz tylko z jej czesci.Korzystne jest, aby roztopiona cyne pobierac z tego miejsca kapieli, w którym temperatura jest okolo 850°C. Jezeli roztopiona cyne pobiera sie gQ blisko konca wlotowego kapieli, gdzie temperatura moze byc równa okolo 600°C, wówczas cyna moze byc nagrzewana w strefie oczyszczania w celu wzmozenia ulatniania sie zanieczyszczen.Ponadto zgodnie z wynalazkiem, podczas kraze- gg nia roztopionej cyny przez strefe oczyszczania, roztopiona cyna moze stykac sie z substancja, z która tlen i/lub siarka zawarte w roztopionej cynie wchodzi w reakcje chemiczna tworzac tlen¬ ki i/lub siarczki latwo ulatniajace sie w strefie 6Q oczyszczania.Substancja taka moze byc wegiel, który wcho¬ dzi w reakcje chemiczna z tlenem w roztopionej cynie dajac tlenek wegla, latwo ulatniajacy sie w strefie oczyszczania. Roztopiona cyna przechodzac 65 »2 ¦/?,*. przez strefe oczyszczania moze tez reagowac z fos¬ forem. . : ' ' Ponadto, w strefie oczyszczania mozna gaz oczyszczajacy przepuszczac przez roztopiona cyne, w celu zwiekszenia zjawiska „gotowania sie" me¬ talu, co zwieksza powierzchnie metalu reagujaca z gazem oczyszczajacym.Wynalazek dotyczy równiez urzadzenia stosowa¬ nego do wytwarzania szkla plaskiego. Urzadzenie wedlug wynalazku sklada sie: z podluznego zbior¬ nika zawierajacego kapiel z roztopionej cyny; z komory prózniowej z dwoma przewodami zanu¬ rzonymi w roztopionej cynie kapieli; z pompy prózniowej polaczonej z komora prózniowa poprzez skraplacz oraz z urzadzenia powodujacego kraze¬ nie roztopionej cyny z kapieli ku górze poprzez jeden przewód do komory oczyszczania i powodu¬ jacego powrót oczyszczonej cyny do kapieli po¬ przez drugi przewód.Cisnienie w komorze prózniowej atmosfery ochronnej zmniejszone jest za pomoca pompy prózniowej. Przewód, prowadzacy do strefy o- czyszczania moze byc polaczony z kapiela w zbior¬ niku w dowolnym miejscu zbiornika i moze za¬ kreslac mniejsza lub wieksza droge krazenia roz¬ topionej cyny poprzez kapiel, w miare potrzeby.Zgodnie z wynalazkiem, oczyszczona roztopiona cyna powraca do oddzielnej czesci komory w bocz¬ nej scianie zbiornika, a nastepnie powraca z tej czesci komory do glównej czesci kapieli, wzdluz której szklo przesuwa sie naprzód. Komora ta po¬ dzielona jest na dwie czesci za pomoca srodkowej przegrody, a zbiornik zaopatrzony jest w dwa ka¬ naly laczace odpowiednio te dwie czesci komory z glówna czescia kapieli. Dwa przewody wiezy prózniowej zanurzone sa w obu czesciach komory.' Pozadane jest, aby przewody komory próznio¬ wej polaczone byly z dnem tej komory, natomiast górna czesc komory polaczona byc powinna przez skraplacz z pompa prózniowa. W poblizu dna jednego przewodu znajduje sie przewód wlotowy gazu laczacy sie ze zródlem gazu nieutleniajacego; gaz nieutleniajacy, jak stwierdzono, powoduje kra¬ zenie roztopionej cyny poprzez komore prózniowa.Gaz ten moze byc na przyklad tlenkiem wodoru, wegla, azotu lub mieszanina którychkolwiek z tych gazów.Urzadzenie to mozna zastosowac w dowolnym miejscu kapieli z roztopionej cyny, a temperatura oczyszczonej cyny moze wynosic 1100°C do 600°C * w zaleznosci od umiejscowienia komory w kon¬ strukcji zbiornika. Stwierdzono jednak, ze usuwa¬ nie zanieczyszczen jest intensywne wtedy, gdy temperatura- roztopionej cyny jest wyzsza niz 85,0°C. Pozadane jest zatem,, aby urzadzenie mialo ogniotrwala wykladzine, zgodnie z wynalazkiem, przewody i komora prózniowa moga miec we¬ wnetrzna wykladzine z wegla. Zastosowanie wy¬ kladziny weglowej ma te dodatkowa korzysc, ze tlen rozpuszczony w roztopionej cynie wchodzi w reakcje, chemiczna z weglem dajac tlenek wegla, który latwo ulatnia sie z roztopionej cyny w stre¬ fie oczyszczania.80152 W innym wykonaniu wynalazku, jeden przewód komory prózniowej zakonczony jest dysza w po¬ blizu wierzchu górnej komory, poprzez która roz¬ topiona cyne wtryskuje sie do komory. Ponizej po¬ ziomu dyszu, komora wypelniona jest uszczelnia¬ jacym pierscieniem Raschiga, poprzez który opada wtryskiwana cyna. Przewód wlotowy gazu oczysz¬ czajacego konczy sie na poziomie powierzchni cy¬ ny w komorze. Przewodem tym dostarczany jest gaz oczyszczajacy ponizej uszczelnienia; który na¬ stepnie unosi sie w góre w przeciwpradzie wzgle¬ dem opadajacej cyny.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia w przekroju poprzecznym czesc jednej sciany bocznej zbiornika, w którym umiesz¬ czona jest kapiel z roztopionej cyny, przy czym uwidocznione wzglebienie znajdujace sie w scia¬ nie bocznej zbiornika, stanowiace komore dla roz¬ topionej cyny; fig. 2 — przekrój pionowy wgle¬ bienia z fig. 1 z uwidocznieniem urzadzenia do oczyszczania roztopionej cyny umieszczonego po¬ nad wglebieniem, fig. 3 — odmiane zbiornika, a fig. 4 — odmiane urzadzenia przedstawionego na fig. 2.Na fig. 1 i 2 przedstawiony jest zbiornik, w któ¬ rym znajduje sie kapiel 1 z roztopionej cyny, lub ze stopu cyny, którego ciezar wlasciwy jest wiek¬ szy niz ciezar wlasciwy szkla. Zbiornik posiada boczne sciany 2 oraz dno 3.Tasma szklana 4 unoszaca sie na kapieli 1 prze¬ suwa sie w kierunku konca wylotowego zbiornika zgodnie ze strzalka 5.Poziom powierzchni kapieli oznaczono liczba 6 na fig. 2; ponad kapiela utrzymywana jest atmo¬ sfera ochronna, która stanowi gaz pod cisnieniem wiekszym od cisnienia atmosferycznego, który nie wchodzi w reakcje chemiczna z kapiela z cyny.Gaz ochronny chroni powierzchnie kapieli po bo¬ kach tasmy szklanej 5 oraz pod koncem podnoszo¬ nej z kapieli tasmy szklanej. W atmosferze ochron¬ nej lub w szkle dostarczanej na kapiel moga sie jednak znajdowac niewielkie zanieczyszczenia w postaci tlenu lub siarki; zanieczyszczenia takie wchodza w reakcje chemiczna z roztopiona cyna kapieli i daja zwiazki, na przyklad: tlenek cyny lub siarczek cyny, które stanowia zanieczyszczenie dla szkla.Zgodnie z wynalazkiem, zmniejszenie do mini- nimum zanieczyszczen w kapieli nastepuje poprzez usuwanie tych zanieczyszczen w sposób ciagly z roztopionej cyny. Usuwanie w sposób ciagly za¬ nieczyszczen dokonuje sie przez powodowanie kra¬ zenia roztopionej cyny z kapieli poprzez strefe oczyszczania, z której roztopiona cyna poddawana jest dzialaniu niskiego cisnienia, dzieki czemu roz¬ puszczone w niej zanieczyszczenia wyzwalaja sie.Oczyszczona cyna doprowadzana jest z powrotem do kapieli. Okazalo sie, ze korzystnie jest oczysz¬ czac roztopiona cyne z obszaru kapieli, w którym temperatura jej jest wyzsza niz 850°C. Oczyszcza¬ nie cyny mozna przeprowadzac jednak w dowol¬ nym lub w dowolnych miejscach wzdluz osi po¬ dluznej zbiornika.Jezeli oczyszczana cyne pobiera sie z konca wy¬ lotowego kapieli, gdzie temperatura wynosi okolo 600°C, wówczas cyne mozna ogrzewac w strefie oczyszczania do 8fO°C za pomoca grzejników. 5 Na fig. 2 przedstawiono sciane boczna 2 zbior¬ nika, w której utworzona jest komora skladajaca sie z dwóch czesci 12 i 13. Komora ta ograniczona jest bocznymi scianami 7, jedna sciana koncowa 8, dnem 9, które jest bocznym przedluzeniem dna 3 io zbiornika oraz pokrywa 10 umocowana na wierz¬ chu bocznych scian 7 i koncowej sciany 8.Komora roztopionej cyny we wglebieniu podzie¬ lona jest srodkowa przegroda 11, umieszczona mie¬ dzy koncowa sciana 8 do bocznej sciany 2 zbior- 15 nika na calej wysokosci komory. Obydwie czesci 12 i 13 komory lacza sie oddzielnie z kapiela 1 od¬ powiednio przez kanaly 14 i 15. Czesc 16 bocznej sciany 2 zbiornika, zawarta miedzy kanalami 14 i 15 posiada od strony komory zaokraglone kra- 20 wedzie celem zmniejszenia oporów przeplywu roz¬ topionej cyny do czesci 12 komory poprzez kanal 14 i wyplywu roztopionej cyny z czesci 13 komory poprzez kanal 15.Ponad wglebieniem na konstrukcji nosnej 17 25 umieszczony jest zbiornik prózniowy, z którego przeprowadzone sa dwa przewody 18 i 19 zanurzo¬ ne w roztopionej cynie w czesci 12 i 13 komory.Obydwa przewody .18 i 19 lacza sie z komora 20 w której oczyszcza sie roztopiona cyne z kapieli.Dlugosc przewodów 18 i 19 wynosi okolo 1,5 m dzieki czemu gdy cisnienie w komorze 20 zostaje zmniejszone za pomoca pompy prózniowej do oko¬ lo 0,01 mm rteci, poziom roztopionej cyny w tej komorze utrzymuje sie okolo 15 cm ponad jej dnem, przy czym cyna znajduje sie pod dzialaniem atmosfery ochronnej znajdujacej sie w przestrzeni górnej nad kapiela. Przewody 18 i 19 wykonane sa ze stalowych rur, posiadajacych wewnatrz gru¬ ba wykladzine weglowa 21. Wewnatrz przewodu 18 powstaje w ten sposób kanal 22 o srednicy okolo 2,5 cm, natomiast w przewodzie 19 podobny kanal 23. Zewnetrzne obudowy przewodów posia¬ daja w poblizu górnych konców kolnierze, które sluza do polaczenia z elementami laczacymi 25; zaopatrzonych równiez w kolnierze 26.Wewnatrz komory 20 znajduje sie równiez gruba wykladzina weglowa 28, przy czym kanaly 22 i 23 polaczone sa poprzez te wykladzine z wnetrzem komory. Przewód 18 zanurzony w czesci 12 ko¬ mory posiada odgalezienie 29 znajdujace sie tuz ponad dachem 10. Odgalezienie 29 jest równiez wykonane z rury stalowej i zaopatrzone jest w kolnierz laczacy 30; ponadto odgalezienie 29 ma wykladzine weglowa 31 i sluzy do polaczenia ze zródlem gazu obojetnego, który jest doprowadzany przez kanal 32 utworzony w wykladzinie weglo¬ wej 31 odgalezienia 29.Zbiornik prózniowy zamkniety jest u góry po- 60 krywa 33 zaopatrzona w kolnierz zewnetrzny 34, który zamocowany jest do kolnierza 35 umieszczo¬ nego na dolnej czesci komory. Pokrywa 33 rów¬ niez wylozona weglowa wykladzina posiada prze¬ wód 36 stanowiacy z nia calosc i wylozony wykla- 65 dzina weglowa. Wykladzina weglowa przewodu 36 30 35 45 50 *60152 7 ciagnie sie w dól do wewnatrz komory 20 jak za¬ znaczono liczba 37.Przewód 36 posiada kolnierz 38, z którym laczy sie koniec rury prózniowej 40 zaopatrzonej w kol¬ nierz 39; rura 40 laczy sie za pomoca elementu la¬ czacego 41 z przewodem wlotowym 42, umieszczo¬ nym u góry chlodzonego woda skraplacza 43.Znanego typu skraplacz 43 zaopatrzony jest w zewnetrzny plaszcz wodny 44, który zasilany jest woda chlodzaca przez przewód wlotowy 45 umiesz¬ czony w obudowe. Wode usuwa sie przez przewód wylotowy 46 umieszczony u góry obudowy. Rury chlodzace 47 przeprowadzone sa poprzecznie do wnetrza skraplacza i lacza sie z zewnetrznym plaszczem 44. Gaz, wprowadzony do skraplacza przez przewód wlotowy 42, przechodzi przez rury 47 zanim wyjdzie przez przewód wylotowy 48 znajdujacy sie na dole skraplacza. Przewód 48 la¬ czy sie z pompa prózniowa 49 znanego typu.W wyniku pracy pompy prózniowej 49 cisnienie wewnatrz komory 20 zmniejsza sie do wartosci w zakresie okolo 1 mm rteci, co powoduje, ze rozto¬ piona cyna wypelnia przewody 18 i 19 na skutek cisnienia atmosfery ochronnej znajdujacej sie po¬ nad kapiela z roztopionej cyny, a nastepnie pod¬ nosi sie na wysokosc okolo 15 cm w komorze 20.W celu spowodowania przeplywu roztopionej cyny z czesci 12 komory w góre przewodu 18 do ko¬ mory 20 a nastepnie w dól przewodu 19 do czesci 13 komory, doprowadza sie gaz przez rure odga- lezna 29 z predkoscia okolo 7 litrów na minute.Gaz moze byc ogrzany do temperatury roztopionej cyny. Stosowany jest zwykle gaz nieutleniajacy na przyklad gaz obojetny jak azot lub gaz redukuja¬ cy jak wodór lub tlenek wegla lub mieszanine którychkolwiek z tych trzech gazów. Dzieki niskie¬ mu cisnieniu utrzymywanemu w komorze 20, gaz podawany do przewodu 18 wydobywa sie z roz¬ topionej cyny w komorze, a nastepnie usuwany jest za pomoca pompy prózniowej.Jezeli gaz podawany jest przez odgalezienie 29 z dostateczna predkoscia, wówczas w komorze 20 powstaje efekt rozprysku na powierzchni 50 roz¬ topionej cyny w miare jak pecherzyki gazu wy¬ tryskuja z roztopionej cyny. Dzieki temu zwiek¬ sza sie czynna powierzchnia roztopionej cyny, a zatem wzmaga sie wyzwalanie tlenku cyny i/lub siarczku cyny. Gaz unoszacy zanieczyszczenia usu¬ wa sie przez rure wylotowa 40 z górnej czesci komory prózniowej. Zanieczyszczenia kondenso- wane sa i zbierane w skraplaczu 43, natomiast rozpuszczone gazy jak na przyklad wodór usuwa¬ ne sa w sposób ciagly przez pompe prózniowa.Poniewaz w komorze 20 utrzymywana jest za¬ lozona wysokosc roztopionej cyny pod niskim cis¬ nieniem,, oczyszczona cyna przeplywa z komory 20 do czesci 13, splywajac w dól przewodu 19, a na¬ stepnie kanalem 15 do glównej czesci kapieli 1.W ten sposób zapewnia sie ciagle krazenie rozto¬ pionej cyny, a mianowicie zanieczyszczona cyna wciagana jest przez kanal 14, nastepnie w góre przewodu 18 do komory 20 w celu oczyszczenia, a nastepnie zawracana jest do kapieli przewodem 19 i kanalem 15. Roztopiona cyne mozna w ten 8 sposób oczyszczac z predkoscia na przyklad okolo 20 ton na godzine.W podany wyzej sposób tlenek cyny i siarczek cyny oddzielany jest bez trudnosci z roztopionej 5 cyny, dzieki czemu ilosc zanieczyszczen w kapieli mozna utrzymac na niskim poziomie na przyklad okolo 2 do 6 czesci na milion. Jezeli do roztopio¬ nej cyny przeplywajacej do komory oczyszczania dodac male ilosci fosforu, wówczas wytworzyc sie moga lotne tlenki i/lub siarczki fosforu. Fosfor mozna dodawac do roztopionej cyny w czesci 12 dzieki czemu zanieczyszczenia w kapieli 1 wcho¬ dza w reakcje chemiczna z fosforem przed prze¬ plywem roztopionej cyny w góre przewodu 18 oraz podczas jej przeplywu w góre przewodu 18.Wegiel równiez wchodzi w reakcje chemiczna z zanieczyszczeniami zawartymi w kapieli 1 dajac zwiazki latwo wyzwalajace sie. Ponadto powierz¬ chnia wykladziny weglowej zbiornika i komory stykajac sie z roztopiona cyna wchodzi w reakcje chemiczne. Równiez powierzchnie roztopionej cyny w czesci 12 komory mozna pokryc warstwa wegla ziarnistego w celu przyspieszenia przemiany roz¬ puszczonego tlenu w roztopionej cynie na tlenek wegla. Przewody 18 i 19 moga miec równiez we¬ glowe podstawki, które zanurzone by byly w roz¬ topionej cynie w komorze i zamocowane sa do dna odnóg za pomoca uszczelek ze szkla o niskiej tem¬ peraturze topnienia.W temperaturach wyzszych, na przyklad rzedu 1000°C, usuwanie tlenu przez wegiel odbywa sie dostatecznie szybko i dzieki temu unika sie wy¬ korzystywania w tym celu wykladziny weglowej zbiorników. Mozna równiez stosowac wykladziny z karborundu oraz grudki wegla unoszace sie na powierzchni 50 roztopionej cyny w komorze 20.Celowe jest, aby krazenie cyny powodowane bylo przez gaz wpuszczany do roztopionej cyny.W prostszym przykladzie urzadzenia wedlug wy¬ nalazku, komora prózniowa moze byc tak skon¬ struowana, ze do tej komory wciaga sie roztopiona cyne jednym tylko przewodem z wysokosci na przyklad okolo 1,5 m. Wciaganie cyny odby¬ wa sie dzieki obnizonemu cisnieniu w komorze 20, które równiez powoduje, ze zanieczyszczenia w roztopionej cynie na przyklad tlenek cyny lub siarczek cyny ulatuja w sposób ciagly z powierz¬ chni roztopionej cyny. Wymagany jest jedynie przewód laczacy górna czesc komory prózniowej z komora roztopionej cyny lub bezposrednio z glówna czescia kapieli oraz kolo lopatkowe lub inne urzadzenie pompujace celem spowodowania krazenia roztopionej cyny.Aby ulatwic krazenie, mozna wprowadzac gaz do dna komory prózniowej.Na fig. 3 przedstawiono odmiane komory 20 do oczyszczania roztopionej cyny. Przewody 18 i 19 zawieraja kanaly o malej srednicy wskutek czego gaz wyzwala sie bardziej gwaltownie z powierz¬ chni 50 roztopionej cyny, która rozpryskuje sie, jak zaznaczono liczba 55 w kierunku pokrywy ko¬ mory 20. Pokrywa komory jest lekko wygieta,, przewód wylotowy 57 chroniony jest przed roz- pryskami przegroda 56 umieszczona pod katem w pokrywie. 15 20 f 30 35 40 45 50 55 6060152 9 Roztopiona, a nastepnie rozpylona cyna opada z powrotem na powierzchnie 50 w komorze 20, a wyzwolone zanieczyszczenia usuwane sa przez wylot 57 wzdluz drogi zaznaczonej strzalkami 58.Na fig. 4 przedstawiono inne wykonanie urza¬ dzenia wedlug wynalazku, w którym doprowadza sie do górnej komory prózniowej poza gazem nos¬ nym gaz oczyszczajacy.Kazdy przewód komory zaopatrzony jest w pod¬ stawke weglowa 60 i 66* Podstawka 60 zamocowa¬ na jest do dolnego konca przewodu 18 w ten spo¬ sób, ze stalowa obudowa tego przewodu zamoco¬ wana jest w pierscieniowym rowku w górnej czesci podstawki za pomoca szczeliwa 62 ze szkla o nis¬ kiej temperaturze topnienia. Wewnatrz podstawki 60 znajduje sie kanal 63 doprowadzajacy gaz po¬ laczony ze zródlem nieutleniajacego gazu za po¬ moca rury zasilajacej 64. Drugi przewód (komory) 19 komory prózniowej równiez zaopatrzony jest w podstawke weglowa 66, przy czym w górnej po¬ wierzchni podstawki 66 znajduje sie pierscieniowy rowek 67, do którego wchodzi stalowa obudowa przewodu 19 zamocowana za pomoca szkla 68 o niskiej temperaturze topnienia. Podstawki 60 i 66 stanowia calosc z dolna czescia wykladziny weglowej, tworzac kanaly oznaczone 69 i 70. w przewodach 18 i 19. Wykladziny te umieszczone sa w ogniotrwalych czesciach 71 i 72 przewodów; same przewody otoczone stalowa obudowa.Wykladzina weglowa 69 przewodu 18 poprowa¬ dzona jest ku górze poprzez komore 20 w postaci weglowej dyszy 73. Otwór wylotowy 74 dyszy 73 znajduje sie w poblizu górnej konstrukcji pokry¬ wy komory 20; ponadto w konstrukcji pokrywy umieszczono ponad otworem wylotowym na bloku nosnym 75 plyte przeciwbryzgowa 73 w ksztalcie litery „M".Poziom powierzchni roztopionego metalu w ko¬ morze 20 oznaczono liczba 50; komora 20 wypel¬ niona jest do poziomu 79 uszczelnieniem w po¬ staci pierscienia Raschiga 80 wykonanego z wegla.Na górnej powierzchni tej uszczelki umieszczono plyte rozdzielcza 81, w której znajduje sie pewna liczba otworów. Przez otwory te opada z powro¬ tem na uszczelke roztopiony metal, pompowany w góre z dyszy 73 i rozprowadzany po plycie 81.Niektóre otwory oznaczono liczba 82; ponadto w plycie 81 znajduje sie duzy otwór wylotowy 83, gazu, przez który moze uchodzic gaz oczyszczajacy.Przewód 19 komory prózniowej przeprowadzony jest w dól od dna komory 20; wlot 84 do przewo¬ du 19 chroniony jest przez perforowana oslone, dzieki czemu roztopiony metal w komorze 20 moze latwo splywac z powrotem do komory roztopio¬ nego metalu.Gaz nosny, dostarczany przewodem 64, powodu¬ je, ze roztopiona cyna unosi sie w góre przewodu 18 pod wplywem niskiego cisnienia, wystepujacego w komorze 20, uzyskiwanego dzieki polaczeniu ko¬ mory 20 z przewodem 40. Roztopiony metal w ko¬ morze zbiornika unosi sie w góre kanalu 22 prze¬ wodu 18 i wytryskuje z otworu 74 w postaci fon¬ tanny lub strumienia oznaczonego liczba 86. Stru¬ mien ten trafia na plyte przeciwbryzgowa 76; gaz 10 nosny szybko wyzwala sie do pustej przestrzeni ponad plyta 81; materialy lotne, w kropelkach roztopionego metalu tworzacych strumien 86, ula¬ tuja do atmosfery o niskim cisnieniu w komorze 5 20 i nastepnie odprowadzane sa przez przewód 40, pod dzialaniem pompy prózniowej 49, do konden¬ satora.W tej zmodyfikowanej postaci urzadzenia,- do¬ datkowe oczyszczanie roztopionego metalu odbywa 10 sie w pierscieniu Raschiga 80.W otworze 88 pokrywy komory 20 zamocowana jest rurka pluczki gazowej 87, która przeprowa¬ dzona jest pionowo w dól poprzez pierscien Ra¬ schiga 80 do poziomu 50 roztopionego metalu. 15 W dnie rurki pluczki znajduja sie otwory wyloto¬ we 89; gaz oczyszczajacy uchodzi przez nie i uno¬ si sie ku górze poprzez pierscien Raschiga 80 po¬ wodujac zetkniecie sie, w przeciwpradzie, roztopio¬ nego metalu opadajacego w dól przez ten pier- 20 scien i gazu oczyszczajacego unoszacego sie w góre.Sklad gazu oczyszczajacego moze byc taki sam, jak gazu nosnego; dostarczanie gazu oczyszczaja¬ cego reguluje sie zaworem 90.Zwiekszone powierzchnie zetkniecia sie gazu 25 z roztopionym metalem przyczyniaja sie do znacz¬ nego zmniejszenia lotnych zanieczyszczen w roz¬ topionym metalu. Zanieczyszczenia te odprowadza . gaz oczyszczajacy przez otwór wyiotowy 83 a na¬ stepnie przez przewód 40 do skraplacza. 30 Zwiekszona powierzchnia zetkniecia gazu z me¬ talem, osiagalna za pomoca urzadzenia uwidocz¬ nionego na fig. 4 wymaga zastosowania pompy prózniowej o wiekszej wydajnosci. Zwiekszona wy¬ dajnosc mozna osiagnac przez polaczenie dwóch 35 lub wiecej pomp z przewodem 40 poprzez skrap¬ lacz. Ewentualnie zamiast zwyklej pompy próz¬ niowej mozna zastosowac parowa pompe strumie¬ niowa i w ten sposób zwiekszyc wydajnosc urza¬ dzenia a tym samym zwiekszyc szybkosc obróbki 40 roztopionego metalu z kapieli. Jezeli zamiast pom¬ py prózniowej stosuje sie parowa pompe strumie¬ niowa, skraplacz 43 moze nie byc konieczny, po¬ niewaz skraplanie nie ma wplywu na parowa pompe strumieniowa i nie musi byc przeprowa- 45 dzane.Zgodnie ze sposobem wedlug wynalazku dzieki utrzymywaniu duzej czystosci kapieli z roztopio¬ nej cyny szklo otrzymywane na tej kapieli nie posiada szkodliwych zanieczyszczen. 50 PL PL PL