PL60497B1 - - Google Patents

Description

Wypór pary wodnej jest zbyt maly, by mógl uniesc kosztów- 30 na wieloczesciowa konstrukcje szkieletu sterowca sztywnego wraz z uwarunkowana przez to duza liczba komór na gaz nosny i dochodzacy do tego srodek izolacyjny.Zadaniem wynalazku jest stworzenie sterowca, który czynilby zadosc wymaganiom stawianym równiez dzisiaj srodkom komunikacji w odniesie¬ niu do bezpieczenstwa, zwlaszcza przeciwpozaro¬ wego i przeciwwybuchowego, oraz ekonomiki wy¬ konania i ruchu, a który równiez w obecnych warunkach nadawalby sie do przewozu pasaze¬ rów i towarów takze na duze odleglosci i byl w duzym stopniu niezalezny od ladowisk.To zadanie wynalazku obejmuje zwlaszcza wiot¬ ki sterowiec zbudowany w nowy sposób, nowy system wyporu, takze przede wszystkim konstruk¬ cje powloki izolacyjnej nowego rodzaju, uklad na¬ pedowy nowego rodzaju, nowego typu konstrukcje szkieletu stepki lub unoszonych przez sterowiec sztywnych pomieszczen dla obslugi i ladunku.Wynalazek obejmuje równiez pokrycie po¬ wierzchni zewnetrznej powloki warstwa hydrofo¬ bowa w celu zmniejszenia oporu powietrza i ob¬ ciazenia przez opady atmosferyczne. Zakres wy¬ nalazku nowego, zdatnego do uzytku, sterowca pracujacego na parze wodnej zawiera równiez nie¬ wrazliwe na pogode sposoby obchodzenia sie z nim w formie szybkiego i mocnego zakotwicze¬ nia na ladowiskach, zwlaszcza na dachach budyn¬ ków. 604973 Wiotki sterowiec posiada te duza przewage nad sztywnym sterowcem, ze nie potrzebuje kosztow¬ nej i skomplikowanej konstrukcji do podparcia powloki. Zamiast wiekszej liczby komór na gaz nosny, zastosowano jedna duza komore nosna na pare wodna, przy czym komory z powietrzem wy¬ równawczym, umieszczone korzystnie na dziobie i na rufie, sa razem ogrzewane i wytwarzaja sile wyporu. Wiotki sterowiec ma równiez te zalete, ze do parkowania sterowca nie jest potrzebna kosztowna hala, a po wypuszczeniu czynnika da¬ jacego wypór mozna wiotka powloke zwinac lub zlozyc. Zastosowanie pary wodnej wedlug wyna¬ lazku obok zfniennych w szerokich granicach udzialów powietrza zimnego lub ogrzanego w ko¬ morach wyrównawczych i wywazajacych w takich wiotkich sterowcach jest korzystne, zwlaszcza dla¬ tego, ze przy wypuszczaniu czynnika dostarczaja¬ cego wypór nie wystepuja istotne straty, gospo¬ darcze, jak to ma miejsce przy trudnych do za¬ stapienia czynnikach wyporu w postaci helu lub tez wodoru.Dopiero zgodne z wynalazkiem zastosowanie w wiotkim sterowcu o izolujacej powloce kombinacji pary wodnej i powietrza umozliwia dlatego stwo¬ rzenie sterowca, który jest w stanie przewozic to¬ wary masowe i pasazerów na dowolne odleglosci ekonomiczne, bezpiecznie i niezawodnie. Wysokie cieplo skraplania pary wodnej równe 330 kcal/m3 daje wysoka statecznosc cieplna w stosunku do napelniania samym gazem. Dalsza wielka zaleta sterowca wedlug wynalazku napelnionego para i powietrzem polega na tym, ze wypór moze byc dostosowany w znacznym stopniu przy niewiel¬ kich kosztach do kazdorazowych wymagan okre¬ slonych przez obciazenie i warunki atmosferyczne przez wdmuchiwanie lub skraplanie wiekszych ilosci pary przy zmianie temperatury w specjal¬ nych komorach wyrównawczych wypelnionych po¬ wietrzem, utworzonych przez podzial powloki sciankami wykonanymi równiez z materialów izo¬ lujacych cieplnie.Jezeli na przyklad, ladunek zostanie wyladowa¬ ny, wówczas podjeta zostanie najpierw próba po¬ zostawienia bez zmiany zawartosci gazu w komo¬ rach sterowca, a wzamian za ladunek — przy¬ jecia odpowiedniego balastu, najlepiej wody. Po¬ ciaga to za soba najmniejsze koszty, wyrazajace sie najczesciej tylko w obciazeniu pompy.Gdy tego nie da sie zrobic, dokonywana bedzie najpierw wymiana cieplego powietrza zawartego w komorach wyrównawczych na dziobie i rufie sterowca przez wyparcie go swiezym powietrzem z otoczenia za pomoca dmuchaw wytwarzajacych cisnienie czynnika. Jezeli sterowiec ma na pokla¬ dzie tylko polowe ladunku maksymalnego, wów¬ czas w celu wyladowania ladunku bez wyrówna¬ nia balastem mozna bedzie zadowolic sie w duzej mierze wymiana powietrza cieplego na zimne.Przy wiekszych ladunkach musi byc najpierw wytworzona wieksza- ilosc pary. Zostaje ona na¬ stepnie skroplona w przyblizeniu do polowy cie¬ zaru reszty ladunku, przeznaczonego do wylado¬ wania, pozostalej po wymianie powietrza. Utwo¬ rzona woda wyrównuje wypór pozostalej ilosci pary. Stad nalezy dla ponownego wytworzenia G0497 4 * ] sily nosnej dla nowego ladunku1 jedynie znów za^ mienic te skropliny w pare i znów podgrzac po¬ wietrze w komorach wywazajacych.Przy bardzo duzych ladunkach powloka wiot- 5 kiego sterowca napelniona zostanie para za wy¬ jatkiem niewielkiej czesci powietrza w komorach wywazajacych. Gdy para ta zostanie z jakiej¬ kolwiek powodu wypuszczona do atmosfery, za wyjatkiem ilosci niezbednej do wyporu przezna- czonego do uniesienia samego sterowca, nalezy w zamian za ciezar ladunku przyjac jednakowa ilosc wody uzyskanej z pary na nowo lub wy¬ tworzyc ja na pokladzie.Naped sterowca wedlug wynalazku odbywa sie korzystnie dokladnie w kierunku jego osi za po¬ moca wytworzonych w specjalnych dmuchawach strumieni powietrznych, które sa wydmuchiwane przez dysze o szczelinie pierscieniowej zarówno na dziobie jak i na rufie. Dziobowa dysza o szcze¬ linie pierscieniowej zaopatrzona jest w urzadze- 20 nia odchylajace dla odchylenia do tylu strumie¬ nia powietrza, wypchnietego w locie normalnym przy powierzchni dzioba.Oprócz pary do wytwarzania wyporu mozna zastosowac korzystnie okreslona ilosc palnego ga- 25 zu wytwarzajacego wypór. Taki palny gaz jak na przyklad gaz ziemny (metan) lub wodór przecho¬ wywany jest w oddzielnych komorach, otoczonych w sposób zabezpieczajacy przed ogniem przez nie¬ palna pare wodna lub ewentualnie gaz ten jest 30 dodawany bezposrednio do pary wodnej. Gaz do¬ dawany jest najwyzej w takiej ilosci, zeby nie zaistniala mozliwosc zaplonu, gdyby mieszanka ta w jakis sposób uszla w powietrze. W ruchu ste¬ rowca wedlug wynalazku doprowadza sie do sil- 35 ników napedowych lub do wytwarzania pary, slu¬ zacych do uzupelniania ciepla przy silnikach nie¬ pracujacych, w przyblizeniu jednakowa ilosc cie¬ pla opalowego w cieklym lub stalym materiale palnym, zuzytym przez palny gaz, wytwarzajacy 40 wypór. Taki sposób ruchu zapobiega zmianom wy¬ poru pozwalajac równoczesnie na wziecie przez sterowiec udzialu w dluzszej podrózy. Niezuzyta czesc pobranej ilosci gazu ziemnego zwieksza dzieki , swojej wiekszej nosnosci w stosunku do 45 pary wodnej (plus 12%) obciazalnosc sterowca.Pobieranie lekkiego gazu odbywa sie bezposred¬ nio ze specjalnych komór lub tez gaz moze byc wydzielony z pary wodnej przez jej skraplanie.Wiotka powloka sterowca moze byc dalej pod- 50 trzymywana wedlug wynalazku przez szkielet stepki zawierajacy wszystkie pomieszczenia na obsluge, maszyny i przewóz ladunku, przy czym jest ona tak uksztaltowana, ze sterowiec moze osiadac na ziemi podczas ladowania swoja cala powierzchnia 55 spodnia lub wzmocniona rama szkieletu z podat¬ nym zgrubieniem uszczelniajacym.W celu unieruchomienia sterowca na ziemi prze¬ widziano dalej polaczenie jego calej powierzchni dolnej lub jej czesci uksztaltowanych jako ssawki 60 z dmuchawami ssacymi, korzystnie z dmuchawami napedowymi tak, ze po przyziemieniu sterowiec zostaje z duza sila przyssany do ziemi.Dalej proponuje sie polaczenie dolnej powierzch¬ ni szkieletu stepki z plytowymi magnesami, które 65 przy powierzchniach ladowania wylozonych plyta-60497 6 mi stalowymi wytwarzaja zakotwiczenie dodatkowe lub zastepujace przyczepnosc ssawek. Zgodnie z obliczeniem mozna wytworzyc za pomoca kraty z zelaznych plaskowników ustawionych pionowo i ce¬ ramicznych magnesów stalych ulozonych miedzy 5 nimi przy nakladzie ciezarowym okolo 200 kG ma¬ gnetyczna sile przyciagania równa 50 T/m2.Dla przykladu obliczeniowego sterowca wedlug wynalazku do przewiezienia 75 ton ladunku lub okolo 400 osób na fotelach potrzebna jest przy sred- 10 nicy równej 53 m dlugosci równa 170 m. Stero- wiec ma izolacje z warstwy powietrza o grubosci 0,3 m, która przy róznicy temperatury równej 100°C przepuszcza na 1 m2 w ciagu godziny 9 kcal ciepla.Sterowiec ma ksztalt w przyblizeniu wrzecionowa- 15 ty. 'Na obu jego koncach umieszczone sa dysze o szczelinie pierscieniowej do wytwarzania ciagu i sterowania. Osiagalna predkosc wynosi przy wer¬ sji statku do przewozu towarów okolo 1(50 km/h.Przy predkosci lotu równej okolo 70 km/h strata 20 cieplna osrodków wyporu pary i powietrza — po¬ przez powloke izolacyjna pokryta zostaje z ciepla odlotowego silników.Jezeli w sterowcu wedlug wynalazku ladunki ma¬ ja byc pozostawiane na ladowiskach nieprzygoto- 25 wanych, wówczas najpierw zmniejszyc nalezy wy¬ pór przez wymiane powietrza cieplego na zimne w komorach na dziobie i na rufie. Scianki posred¬ nie, dajace sie wywrócic w tych komorach w stro¬ ne przestrzeni dostarczajacej wypór z pary w ob- 30 rebie powloki zewnetrznej w rodzaju czapki-ko- miniarki, maja równiez podwójna scianke i wy¬ konane sa z tasmami izolujacymi. Stad mozna wdmuchiwac lub wydmuchiwac do scianek posred¬ nich powietrze tak, ze mozna regulowac przejscie 35 ciepla. Na podstawie tej zasady mozna zmieniac temperature powietrza w dziobowych i rufowych komorach wywazajacych niezaleznie od pomiesz¬ czenia na pare. Wymiana powietrza zimnego na cieple wymaga w celu wytworzenia 1 T wyporu tylko 11 kG oleju opalowego lub 16 m3 gazu ziem¬ nego (100°C).Po wydmuchaniu calej ilosci powietrza cieplego z komór dziobowych i rufowych oraz wyparciu go przez swieze powietrze mozna w celu wiekszej 45 zmiany obciazenia wypuscic pare wodna lub jesz¬ cze lepiej skroplic, a to ostatnie odbywa sie tak, ze swieze powietrze w komarach dziobowych i ru¬ fowych jest przedmuchiwane przez dluzszy czas i w ten sposób odprowadza sie wymagana ilosc cie- 50 pla pary. W. tym celu scianka posrednia jest od¬ powietrzona tak, ze pod wzgledem dzialania izola¬ cyjnego wykazuje ona co najmniej stukrotnie lep¬ sza przewodnosc cieplna. Utworzona woda bala¬ stowa zuzywa w przyblizeniu wypór ciezarowo 55 równy jej ilosci pary. Dla nowych zadan transpor¬ towych nalezy wówczas wydatkowac na 1 T sily nosnej okraglo 35 kG oleju opalowego lub okolo 50 m8 gazu ziemnego o temperaturze 100°C do wytworzenia pary. Jezeli sterowiec pozostanie za- 60 wieszony w powietrzu w ciagu jednej godziny bez pracy silników, wówczas wypór utrzymywany jest przez spalenie 25 kG oleju opalowego lub 35 m3 gazu ziemnego o temperaturze 100°C. W przypad¬ ku sterowca tej wielkosci nalezy liczyc sie z po- 65 wierzchnia skuteczna oddajaca cieplo o wielkosci równej okraglo 20 000 m2.Powierzchnie zewnetrzne powloki nowego sterow¬ ca sa zupelnie gladkie celem zapewnienia malego oporu powierzchniowego. Uniknieto nadbudówek na sterowanie lub silniki. Niezbedne pomieszcze¬ nia uzyteczne i maszynownie umieszczono calko¬ wicie w szkielecie stepki, przy czym jest ona tak obliczona statycznie, ze moze z pelnym obciaze¬ niem spoczywac na ladowisku podparta jedynie w dwóch punktach na jej koncach.Szkielet stepki sklada sie korzystnie z mocnej kratownicy siatkowej wykonanej korzystnie z wy¬ ciskanych rur aluminiowych, w których mozna umiescic material pedny korzystnie rozdzielony w sposób zabezpieczajacy go przed pozarem w skla¬ danych wiotkich zbiornikach.Podczas ruchu sterowca strata ciepla jest dzieki izolacyjnej powloce wedlug wynalazku tak niedu¬ za, ze parowy sterowiec o wymienionych wymia¬ rach moze sie utrzymac w powietrzu z ciezarem uzytecznym w przeciagu 200 dni. Przy predkosci lo¬ tu równej 80 km/h mozna uzyskac odleglosc lotu równa ponad 100 000 km, kiedy zabrano w podróz w zbiorniki pary wodnej 75 000 m3 gazu ziem¬ nego (100°C) oraz 53 T oleju. Równoczesne zuzycie gazu i oleju nie ma wplywu na warunki wyporu sterowca. Wypór stojacy do dyspozycji dla zrów¬ nowazenia ciezaru uzytecznego i czesci konstrukcji sterowca wynosi przy tym okraglo 112 T i dostar¬ czany jest przez pare i cieple powietrze. Powloka wazy 32 T, w wykonaniu z czterokrotnym wspól¬ czynnikiem bezpieczenstwa, przy maksymalnym cisnieniu predkosci równym 150 mm Hg co wy¬ starcza dla predkosci równej okolo 200 km/h.Szkielet stepki, maszyny i wykonczenia oraz naped waza wedlug szacunkowego obliczenia 45 T. Po¬ zostaje zatem 30 T na ciezar uzyteczny i 5 T na rezerwe.Dla krótszych odleglosci ponizej 2000 km przy predkosci równej 100 km/h i mocy napedowej 1000 KM ciezar uzyteczny wzrasta dla sterowca towarowego o okraglo 50 T.Dzieki pominieciu usterzenia i polozonych na ze¬ wnatrz gondol silnikowych jak równiez dzieki usta- tecznieniu napedu za pomoca ukladu napedu i kie¬ rowania przez powietrzne napedy strumieniowe na dziobie i rufie nowego sterowca stalo sie mozliwe zastosowanie krótszego ksztaltu.Równoczesnie osiagnieto te duza korzysc, ze wraz ze zmniejszeniem powierzchni spadaja odpowied¬ nio straty cieplne. Dzieki temu odpada równiez ko¬ niecznosc podzialu dlugosci przestrzeni zajmowa¬ nej przez pare i inne gazy wytwarzajace wypór.Stwierdzono, ze prostsze i ekonomiczniejsze jest uzycie nakladów potrzebnych na podzial komór, na zwiekszenie wytrzymalosci powloki. Scianka ze¬ wnetrzna powloki moze byc przy przewidzianym typie konstrukcji wykonana lekko i dostatecznie mocno, aby wyzsze cisnienie gazu dajacego wypór wystepujace przy skosnym polozeniu sterowca bylo przejmowane z duzym wspólczynnikiem bezpie¬ czenstwa.Wedlug wynalazku izolujaca cieplnie powloka zewnetrzna kadluba sterowca sklada sie. z podwój¬ nych scianek polaczonych licznymi ciaglymi tasma-60497 8 mi jako elementami sciagajacymi, dzielacymi prze¬ strzen miedzy nimi i utrzymanych w pewnej od¬ leglosci przez cisnienie gazu, korzystnie powietrza, wprpwadzonego do scianki podwójnej, które prze¬ kracza co najmniej cisnienie gazu dajacego wypór, a jego cisnienie dziala na strone Wewnetrzna czesci scianki, sluzacej jako komora nosna. Scianki po¬ dwójne powloki sterowca maja dlatego w kazdym miejscu zapewniona izolujaca cieplnie odleglosc.Ruchom konwekcyjnym gazu zapobiegaja ciegla tasmowe. Odleglosc tasm poprzecznych jest wiel¬ kosci rzedu centymetrów, na przyklad 5 cm, pod¬ czas gdy odleglosc scianek podwójnych wynosi wie¬ lokrotnosc tego, na przyklad 30 cm. W celu zmniej¬ szenia promieniowania cieplnego tasmy poprzeczne wylozone sa korzystnie po stronie wewnetrznej warstwa metalu odbijajaca cieplo. Korzystnie na¬ niesiona zostaje na nia warstwa naparowanego alu¬ minium, która moze byc cienka i daje sie tez eko¬ nomicznie zastosowac do kilkuset tysiecy metrów kwadratowych powierzchni.W celu utrzymywania odleglosci scianek powloki na calej powierzchni cisnienia gazu pomiedzy sciankami powloki musi byc wyzsze co najmniej od cisnienia gazu dostarczajacego wypór. Wedlug wynalazku ta róznica cisnienia wytwarzana jest korzystnie za pomoca pracujacej stale dmuchawy pomocniczej, która zasysa powietrze z komór wy¬ wazajacych i zapewnia dzieki temu bez skompli¬ kowanej regulacji wymagana róznice cisnienia.Skrajne komory powietrzne sa napelniane przez inne dmuchawy, korzystnie przez dmuchawy do¬ starczajace powietrze dla strumienia napedowego.Cisnienie w gazie dajacym wypór jest dlatego jako takie nizsze niz wymagane przeciwcisnienie wzgle¬ dem zewnetrznego cisnienia predkosci, gdyz cisnie¬ nia w pomieszczeniu gazu i w sciance posredniej nakladaja sie lub wplywaja na siebie wzajemnie.Spowodowane jest to przez dzialajace wszedzie równomierne polaczenie miedzy scianka zewnetrz¬ na i wewnetrzna powloki, gdyz te musza byc na¬ prezone w celu utrzymywania wlasciwego odstepu.Mozna to wykorzystac w celu mozliwego utrzyma¬ nia na niskim poziomie cisnienia wywieranego za¬ zwyczaj w wiotkim sterowcu na gaz dajacy wypór, by nie obnizac wartosci wyporu. Juz przy uzyciu bardzo cienkich folii jako powierzchniowych cie¬ giel tasmowych uzyskuje sie latwo ponad 100-krotne bezpieczenstwo dla nich oraz dla polaczen klejo¬ nych i spawanych.W celu ochrony powloki przed sloncem i zja¬ wiskami pogody wlasciwa warstwa nosna zostaje z obu stron pokryta folia aluminiowa, nieprzepusz¬ czalna dla wilgoci i swiatla, która znów oblozona jest folia z fluorku poliwinylidenu równiez od¬ porna dlugotrwale na swiatlo sloneczne i zjawiska atmosferyczne, w celu ochrony przed korozja i po¬ jawieniem sie naglych nieszczelnosci. Mozna jednak stosowac równiez inne folie, które maja te sama wlasnosc i sa prócz tego jeszcze hydrofobowe, czy¬ li odrzucajace wode. Za pomoca takiej warstwy hydrofobowej uzyskuje sie to, ze opady atmosfe¬ ryczne nie zwilzaja powloki, tylko splywaja lub zo¬ staja zdmuchniete przez strumien oplywajacy. W ten sposób zapobiega sie obciazeniu sterowca.Wedlug wynalazku równiez strona wewnetrzna powloki o podwójnej scianie zwrócona do pary wodnej pokryta zostaje folia aluminiowa z powle¬ czeniem poliflorku winylu. Najpierw zapobiega sie oddzialywaniu chemicznemu pary wodnej na tka- 5 nine scianki wewnetrznej i folie, które ja Uszczel¬ niaja; nastepie skropliny splywaja natychmiast juz bardzo drobnymi kropelkami tak, ze równiez we¬ wnetrzna strona powloki nie zostaje obciazona wtada. Osiagalny ciezar uzyteczny nie zostaje dzie- io ki temu zmniejszony.W celu pelnej izolacji cieplnej jest jeszcze ko¬ nieczne zapobiezenie stratom cieplnym skutkiem promieniowania. Przy uzyciu sfaldowanych pasków, umieszczonych miedzy tasmami laczacymi, z bar- 15 dzo cienkiej folii z tworzywa sztucznego z war¬ stwa naparowanego aluminium mala juz jako taka strata cieplna zostaje jeszcze w przyblizeniu zmniejszona do polowy. Sposób ten mozna sobie jednak pominac w przypadku sterowca wedlug 20 wynalazku o wiekszej mocy silników i wiekszym cieple odlotowym, gdyz ma sie do dyspozycji dosc ciepla odlotowego.Wedlug wynalazku proponuje sie dalej wybór takiego materialu hydrofobowego na folii alumi- 25 niowej, w którym moznaby bylo te folie podgrzac w wysokiej prózni powyzej krytycznej temperatury pary wodnej, a material nie rozlozyl sie przy tym, tylko szczelnie ja powlekl przez stopienie sie bez zawarcia w sobie pary wodnej. Warstwa taka nie 3(J ma juz skutkiem niewielkiego napiecia powierzch¬ niowego sklonnosci do pochlaniania blonki z pary wodnej atmosferycznej, jak to czynia wszystkie materialy pozostale. Nalezy przypuszczac, ze na tej pochlonietej blonce pary wodnej zostaja przytrzy¬ mane bliskie scianki przylegajace do niej czesci warstwy granicznej, na których wystepuja potem znane zjawiska przeplywu przy splywaniu cial.Gdyby sie zatem udalo usunac blonke z pary wodnej, nalezy oczekiwac, ze nie bedzie mogla byc juz utrzymana przylegajaca warstwa graniczna, tylko wystapia wówczas slizgowe warstwy granicz¬ ne. Dzieki temu zmniejszylyby sie znacznie straty przeplywu.Z fizyki przeplywów wynika, ze tarcie przeplywu zanika, gdy gladkosc powierzchni cial wynosi 10~8 cm, to znaczy sa one gladkie w skali optyki elek¬ tronowej. Przez przewidziany proces topienia w wysokiej prózni z równoczesnym usunieciem moz¬ liwosci przyczepnosci blonki z pary wodnej nalezy równiez oczekiwac, ze powierzchnia takiej warstwy 50 naniesionej przez natopienie bedzie gladka w skali optyki elektronowej. Scianki pojedyncze wykonane sa wedlug wynalazku korzystnie z wlókien o wy¬ sokiej wytrzymalosci, na przyklad z estru kwasu politereftalowego o skrzyzowanych niciach polozo- 55 nych obok siebie, utkanych wedlug znanych spo¬ sobów. Przy tym ostatnim ukladzie polaczenie nici uzyskiwane jest przez naklejenie ich na warstwie posredniej. Zewnetrzne strony tkanin lub krzyzu¬ jacych sie nici z warstwa posrednia laczone sa 60 dalej w szczelne i odporne na przesuniecia po¬ wierzchnie wedlug wynalazku z mocna folia, ko¬ rzystnie z tego samego tworzywa sztucznego ó wy¬ sokiej wytrzymalosci za pomoca srodka klejacego lub przez zgrzewanie przy uzyciu jakiejs metody 65 spawania, na przyklad ultradzwiekowej. ' 40 459 W sterowcu grubosc lub liczba wlókien w kie¬ runku obciazen glównych tkaniny dobierana jest korzystnie dwukrotnie wieksza niz w kierunku po¬ przecznym tkaniny powloki. W ten sposób uzyskuje sie powloke bardzo lekka, wysoce trwala i zapew¬ niajaca wysoka wytrzymalosc i bezpieczenstwo wiotkiego sterowca.Uszczelniona w ten sposób tkanina wlóknista lub runo krzyzowe jest wedlug wynalazku prze¬ sycone jeszcze na brzegu przez polaczenie z wply¬ wajaca ciekla masa kitowa, przenikajaca tkanine, która wchodzi odcinkami równiez w kierunku po¬ przecznym. W ten sposób powstaja szczelnie zam¬ kniete obszary miedzy foliami pokrycia a obwodem sladów uszczelniajacych, które zapobiegaja temu, by przy malej dziurze wilgoc mogla rozprzestrze¬ niac sie na wieksze obszary powloki. Tkanina taka wykazuje równoczesnie dobra plywalnosc, co jest korzystne dla wielu celów. Zabieg ten jest wazny równiez dlatego, ze liczne wlókna z tworzyw sztucznych skutkiem oddzialywania wilgoci, a zwlaszcza pary wodnej, podlegac pewnej hydroli¬ zie, to znaczy stopniowo traca wytrzymalosc. We¬ wnetrzne i zewnetrzne pokrycie tej tkaniny o po¬ dwójnych sciankach chroni zatem powloke sterow¬ ca przed takim starzeniem, gdyz jak wiadomo, war¬ stwa metalu jest nieprzepuszczalna dla pary wod¬ nej, a chroniaca metal warstwa, zawierajaca ko¬ rzystnie fluor powoduje jeszcze jak wszystkie wy- sokoczasteczkowe tworzywa sztuczne dyfuzje wo¬ doru.Laczenie poszczególnych odcinków powloki wy¬ konanych z pasm tkaniny odbywa sie przez kle¬ jenie na zakladke, przy czym pasma tkaniny po¬ krywaja sie wzajemnie, jak równiez folie z two¬ rzywa sztucznego chroniace tkanine. Polaczenia klejone wykonywane sa korzystnie klejem dwu¬ skladnikowym lub stykowym z utwardzeniem. Po¬ wloka zewnetrzna nie podlega dzialaniu wysokiej temperatury, gdyz praktycznie caly spadek tem¬ peratury nastepuje w warstwie powietrza pomie¬ dzy podwójnymi sciankami od wnetrza na ze¬ wnatrz za wyjatkiem malej wielkosci, której pra¬ wie nie mozna stwierdzic. Powloka musi jednak byc mimo tego wytrzymala na temperature odpo¬ wiadajaca parze wodnej, gdyz mozna wówczas przez wypuszczenie oddzielajacej warstwy gazu w podwójnych sciankach doprowadzic je do przy¬ legania i spowodowac szybkie skroplenie pary wodnej, na przyklad w celu opuszczenia ladunku lub unieruchomienia sterowca.Temperature pary wodnej mozna obnizyc przez to, ze domieszany zostaje do niej inny gaz. We¬ dlug znanych praw fizyki para wodna ma wówczas taka temperature skraplania jaka odpowiada jej cisnieniu czastkowemu w mieszaninie gazów. Ko¬ rzystnie domiesza sie w tym celu do pary wodnej metan, gdyz ten gaz podwyzsza wypór.W sterowcu wedlug wynalazku moznaby uzyc przegrzanej pary wodnej, gdyz folie i tkaniny scianki wewnetrznej wytrzymalyby to skutkiem ich niewielkiego obciazenia. Traci sie jednak wów¬ czas te korzysc, ze temperatura skraplania pary wodnej, temperatura pary nasyconej jest we wszystkich miejscach najwyzsza temperatura tak, ze zabezpieczenie pewnych miejsc powloki prze- 60497 10 ciw przegrzaniu moznaby uzyskac tylko za pomoca skomplikowanych zabiegów. Niestety nie ma zad¬ nego innego czynnika prócz pary wodnej, który wchodzilby w rachube jako gaz dajacy wypór i 5 mial równoczesnie wyzsza temperature parowa¬ nia.Stosowanie pary nasyconej, to znaczy doprowa¬ dzenie pary ogrzanej tylko niewiele powyzej punk¬ tu wrzenia, co mozna latwo osiagnac przez roz- io prezenie adiabatyczne, osiaga dlatego najwyzszy stopien bezpieczenstwa ruchu, który jest do po¬ myslenia dla sterowca z cieplym gazem jako srod¬ kiem wyporu.Dalsze korzysci i dziedziny zastosowania sterowca 15 wedlug wynalazku wynikaja z rysunku na pod¬ stawie rionizszych opisów kilku przykladów wyko¬ nania, przy czym fig. 1 przedstawia sterowiec z mozliwymi nadbudówkami powloki, fig 2 — ste¬ rowiec w ksztalcie wrzeciona o stosunku srednicy 20 do dlugosci równym 1 :3, fig. 3 — sterowiec o stosunku srednicy do dlugosci równym 1 :5, fig. 4 — sterowiec w widoku z przodu, fig. 5 — dwu- sciankowa powloke izolacyjna sterowca w prze¬ kroju poprzecznym, fig. 6 — skrajna czesc dziobo- 25 wa sterowca w przekroju podluznym, fig. 7 — skrajna czesc rufowa sterowca w przekroju po¬ dluznym, fig. 8 — szkielet stepki sterowca ze zwinieta powloka w przekroju poprzecznym, a fig. 9 — przyklad wykonania sterowca z oddzielna 30 komora na palny gaz i ze sciankami koncowymi dajacymi sie wywinac.Sterowiec przedstawiony na fig. 1 sklada sie ze szkieletu stepki 1 i powloki 2. Sterowiec ma dysze rufowa 3 i dysze dziobowa 4. Wewnatrz powloki 35 sterowca znajduje sie konstrukcja wsporcza 5, do której sa przymocowane liny napinajace 6, bedace w stanie przenosic sily z zewnetrznej strony po¬ wloki 2 na szkielet stepki. Powloka 2 moze byc podzielona w razie potrzeby scianka poprzeczna 30.Na fig. 2 przedstawiono statek o ksztalcie wrze- 40 cionowatym o stosunku srednicy do dlugosci rów¬ nym 1 :3, dla którego uzyskuje sie korzystne war¬ tosci oporu powietrza i stosunku powierzchni do objetosci.Fig. 3 przedstawia ksztalt sterowca wedlug wy- 45 nalazku dla uzyskania wyzszej predkosci o stosun¬ ku srednicy do dlugosci równym 1 :5.Fig. 4 przedstawia widok z przodu sterowca, przy czym mozna rozpoznac, ze powloka 2 przy¬ mocowana jest do szkieletu stepki 1 na tasmach 50 wzdluznych 31. Sama powloka 2 jest w sposób ciagly zamknieta w obrebie szkieletu stepki, jak widac na rysunku.Na fig. 5 uwidoczniono w przekroju dwuscian- kowa powloke izolacyjna sterowca wedlug wy- 55 nalazku, przy czym jest od wewnatrz nastepujaca kolejnosc warstw powloki 2 : Do pary wodnej znajdujacej sie wewnatrz sterowca przytyka nie dajaca sie zwilzyc hydrofobowa warstwa T z two¬ rzywa sztucznego, wykonana korzystnie z polite- 60 trafluoroetylenu lub polifluorku winylidenu. Moz¬ na jednak zastosowac równiez inne tworzywa sztu¬ czne o takim samym dzialaniu. Ta hydrofobowa warstwa tworzywa sztucznego naniesiona jest na nieprzepuszczalna dla pary folie metalowa fr wy¬ to konana korzystnie z aluminium. Obie warstwy mo-..." :-..¦:¦ ¦ " ga byc laczone ze ,soba za pomoca specjalnego sposobu nanoszenia w wysokiej temperaturze w prózni lub atmosferze gazu ochronnego. Do folii metalowej 8 przylega warstwa wiazaca 9, która stanowi jedno ze spoiw do tworzyw sztucznych, spotykanych w handlu, naniesiona jako lakier. Za pomoca tej warstwy wiazacej polaczona jest folia metalowa 8 z warstwa tkaniny z tworzywa sztucz¬ nego J.0* . Tkanine z tworzywa sztucznego stanowi korzyst¬ nie poliester, który jest odporny na temperature powyzej 100°C. Istnieje jednak równiez mozliwosc stosowania zamiast tkaniny ukladu nitek w postaci polozonych równolegle obok siebie, skrzyzowanych pojedynczo nitek, które moga byc ze soba sklejone.Dla przejmowania rózniacych sie od siebie napre¬ zen w kierunku wzdluznym, i obwodowym powloki mozna korzystnie tak dobrac stosunek nitek osno¬ wy do watku, aby obciazenie poszczególnych nitek tkaniny bylo wyrównane. W celu zapobiezenia na¬ prezaniu tkaniny w kierunku po przekatnej wyna¬ lazek proponuje uzupelniajaco oblozenie samej pra¬ cujacej warstwy tkaniny jedno- lub dwustronnie cienka folia z tego samego materialu i podzielenie jej przez ciagle impregnowanie w ksztalcie kresek na pola szczelne same dla siebie. Folia jest wów¬ czas zawsze sklejona z tkanina co najmniej na kresce impregnacyjnej. Do warstwy tkaniny 10a,b,c przylegaja wedlug wynalazku ciagle tasmy 11.Tasmy 11 wykonane sa równiez z tkaniny z two¬ rzywa sztucznego lub folii, a mianowicie korzyst¬ nie z poliestru. Tasmy 11 naparowane sa dalej war¬ stwa aluminium 12 w celu ochrony przed wypro- mieniowaniem ciepla. Sa one kazdorazowo* zgrze¬ wane lub sklejane z wewnetrzna warstwa z folii tkanej z tworzywa sztucznego i zewnetrzna warst¬ wa takiej samej folii 13a,b,c. W przestrzeni w ksztalcie litery U tasm poprzecznych 11 sa ponad¬ to przewidziane pasy 14 z cienkiej pofaldowanej folii z tworzywa sztucznego. Te pasy 14 naparo¬ wane sa korzystnie aluminium, miedzia, zlotem lub srebrem. Pasy 14 zapobiegaja promieniowaniu cieplnemu pomiedzy obiema warstwami tkanin lOa, b,c i 13a,b,c, a równoczesnie konwekcji powietrza zawartego miedzy nimi.Z wewnetrzna warstwa tkaniny 13 laczy sie w taki sam sposób jak z wewnetrzna warstwa tka¬ niny 10 warstwa wiazaca 15, po której nastepuja nieprzepuszczalna dla pary wodnej 'folia metalowa 16 i warstwa hydrofobowa 17. Warstwa hydrofobo¬ wa 17 ma za zadanie zapobiec osiadaniu deszczu, sniegu i rosy na sterowcu wedlug wynalazku i powodowac ich splywanie tak, by nie wystepowa¬ lo dodatkowe obciazenie wilgocia na powierzchni., Warstwy opisane powyzej maja wedlug wynalaz¬ ku nastepujace wymiary, które nalezy traktowac jako wartosci przyblizone: wewnetrzna warstwa hydrofobowa 7 ma grubosc równa 25 tu, wewnetrz¬ na, folia metalowa 8 zas — 11 a, warstwa wiaza¬ ca 9, naniesiona w formie lakieru ma ciezar rów¬ ny < 4 G/m2, wewnetrzna warstwa tkaniny ma ko¬ rzystnie grubosc równa 0,15—1 mm, podczas gdy tasmy poprzeczne 11 wykazuja grubosc równa oci 5 do 25 /*, a naparowana na nie warstwa metalu 13 ma grubosc równa w przyblizeniu 0,1/u. Zew¬ netrzna warstwa folii i tkaniny 13a, b, c stanowi 12 warstwe nosna calkowitej powloki. Grubosc jej wynosi okolo 0,3 do 3 mm. Warstwa wiazaca la¬ kieru 15 ma grubosc równa okolo 4 p, zewnetrzna warstwa metalowa 16 grubosc równa 11 pi, podczas 5 gdy zewnetrzna warstwa hydrofobowa 17 ma gru¬ bosc równa 25 jlc.Powloka izolacyjna o sciance podwójnej wedlug wynalazku wykazuje przy róznicy temperatury równej 100°C dla odleglosci scianek 10, 13 równej 10 30 cm i odleglosci tasm poprzecznych równej 5 cm strate ciepla ponizej 17 kcal/m2h; przy 30 pofaldo¬ wanych pasach 14 strata ciepla wynosi nawet mniej niz 10 kcal/m2h.Fig. 6 przedstawia przekrój skrajnej czesci dzio- 15 bowej sterowca wedlug wynalazku. Powietrze, spre¬ zone wytwarzane korzystnie przez silniki wysoko¬ prezne i polaczone z nimi dmuchawy umieszczone w szkielecie stepki, doprowadzane jest rura 18 wy¬ konana równiez z materialów tkanych do dyszy 20 dziobowej. Powietrze rozdziela sie na dysze o szczelinie pierscieniowej z centralnym korpusem dyszy 20 i wychodzi po stronie wewnetrznej oslony odchylajacej 19 przylegajac do korpusu dzioba.W przestrzeni wewnetrznej korpusu dyszy 20 moze 25 w sposób korzystny wykonywac swoje czynnosci obserwator lub pilot. Oslona odchylajaca 19 moze byc przestawiana hydraulicznie z boku i w pewnej odleglosci od brzegu dzioba i tym samym stero- wiec jest sterowany. Boczne odchylenie odbywa 30 sie przez przesuniecie korpusu dyszy z jego po¬ zycji srodkowej w jedna strone brzegu dyszy o szczelinie pierscieniowej. Spowodowany tym po jednej stronie wyplyw powietrza z dyszy dziobo¬ wej wytwarza sily odchylajace z linii osi, które 35 sa wykorzystywane do kierowania.Skutkiem centralnego odplywu do tylu sprezonego powietrza napedowego zostaje równoczesnie znacz¬ nie zmniejszone, cisnienie predkosci na czesc dzio¬ bowa sterowca tak, ze wymagane cisnienie na¬ pelniania staje sie nizsze. 40 Fig. 7 przedstawia przekrój czesci skrajnej rufy sterowca wedlug wynalazku. Doplyw powietrza do rufy odbywa sie znów rura 21 jak na dziobie. Po¬ wietrze sprezone wytwarzane jest odpowiednio jak 45 dla dyszy dziobowej w szkielecie stepki. Dysza o szczelinie pierscieniowej wykonana jest za po¬ moca srodkowego korpusu dyszy 22, która przez przestawianie silownikami moze odchylac strumien rufowy. Korpus dyszy 22 moze byc uksztaltowany, podobnie jak korpus dyszy dziobowej jako stano¬ wisko obserwacyjne.Fig. 8 przedstawia przekrój szkieletu stepki 1 sterowca ze zlozona powloka 2. Szkielet stepki 1 tworza cztery przebiegajace wzdluzne rury 23 o profilu wyciskanym z lekkiego metalu, które maja 55 duza srednice. W rurach 23 z lekkiego metalu moga byc dlatego skladowane materialy pedne i inne materialy pomocnicze porozdzielane na komo¬ ry elastyczne i zabezpieczone od ognia, a bez zaj- \ mowania pomieszczen wewnetrznych szkieletu 60 stepki. Cztery rury 23 polaczone sa przez scianki wzdluzne i poprzeczne lub przez zastrzaly po¬ przeczne. Taki szkielet stepki moze byc zwymia^ rowany przy nieduzym ciezarze. Wówczas moze1 ona ladowac na dowolnych powierzchniach przylega- 65 nia. Górna strona szkieletu stepki moze byc za-13 opatrzona w podobne do dachu scianki wysiegni¬ kowe 25, które po wypuszczeniu czynnika dostar¬ czajacego wypór pozwalaja na zlozenie powloki.Dzieki' takiemu rozwiazaniu osobna hala na ste- rowiec staje sie zbyteczna.Fig. 8 pokazuje ponadto rozwiazanie konstrukcji stepki Iz plytami ssawkowymi 32, które zostaja umieszczone oddzielnie pod szkieletem stepki lub tez cala powierzchnia dolna szkieletu stepki 1 ukszatowana jest jako plyta ssawkowa. Po bokach plyt ssawkowych lub po bokach szkieletu stepki 1 umieszczone sa rurowe elementy gietkie 24, wyko¬ nane najlepiej z uszczelnionej tkaniny z tworzywa sztucznego o duzej wytrzymalosci. Kiedy dmucha¬ wa umieszczona w szkielecie stepki odsysa po¬ wietrze, wytwarzane jest podcisnienie pod plyta szkieletu stepki. Podcisnienie to utrzymuje wów¬ czas 'szkielet stepki wraz ze sterowcem z duza sila przy ziemi. Dzieki uszczelnieniu 24 na brzegu szkie¬ letu stepki 1 lub plyt ssawkowych 32 ssanie moze odbywac sie równiez na trawnikach, terenach piasz¬ czystych lub tym podobnych. Do zasysania po¬ wietrza mozna zastosowac równiez normalne dmu¬ chawy napedowe. Dodatkowe wyposazenie do wy¬ twarzania podcisnienia jest wówczas zbyteczne.Fig. 9 przedstawia dalsza odmiane sterowca we¬ dlug wynalazku, w której gaz palny umieszczony jest w specjalnej komorze 33 wewnatrz niepalne¬ go gazu nosnego. Komora 33 zawiera gaz palny i umieszczona jest korzystnie w srodku ciezkosci sterowca. Scianki 26 komory 33 wykonane sa rów¬ niez z tkaniny z tworzywa sztucznego uszczelnio¬ nej celowo na pare wodna za pomoca folii meta¬ lowej. Para wodna otaczajaca komore 33 chroni gaz palny w tym przypadku przed mozliwoscia za¬ palenia sie.Dajace sie wywinac scianki 27, oddzielajace po¬ mieszczenie na pare od pomieszczen na powietrze moga, dzieki wdmuchiwaniu powietrza miedzy scianka podwójna, dzialac raz izolujaco, a drugi raz nieizolujaco. Tym samym powietrze w komorze dziobowej 28 i komorze rufowej 29 moze byc szyb¬ ko podgrzane lub, niezaleznie od pomieszczenia na pare, przedmuchane swiezym powietrzem. Po¬ wietrze w komorach dziobowej i rufowej jest zwy¬ kle gorace i przyczynia sie dlatego w sposób istot¬ ny do wyporu sterowca. Jezeli sila wyporu ste¬ rowca ma byc zmieniona, wówczas powietrze cie¬ ple zostaje zastapione przez powietrze zimne. Od¬ wrotnie, zwiekszony wypór mozna uzyskac przez to, ze powietrze w tych komorach dziobowej i ru¬ fowej zostaje podgrzane, przy czym zapobiega sie nadcisnieniu skutkiem biegu luzem dmuchaw. Ten uklad zezwala dla latwej regulacji korzystnie na zmiany wyporu sterowca w polaczeniu z iloscia pary w szerokich granicach przez specjalne kotly grzejne. Na fig. 9 przedstawiono poza tym linia kreskowa scianki oddzielajace 27 w stanie wywi¬ nietym. W tym stanie sterowiec zawiera najwiecej powietrza, a najmniej pary. Wypór jest najmniej¬ szy.Inna mozliwosc bezpiecznego magazynowania palnego gazu polega na tym, ze gaz zostaje do¬ mieszany do pary wodnej. Stosunek domieszania jest przy tym tak dobrany, ze wykluczone jest za- 60497 14 palenie sie gazu w parze wodnej. W celu uzyska¬ nia gazu do uzytku jest przewidziane urzadzenie do odciagania czesci mieszanki pary i gazu, która nastepnie chlodzi sie tak, ze para skrapla sie, a 5 pozostaje gaz. Woda uzyskana w ten sposób zostaje zamieniona znów w pare przez cieplo odlotowe maszyn napedu, i zwrócona do pomieszczenia na pare. Zuzycie gazu nastepuje w sposób celowy w taki sposób, ze przez zmniejszony wypór skut- io kiem zuzycia gazu zostaje wyrównany wypór nie¬ zbedny, stale sie zmniejszajacy, na zuzycie ma¬ terialów pednych cieklych lub stalych itp.Sterowiec wedlug wynalazku napelniony jest ko¬ rzystnie tylko para nasycona ze wzgledu na wlas¬ ciwosci tworzywa sztucznego. Zaleta pary nasyco¬ nej polega przy tym na statecznosci temperatury scianki powloki skutkiem wszedzie jednakowej okreslonej temperatury skraplania w korpusie wy¬ pelnionym gazem. Woda powstajaca ze skroplenia pary nasycownej na wenetrznej powierzchni wiot¬ kiej powloki utrzymywana jest za pomoca war¬ stwy hydrofobowej.Woda skraplajaca sie na sciance zostaje odpom- 25 powana i ponownie zwrócona do pomieszczenia na pare przez cieplo chlodzenia i odlotowe silników napedowych. Mozna takze wprawdzie zastosowac pare przegrzana, wymaga ona jednak specjalnych urzadzen do regulacji. 30 Chociaz podano, ze naped ma sie odbywac zwy¬ klymi silnikami zwlaszcza silnikami wysokoprez¬ nymi, to nie wyklucza to jednak mozliwosci zasto¬ sowania innych srodków napedu, jak turbiny ga¬ zowe, reaktory atomowe i inne. Ponadto moze na- 35 stepowac dodatkowo bezposrednie podgrzewanie pary, jezeli te srodki napedowe nie dostarczaja do¬ statecznej ilosci ciepla odlotowego. Takie bezpo¬ srednie podgrzewanie pary jest równiez potrzebne w celu utrzymania sterowca w stanie unoszenia 40 w powietrzu przy wylaczonych silnikach napedo¬ wych oraz podczas napelniania przed startem.Powleczenie najbardziej na zewnatrz polozonego pokrycia metalowego hydrofobowa warstwa two¬ rzywa sztucznego, to jest taka, do której wilgoc nie 45 przylega, wykazuje dalsza taka zalete, ze dzieki temu mozna w pewnych warunkach wplynac po¬ waznie na warstwe graniczna i opór tarcia sterow¬ ca, który pochlania znaczna czesc mocy napedowej, moze byc mocno zmniejszony. Po tej powierzchni 50 powietrze niby zeslizguje sie obok sterowca bez utworzenia warstwy granicznej.Jak widac z powyzszego opisu, który nie jest pomyslany jako ograniczajacy, tylko ma dac wy¬ lacznie jeden jedyny przyklad wykonania calego szeregu korzystnych rozwiazan zasady wynalazku, sterowiec wedlug wynalazku nadaje sie w wyjatko¬ wy sposób do bezpiecznego przewozu masowego osób i towarów. 60 Bezpieczenstwo polega zwlaszcza takze na tym, ze nawet przy bardzo nieprawdopodobnym poja¬ wieniu sie duzych przecieków o powierzchni rów¬ nej metrowi kwadratowemu wyplyw duzej objetos¬ ci pary nastepuje tak powoli, ze mozliwe jest 65 bezpieczne ladowanie sterowca.60497 15 PL PL

Claims (5)

1. Zastrzezenia patentowe 16 1. Sterowiec, majacy powloke wypelniona gazem wyporowym, wykonana z podwójnych scianek, przy czym przestrzen utworzona pomiedzy tymi scian¬ kami powloki jest wypelniona gazem, na przyklad powietrzem i w przestrzeni tej rozmieszczone sa elementy pomiedzy sciankami, znamienny tym, ze jego powloka (2) jest wypelniona gazem, skladaja¬ cym sie w znacznej czesci z pary wodnej spelnia- 10 jacej warunki pary nasyconej, a elementy roz¬ mieszczone w przestrzeni utworzonej miedzy scian¬ kami powloki (2) sa rozmieszczone w nieduzych odstepach wzajemnych i promieniowo w postaci tasm (11), przy czym pomiedzy tymi tasmami (11) 15 sa. rozmieszczone blisko siebie pasy (14), z pofaldo¬ wanej folii posiadajace ukosne powierzchnie od¬ bijajace cieplo.

2. Sterowiec wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jest zaopatrzony w komory stabilizacyjne roz¬ mieszczone w powloce, wypelnione powietrzem, przy czym scianki (27) komór stabilizacyjnych lub wywazajacych, dziobowej (28) i rufowej (29) sa wykonane ze scianek podwójnych polaczonych ze soba tasmami (11) i dodatkowymi, na przyklad 25 ukosnymi odbijajacymi cieplo pasami (14) folii, przy czym przestrzen pomiedzy sciankami jest wy¬ pelniona gazem, na przyklad powietrzem.

3. Sterowiec wedlug zastrz. 1 i 2, znamienny tym, 3Q ze odbijajace cieplo pasy (14) folii maja przynaj¬ mniej cienka siatkowa warstwe metalowa.

4. Sterowiec wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze odbijajace cieplo pasy (14) wykonane sa z folii z tworzywa sztucznego na przyklad z poliestru lub 35 polietylenotereftalatu i z warstwy aluminium. 5. Sterowiec wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze odbijajace cieplo pasy (14) folii maja zamiast warstw^ aluminiowej warstwe z metalu szlachet¬ nego. 6. Sterowiec wedlug zastrz. 1—5, znamienny tym, ze tasmy (11) i/lub odbijajace cieplo pasy (14) folii sa umieszczone blisko siebie tak, iz w znacznym stopniu eliminuje sie ruchy konwekcyjne gazu we- ^ wnatrz przestrzeni posredniej. 7. Sterowiec wedlug zastrz. 6, znamienny tym, ze tasmy (11) rozmieszczone sa wzgledem siebie w odstepie mniejszym niz ich dlugosc i wynoszacym kilka centymetrów, na przyklad 5 cm. 50 8. Sterowiec wedlug zastrz. 1—7, znamienny tym, ze sciany wewnetrzne i/lub zewnetrzne maja na swych powierzchniach zewnetrznych metalowe fo¬ lie (8, 16), sluzace do ochrony tkaniny przed swiat¬ lem i do zapobiezenia dyfuzji wilgoci i gazów. 95 9. Sterowiec wedlug zastrz. 8, znamienny tym, ze metalowe folie (8, 16) pokryte sa powloka (7, 17) z hydrofobowego tworzywa sztucznego, przy¬ kladowo rjolitetrafluoroetylenu lub zywicy fluoro¬ wej. 10. Sterowiec wedlug zastrz. 1—9, znamienny tym, ze wewnetrzna i zewnetrzna sciana powloki (2) ma wytrzymala warstwe tkaniny (10, 13) z wlók¬ na sztucznego, polaczona trwale lub sklejona przy- 65 40 60 najmniej z jedna cienka folia z tworzywa sztuczne¬ go, w odpowiednim przypadku z tworzywa, z któ¬ rego wykonana jest tkanina nosna. 11. Sterowiec wedlug zastrz. 10, znamienny tym. ze wytrzymala, nosna warstwa tkaniny (10, 13) wy¬ kazuje w kierunku obwodowym powloki (2) dwu¬ krotnie wieksza wytrzymalosc na rozciaganie, niz w kierunku poprzecznym. 12. Sterowiec wedlug zastrz. 1—11, znamienny tym, ze gaz, na przyklad powietrze, azot, znajdu¬ jacy sie w przestrzeni pomiedzy sciana wewnetrz¬ na i sciana zewnetrzna wykazuje przynajmniej ta¬ kie cisnienia, które odpowiada cisnieniu czynnika wyporowego oddzialujacemu na górna czesc scia¬ ny wewnetrznej. 13. Sterowiec wedlug zastrz. 12, znamienny tym, ze w celu uzyskania zadanego cisnienia zawiera dmuchawy. 14. Sterowiec wedlug zastrz. 1, 12 lub 13, zna¬ mienny tym, ze gaz w przestrzeni posredniej jest wysuszony. 15. Sterowiec wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze gaz wyporowy to jest para wodna, zawiera pal¬ ny gaz roboczy. 16. Sterowiec wedlug zastrz. 15, znamienny tym, ze przewidziane jest urzadzenie do oddzielania pal¬ nego gazu roboczego od pary wodnej. 17. Sterowiec wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze ma na czesci dziobowej i ogonowej odrzutowe urzadzenia napedowe, które zasilane sa dmuchawa umieszczona na szkielecie stepki (1) korpusu ste- rowca, przy czym urzadzenia napedowe maja dy¬ sze napedowe (3, 4) z otworami wylotowymi w ksztalcie szczelin pierscieniowych, których boczne zewnetrzne i wewnetrzne ograniczenia tworza urza¬ dzenia sterujace (22, 19), a szczelina pierscieniowa otworu wylotowego jest przestawialna osiowo i pro¬ mieniowo w stosunku do osi podluznej dyszy za pomoca urzadzen sterujacych (22, 19). 18. Sterowiec wedlug zastrz. 17, znamienny tym, ze zewnetrzne ograniczenie kanalu dyszy steruja¬ cej i napedzajacej (3) zmontowanej na rufie zweza sie w kierunku do otworu wylotowego, a urzadze¬ nie sterujace (22) jest umieszczone wewnatrz tego kanalu dyszy i zwezajac sie siega przez otwór wylotowy, przy czym to urzadzenie sterujace (22) jest osadzone przesuwnie wzdluz osi i/lub promie¬ niowo wzgledem zewnetrznego ograniczenia kanalu dyszy za pomoca silowników. 19. Sterowiec wedlug zastrz. 17, znamienny tym, ze dysza sterujaca i napedzajaca (4) znajdujaca sie na czesci dziobowej jest utworzona przez oslo¬ ne odchylajaca 09) w ksztalcie dzwonu pomiedzy zewnetrzna sciana powloki (2) zwezajacego sie dziobu korpusu i znajdujacych sie przed tym urza¬ dzeniem sterujacym, przy czym szczelina pierscie¬ niowa otworu wylotowego zwrócona jest do tylu, oraz oslona odchylajaca (19) jest osadzona przesuw¬ nie osiowo i promieniowo wzgledem korpusu w celu regulowania napedu i sterowania tak, iz czesc dziobowa jest sterowalna samodzielnie. 20. Sterowiec wedlug zastrz. 17, znamienny tym, ze szkielet stepki (1) jest sztywny i ma duza, w60497 17 zasadzie plaska sztywna powierzchnie dolna i roz¬ ciaga sie przez znaczna czesc dlugosci korpusu, przy czym na dolnej stronie tej powierzchni prze¬ widziane sa rurowe gietkie elementy uszczelnia¬ jace (24), które obejmuja przynajmniej czesc po¬ wierzchni dolnej i w których znajduje sie przy¬ najmniej jeden otwór ssania, dmuchawy ssawnej tak, iz sterowiec przy ladowaniu na ziemi moze 18 byc niezwlocznie przyssany, gdy elementy (24) zbli¬ zaja sie do powierzchni ladowania i na niej leza. 21. Sterowiec wedlug zastrz. 17, znamienny tym, ze jako dmuchawy ssawne sluza dmuchawy ste- rowca, których strony zasysania polaczone sa, w odpowiednim razie rozlacznie, z nasadami ssaw¬ nymi umieszczonymi w czesci powierzchni dolnej otoczonej uszczelnieniem (24). FIG. 1 •FIG. 3KI. 62 a1, 1/14 60497 MKP B 64 b, 1/14 FIG.7KI. 62 a1, 1/14 60497 MKP B 64 b, 1/14 P 13c- 13b' 13b- 13c- FIG.

5. .7 -8 -10c -lOb ffTlOb H viru CZYTELNIA Urzedu P^*»w/o»w-»rtn Pilniej ?¦KI. 62 a1, 1/14 60497 MKP B 64 b, 1/14 Ic J3 :w- ZG „Ruch" W-wa, zam. 571-70, nakl. 220 egz. PL PL