Pierwszenstwo: 60582 KI. 30 e, 4 MKP A 61 g, 5/00 Opublikowano: 31.VHI.1970 Wspóltwórcy wynalazku: Marian Weiss, Roman Pasniczek Wlasciciel patentu: Akademia Medyczna, Warszawa (Polska) Sposób samodzielnego sterowania przez kwadryplegika urzadzeniem sluzacym do przemieszczania, oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu i Przedmiotem wynalazku jest sposób samodziel¬ nego sterowania przez kwadryplegika urzadzeniem sluzacymi do przemieszczania lub ztmiany jego po¬ lozenia, oraz urzadzenie do stosowania tego spo¬ sobu zwlaszcza wó'zika inwalidzkiego. 5 Znane sa sposoby samodzielnego sterowania przez kwadryplegika urzadzeniem z napedem sluzacym do przemieszczania inwalidy polegajace na wyko¬ rzystaniu efektów drgan strun glosowych inwalidy, zmian cisnienia powietrza w czasie oddychania io lub wykorzystaniu jezyka chorego do mechanicz¬ nego naciskania lacznika elektrycznego. W znanych dotychczas urzadzeniach do stosowania wyzej wy¬ mienionych sposobów okreslone impulsy, na przy¬ klad od drgan strun glosowych, zmian cisnienia po- 15 wietrza w czasie oddychania lub nacisniecia lacz¬ nika jezykiem przekazywane sa za pomoca obwo¬ dów elektrycznych lub elektronicznych urzadze¬ niom napedowym. Kazdy z wymienionych sposo¬ bów ma szereg mankamentów, z których do zasad- 20 niozych naleza — nieprecyzyjnosc dzialania, skom¬ plikowana budowa oraz wysoki koszt urzadzenia.Mankamenty te wykluczaja mozliwosc szerokiego zastosowania omawianych urzadzen w praktyce.Wady dotychczasowych sposobów sluzacych do 25 przemieszczania, lub zmiany polozenia przez kwa- dryplegików usuwa sposób wedlug wynalazku, oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu.Istota wynalazku polega na tym, ze do sterowa¬ nia urzadzenie z napedem sluzacym do przemiesz- 30 czania lub zmiany polozenia kwadryplegika wyko¬ rzystuje sie jezyk chorego. Chory w zaleznosci od zamierzonego kierunku ruchu i/lub dzialania zwiera jezykiem odpowiednie elektrody w ustniku znajdu¬ jacym sfte w poblizu jego ust. Przewodnosc elek¬ tryczna jezyka pozwala na zwarcie obwodu elek¬ trycznego o bardzo malym napieciu.Przykladem zastosowania sposobu wedlug wy¬ nalazku jest urzadzenie uwidocznione na rysunku gdzie na fig. 1 narysowany jest schematycznie wózek inwalidzki z napedem oraz urzadzeniami sterujacymi oraz na fig. 2 przedstawiony jest ust- mlk z elektrodami. W gniazdach 2 korpusu ustnika 3 zamocowane sa elektrody 1. Korpus ustnika 3 znajduje sie na elastycznym statywie 9. Na fig. 1 pokazane sa poszczególne elementy skladowe na¬ pedu i sterowania zamocowane na wózku inwa¬ lidzkim. Na wózku inwalidzkim zabudowanym w znany sposób z ramy 8 i kól 10 zamocowane jest zródlo zasilania 7, polaczone przewodami elektrycz¬ nymi 11 z przekaznikami 6, oraz kilkustopniowymi wzmacniaczami 4 i silnikami napedziajacymi 5.Korpus ustnika 3 zamocowany jest na elastycznym statywie 9, wewnatrz którego znajduja sie przewo¬ dy elektryczne laczace elektrody ustnika 1 z prze¬ kaznikami 6.Na wysokosci ust inwalidy (nie pokazanego na rysunku) znajduje sie korpus ustnika 3 osadzony na elastycznymi statywie 9. W korpusie ustnika 3 wykonane sa gniazda 2, w których osadzone sa elek. 60582..." ^: "- '¦-¦ 3 '"¦¦ ' ' ; ' -' trody 1. W kazdym gniezdzie znajduja sie dwie lub wiecej elektrod. Elektrody 1 umieszczone sa w obwodach elektrycznych wejsciowych wzmacnia¬ czy tranzystorowych, na wejsciu których znajduja sie przekazniki zalaczajace lub odlaczajace silniki 5 napedzajace 5 wózek inwalidzki. W kazdym gniez¬ dzie ustnika 2 znajduja sie elektrody dla innego dzialania (jazda w przód, w tyl, w prawo, w lewo, sygnal ostrzegawczy oraz wylacznik napedu). Kon¬ strukcja ustnika zabezpiecza wlaczenie tylko jed- io nego kierunku poruszania sie wózka przy jednora¬ zowym dotknieciu jezykiem odpowiedniego gniaz¬ da to znaczy uniemozliwia równoczesne wprowa¬ dzenie jezyka do sasiedniego gniazda ustnika 2.Dotkniecie koncem jezyka elektrod 1 w odpowied- 15 nim gniezdzie powo^yje zamkniecie jednego lub wiec^r "TSpWodow~ efeJtjAcznych przyporzadkowa¬ nyeh Uym ólektrodoni a Itym samym zasilenie baz tranzystorów wejsciowycL pradem o wartosci oko¬ lo W mikrQja pieciu' równym 'okolo..!. Volta poprzez opornosc je¬ zyka i* opornik szeregowy ograniczajacy, odpowied¬ nio dobrany do tranzystora. Prad ten przy napie¬ ciu zródla zasilania 1 Volta nie jest wyczuwalny przez inwalide i nie jest szkodliwy dla jego zdro- 25 wia. Sterowanie wózkiem nie jest dla inwalidy uciazliwe, gdyz dzialanie jezyka jeist krótkotrwale ze wzgledu na fakt samopodtrzymywania sie ukla¬ du sterowania. W pozycji spoczynkowej bazy tran- , zystorów wejsciowych wszystkich wzmacniaczy 4 . 30 posiadaja zerowy potencjal w stosunku do emi¬ tera.W zwiazku z tym tranzystory te sa zatkane i nie plyna przez nie pirady kolektorowe. Plynie jedynie prad termiczny Ic0, który przy odpowiednio do- 35 branych elementach nie odgrywa zadnej roli. Prad o wartosci 10 mikiroamperów plynacy przez baze tranzystora wejsciowego wystarczy do odetkania sie tranzystora i wejscie w nasycenie. Poniewaz • ¦7 ;- ' K * Vi,';•.;*r . ': »k w kazdym wzmacniaczu tran£ys|o'rqwym pracuje lancuchowo polaczona nieparzysta liezjba tranzy¬ storów (trzy lub piec, w zaiezno^cf; od ich jakos¬ ci), wiec koncowy tranzystor takze odityka sie i za¬ czyna przewodzic prad o wartosci, która powoduje zadzialanie h przekaznika. Przekaznik umieszczony jest w obwodzie kolektorowym tego tranzystora.Przekaznik 6 za pomoca styków czynnych luib bier¬ nych zalacza lub .odlacza odpowiedni silnik 5 wzle- dnie zmienia kierunek jego obrotów. 4 Równoczesnie jedna para styków czynnych powoduje samopod- trzymywanae sie. przekaznika 6. Zatrzymywanie wózka inwalidzkiego odbywa sie przez chwilowe zadzialanie przekaznika 6 odlaczajacego:naplecie zasilania od stopni koncowych ^wzmacniaczy, a .co za tym idzie zwolnienie przekazników zalaczaja¬ cych silniki 5. Przez zastosowanie. duzych ilosci elektrod 1 uzyskuje sil? duza ilosc mozliwych kom, binacji zmian kierunków poruszania sie wózka i zastosowania najwlasciwszego zaprogramowania w zaleznosci od potrzeib inwalidy. PL