Przedmiotem wzoru uzytkowego jest silownik hydrauliczny jednostronnego dziala¬ nia z blokada niezamierzonego ruchu jego tloczyska, wywolanego zewnetrzna sila rozciagajaca lub spychajaca, dla zapewnienia prawidlowego wysuwu tego tloczyska pod wplywem dzialania cisnienia medium hydraulicznego oraz jego kontrolowanego 5 zsuwu po zwolnieniu zaworu spustowego, z zabezpieczeniem przed zagrozeniem wy¬ padkowym niezamierzonego wysuwu lub zsuwu tego tloczyska w czasie eksploatacji, zwlaszcza w urzadzeniu transportowo - wyladowczym.\ Dotychczas znane i stosowane rozwiazania silowników hydraulicznych jednostron¬ nego dzialania, zabudowanych zwlaszcza w urzadzeniach transportowo - wyladow- 10 czych, nie zawieraja odpowiednich blokad, zabezpieczajacych przed niezamierzonym ruchem tloczyska, wywolanym zewnetrzna sila rozciagajaca lub spychajaca. Powyzsze rozwiazania silowników hydraulicznych jednostronnego dzialania maja wysuw swego tloczyska wymuszony dzialaniem cisnienia medium hydraulicznego, wywolanego przez reczna pompke hydrauliczna, sterowana ukladem zaworów ssaco - tloczacych, 15 które sa polaczone z zasobnikiem medium hydraulicznego oraz z komora podtlokowa tloczyska. Zasobnik medium hydraulicznego jest wyposazony w dwukierunkowy za¬ wór odpowietrzajacy. Medium hydrauliczne wypelnia jedynie powyzszy zasobnik oraz- 2 - przestrzen podtlokowa tloczyska. Ruch powrotny tloczyska tego silownika hydrauli¬ cznego na skutek obciazenia zewnetrznego jest mozliwy po zwolnieniu zaworu spus¬ towego, polaczonego z komora zasobnika. Silownik hydrauliczny jest zoptymalizowa¬ na konstrukcja prosta w obsludze i w eksploatacji, nie wymagajaca stosowania usz- 5 czelnienia komory nadtlokowej cylindra.Powyzsze rozwiazania silowników hydraulicznych jednostronnego dzialania maja jed¬ nak ograniczone mozliwosci stosowania, z uwagi na niedogodnosci braku blokady wysuwu wzglednie zsuwu tloczyska, wywolanego zewnetrzna sila rozciagajaca lub spychajaca, a inicjujacego zagrozenie wypadkowe w czasie ich eksploatacji, zwlaszcza 10 w urzadzeniach transportowo - wyladowczych.Dalsza niedogodnoscia powyzszych rozwiazan silowników hydraulicznych jest kons¬ trukcja dwukierunkowego zaworu odpowietrzajacego, która nie zabezpiecza silownik przed wyciekiem jego medium hydraulicznego na zewnatrz i przez to nie spelnia wy¬ mogów ochrony srodowiska naturalnego. 15 Znane jest z polskiego opisu patentowego nr 154906 rozwiazanie silownika z blokada ruchu powrotnego tloczyska. W silowniku tym rygiel wspólpracujacy z wycieciem jest wyposazony w tlok osadzony w cylindrze, który jest polaczony poprzez zawór zwrot¬ ny z cylindrem silownika. W tloku silownika znajduje sie kanal prowadzacy od prze¬ strzeni cylindra silownika, do której doprowadzony jest czynnik roboczy, do pobocz- 20 nicy tloka. Z zespolem tlok - tloczysko oraz z jego powierzchnia wspólpracuje popy- chacz, a powierzchnia popychacza wspólpracuje z zawieradlem zaworu zwrotnego.Silownik ten cechuje sie zwiekszona niezawodnoscia dzialania, lecz nie znajduje za¬ stosowania w urzadzeniach transportowo - wyladowczych, z uwagi na brak blokady przed niezamierzonym wysuwem jego tloczyska, wywolanego sila zewnetrzna.-3- Znane jest takze z polskiego opisu patentowego nr 158431 rozwiazanie serwomecha¬ nizmu hydraulicznego z ogranicznikiem zakresu sterowania polozeniem silownika z dwustopniowym wzmacniaczem elektrohydraulicznym polaczonym z silownikiem hy¬ draulicznym. Serwomechanizm hydrauliczny ma wewnatrz suwaka rozrzadu otwór z 5 jedna krawedzia sterujaca na wlocie tego otworu, w którym jest umieszczony drugi jednokrawedziowy wewnetrzny suwak z druga krawedzia sterujaca na jego powierz¬ chni i odplywowym kanalem wykonanym w wewnetrznym suwaku. Odplywowy ka¬ nal ma polaczenie z przestrzenia splywowa oleju, zas wewnetrzny suwak jest rucho¬ mym polaczeniem srubowym sprzezony z tloczyskiem silownika wykonawczego. 10 Znane jest równiez z polskiego opisu patentowego nr 165695 rozwiazanie ukladu ka¬ nalów zabezpieczajacego przed nadmiernym wysunieciem tloczyska silownika hy¬ draulicznego, zawierajacego kanaly na obwodzie dolnego konca tloczyska, laczace sie kanalikami z powierzchnia boczna tloczyska. Uklad zawiera takze kanal zbiorczy, laczacy sie poprzez kanalek redukcyjny z komora naplywowa, mieszczaca sie w kor- 15 ku, oraz drugi kanal zbiorczy usytuowany ponad wystepem blokujacym tulei, laczacy sie ze zbiornikiem oleju.Takze znane jest z polskiego opisu patentowego nr 173156 rozwiazanie ukladu stero¬ wania silownikiem hydraulicznym, który wraz ze wzrostem obciazenia ukladu robo¬ czego powoduje samoczynne zmniejszanie sie predkosci opuszczania ladunku. Uklad 20 ten ma bocznikowo do linii zasilajacej górna komore silownika hydraulicznego wbu¬ dowany zawór hamujacy. Jedna komora zaworu hamujacego jest polaczona z wyjs¬ ciem sterownika, gdzie zawarta jest informacja o wydajnosci zródla zasilania. Druga komora zaworu hamujacego jest polaczona z dolna komora silownika hydraulicznego, czyli z miejscem, gdzie znajduje sie informacja o obciazeniu ukladu roboczego. Oba-4- sygnaly dzialajac z dwóch stron na dlawiacy suwak powoduja ustawienie odpowied¬ nio duzej szczeliny dlawiacej, która steruje przeplywem cieczy podczas ruchu opusz¬ czania.Powyzej opisane oraz inne znane i stosowane rozwiazania silowników hydraulicznych 5 oraz ich ukladów sterowniczych umozliwiaja efektywne ich stosowanie w róznych procesach technologicznych, lecz zawieraja równiez pewne niedogodnosci, jak skom¬ plikowana konstrukcja, wzglednie ograniczenie mozliwosci ich stosowania w urzadze¬ niach transportowo - wyladowczych. Rozwiazania te nie posiadaja odpowiednich blo¬ kad, zabezpieczajacych przed niezamierzonym wysuwem lub zsuwem ich tloczysk, 10 wywolanych zewnetrznymi silami rozciagajacymi, lub spychajacymi, które moga ini¬ cjowac zagrozenie wypadkowe dla obslugi i osób bedacych w obrebie zaistnialego za¬ grozenia.Powyzsze niedogodnosci zostaly wyeliminowane przez nowe rozwiazanie silowni¬ ka hydraulicznego jednostronnego dzialania z blokada niezamierzonego ruchu jego 15 tloczyska, zawierajacego cylinder roboczy z umieszczonym w nim przesuwnie tlo- czyskiem, wysuwanym na zewnatrz przez górny króciec, a polaczony trwale u swej nasady z obudowa pompy recznej, sprzezonej z zaworem ssacym, tlocznym i spusto¬ wym. Zgodnie z istota wzoru uzytkowego silownik hydrauliczny ma górny króciec nad swym cylindrem roboczym polaczony trwale z cylindrem posrednim, przylaczo- 20 nym rozlacznie nakretka spinajaca do cylindra zewnetrznego, zlaczonego trwale z cylindrem zasobnika. Na zewnetrznej scianie cylindra roboczego jest prowadzony dwustopniowy tlok posredni o stopniowanych srednicach zewnetrznych, z jednym stopniem o mniejszej srednicy prowadzonym wewnatrz cylindra posredniego i drugim stopniem o wiekszej srednicy prowadzonym wewnatrz cylindra zewnetrznego, a od--5- dzielajacy wraz z tlokiem tloczyska zasobnik nadtlokowy medium hydraulicznego od zasobnika podtlokowego medium hydraulicznego, polaczonego kanalami poprzez za¬ wór ssacy i zawór tloczny z pompa reczna. Stosunek powierzchni nadtlokowej do po¬ wierzchni podtlokowej dwustopniowego tloka posredniego jest równy stosunkowi 5 powierzchni nadtlokowej do powierzchni podtlokowej tloka tloczyska.Zasobnik podtlokowy medium hydraulicznego jest utworzony z przestrzeni pomiedzy powierzchnia zewnetrzna cylindra roboczego a powierzchnia wewnetrzna cylindra ze¬ wnetrznego oraz cylindra zasobnika, polaczonego z kanalem zaworu ssacego oraz po¬ przez zawór spustowy z komora podtlokowa cylindra roboczego i z kanalem zaworu 10 tlocznego.Zasobnik nadtlokowy medium hydraulicznego jest utworzony z przestrzeni pomiedzy powierzchnia wewnetrzna cylindra roboczego a powierzchnia zewnetrzna draga tlo¬ czyska i polaczony otworem w górnym króccu z przestrzenia pomiedzy powierzchnia zewnetrzna cylindra roboczego a powierzchnia wewnetrzna cylindra posredniego. 15 W tloku pompy recznej jest wykonane wyprofilowane gniazdo czolowe do przeplywu medium hydraulicznego miedzy kanalami zaworu ssacego i zaworu tlocznego.Górny króciec cylindra roboczego ma w scianie wewnetrznej wykonane uszczelnienie malogabarytowe tloczyska.Zastosowanie silownika hydraulicznego jednostronnego dzialania wedlug wzoru uzyt- 20 kowego umozliwia uzyskanie prawidlowego wysuwu tego tloczyska pod wplywem dzialania cisnienia medium hydraulicznego i jego kontrolowanego zsuwu po zwolnie¬ niu zaworu spustowego oraz pelnego zabezpieczenia przed zagrozeniem wypadko¬ wym od niezamierzonego wysuwu lub zsuwu tego tloczyska wywolanego zewnetrzna sila rozciagajaca lub spychajaca w czasie eksploatacji, zwlaszcza w urzadzeniu trans--6- portowo - wyladowczym. Celowe wprowadzenie konstrukcji silownika hydrauliczne¬ go ze szczelnym ukladem hydraulicznym zabezpiecza w pelni silownik przed wycieka¬ mi medium hydraulicznego, zapewniajac wymogi ochrony srodowiska naturalnego.Przedmiot wzoru uzytkowego jest uwidoczniony schematycznie na rysunku, na 5 którym fig. 1 przedstawia silownik hydrauliczny jednostronnego dzialania z blokada niezamierzonego ruchu jego tloczyska z czesciowym wykrojem w widoku z boku.Silownik hydrauliczny jednostronnego dzialania wedlug wzoru uzytkowego zawiera tloczysko I wraz ze swym tlokiem 2 umieszczone przesuwnie w cylindrze roboczym 3 i wyprowadzone przez górny króciec 4 z uszczelnieniem malogabarytowym 5. Górny 10 króciec 4 jest polaczony trwale nad cylindrem roboczym 3 z cylindrem posrednim 6, który jest skrecony nakretka spinajaca 7 z cylindrem zewnetrzym 8, zlaczonym trwale z cylindrem zasobnika 9. Na zewnetrznej scianie cylindra roboczego 3 jest prowadzo¬ ny dwustopniowy tlok posredni 10 o stopniowanych srednicach zewnetrznych, z jed¬ nym stopniem o mniejszej srednicy prowadzonym wewnatrz cylindra posredniego 6 15 i drugim stopniem o wiekszej srednicy prowadzonym wewnatrz cylindra zewnetrzne¬ go 8. Stosunek powierzchni nadtlokowej dwustopniowego tloka posredniego 10 do jego powierzchni podtlokowej jest równy stosunkowi powierzchni nadtlokowej do powierzchni podtlokowej tloka 2 tloczyska 1. Cylinder roboczy 3 jest u nasady pola¬ czony trwale z obudowa pompy recznej ii, której tlok 12 jest polaczony obrotowo - 20 przesuwnie z dzwignia reczna 13. Tlok JJ2 tej pompy recznej li ma wyprofilowane gniazdo czolowe 14 do swobodnego przeplywu medium hydraulicznego pomiedzy kanalami zaworu ssacego 15 i zaworu tlocznego 16. Kanal zaworu ssacego 15 jest podlaczony do zasobnika podtlokowego 17 medium hydraulicznego, utworzonego z przestrzeni pomiedzy powierzchnia zewnetrzna cylindra roboczego 3 a powierzchnia-7- wewnetrzna cylindra zewnetrznego 8 oraz cylindra zasobnika 9. Natomiast kanal za¬ woru tlocznego 16 jest podlaczony do komory podtlokowej cylindra roboczego 3 i przylaczony równolegle poprzez zawór spustowy J_8 do zasobnika podtlokowego 17 medium hydraulicznego. Do zasobnika podtlokowego J7 medium hydrauliczne jest 5 wprowadzane przez jego wlew zamykany sruba 19. Przez drugi wlew zamykany sru¬ ba 20 w górnym króccu 4 jest wprowadzane medium hydrauliczne do zasobnika nad- tlokowego 21, utworzonego z przestrzeni pomiedzy powierzchnia wewnetrzna cylin¬ dra roboczego 3 a powierzchnia zewnetrzna draga tloczyska 1, a polaczonej otwo¬ rem 22 z przestrzenia pomiedzy powierzchnia wewnetrzna cylindra posredniego 6 a 10 powierzchnia zewnetrzna cylindra roboczego 2. Dwustopniowy tlok posredni K) od¬ dziela hermetycznie wraz z tlokiem 2 tloczyska 1 zasobnik nadtlokowy 21 medium hydraulicznego od zasobnika podtlokowego H medium hydraulicznego.Wysuw tloczyska 1 przez górny króciec 4 z cylindra roboczego 3 jest wymuszony cis¬ nieniem medium hydraulicznego z zasobnika podtlokowego 12, wywolanym przez 15 ruch tloka 12 pompy recznej U, sterowanej dzwignia reczna 12. Wytworzone cisnie¬ nie w cylindrze pompy recznej H powoduje przez uklad zaworu ssacego 15. i zaworu tlocznego 16 przeplyw medium hydraulicznego z zasobnika podtlokowego J7 do ko¬ mory podtlokowej cylindra roboczego 3. Wskutek ruchu tloczyskai medium hy¬ drauliczne z zasobnika nadtlokowego 21 zostaje wypychane przez otwór 22, przesu- 20 wajac dwustopniowy tlok posredni 10. Ruch powrotny tloczyska 1 uzyskuje sie wsku¬ tek obciazenia zewnetrznego po zwolnieniu zaworu spustowego 18, powodujacego przeplyw powrotny medium hydraulicznego z komory podtlokowej cylindra robocze¬ go 3 do zasobnika podtlokowego J/7 i powrotne przesuniecie tloka posredniego 10, a zatem powrotny przeplyw medium hydraulicznego do zasobnika nadtlokowego 2L-8- Wspóldzialanie zasobnika podtlokowego J7 i zasobnika nadtlokowego 2J_ medium hydraulicznego w scislym powiazaniu z ukladem zaworu ssacego 15, zaworu tloczne¬ go 16 i zaworu spustowego 18 oraz z dzialaniem tloczyska 1 i tloka posredniego 10 eliminuje mozliwosc uzyskania niezamierzonego ruchu tloczyska 1, wymuszonego 5 oddzialywaniem zewnetrznej sily rozciagajacej lub spychajacej. mgrin&Sniom Zaklad ^nc^scyjno-Wdrozertfowy ui. Kormoranów 42a 44-321 3&arkioivic9 Zaklad Hr2 mi 4-5334 HIP 847-050-04-82 Rsaors 8'h8S(K)?)l PL PL PL