Opublikowano: 15.X.1971 63368 KI. 40 b, 37/00 MKP C 22 c, 37/00 UKD 621.78 Twórca wynalazku: Bogumil Raczynski Wlasciciel patentu: Huta im. Mariana Buczka, Sosnowiec (Polska) Zeliwo do wykonywania walców do walcowania stali profilowej oraz sposób jego wytwarzania Przedmiotem wynalazku jest zeliwo do wykony¬ wania walców do walcowania stali profilowej na goraco w klatkach wykanczajacych walcowni bruz¬ dowych malych i srednich oraz sposób jego wy¬ twarzania.Znane i stosowane dotychczas walce utwardzone, lub pólutwardzone dla tych walcowni wykonywa¬ ne sa z zeliwa zawierajacego: 3,1 — 3,4% C, 0,4 — 0,6% Si, 0,3 — 0,6% Mn, 0,35 — 0,50% P, 0,06 — 0,12% S, 0,15 — 0,30% Mo.Walce te maja albo zbyt niska twardosc na po¬ wierzchni beczki, albo w przypadku osiagniecia wyzszej twardosci, która z reguly nie przekracza 450HB maja zbyt kruche rdzenie i na skutek tego czesto pekaja. Ponadto walce te charakteryzuje duzy spadek twardosci od powierzchni w glab wy¬ kroju dochodzacy do 150 HB na 50 mm dlugosci w kierunku promieniowym. Na skutek tego nastepuje nierównomierne zuzywanie sie wykroju, co po¬ ciaga za soba koniecznosc czestego przetaczania walców polaczonego ze spadkiem ich trwalosci.Zeliwo wykonywane wedlug wynalazku ma na celu zwiekszenie trwalosci walców przeznaczonych do pracy w klatkach wykanczajacych walcowni bruzdowych malych i srednich. Wytrzymalosc ich na rozciaganie wynosi okolo 400 MN/m2, przy udar- nosci okolo 50 kJ/m2. Natomiast twardosc po¬ wierzchni beczki wynosi HB=450—510, przy czym spadek twardosci w kierunku promieniowym w glab wykroju dochodzi tylko do 20 HB na 50 mm 10 15 20 30 dlugosci. Maja one strukiture bainityczna z cemen¬ tytem wtórnym i grafitem kulkowym. Walce o ta¬ kich wlasnosciach wykazuja nie tylko wysoka od¬ pornosc na scieranie w czasie walcowania na go¬ raco, ale takze odznaczaja równomiernym zuzywa¬ niem sie wykrojów.Zeliwo z którego otrzymuje sie walce o wymie¬ nionych powyzej wlasnosciach zawiera wagowo: 3,4 — 3,8% C, 1,1 — 1,8% Si, 0,4 — 1,0% Mn, max 0,05% P, max 0,01% S, 1,2 — 1,8% Ni, 0,1 — 0,2% Cr, 0,3 — 0,4% Mo i 0,004 — 0,005% B, przy czym stosunek niklu do sumy chromu i molibde¬ nu wynosi 3:1.Trwalosc walców zrobionych z takiego zeliwa jest przy energicznym chlodzeniu woda okolo dwu¬ krotnie wyzsza od znanych walców zeliwnych.Okazalo sie celowe dobieranie skladu zeliwa w granicach wyzej wymienionych w zaleznosci od srednicy beczki walca.Na przyklad szczególnie korzystne zeliwo do wy¬ konywania walców o srednicy beczki 300 mm za¬ wiera: 3,7% C, 1,4% Si, 0,5% Mn, max 0,05% P, max 0,01% S, 1,7% Ni, 0,15% Cr, 0,4% Mo, 0,004% B, a do wykonywania walców o srednicy beczki 500 mm szczególnie korzystny jest nastepujacy sklad: 3,5% C, 1,2% Si, 0,6% Mn, max 0,05% P, max 0,01% S, 1,6% Ni, 0,15% Cr, 0,35% Mo, 0,005% B.Zeliwo wedlug wynalazku wytwarza sie dowol¬ nym znanym sposobem wytapiania lub przetapia¬ nia, przy czym podwyzszajacy twardosc i wylrzy- 63 3683 malosc na rozciaganie bor wprowadza sie w postaci zelazoboru po rozdzieleniu wytopu na dwie zblizo¬ ne co do wielkosci czesci, do jednej z tych czesci.Natomiast druga z tych czesci modyfikuje sie ce¬ lem otrzymania grafitu kulkowego z dodatkiem magnezu, ceru i zelazokrzemu .na przyklad w ilosci wagowej w stosunku do zeliwa: 0,05% Magnezu, 0,0050/o mieszanki cerowej 50% i 0,4% zelazokrze¬ mu 75%. Po dodaniu boru i zmodyfikowaniu zle¬ wa sie obie czesci razem, dobrze miesza i odlewa do form. PL PL PL