Pierwszenstwo: Opublikowano: 30.X.1971 64080 KI. 48 dY1/08 MKP C 23 g, 1/08 UKD 621.794.421 I Wspóltwórcy wynalazku: Henryk Gruszkowski, Ginter Paszenda, Witold Nosalski, Karol Stajszczyk, Ingrida Cichon Wlasciciel patentu: Zaklady Pomiarowo-Badawcze Energetyki „Energo- pomiar", Gliwice (Polska) Sposób odrdzewiania urzadzen, zwlaszcza kotlowo-turbinowych Przedmiotem wynalazku jest sposób odrdzewia¬ nia powierzchni urzadzen, zwlaszcza zespolów kot¬ lowo-turbinowych przeznaczonych do pracy po¬ wyzej 110 atm.Znane sposoby odrdzewiania, w których stosuje sie kwasy mineralne inhibitowane, zwlaszcza sol¬ ny, maja te wade, ze zagrozone sa elementy bloku zbudowane ze stali stopowych, zwlaszcza te, które wskutek swej konstrukcji trudno wyplukac z resz¬ tek kwasu.Inne znane sposoby oparte sa na inhibitowanym kwasie cytrynowym, który tworzy z rozpuszczo¬ nymi tlenkami zelaza trwale kompleksy. Kwas cytrynowy nie wykazuje szkodliwego dzialania na stale stopowe, lecz ze wzgledu na wysoka cene uzycia tego srodka musi byc ograniczone.We wszystkich znanych sposobach uzycie soli kwasu fluorowodorowego lub kwasu fluorowodo¬ rowego ogranicza sie do roli dodatku katalizuja¬ cego rozpuszczanie tlenków zelaza. Stosuje sie go zwykle w ilosciach do 0,3% w stosunku do glów¬ nego czynnika trawiacego. W sposobach tych nie przewiduje sie stosowania kwasu fluorowodoro¬ wego lub jego soli jako glównego srodka trawia¬ cego.Znany sposób z polskiego opisu patentowego Nr 51922 polegajacy na uzyciu kwasu siarkowego o stezeniu 1—5% wspólnie z kwasem mlekowym lub innym kwasem organicznym o stezeniu 0,4—l°/o wymaga podobnie jak inne wyzej wy¬ mienione sposoby stosowania pomp cyrkulacyj- nych o duzej wydajnosci, znacznej ilosci rurowych polaczen prowizorycznych co wynika z stosunkowo dlugiego czasu reakcji do 12 godzin i w zwiazku 5 z tym wymaga zapewnienia przeplywu we wszyst¬ kich czesciach trawionego obiektu oraz ogrzewa¬ nia roztworu.Wad tych nie posiada sposób wedlug wynalazku.Sposób ten polega na zastosowaniu jako glównego 10 srodka trawiacego 0,5% do 3% roztworu kwasnego fluorku amonowego zakwaszonego 0,1—0,5%-owym kwasem siarkowym, przy czym dla uzyskania wlasciwosci inhibitujacych na 1 m3 roztworu wprowadza sie do obiegu wodnego 0,003—0,01% 15 wagowych kalafonii, rozpuszczonej uprzednio w alkoholu etylowym, 0,001—0,003% wagowych lugu sodowego lub potasowego, 0,002% wagowych my¬ dla potasowego, 0,03% wagowych tiomocznika, 0,05—0,1% urotropiny i 0,0025% wagowych a-naf- 23 tylaminy oraz 0,05% wagowych emulgatora sulfo¬ nowego typu Sulfapol.Sposób wg wynalazku posiada szereg cennych wlasciwosci zapewniajacych osiagniecie lepszych niz dotad efektów oczyszczania powierzchni przy 25 jednoczesnym skróceniu czasu trawienia i zmniej¬ szeniu ilosci i kosztów polaczen prowizorycznych.Na skutek tworzenia sie kompleksów z jonami zelaza dwu- i trójwartosciowymi w przeciwienstwie do znanych roztworów, roztwór wedlug wynalazku 3D dziala w czasie bardzo krótkim. I tak np. 2%-owy 64080\ 3 roztwór kwasnego fluorku wprowadzony do rury kotlowej pochodzacej z montazu bez mieszania i podgrzewania w ciagu 30 minut oczyszcza po¬ wierzchnie. Przy malym nadmiarze kwasnego flu¬ orku w stosunku do usuwanych tlenków zelaza roztwór w miare oczyszczania powierzchni pod¬ wyzsza swoje pH, stajac sie nieaktywnym wobec metalu.Obserwuje sie równiez dzialanie odrdzewiajace roztworu nawet przy minimalnych stezeniach od 0,1%, co umozliwia uzycie roztworów bardziej roz¬ cienczonych dostosowanych do ilosci usuwanych tlenków zelaza. Dodatek kwasu siarkowego rege¬ neruje czesciowo zuzyty roztwór kwasnego fluorku amonu, co stanowi dodatkowe ulatwienie w pro¬ wadzeniu trawienia. Roztwór kwasnego fluorku amonu rozpuszczajacy równiez zwiazki krzemu wplywa na zmniejszenie ilosci krzemionki w obie¬ gu wodno-parowym w pierwszym okresie eksplo¬ atacji bloków energetycznych. Podobnie jak kwas¬ ny fluorek amonu dzialaja roztwory kwasu fluoro¬ wodorowego z tym, ze jego zastosowanie nie przy¬ nosi dodatkowych korzysci a to miedzy innymi z tego wzgledu, ze transport kwasu fluorowodoro¬ wego wymaga specjalnych naczyn i jest niebez¬ pieczny dla obslugi w przeciwienstwie do kwas¬ nego fluorku amonu dostarczanego w postaci krysztalów.Dla zmniejszenia ubytków korozyjnych ponizej 28/m2h wszystkich materialów znajdujacych sie w trawionych urzadzeniach przed wprowadzeniem roztworu trawiacego dodaje sie do obdegu wodnego mieszanine inhibitujaca dzialanie roztworu.Sposób wedlug wynalazku moze byc stosowany równiez poza blokami energetycznymi do innych urzadzen przemyslowych, jak równiez do oczysz¬ czania precyzyjnych przedmiotów stalowych.Trawienie urzadzen kotlowo-turbinowych dzieli sie na etapy. W pierwszym etapie przepuszcza sie mieszanine inhibitujaca przez zbiornik cyrkulacyj- ny, rurociag ssawy pomp zasilajacych, wtryski wy- 4 soko- i srednioprezne, oraz rurociag kondensatu turbinowego.Po przeplukaniu i przedmuchaniu para urzadzen w pierwszym etapie uruchamia sie wlasne pompy 5 zasilajace bloku w celu intensywnego przepluka¬ nia bloku, a zwlaszcza kotla. Z kolei nastepuje wstepne dmuchanie bloku w celu usuniecia tlusz¬ czów, smarów, przypadkowych zanieczyszczen, oraz czesoi luznych tlenków, a zwlaszcza rdzy. io Po ostudzeniu nastepuje dalszy etap — trawie¬ nie roztworem kwasnego fluorku amonu przez napelnianie podgrzewacza kotlowego, kotla, prze- grzewaczy i rurociagów oraz wolna cyrkulacje mala przewozna pompa. Operacje oczyszczania 15 konczy przeplukanie ukladu i dmuchania na wlas¬ nej parze.Ten sposób postepowania odznacza sie wielka elastycznoscia w stosunku do rozruchu obiektu, wymaga tanszych polaczen prowizorycznych, zbed- 20 ne jest uzycie duzych pomp cyrkulacyjnych, re¬ zygnuje sie z ogrzewania roztworu, uzycia chemi¬ kaliów do odtluszczania i pasywacji oraz skraca sie czas samego trawienia o kilka dni. 25 PL PL PL PL PL PL PL