Pierwszenstwo: Opublikowano: 30.1.1972 Eg:. SLUZSCWT 64363 KI. 48 a, 5/46 MKP C 23 b, S/46 Wspóltwórcy wynalazku: Ryszard Kalek, Jan Politowicz Wlasciciel patentu: Poznanska Fabryka Maszyn i Aparatów Przemyslu Spozywczego, Poznan (Polska) Kapiel galwaniczna do wytwarzania blyszczacych powlok niklowych i Przedmiotem wynalazku jest kapiel galwaniczna do wytwarzania blyszczacych powlok niklowych przy zastosowaniu dodatków blaskotwórczych w szerokim zakresie stosowanych gestosci prado¬ wych.W znanych kapielach galwanicznych do nakla¬ dania blyszczacych powlok niklowych dodatki pewnych organicznych zwiazków wspóldzialaja z soba w tworzeniu blyszczacych powlok niklo¬ wych, charakteryzujacych sie gladkoscia przewyz¬ szajaca gladkosc podloza, na którym sa osadzane.Na przyklad w opisie patentowym NRF nr 971335 kapiel do galwanicznego niklowania zawiera w ze¬ stawie dodatków blaskotwórczych zwiazek aroma¬ tyczny zawierajacy siarke z klasy aromatycznych sulfonianów, aromatycznych kwasów sulfonowych, sulfonamidów lub sulfimidów, dalej pochodne ku¬ maryny lub kumaryne oraz zwiazek aromatyczny zawierajacy azot z grupy pochodnych aminopoli- arylowych metanu, polialkilenopoliamin i alkilopo- chodnych pirydyny.Wedlug polskiego opisu patentowego nr 53153 powloki blyszczace i gladkie mozna otrzymywac przez równoczesne stosowanie jako dodatków blas¬ kotwórczych p- toluenosulfonamidu, lub amidu kwasu benzenosulfonowego i kumaryny, lub 6-for- mylokumaryny w zestawieniu z kwasem pirydy- nosulfonowym.Wspólna wada tych znanych kapieli jest wyjat¬ kowa sklonnosc do tworzenia szarych powlok na polach o malej gestosci pradu, co ma szczególne znaczenie w przypadkach pokrywania powloka ni¬ klowa przedmiotów o skomplikowanych ksztaltach, na których powierzchni nastepuje duze zróznico¬ wanie rozkladu gestosci pradowych.Dalsza wada tych kapieli jest tendencja do wy¬ twarzania powlok z zamgleniami na calej po¬ wierzchni pokrywanego przedmiotu.Celem wynalazku jest sporzadzenie kapieli za¬ wierajacej zestaw skladników blaskotwórczych, które pozwola uzyskac powloki niklowe pozbawio¬ ne wymienionych wad, charakteryzujace sie po¬ nadto wysokim polyskiem i duza gladkoscia.Wedlug wynalazku cel ten osiaga sie przez wprowadzenie do konwencjonalnej kapieli prze¬ znaczonej do niklowania matowego, na przyklad kapieli typu Watsa — zestawu dodatków blasko¬ twórczych, zlozonego z trzech zwiazków organicz¬ nych: zwiazku z grupy aromatycznych kwasów sulfonowych lub ich soli, badz aromatycznych sul¬ fonamidów lub tez aromatycznych sulfimidów w ilosci od 0,01 do 10 g/l, kumaryny w ilosci od 0,01 do 3 g/l oraz cyklicznego eteroestru, odpowia¬ dajacego ogólnemu wzorowi przedstawionemu na rysunku, w ilosci od 0,01 do 4 g/l.Wymienione cykliczne etero-estry sa zwiazkami znanymi; otrzymuje sie je przez katalizowana sil¬ nymi kwasami mineralnymi reakcje alifatycznych kwasów hydroksykarboksylowych z formaldehy¬ dem. 6436364363 Kapiel galwaniczna wedlug wynalazku pozwala otrzymywac powloki niklowe o duzej gladkosci, przewyzszajacej gladkosc podloza i wysokim po¬ lysku w calym zakresie praktycznie stosowanych gestosci pradowych, przy czym uzyskane powloki sa wolne od zszarzen i zamglen. Mozliwosc uzys¬ kiwania powlok niklowych o jednolitym wygladzie w calym praktycznie wystepujacym zakresie ge¬ stosci pradu ma szczególne znaczenia przy niklo¬ waniu przedmiotów o skomplikowanym ksztalcie, których zaglebienia stanowiace pola o malych ge¬ stosciach pradowych, sa szczególnie podatne na osadzanie powlok zszarzalych.Ponadto kapiel wedlug wynalazku charaktery¬ zuje sie dobra stabilnoscia pracy oraz latwoscia dozowania dodatków blaskotwórczych.Kapiel wedlug wynalazku jest przedstawiona w przykladach: Przyklad I: siarczan niklawy chlorek niklawy kwas borowy kwas benzenosulfonowy kumaryna metyleno cytrynian 220 g/l 22 g/l 22 g/l 1 g/l 0,2 g/l 0,3 g/l 15 temperatura kapieli pH kapieli gestosc pradu Przyklad II: siarczan niklawy chlorek niklawy kwas borowy kwas naftalenodwusulfonowy 2,6(2,7) kumaryna metyleno winian temperatura kapieli pH kapieli gestosc pradu — 40 °C -4,4 — 3 A/dcm2 — 390 g/l — 30 g/l — 30 g/l — 2 g/l — 0,1 g/l — 0,2 g/l — 55°C — 3 — 5 A/dcm2 PL PL PL