Pierwszenstwo: Opublikowano: 04.IV.1970 (P 139 810) 30.X.1972 66232 KI. 421,4/13 MKP GOln 25/30 CZYTELNIA PatorttMego H\n\A bui|i«fitj^ iwtwj Wspóltwórcy wynalazku: Eugeniusz Bak, Jan Koszelski Wlasciciel patentu: Glówny Instytut Górnictwa, Katowice (Polska) Urzadzenie do pomiaru zawartosci tlenku wegla w powietrzu Przedmiotem patentu nr 58629 jest urzadzenie do mierzenia zawartosci tlenku wegia w powie¬ trzu, zwlaszcza w kopalnianym. Urzadzenie to sklada sie z czujnika polaczonego z jednej strony z filtrem, a z drugiej strony z rotametrem, przy czym rotametr jest polaczony z pompa mimosro- dowo-obrotowa sluzaca do przetlaczania powietrza przez urzadzenie. Poza tym wewnatrz czujnika, znajduje sie naczynie z hopkalitem oraz termi- story polaczone z mostkiem Wheatstone'a. Mostek ten jest polaczony z generatorem oraz poprzez wzmacniacz z prostownikiem do miernika i bista- bilnego multiwibratora.Urzadzenie to rozwiazuje co prawda problem pomiaru zawartosci tlenku wegla w powietrzu, ale ma pewne niedociagniecia, które powoduja prze^ nikanie do wnetrza urzadzenia wilgoci, co wplywa niekorzystnie na wyniki pomiarów. Poza tym przez oddzielne rozmieszczenie poszczególnych ele¬ mentów urzadzenia wydluzono znacznie przewody polaczeniowe, przez co zwiekszono pojemnosc ukladu pomiarowego, która zwieksza stala cza¬ sowa zadzialania przyrzadu.Celem dalszego udoskonalenia konstrukcji urza¬ dzenia oraz znacznego polepszenia jego wlasnosci eksploatacyjnych, wewnatrz komory pomiarowo- regulacyjnej wbudowano z jednej strony dedek- tora tlenku wegla filtr, a z drugiej strony wskaz¬ nik przeplywu. Powietrze zasysane do urzadzenia jest osuszane w filtrze, który w czesci górnej ma 20 25 80 2 koncówke z wystepami wchodzacymi do wyciec w przepuscie, a w czesci dolnej kryze wlotowa o osi przestawionej o kat 90° w stosunku do osi podluznej koncówki. Dolna czesc tego filtru przy¬ ciska sie kolowym wystepem kryzy do uszczelki elastycznej otworu wlotowego za pomoca sprezyny zamocowanej na pokrywie, wyposazonej w otwory wziernikowe.Wewnatrz komory pomiarowo-regulacyjnej znaj¬ duja sie równiez regulator-reduktor do regulowa¬ nia cisnienia powietrza sprezonego oczyszczanego w filtrze z przepustem i pompa zaopatrzona w zawór dekompresyjny, przy czym korpus filtra, zaopatrzony w króciec do odprowadzania wody, jest polaczony trwale z obudowa urzadzenia. Przez podzielenie urzadzenia na kilka komór o odreb¬ nym przeznaczeniu, uniknieto przenikania wilgoci do czesci zasadniczej, która jest umieszczona w komorze pomiarowo-regulacyjnej. Kazda z tych komór ma oddzielna pokrywe otwierana w razie wymiany filtru osuszajacego, koniecznosci regula¬ cji, lub tez polaczenia przewodów elektrycznych.Znajdujace sie w pokrywie otwory wziernikowe pozwalaja ocenic stan filtru osuszajacego bez po¬ trzeby otwierania urzadzenia. Natomiast nadmiar cisnienia w komorze pomiarowo-regulacyjnej jest odprowadzany za pomoca zaworu dekompresyj¬ nego pompy, przez co chroni sie gietkie przewody niskocisnieniowe przed zacisnieciem ich, zwlaszcza przy podcisnieniu wytworzonym w tych przewo- 0623266232 3 4 dach przez pompe zasysajaca. Urzadzenie wedlug wynalazku cechuje zwarta budowa o malej po¬ jemnosci, która znacznie zmniejsza stala czasowa zadzialania przyrzadu.Przedmiot wynalazku przedstawiono w przykla¬ dowym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie w czesciowym przekroju w widoku z boku, fig. 2 — "przekrój urzadzenia wzdluz linii A-A zaznaczonej na fig. 1, a fig. 3 i 4 — szczególy zawieszenia filtra osuszajacego.Urzadzenie wedlug wynalazku sklada sie z obu¬ dowy 1 podzielonej na cztery komory oddzielone od siebie szczelnymi -przegrodami. W jednej z tych komór jest zamocowany osuszajacy filtr 2 pola¬ czony poprzez przepust 3, dokladny filtr 4 i de- dektor tlenku' wegla 5 oraz wskaznik przeplywu 6 z zasilajaca pompa 7, przy czym na przewodzie pomiedzy wskaznikiem przeplywu 6 a pompa 7 jest wbrudowany zawór 8 dla dokladnej regulacji przeplywu powietrza przez urzadzenie. Zasilajaca pompa 7 jest zaopatrzona w dekompresyjny za¬ wór 9 i jest równiez polaczona poprzez regulator- reduktor 10 z filtrem 11 powietrza sprezonego, doprowadzanego przewodem 12. Korpus 13 filtra 11 powietrza sprezonego zamocowany trwale w obudowie 1 ma króciec 14 do odprowadzania skroplonej w filtrze wody, przy czym przestrzen filtra 11 stanowi sciana obudowy 1 wyoblona do wnetrza suchej pomiarowo-regulacyjnej komory 15. Filtr 11 jest zakonczony przepustem lla od¬ filtrowanego powietrza.Do wskazywania wartosci cisnienia powietrza sprezonego, po redukcji w regulatorze-reduktorze 10, sluzy manometr ' 16. Komora, w której jest umieszczony osuszajacy filtr 2 ma pokrywe 17 za¬ opatrzona w wziernikowe otwory 18 i w sprezyne 19 zamocowana do sciany wewnetrznej tej pokry¬ wy. Osuszajacy filtr 2 ma u dolu wlotowa kryze 20 z kolowym wystepem 21, za pomoca której jest on polaczony z wlotowym otworem 22, przy czym wystep 21 opiera sie o elastyczna uszczelke 23..Natomiast u góry osuszajacy filtr 2 jest zaopa¬ trzony w koncówke 24, której os podluzna jest przestawiona o kat 90° w stosunku do osi wlo¬ towej kryzy 20. Koncówka ta jest wyposazona w wystepy 25, które wchodza w wyciecia 26 wyko¬ nane w przepuscie 3. Pomiedzy koncówka 24 i przepustem 3 jest umieszczona uszczelka 27.Pomiar tlenku wegla w powietrzu za pomoca urzadzenia wedlug wynalazku odbywa sie w na¬ stepujacy sposób. Powietrze sprezone doprowa¬ dzane przewodem 12 i oczyszczane w filtrze 11 po redukcji cisnienia w regulatorze-reduktorze 10 do odpowiedniej wartosci wskazywanej na mano¬ metrze 16 zasila pompe 7, wytwarzajaca depresje w urzadzeniu. Pod wplywem tej depresji przez B otwór 22 zostaje zassane powietrze, które zostaje osuszone w filtrze 2 i przeplywajac dalej ustali swoja temperature w wymienniku ciepla. Nastep¬ nie na zasadzie opisanej w patencie glównym na¬ stepuje pomiar zawartego w nim tlenku wegla, po czym powietrze to zostaje wydalone na ze¬ wnatrz urzadzenia.Nadmiar powietrza w pomiarowo-regulacyjnej komorze 15 jest odprowadzany przez dekompre¬ syjny zawór 9 na zewnatrz obudowy 1 urzadze¬ nia. W celu wymiany osuszajacego filtra 2 nalezy otworzyc pokrywe 17 i obrócic filtr 2 o 90°. Wów¬ czas wystepy 25 koncówki 24 wyjda z wyciec 26 w przepuscie 3 i uwolnia filtr 2. Zakladanie filtra 2 odbywa sie w kolejnosci odwrotnej z tym, ze po zalozeniu z powrotem pokrywy 17 sprezyna 19 docisnie dolna czesc filtra 2 kolowym wystepem 21 kryzy 20 do uszczelki 23 wlotowego otworu 22. PL PL