Opublikowano: 31.111.1973 67284 KI. 31b2,7/06 MKP B22d7/06 Wspóltwórcy wynalazku: Janusz Pacalowski, Józef Bigaj, Jerzy Heler, Miroslaw Lachowski, Wieslaw Turant Wlasciciel patentu: Zaklady Hutniczo-Przetwórcze Metali Niezelaznych HUTMEN, Wroclaw (Polska) Wlewnica do stopów lozyskowych Przedmiotem wynalazku jest wlewnica do stopów lo¬ zyskowych do odlewania gasek zwlaszcza ze stopów lo¬ zyskowych na osnowie cyny i olowiu, umozliwiajaca otrzymanie odlewów o równomiernym rozlozeniu sklad¬ ników chemicznych.Dotychczas znane i stosowane wlewnice do odlewania gasek ze stopów lozyskowych cyny i olowiu posiadaja wneke robocza odtwarzajaca ksztalt gaski, a ich ksztalt zewnetrzny, grubosc scianek i masa ograniczone sa je¬ dynie budowa urzadzen wspólpracujacych z wlewnica¬ mi. Wneka robocza dotychczasowych wlewnic sklada sie z pieciu zaglebien. Kazde zaglebienie posiada szerokosc zblizona do polowy szerokosci wneki wlewnicy. Zagle¬ bienia posiadaja przekrój o charakterze trapezu równo¬ ramiennego, przy czym pochylenie scianek bocznych wynosi okolo 1 : 2,5.Zaglebienia oddzielone sa wystepami o przekroju trój¬ kata równoramiennego, którego podstawa stanowi oko¬ lo 20% szerokosci pojedynczego zaglebienia a wysokosc stanowi 80% wysokosci calej wneki roboczej. Powyzej przedstawione zaleznosci wymiarowe daja z reguly sto¬ sunek calkowitej powierzchni wewnetrznej czesci robo¬ czej wlewnicy do objetosci odlewowej gaski wynoszacy okolo 0,36 l/cm. Dostosowanie ksztaltu zewnetrznego wylacznie w aspekcie urzadzen wspólpracujacych, bez uwzgledniania podstawowego kryterium, jakim jest ko¬ niecznosc zapewnienia optymalnych warunków krzep¬ niecia odlewniczych stopów powoduje, ze stosunek ma¬ sy wlewnicy od masy odlewniczej gaski wynosi oko¬ lo 1,8. 10 15 20 25 30 Zasadnicza wada tak konstruowanych wlewnic jest z reguly wynikajaca z ksztaltów, wymiarów oraz rodza¬ ju uzywanego materialu zbyt mala pojemnosc cieplna.Dotychczas stosowane wlewnice do odlewania gasek ze stopów lozyskowych cyny i olowiu wskutek nieodpo¬ wiedniego ksztaltu i wymiarów nie zapewniaja dosta¬ tecznej predkosci krzepniecia stopu lozyskowego na osnowie cyny i olowiu. Segregacja pierwotna oraz gru¬ boziarnista struktura stopu lozyskowego krzepnacego we wlewnicy nie zapewniajacej dostatecznej predkosci krzepniecia oddzialowuja niekorzystnie na wlasnosci mechaniczne i slizgowe lozysk wylanych takim stopem.Celem wynalazku jest * wlewnica nie posiadajaca do¬ tychczas wystepujacych niedogodnosci, zas zadaniem wynalazku jest skonstruowanie wlewnicy zapewniajacej optymalna predkosc krzepniecia stopu lozyskowego, a tym samym zapobiegajacej wystepowaniu segregacji skladników stopowych oraz rozrostowi ziam.Cel ten zostal osiagniety przez skonstruowanie wlew¬ nicy, która posiada wneke odtwarzajaca wymiary gaski o przekroju poprzecznym w ksztalcie trapezu, a w prze¬ kroju podluznym usytuowane sa na przemian wneki i wystepy równiez o trapezowym przekroju. Wymiary .tych wnek i wystepów znajdujacych sie w czesci robo¬ czej wlewnicy ksztaltuja sie nastepujaco: jednakowe dlugosci wnek i wystepów sa wieksze od calkowitej gle¬ bokosci wlewnicy, jednakowe szerokosci wnek i wyste¬ pów sa wieksze od polowy calkowitej glebokosci wlew¬ nicy, oraz jednakowe glebokosci wnek i wystepów sa mniejsze od polowy calkowitej glebokosci wlewnicy. «728467284 Zasadnicza korzyscia techniczna wynikajaca ze stoso¬ wania wlewnicy wedlug wynalazku jest to, ze przez za¬ pewnienie optymalnej predkosci krzepniecia stopu lozy¬ skowego na osnowie cyny i olowiu oraz zapobiegniecie segregacji skladników stopowych i rozrostowi ziarn, umozliwia uzyskiwanie gasek stopu lozyskowego o drob¬ noziarnistej strukturze i równomiernie rozmieszczonych skladnikach stopowych, gwarantujacych wysokie wlasno¬ sci mechanicznie i slizgowe lozysk. Równomierne wy¬ stepy i wneki w czesci (roboczej wlewnicy zapewniaja mozliwosc ukladania gasek w samowiazace sie istosy, co znacznie ulatwia transport i daje maksymalne wy¬ pelnienie stosu, zmniejszajac w ten sposób powierzch¬ nie niezbedna do magazynowania okreslonej masy go¬ towego, stopu.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest na przykla¬ dzie wykonania na irysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia wlewnice wielokrotna w widoku z góry, fig. 2 prze¬ krój podluzny, a fig. 3 przekrój poprzeczny wlewnicy.Przyklad: Wlewnica, wykonana z zeliwa lub sto¬ pu aluminiowego zapewniajacego szybkie odprowadze¬ nie ciepla, ma trzy trapezowe wneki 1 przedzielone dwo¬ ma trapezowymi wystepami 2. Dlugosc trapezowych wnek 1 i trapezowych wystepów 2 odpowiadaja ich sze¬ rokosciom i sa sobie równe. Glebokosci trapezowych wnek 1 o wysokosci trapezowych wystepów 2 sa równe i stanowia w ten sposób polowe wysokosci odlewanych gasek. Szerokosc trapezowych wnek 1 i wystepów 2 sa jednakowe. Przy tych wymiarach wewnetrznych objetosc wlewnicy jest przeszlo dwukrotnie mniejsza w porów¬ naniu z objetoscia dotychczas stosowanych wlewnic.Dla ulatwienia wyjmowania odlanych gasek wew¬ netrzne scianki boczne wlewnicy sa pochylone pod ka¬ tem 8—10°. Wlewnice o takim ksztalcie wewnetrznym formy wykonywane sa zazwyczaj jako wlewnice wielo¬ krotne, które zalewane sa pojedynczo recznie lub mon¬ towane sa na urzadzeniu rozlewniczym do zalewania 5 zmechanizowanego. Dla powyzszego) uksztaltowania i wymiarów calkowitej wneki wlewnicy stosunek jej po¬ wierzchni do objetosci odlewanej gaski jest wiekszy od 0,4 l/cm. Przy wymiarach gabarytowych pojedynczej wlewnicy wynoszacych 395X91X95 mm stosunek masy 10 wlewnicy do masy odlewanej gaski jest wiekszy od 2,5.Powyzej przedstawione zaleznosci wymiarowe daja stosunek calkowitej powierzchni wewnetrznej czesci ro¬ boczej wlewnicy do objetosci odlewanej gaski wiekszy od 0,4 l/cm. Grubosc scianek wlewnicy winna byc tak 15 dobrana, aby stosunek masy wlewnicy do masy odlewa¬ nej gaski byl wiekszy od 2,5. PL PL PL