Pierwszenstwo: Opublikowano: 15.111.1973 67399 K1.5c,ll/34 MKP E21d 11/34 CZYTELNIA] Twórca wynalazku: Bernard Piegza Wlasciciel patentu: Glówne Biuro Studiów i Projektów Górniczych (Biuro Projektów Górniczych Gliwice), Gliwice (Polska) Zamek upodatniajacy obudowe podziemnych wyrobisk, zwlaszcza w górnictwie i Przedmiotem wynalazku jest zamek upodatnia¬ jacy obudowe podziemnych wyrobisk, zwlaszcza w górnictwie, umozliwiajacy dopuszczalne prze¬ mieszczenia wzgledem siebie elementów obudo¬ wy. Znane zamki obudowy sa podatne jedne tyl¬ ko na przesuniecie, inne tylko na obrót. Zamki podatne na przesuniecie sa obciazone momentem zginajacym, który utrudnia, a czesto uniemozli¬ wia przesuniecie sie czesci obudowy wzgledem siebie, powodujac niebezpieczna deformacje.Umieszczenie na konstrukcji obudowy tylko zamków przegubowych tez nie upodatnia dosta¬ tecznie obudowy, poniewaz dlugosc obrysu obu¬ dowy nie ulega przy ruchach górotworu zmniej¬ szeniu. Obudowa posiadajaca oddzielne zamki przegubowe oraz oddzielne zamki zsuwne jest równiez niedostatecznie podatna, gdyz i w tym przypadku zamki zsuwne obciazone sa momen¬ tem zginajacym, powodujacym zaklinowanie sie zamka, a przez to utrate mozliwosci zsuniecia sie jego czlonów po sobie.Znane sa równiez zamki, których elementy zsuwny i przegubowy sa wprawdzie blisko siebie, lecz sa osiowo wzgledem siebie przesuniete. Prze¬ suniecie to wraz z silami podluznymi, przebiega¬ jacymi w obudowie, daje moment klinujacy czesc przesuwna zamka, uniemozliwiajacy jego wlasci¬ we zadzialanie.Celem wynalazku jest upodatnienie obudowy, umozliwiajace zmiane geometrycznego obrysu obu- 2 dowy, nie powodujace jednak niebezpiecznej jej deformacji. Uzyskujemy to przez zastosowanie zamka przegubowo-zsuwnego, zlozonego z przegu¬ bu i czesci zsuwnej, którego to przegub znajduje 5 sie w osi czesci przesuwnej przez co czesc ta jest obciazona jedynie sila podluzna, a odcinki prze¬ suwu czlonów zsuwnych tworzacych zamek znaj¬ duja sie przy glowicy.Zamek ten laczy dwa elementy obudowy z któ- io rych jeden wchodzi w czesc przesuwna zamka, drugi zas jest polaczony z przegubem. Fig. 1 przedstawia przykladowo schemat rozwiazania obudowy z zamkiem przegubowo-zsuwnym, gdzie stojacy przy ociosie element 1 wchodzi swym 15 czlonem zsuwnym w czlon przesuwny 2 zamka na którym znajduje sie przegub 3 z zamocowa¬ nym do niego przegubowo elementem 4. Sila tar¬ cia czesci zsuwnych jest regulowana srubami do-, ciskowymi 5. Fig. 4 przedstawia przyklad wyko- 20 nania omówionej obudowy z elementów stalo¬ wych.Do elementu ociosowego obudowy wykonanego z dwuteownika przymocowany jest przesuwnie element 2 i zakonczony glowica przegubowa 3, 25 wykonany z dwóch ceowników. Oba te elementy posiadaja podluzne otwory, w których umieszczo¬ ne sa sruby dociskowe 5. Sruby te odpowiednio dokrecane reguluja sile tarcia obu tych elemen¬ tów. Element 2 zakonczony jest glowica 3 do któ- 30 rej przegubowo przymocowany jest element stro- 6739967399 3 powy 4, wykonany z dwuteownika. Fig. 2 przed¬ stawia przykladowo schemat odmiany rozwiazania obudowy z zamkiem wedlug wynalazku, w której zamek posiada dwie czesci zsuwne polaczone prze¬ gubem. Przyklad wykonania ze" stali takiej obu¬ dowy przedstawia fig. 5.Obudowa ta wykonana jest podobnie jak po¬ przednio opisana, z tym, ze czesc stropowa obu¬ dowy ma takze czesc zsuwna, skladajaca sie z przesuwajacych sie po sobie ksztaltek dociskanych srubami. Fig. 3 pokazuje schematycznie inny przyklad zastosowania w obudowie zamków prze- gubowo-zsuwnych wedlug wynalazku. Czesc ocio¬ sowa tej obudowy posiada u dolu zamek przegu- bowo-zsuwny 8 wykonany z ksztaltek o profilu korytkowym. Drugi zamek przegubowo-zsuwny 9, • umieszczony w tej obudowie pod stropem posia¬ da odmienna konstrukcje, a mianowicie glowica 9 bedaca nierozlacznym zakonczeniem elementu 11 jest polaczona przegubowo przesuwnie z ele¬ mentem 10 w obudowie. Taka obudowe w wyko¬ naniu ze stali pokazano przykladowo na fig. 6 i fig. 7 gdzie dolny zamek przegubowo-zsuwny 8 wykonano na zasadzie jak w poprzednio na fig. 1 i fig. 2 przytoczonych rozwiazaniach, lecz o kon¬ strukcji zlozonej z elementów o azurowych srod¬ nikach i profilu korytkowym.Górny zamek przegubowo-zsuwny sklada sie z dwóch elementów korytkowych 10 i 11. Element 11 wzmocniony jest na swym koncu w sposób nie¬ rozlaczny wkladka 13. Wzmocniony koniec ele¬ mentu 11 wkladka 13 stanowi glowice przegubo¬ wa, która wstawiona jest swym koncem do ele¬ mentu 10 i na tym koncu zamocowana przegubo- wo-zsuwnie sruba 5 i podkladka 12 do elementu 10. Wielkosc przesuwu ograniczaja podkladki wzmacniajace 14 i 15 polaczone z elementem 10 nierozlacznie. Przytoczone wyzej przyklady do¬ tycza obudowy stalowej. Wynalazek mozna zasto¬ sowac w podobny sposób do obudowy zelbetowej, albo tez kazdej innej.Stosowanie zamka upodabniajacego przegubowo- -zsuwnego wedlug wynalazku zapobiega awariom, przedluza czas eksploatacji obudowy. Obudowa z zamkami przegubowo-zsuwnymi jako upodat- niona umozliwia odksztalcanie sie górotwToru do wyrobiska, ustepujac wiekszym silom górotworu, zmniejsza swe obciazenie i przez co mozna na jej wykonanie stosowac mniejszna ilosc stali. PL PL PL